İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Yapım işinde, hakedişler üzerinde ve sahada yapılan çalışmalarda, boru hattı bedelinin imalatı yapılmış gibi çeşitli hakedişlerde ödenmesine rağmen, bu imalatın yapılmaması.

2- 283 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesiyle; … A.Ş. + … Ltd. Şti İş Ortaklığının taahhüdündeki “.... İşi”nde; hakedişler üzerinde ve sahada yapılan çalışmalarda, 3.660,72 m. CTP boru hattı bedelinin imalatı yapılmış gibi çeşitli hakedişlerde ödenmesine rağmen, bu imalatın yapılmaması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlular (… ve …), ortak mahiyetteki temyiz dilekçelerinde işbu ek ilam maddesine ilişkin olarak ise özetle; söz konusu işin 05.07.2013 tarihinde … TL ihale bedeli ile … A.Ş & … Ltd. Şti.’ne ihale edilmiş olup … Genel Müdürlük Makamı’nın … tarihli … sayılı oluru ile 17.01.2019 7161 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 32’nci maddesi ile 4735 sayılı Kamu İhalesinde Sözleşmeleri Kanunu’na eklenen “Sözleşmelerin tasfiyesi veya devri” başlıklı geçici 4 üncü maddesi gereğince sözleşme ve eklerindeki tüm hükümler saklı kalmak kaydı ile sözleşme tüm hak, borç ve sorumluluklarıyla birlikte …. Ltd. Şti’ne devredildiğini, işin bitim tarihinin verilen süre uzatımı ile 01.08.2021 olarak belirlendiğini, işin 05.10.2017 tarihine kadar 30 adet hakedişinin tanzim edildiğini ve bunların ödemeleri yapılmış olup 30 no.lu hakediş itibarı ile yüklenici firmaya … TL ihale bedeli üzerinden … TL (ödeme + fiyat farkı ve % 18 KDV olmak üzere) ödeme yapılmıştır. 30 no.lu hakediş raporu ile ödenen CTP boru miktarlarının;

Eski Şartnameye göre;

.... -CTP-29 Ø2800/4 Atü SN 2500 4.950,00 mt

.... -CTP-29 Ø2800/6 Atü SN 2500 4.973,00 mt

.... -CTP-29 Ø2800/10 Atü SN 2500 11.166,00mt

.... -CTP-29 Ø2800/16 Atü SN 2500 250.00 mt

Yeni Şartnameye göre;

.... -CTP-30/YF Ø2800/6 Atü SN 5000 10.000,00 mt

.... -CTP-30/YF Ø2800/10 Atü SN 5000 11.640,00 mt

.... -CTP-30/YF Ø2800/16 Atü SN 5000 360.00 mt

Toplam döşenen boru miktarı 48.159,00 mt olduğunu,

Mevcut durumda sol sahilde onaylanan revize projeye göre boru ripaj ve düşey mesafe yapılmadan uzunluğu 26+485,50 metre olup yalnızca eksik kısım başlangıç noktasında yapımına izin verilmeyen 0+000-0+080 metre arası hariç sol sahilde döşenen CTP boru boyunun 26.405,50 metre olduğunu, sağ sahilde revize proje yapımı devam etmekte olup projeye göre toplam hat uzunluğunun 27+072,90 metre olduğunu, bunun 0+000-3+180 km arası, 4+248-4+398 arası HKV ve 8+260-8+340 km arası, 24+000-26+300 arası boru eksikliği olup toplam döşenen boru miktarımın 21.442,90 metre olduğunu, anılan işte hâlihazırda sol sahilde 26.405,50, sağ sahilde 21.442,90 mt boru olmak üzere toplam 47.848,40 mt CTP Ø2800 çeşitli atülerde boru döşenmesi olup, sol sahil revize projesinde ayrıca yerinde yapılacak tespitte de görüleceği üzere fazla ödemeye konu olacak boru miktarının 48.159-47.848,40=310,60 metre olduğunu, belirtilen durumda 30 no.lu hakediş itibarıyla fiyat farkı ve KDV dahil olmak üzere fazla ödenen tutarının 1.315,532,62 TL olduğunu, bu farkın, proje değişiklikleri ve düşey kur hesaplarındaki farklılıklardan dolayı işin kesin hesabı yapılırken kesilecek veya artacak olup devam eden bir işte ara hakedişlerin avans niteliğinde olduğu, işin kesin hesabında gerekli mahsupların yapılacağı gözetildiğinde herhangi bir kamu zararının bulunmadığının kabulünün gerektiğini, yukarıda açıklanan sebeplerden ötürü boru miktarındaki yanlışlık farklı basınçlı boru kullanılması, eksik hat kapama vanalarının yapıldığından bahisle ödenmesi istenen (işbu maddeden; … TL+maddeden; … TL) toplam; … TL’den açıklanan ve sahadaki mevcut durumla oluşan farkın ise … TL olarak gözükmekte olup, bu tutarın müteahhidin yapılacak olan ilk hakedişinde minha edilerek düzeltilecek olup herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmeyeceğini Kurulumuza arz etmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (.... ), kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde; Ek İlamın 1’inci maddesine ilişkin sadece sorumluluk yönünden yapmış olduğu açıklamaları temyize konu işbu madde için de aynen tekrar etmiştir.

