SayıştaySayıştay Daire Kararı427
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareDiğer
Daire3
İlam No278
Madde No6
Yılı2018
Yapım işi
………. tarihinde ihale edilen, ………. San ve Tic. Yüklenimindeki ve ………. TL sözleşme bedelli “………. ve Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin olarak; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Y.23.176 numaralı “Lama ve Profil Demirlerden Çeşitli Demir İşleri Yapılması ve Yerine Konulması” imalat pozu ayrıntısında yer alan ölçü tanımına göre, bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarının % 7 fazlasına kadar ödeme yapılabilmesi için, tartı ağırlığının tahkik edilmesi ve bu tahkike ilişkin tartı tutanaklarının bulundurulması gerekmekte iken, anılan imalat pozu ve Analiz-26 “Birbirine Geçmeli Demir ve Topuz Kullanılarak Korkuluk Yapılması” pozu için, söz konusu tutanaklar olmadan, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması suretiyle ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“(1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
…
c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (Mülga ibare: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.
…”,
“Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise;
“(1) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde kesin hesaplar aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.
…”
hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümler uyarınca, geçici hakediş raporları düzenlenirken, bitmiş iş kısımları için kesinleşen metraj miktarlarının dikkate alınması gerektiği ve kesin hakediş raporları düzenlenirken de geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeden tespit edilen kesin metraj ve yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan miktarların esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. ve Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin, Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda, söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Y.23.176 ve Analiz-26 poz numaralı imalatların metrajlarının, işin gerçekleşen kısımlarına ilişkin miktarlar esas alınmadan belirlendiği görülmektedir.
Projede yer alan Y.23.176 numaralı poz ayrıntısında, bu poza ilişkin “tarif, yapım şartları ve ölçü” tanımı aşağıdaki şekilde belirtilmektedir;
“Çeşitli çelik çubuk, lama ve profil demirlerden yapılan her çeşit merdiven, balkon, köprü, korkuluklar, pencere ve bahçe parmaklıkları, çatıya çıkma, fosseptik ve benzeri yerlere yapılan merdivenler, ızgara ve benzeri işlerin yapılması için demir perçin, civata, kaynak ve her türlü malzeme ve zayiatı, işyerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, (boya bedeli hariç) 1 kg fiyatı:
ÖLÇÜ: İmalât ve varsa tespit malzemesi ile birlikte boyanmadan ve montajdan önce tartılır.
NOT: Ancak idareler lüzum gördüğü takdirde proje boyutları üzerinden bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarına nazaran tartı ağırlığını tahkik edebilir. Bu tartı neticesinde; cetvellere nazaran % 7 ağırlık fazlası da ödeme yapılır, % 7 den fazla ağırlık dikkate alınmaz. Bu tartı neticesinde bulunan ağırlığın cetveldekinden az olması halinde yapılan imalâtın idarece kabul edilmesi şartıyla tartı esas alınır.”
Yukarıda belirtilen poz tariflerine aykırı olarak, tartı tutanakları bulunmadığı halde, demir imalatına ilişkin tahkik miktarlarının % 7 oranında arttırılması suretiyle ödeme yapıldığı görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda; söz konusu iş kapsamında gerçekleştirilmesi gereken demir imalatlarına ilişkin metraj hesaplarının hatalı yapıldığının kabul edildiği ve savunmaya ekli 9 nolu hakediş evrakında, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması yoluna gidilmeden tüm metrajların yeniden hesaplandığı görülmektedir.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Analiz-26 ve Y.23.176 poz numaralı imalat miktarlarının, poz ayrıntısında yer alan ölçü tanımına uyulmadan hesaplanması ve hatalı metrajlar üzerinden ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmakla birlikte,
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgelerde, imalat miktarlarının poz ayrıntısında yer alan ölçü tanımına uygun olarak yeniden belirlendiği ve yapılan fazla ödeme sebebiyle oluştuğu tespit edilen ………. TL kamu zararının, ………. tarih ve ………. sayılı Ödeme Emri Belgesine ekli 9 nolu hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu görüldüğünden ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
………. tarihinde ihale edilen, ………. San ve Tic. Yüklenimindeki ve ………. TL sözleşme bedelli “………. ve Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin olarak; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Y.23.176 numaralı “Lama ve Profil Demirlerden Çeşitli Demir İşleri Yapılması ve Yerine Konulması” imalat pozu ayrıntısında yer alan ölçü tanımına göre, bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarının % 7 fazlasına kadar ödeme yapılabilmesi için, tartı ağırlığının tahkik edilmesi ve bu tahkike ilişkin tartı tutanaklarının bulundurulması gerekmekte iken, anılan imalat pozu ve Analiz-26 “Birbirine Geçmeli Demir ve Topuz Kullanılarak Korkuluk Yapılması” pozu için, söz konusu tutanaklar olmadan, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması suretiyle ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“(1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
…
c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (Mülga ibare: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.