(Sorumlular ... ve …’ın temyiz dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaalarında özetle; dilekçelerde özetle; iş ile ilgili 30 adet hakediş düzenlendiği, henüz kesin hesap çıkarılmadığından bu hakedişlerin ara ödeme niteliğinde olduğu; 30 no.lu hakediş itibarıyla bakıldığında herhangi bir kamu zararının bulunmadığı hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin; "Hatalı, kusurlu ve eksik işler" başlıklı 24üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.” hükmünün yer aldığı, fiilen yapılan herhangi bir imalat olmaması veya şartname ve sözleşmeler hilafına eksik kusurlu iş yapılmasına rağmen, yükleniciye ödeme yapılmasının açık bir şekilde kamu zararı oluşturduğu gibi yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi, yapılmış ve tamamlanmış gibi gösteren ve gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında artışa engel olan veya eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış ve onaylamış olanların idari ve cezai sorumluluklarının bulunduğu, Sayıştay’ın yerleşik kararları çerçevesinde yapılan bu itirazların bir karşılığının bulunmadığı; açıklanan nedenlerle talebin reddedilerek Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu .... ’in temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaası, yukarıda Ek İlamın 1’inci maddesi için verilen mütalaa ile aynıdır.

Yukarıda adı geçen sorumlu (...), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde özetle; .... Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Olurunun “Mali Yönden” başlığının 3. ve 4. maddeleri ile “İdari Yönden” Başlığının 8. ve 9. maddelerinde Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “.... ı İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli kök raporunun Kurulumuza sunulduğunu, .... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Daire Başkanlığa verilen görev sonucu Başkanlıkça bir komisyon kurularak Sayıştay Başkanlığının “... İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapılmasının istendiğini, söz konusu rapor için Komisyonun yerinde incelemeler yaptığını ve Sayıştay’ın anılan işe ait hakedişlerin 30 sayılı hakediş itibarıyla incelemesi neticesinde ortaya çıkardığı hususlar nedeniyle oluşan kamu zararının tespiti için bir kök rapor hazırladığını, görevlendirilen Komisyonun 5 gün boyunca önem ve öncelik sırasına göre yerinde incelemelerde bulunduğunu, incelemeler sonucunda ortaya çıkan raporda belirtilen Sayıştay Ek İlamında belirtilen tüm kamu zararına sebebiyet verdiği iddia edilen kalemlerin tek tek incelendiğini, Sayıştay’ın 27.04.2021 tarihli 215 ek ilam no.lu Ek İlam sıra No: 2 ilam sorgu no: 2 Kararında 3.660,72 m CTP boru hattı imalatı yapılmamasına rağmen bedelinin ödenmesi nedeniyle (2017 yılı) … TL kamu zararına sebebiyet verdiğinin karara bağlandığını, ... tarafından yapılan incelemeler neticesinde hesaplanan zararın gerçeği yansıtmadığının aşikar olduğunu, teknik heyetin raporunda hesaplanan kamu zararının HVK’lar içindeki çelik boru boyları ve vanalar düşüldükten sonra net boru boyunun; 47.423,26 olduğunu (... Raporu 16/38), yapılması gereken 48.159 m boru boyundan yapılan net boru boyu çıkarıldığı takdirde Sayıştay Ek İlamının aksine 3660,72 m boru hattı imalatının değil, 735,74 m boru hattı imalatının eksik olduğunun görüleceğini, bu eksikliğin de işin kesin hesabı yapıldığında boru hattındaki yatay ve düşey uzamalarda bertaraf edilebilir nitelikte olmasına rağmen, bu durumda oluşan kamu zararının gerçeği yansıtmadığını, buna rağmen ...'nin kök raporuna göre söz konusu zararın 735,74*…= …TL olması gerektiğini, Sayıştay’ın 2014 yılı Ek İlamında oluşturulan diğer konularla ilgili maddelerin kamu zararı tutarlarının da birinde … TL, bir diğerinde … TL olmak üzere toplam … TL olarak tespit edildiğini, ...’nin kök raporunda bu zararın sayfa 36/38 ve sayfa 20/38’de … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay Ek İlamında hükmedilen kamu zararı ile ... tarafından kök raporda hesaplanan kamu zararı arasındaki farkın bariz olduğunu, ... raporunda toplam … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay raporunda ise bu tutarın … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay tarafından oluşturulan raporda 2013 fiyatları baz alındığında oluşan kamu zararı tutarının … TL civarında olduğunu, aradaki farkın basit bir hesaplama hatası olmadığını, Sayıştay’ın dayanak raporunun hatalı ve eksik olduğunun açıkça görüldüğünü açıkça görüldüğünü, arazide yapılan yüzeysel incelemelerin sonucunda hesaplanan tutarın gerçeği yansıtmadığını, yapım işlerinin 6098 Sayılı TBK’da yer alan eser sözleşmeleri kapsamında değerlendirildiğini, eser sözleşmesinin detaylarının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmesi Kanunu ve ikincil mevzuatında belirlendiğini, ikincil mevzuat olarak yüklenici ile yapılan sözleşmenin 19. maddesi gereği “Yapım İşleri Genel Şartnamesi”nin işaret edildiğini, bu durumda sözleşme eki olan Şartname’nin 39/1-c maddesinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.” hükmü ve YİGŞ 39/4 maddesinde yer alan; “… b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir. ... f) Her hakediş tutarından, bir evvelki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutara idarece ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi eklendikten sonra bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir.” hükmü doğrultusunda yanlış hesaplanan bir metrajın sonraki hakediş ile düzeltilebileceği ve teftiş ve Sayıştay tespitlerine konu olan metraja dayalı ölçümlerin her an sahada tekrar ölçülebilme imkanı olduğundan; bunlara ilişkin metraj miktarlarının düzeltilerek hakedişten kesilebileceğinin açık olduğunu, ayrıca YİGŞ 40/1-a maddesindeki; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükümler ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, ayrıca teftiş ve Sayıştay raporlarına konu olan birim fiyat tarifesine uymayan ödeme aşaması oluşmadığı halde ödenen imalatın bedelinin ödenmesinin söz konusu olmadığını, temyiz dilekçesinde de belirttiği üzere söz konusu ödemelerin geçici avans niteliğinde olup temyiz dilekçesinde sunulan Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararlarında da görüleceği üzere izleyen hakedişlerde söz konusu durumu düzeltme imkânı bulunduğunu, yapılan işlerin ilim ve fenne uygun olmadığı düşüncesinden hareketle, henüz tamamlanmamış, deney aşamasına gelmemiş, deneyleri yapılmamış işler için oluşabilecek zararlar yönünden bedel tespiti yapılmasının doğru olmadığını, yukarda ayrıntılarıyla belirttiği üzere; ...’nin kök raporunun yeni belge niteliğinde olduğunu, söz konusu rapor göz ardı ederek yapılacak olan incelemenin sağlıklı olamayacağının aşikar olduğunu, söz konusu raporun karar verirken göz önüne alınmasının zaruri olduğunu, 30.01.2019 tarihli ve 45552 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında özetle; “Temyiz Kuruluna sunulan yeni belgeler gerekse de önceden sunulmuş belgeler, kamu zararı hesabı ve sorumluluk bağlamında dikkate alınmayan hususlar yeniden değerlendirilmeden tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet görülmediğinden; tazmin hükmünün bozulmasına ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine” karar verildiğini, Sayıştay Ek İlamından sonra oluşturulan yeni belge niteliğindeki ... kök raporunun Temyiz Kurulu tarafından verilecek kararda göz önüne alınmaması neticesinde ortaya tarifi imkânsız zararlar doğacağını ve şahsının mahvına sebebiyet vereceğini ifade etmek suretiyle Sayıştay 8. Dairesi tarafından verilen 3018/3376/6/... sayılı sorgularına konu edilen Ek İlamların bu rapor kapsamında değerlendirilerek, gerekirse tekrar bilirkişi incelemesi yapılarak yeni bir rapor alınması ve bu rapor doğrultusunda kararın tekrar değerlendirilmesini teminen bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesini Kurulumuza arz etmiştir

Yukarıda adı geçen sorumlu (...), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde; Ek İlamın 1’inci maddesine ilişkin sadece sorumluluk yönünden yapmış olduğu açıklamaları temyize konu işbu madde için de aynen tekrar etmiştir.