…”,
“Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise;
“(1) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde kesin hesaplar aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.
…”
hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümler uyarınca, geçici hakediş raporları düzenlenirken, bitmiş iş kısımları için kesinleşen metraj miktarlarının dikkate alınması gerektiği ve kesin hakediş raporları düzenlenirken de geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeden tespit edilen kesin metraj ve yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan miktarların esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. ve Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin, Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda, söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Y.23.176 ve Analiz-26 poz numaralı imalatların metrajlarının, işin gerçekleşen kısımlarına ilişkin miktarlar esas alınmadan belirlendiği görülmektedir.
Projede yer alan Y.23.176 numaralı poz ayrıntısında, bu poza ilişkin “tarif, yapım şartları ve ölçü” tanımı aşağıdaki şekilde belirtilmektedir;
“Çeşitli çelik çubuk, lama ve profil demirlerden yapılan her çeşit merdiven, balkon, köprü, korkuluklar, pencere ve bahçe parmaklıkları, çatıya çıkma, fosseptik ve benzeri yerlere yapılan merdivenler, ızgara ve benzeri işlerin yapılması için demir perçin, civata, kaynak ve her türlü malzeme ve zayiatı, işyerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, (boya bedeli hariç) 1 kg fiyatı:
ÖLÇÜ: İmalât ve varsa tespit malzemesi ile birlikte boyanmadan ve montajdan önce tartılır.
NOT: Ancak idareler lüzum gördüğü takdirde proje boyutları üzerinden bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarına nazaran tartı ağırlığını tahkik edebilir. Bu tartı neticesinde; cetvellere nazaran % 7 ağırlık fazlası da ödeme yapılır, % 7 den fazla ağırlık dikkate alınmaz. Bu tartı neticesinde bulunan ağırlığın cetveldekinden az olması halinde yapılan imalâtın idarece kabul edilmesi şartıyla tartı esas alınır.”
Yukarıda belirtilen poz tariflerine aykırı olarak, tartı tutanakları bulunmadığı halde, demir imalatına ilişkin tahkik miktarlarının % 7 oranında arttırılması suretiyle ödeme yapıldığı görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda; söz konusu iş kapsamında gerçekleştirilmesi gereken demir imalatlarına ilişkin metraj hesaplarının hatalı yapıldığının kabul edildiği ve savunmaya ekli 9 nolu hakediş evrakında, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması yoluna gidilmeden tüm metrajların yeniden hesaplandığı görülmektedir.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Analiz-26 ve Y.23.176 poz numaralı imalat miktarlarının, poz ayrıntısında yer alan ölçü tanımına uyulmadan hesaplanması ve hatalı metrajlar üzerinden ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmakla birlikte,
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgelerde, imalat miktarlarının poz ayrıntısında yer alan ölçü tanımına uygun olarak yeniden belirlendiği ve yapılan fazla ödeme sebebiyle oluştuğu tespit edilen ………. TL kamu zararının, ………. tarih ve ………. sayılı Ödeme Emri Belgesine ekli 9 nolu hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu görüldüğünden ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.