(Sorumlular ... ve .... ’in ikinci temyiz dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaaları, yukarıda Ek İlamın 1’inci. maddesi için verilen ikinci mütalaalar ile aynıdır.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ve adına sorumlu vekili Av. … ve aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sırasında görüşülen dosyayla sorumlu … adına duruşma talebinde bulunan sorumlu vekili Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, (Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti tespitlerine de dayandırılarak) 3.660,72 m CTP boru hattı imalatı yapılmamasına rağmen bedelinin ödenmesi neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından .... ı İşine ilişkin olarak hakedişlere giren ödemelerin yerinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması amacıyla, konusunda uzman mühendislerden oluşan Bilirkişi Heyetince düzenlenen 22.03.2019 tarihli .... ı İşine Ait Bilirkişi Kurulu Raporunun ilgili kısmında;

“e) Onaysız projede kırmızı renk ile belirtilen ve yerinde de tespit edilen imalatı yapılmayan hatlar, hakedişlerde ödemesi yapılan hatlar ile karşılaştırıldığında, 3.660,72 metre hattın ödemesi yapılmasına rağmen imalatının yapılmadığı görülmektedir. Ödemesi yapılmasına rağmen imalatı yapılmadığı tespit edilen hatlara ait detaylı bilgi Tablo-13’de yer almaktadır.

SAĞ SAHİL

HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM

FİYATI PROJE KM BAŞ PROJE KM SON YENİ

ŞARTNAMEYE GÖRE ATÜ PROJE MESAFE

29 31/YF 1+755,850 1+860,440 6 104,590

29 31/YF 1+860,440 2+086,660 6 226,220

29 31/YF 2+086,660 2+130,460 6 43,800

29 31/YF 2+130,460 2+294,720 6 164,260

29 31/YF 2+294,720 2+642,950 6 348,230

29 31/YF 2+642,950 2+821,360 6 178,410

24 30/YF 2+821,360 3+294,000 6 472,640

23 30/YF 8+280,000 8+366,680 6 86,680

23 30/YF 8+366,680 8+373,000 6 6,320

27 31/YF 23+803,000 24+765,150 10 962,150

27 30/YF 24+765,150 25+442,680 6 677,530

SOL SAHİL

HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM

FİYATI PROJE KM BAŞ PROJE KM SON YENİ ŞARTNAMEYE GÖRE ATÜ PROJE MESAFE

2 29 3+080,000 3+247,370 4 167,370

2 29 3+247,370 3+249,800 6 2,430

2 29 3+726,910 3+804,940 4 78,030

2 29 3+804,940 3+875,000 6 70,060

28 31/YF 3+875,000 3+947,000 6 72,000



TOPLAM MESAFE 3660,720

Tablo-13: Onaysız projede yapılmadığı belirtilen hatların hakedişler ile karşılaştırması.”

Denilmiştir.

Söz konusu tespit, kamu ihale mevzuatı ve mali mevzuat açısından değerlendirilecek olursa;

04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24’üncü maddesinde:

“(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.

(2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.”

Hükümleri yer almakta olup, bu hükümler karşısında eksik oldukları tespit edilen iş/imalatlar için hakedişlerden kesinti yapılmamasının (diğer bir ifadeyle tam ödeme yapılmasının), 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesindeki kamu zararına esas alınan kriterlerden “b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” kapsamında kamu zararına sebebiyet vereceği noktasında herhangi bir şüphe bulunmamaktadır.

Ancak, Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra, .... Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “.... ı İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli Kök Raporda da CTP boruların tam olarak yapılmadığına ilişkin tespit “CTP ana boru hattı uzunluğunun en son hakedişte yanlış ölçüldüğü, HKV geçişlerindeki sanat yapısı boyunun düşülmediği, CTP boru hattı boyunun HKV boyları düşüldükten sonra toplam 47.423.26 m olduğu, …” şeklinde yer almıştır. Görüleceği üzere, ... Teftiş Kurulu Başkanlığının son Raporunda; (boruların hakedişlere tamamıyla yapılmış gibi girdiği tarihlerde de mi bu miktarın yer aldığına; yoksa Sayıştay tarafından gönderilen Ek İlam sonrasında tamamlattırılarak mı bu miktara ulaşıldığına dair bir bilgi olmamakla beraber) tespit edilen yapımı tamamlanmış boru miktarı HKV’ler içindeki çelik boru boyları düşüldükten sonra net boru boyu ölçümüyle 47.423,26 m (düşülmeden brüt boru boyu 47.615,75 m) olarak görülmektedir. Bu durumda da yapılması gereken 48.159 m boru boyundan yapılan brüt boru boyu çıkarıldığı takdirde (Kurumumuzca görevlendirilen Bilirkişi Heyetinin tespitine dayanan) Ek İlamın aksine 3.660,72 m boru hattı imalatının değil, (eski Şartname borulardan 497,30 m ve yeni Şartname borulardan 45,95 m eksik olmak üzere toplam) 543,25 m boru hattı imalatının eksik olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.

... Heyetinin yaptığı son tespitte kamu zararı tutarı (fiyat farkı ve %18 KDV’siz olarak), yapılmadığı halde ödemesi gerçekleştirilen ve ödemesi gerçekleştirilenden daha fazla miktarda yapılan CTP borulara ilişkin düzenlenen aşağıdaki tabloya göre;

…

Not: HKV’ler içindeki çelik boru boylarının, Ek İlamın diğer bir maddesine konu edilmiş olup, tabloda “HKV Boyu” olarak adlandırılan bu uzunluk düşülerek hesaplama yapılması durumunda kamu zararı tutarı mükerrer olarak hesaplanmış olacağından; Ek İlamın bu maddesindeki kamu zararı hesabında dikkate alınmamıştır.

… TL olmaktadır. Bu tablodan görüleceği üzere; -Ek İlamda teknik raporlar esas alınarak hesaplama yapıldığı için- Ek İlamdaki Sayıştayın görevlendirdiği Bilirkişi Heyetinin tespitindeki boru cinsleri özelindeki eksik/fazla imalat miktarları, ... Heyetinin (yerinde inceleme ile yaptığı) son tespitindeki boru cinsleri özelindeki eksik/fazla imalat miktarları ile uyuşmamaktadır. Örneğin; Ek İlamda 2013 yılı için sadece … CTP-29 imalatı üzerinden hesap yapılmışsa da ... Kök Raporuna göre yapılmayan … CTP-31 ve … CTP-32 imalatları için de ödeme yapıldığı ve dolayısıyla bunlar üzerinden de bir hesaplama yapılması gerektiği gözükmektedir. Aynı durum yeni Şartnameye göre yapılan .... CTP-31/YF imalatı için de geçerlidir. Ayrıca ödeme yapılan miktarından fazla yapılan boru imalatları için de bu anlamda benzer bir durum söz konusudur.

... Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından düzenlettirilen (01.06.2018 tarihli) ilk Tespit Raporunda da, arazide yapılan inceleme neticesinde 36.412,.62 m CTP borunun döşendiği, arazinin ekili olması sebebiyle tespiti yapılamayan Ana Boru Hattı Sağ Sahil km:2+821 - 10+700 (7.879 m) aranın da döşendiği kabulü yapılırsa toplam 44.291,62 m CTP borunun döşendiği ve dolayısıyla (47.759,00-44.291,62=) 3.467,38 m CTP boru imalatı ödemesinin fazladan yapıldığı belirtilmiş olmakla birlikte; buraya kadar yapılan açıklamalar karşısında, boru hattının ne kadarlık bir kısmının tamamlanmış olduğu konusunda tereddüt hasıl olmuştur.

Dolayısıyla, halihazırda yukarıda sözü edilen Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporundaki açıklamalar doğrultusunda düzenlenecek olan “tespit hakedişi”nin beklenilmesi ve bu hakedişten sonraki (miktarı değişen imalatlar için) son verilere göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, Ek İlamdan açıkça görüleceği üzere; Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti hakediş tahakkuk tutarını oluşturan evrak olarak (hakediş bazlı düzenlenen) teknik raporları esas almış, teknik raporlarında km aralığı yazılmamış olan 27, 28, 29 ve 30 no.lu hakedişlerde ise (yine hakediş bazlı düzenlenen) kesin hesap cetvellerini esas almıştır.

Öncelikle, teknik raporun bir ödeme belgesi olarak hukuki vasfına yönelik Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Şöyle ki; anılan Yönetmeliğin 7’nci maddesinde, hakediş raporunun; yapım işleri hakediş raporu (ön kapak), dizi pusulası, hakediş icmali, hakediş raporu (arka kapak), metraj icmali (yeşil defter), metraj cetvelleri, fiyat farkı hesap tablosu, fiyat farkı ağırlık oranları, ödenek dilimleri, yapılan işler listesi ve hakediş özetinden oluştuğu hükme bağlanmıştır.

Benzer şekilde, .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 16’ncı maddesinde; yaptırılmakta olan her türlü iş için hakedişler düzenlenirken; şantiye defteri, röleve defteri, ataşman defteri, yeşil defter ve tutanakların düzenlenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Buna göre; düzenlenen hakedişlerde yapılan imalatlara karşılık gelen miktar ilk olarak metraj icmaline (yeşil defter) işlenir. Yeşil deftere metraj miktarı olarak yansıyan rakam yapılan işler listesine girer. Yapılan işler listesinde metrajlar teklif birim fiyat cetvelinde bulunan teklif birim fiyatlar ile çarpılarak sözleşme birim fiyatları cinsinden hakediş tutarı bulunur. İşin sözleşmesinde öngörülmüş ise fiyat farkı eklenerek hakediş raporu (arka kapak) sayfasında tahakkuk tutarı belirlenir. Bu işleyiş sırasına göre metrajların denetiminin yapılması için yapım işleri hakediş raporunda incelenmesi gereken evrak yeşil defter veya yapılan işler listesi olmalıdır.

Her ne kadar Ek İlamda ödemesi yapılan hakedişlerde “metraj tutanakları” ve “yeşil defter” bulunmadığı, ödeme tamamen "teknik rapor" adı verilen kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından karşılıklı imzalanan belgeye göre yapıldığı ve bu belge doğrultusunda kamu zararı hesabı yapılmasında hukuken bir isabetsizlik bulunmadığı ifade edilmiş ise de; sorumlularca iş kapsamında düzenlenen ve tahakkuka bağlanan 30 adet hakedişte bulunan (9 no.lu hakediş ve sonrasında düzenlenen) kesin hesap cetvellerinin birleştirilmiş hali Kurulumuza sunulmuş vaziyettedir.

Bu manada, hakedişler özelinde gönderilen yeşil defterler ve imalat-ihzarat tutanakları ve kesin hesap metraj cetvellerinin birleştirildiğine ve proje basınç sınıfları sütunu projeye göre revize edilerek yapılan yanlış kalemden ödeme miktarlarının açıklamalı olarak hakediş bazında hesaplandığına yönelik (detaylı tablolarla hazırlanmış) iddia ve itirazlar dikkate alınmadan tazmin hükmü verilmesi hukuken isabetli olmayacaktır.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. ...

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar…”

Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca Sayıştay Genel Kurulu’nun, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik verdiği 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Yine aynı Karar’ın “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı 4’üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında da:

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”

Denilmek suretiyle ödemeye esas hakediş raporları ile diğer belgeleri düzenleyen kişilerin sorumluluğundan bahsedilmektedir.

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan .... ı Yapım İşinde, imalat fiili olarak .... İl sınırları içinde yapılmaktadır. İş kapsamındaki kontrollük görevi, 30.09.2010 tarihli .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, ... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

Bahse konu kamu zararı, (işin fiilen başında bulunan ve Bölge Müdürlüğüne bağlı Proje ve Şube Müdürlüklerinde çalışan) Kontrol Teşkilatında görevli kamu görevlileri ile yüklenicinin imzaladığı hakediş raporunun ödeme emri belgesine bağlanarak ödenmesi sonucu ortaya çıkmış olup, hakediş raporları ile buna ekli yapılan işler listesi, metraj cetvelleri, yeşil defter vb. belgeleri düzenleyen, imzalayan ve onaylayan söz konusu kişilerin sorumluluğu bulunmaktadır.

Hakediş raporu üzerinde imzası bulunan Bölge Müdürü (ve vekillerinin) sorumluluk itirazına gelince; .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 5’inci maddesinin ikinci fıkrası; “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.” şeklinde olup, söz konusu madde hükmünden, Bölge Müdürünün, Bölge Müdürlüğü kapsamındaki işlerin sözleşmeye uygun bir şekilde yürütülmesinden sorumlu olduğu açıkça görülmektedir.

Buna karşın, söz konusu yapım işinde, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde imzası bulunan ve Merkez Teşkilatında görevli olan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin, işe ait şartnameler ve sözleşme gibi dokümanlar da göz önünde bulundurularak, uzmanlık ve teknik bilgi ile fiili fiziki incelemeye dayanılarak hazırlanan ve onaylanan hakediş raporu ve eki belgelerden, iş kapsamında imalatların yapılıp yapılmadığını kontrol etme, yapılmayan veya hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmadığından yukarıda bahsedilen kamu zararından sorumluluklarının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Ek İlamda da; aynı değerlendirmelerle kurulan illiyet bağı neticesinde 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne uygun bir biçimde sorumluluk tevcihi yapılmıştır.

Ancak, -konuyla ilgili sorumluluk yüklenecek kamu görevlilerinde hukuki bir isabetsizlik bulunmamasına rağmen- konunun esası yönünden yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda hakediş bazında eksik/fazla yapılan CTP boru miktarının yeniden tespit edilmesi suretiyle kamu zararı hesabı yapılması durumunda, hakedişlerdeki sorumluların uhdelerinde kalan (ve dolayısıyla müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilen) kamu zararı tutarları da değişecektir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının sadece konunun esası ve sorumluluk yönlerinden kısmen kabulüyle, 283 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve gerek sorumlularca gönderilen hakediş bazlı birleştirilmiş kesin hesap cetvelleri ile Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra ortaya çıkan ve temyize konu edilen yapılmadığı halde yapılmış gibi ödemesi yapılan CTP boru imalatı ödemeleri hakkında değerlendirmelerin de yapıldığı (ve Dairemizce henüz görülmediği anlaşılan) ... Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporunun incelenmesini, gerekse de düzenlenecek olan tespit hakedişinin beklenilmesini, kamu zararı tutarının bu belgelerde yapılan hesaplamalar da dikkate alınarak, hakediş bazında eksik/fazla yapılan CTP boru miktarının tespit edilmesi suretiyle yeniden hesaplanmasını ve yapılan bu hesap doğrultusunda sorumluluk tevcihinin tekrardan belirlenmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’un aşağıda yazılı sorumluluk yönünden farklı görüşleriyle), (Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 25.12.2024 tarih ve 57605 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Sorumluluk Yönünden) Farklı görüş/gerekçe

…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …:

Konunun esası yönünden yukarıda karar metnimizde yazılı çoğunluk bozma gerekçelerine aynen katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan iş; merkez ihaleli ve ödemeli bir iş olup kontrolörlük hizmeti, ilgili 30/09/2010 tarihli .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, ... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. .... Bölge Müdürlüğünde düzenlenen geçici hakediş raporu, üzerinde gerekli incelemeler yapıldıktan sonra, ödemesi yapılmak üzere, ... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığına gönderilmektedir.

Bu Daire Başkanlığında, geçici hakediş raporları üzerinde yapılan incelemede; düzenlenen hakedişler için ödeme şartlarının oluşup oluşmadığı, sözleşme ve eklerindeki ödeme aşamalarına uygun olup olmadığı, hakediş ekleri arasında eksik veya hatalı belgelerin yer alıp almadığı, hakedişin usulüne ve şekline uygun olup olmadığı, aritmetik bir hatanın yer alıp almadığı gibi hususların kontrolünün yapıldığı, dolayısıyla yapılan işin miktarına/sözleşme ve eklerine uygun olup olmadığına yönelik herhangi bir kontrolün yapılmadığı, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan imalat tutanaklarında, imalatın gerçekleşmediğini veya sözleşmeye uygun olarak gerçekleşmediğini düşündürecek herhangi bir hataya rastlanılmaması nedeniyle de, söz konusu yapım işinin yerinde denetimine ilişkin herhangi bir çalışma yapılmağı anlaşılmaktadır.

Ek İlam maddesindeki kamu zararı hesabı; Sayıştay Başkanlığı tarafından 17.01.2019 tarihinde, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 6’ncı maddesine istinaden görevlendirilen, 3 inşaat mühendisinden müteşekkil Bilirkişi Heyetinin, söz konusu işe ilişkin hakedişlere giren imalatların, mahallinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması suretiyle düzenlemiş olduğu Bilirkişi Heyeti Raporuna dayanmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre, sözleşmeye bağlanan yapım işlerinin yürütülmesinde uygulanacak genel esasları belirlemek amacıyla hazırlanan, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ), “İşlerin denetimi” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında; sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işlerinin, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilip ve gerçekleştirileceği, dördüncü fıkrasında; yüklenici ile yapı denetim görevlisi arasında anlaşmazlık olursa, bu anlaşmazlığın 51’nci madde hükümlerine göre idarece karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

YİGŞ’nin 15’inci maddesinde, yapı denetim görevlisinin yetkileri;

“(1) Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.

(2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez.

(3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder.

(4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır.

(5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir.

(6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıkları anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yine YİGŞ’nin 39’uncu maddesinde de; geçici hakediş raporları ile ilgili olarak; (c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacaklarının, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödeneceği, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterileceği, (4) Hakediş raporlarının düzenlenmesinde; (b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işlerin, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği, (c) İhzarat yapılmasının öngörüldüğü işlerde; İhzarat miktarının yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre, yüklenicinin yaptığı işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılması, ölçülmesi ve metrajlara göre hesaplanarak, bulunan miktarların geçici hakediş raporuna dahil edilmesi, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterilmesi faaliyetleri, yapı denetimi yapan kamu görevlisi/görevlilerine ait bir görevdir.

Dolayısıyla, yapı denetim görevlisince, yüklenici tarafından yapıldığı gerekçesiyle, geçici hakediş raporlarına dahil edilen imalatlardaki, imalat miktarı/ölçü hataları ile yapılan işlerin sözleşme ve eklerine uygun olmamasından kaynaklanan kamu zararından, yapı denetim görevlisi/görevlileri sorumludur.

30/09/2010 tarihli, .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin, “Genel Hükümler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında, Bölge Müdürünün görevleri;

“(2) Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.

(3) Bölge Müdürü, şube müdürlüklerinden veya yapı denetim amirliklerinden gelen proje tadilat tekliflerini, sözleşmelerden kaynaklanan tüm evrakları tetkik ederek veya ettirerek yetkisi dâhilinde olanları tasdik eder, diğerlerini görüşleriyle birlikte tetkik ve tasdik edilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen Yönerge hükümlerine göre, Bölge Müdürü, kontrol teşkilatının amiri olarak, faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde, işlerin idari işleyişinden sorumludur.

Söz konusu işin denetimi, ... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre işin yürütülmesi esnasında, imalatın sözleşme ve eklerine uygun yapılmamasından, geçici hakediş raporunda gösterildiği miktarda veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluk, işin fiilen başında bulunan Kontrol Teşkilatına aittir.

İşin yalnızca ihalesi ve ödemesinin Genel Müdürlük tarafından yapılması, Genel Müdürlük personelinin yapılan imalatlar ile ilgili fiili ve fiziki kontrol imkânının olmaması, geçici hakediş raporunda gösterilen yapılmamış veya sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılmamış imalatı, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden tespit etme imkânın bulunmaması nedenleriyle, ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile geçici hakediş raporunda İnceleyenler ve Onaylayan bölümünde imzası bulunan ... Genel Müdürlüğü personellerinin,

Geçici hakediş raporunun, ... .... Bölge Müdürlüğü ile ilgili bölümünde tetkik eden olarak imzası bulunan teknik personel ve Bölge Müdürü ile Bölge Müdür Yardımcısının,

Sorumlulukları bulunmamaktadır.

Kamu zararından sorumlular, sadece ödeme emri eki geçici hakediş raporlarını düzenleyen yapı denetim görevlileri olup, bunlar dışında Ek İlamda kendilerine sorumluluk yüklenen kamu görevlilerinin sorumluluklarının kaldırılmasını teminen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden de bozulması gerekir.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye … ve Üye …:

Çoğunluğun bozma kararına dayanak olarak ileri sürdüğü, ... Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporunun incelenmesi, düzenlenecek olan tespit hakedişinin beklenilmesi ve kamu zararı tutarının Kök Rapordaki değerlendirmeler ve tespit hakedişindeki miktarlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesi yönündeki görüşe katılmak mümkün değildir.

Şöyle ki;

Söz konusu işin ihalesi … tarihinde yapılmış, … tarihinde işyeri teslimi yapılarak işe başlanmıştır. İşin sözleşmesine göre iş bitim tarihi … olup, verilen süre uzatımları ile 03.06.2018 tarihine uzatılmıştır.

İşe ilişkin olarak en son 05.10.2017 tarihli 30 no.lu hakediş düzenlenmiş, bu hakedişe göre % 80 oranında gerçekleşme sağlanmış olup, bundan sonra herhangi bir belge düzenlenmemiş ve kabul aşamasına geçilememiştir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından adı geçen işe ilişkin olarak görevlendirilen Bilirkişi Heyetince düzenlenen ve eksikliklerin tespit edildiği rapor 22.03.2019 tarihinde düzenlenmiştir. Bu Bilirkişi Raporu sorumlulara gönderilmiştir. Bu rapor üzerine, ... Genel Müdürlüğünce Sayıştay Başkanlığının .... ı İşi ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere müfettişlerden oluşan bir Komisyon görevlendirilmiş olup, bu Komisyon da raporunu 31.08.2021 tarihinde düzenlemiştir. Bu iki raporda da eksikliklere ilişkin tespitlere yer verilmiştir.

İşle ilgili olarak 05.10.2017 tarihinden sonra herhangi bir hakediş düzenlenmemesi, eksikliklere ilişkin 22.03.2019 tarihli Bilirkişi Raporu ve bu rapor sonrası yaptırılan inceleme sonucu düzenlenen 31.08.2021 tarihli Komisyon Raporunda tespitlerde bulunulması ve Sayıştay tarafından rapor düzenlenmesi ve kamu zararının tazminine ilişkin karar verilmesine rağmen, temyiz görüşmesinin yapıldığı 25.12.2024 tarihi itibariyle söz konusu işin tasfiye veya kabul sürecinin başlatılmadığı gibi mevcut duruma ilişkin tespit tutanağı ve tespit hakedişi düzenlenmesine ilişkin herhangi bir işlem de başlatılmamıştır.

Bu durum, idarenin söz konusu işle ilgili olarak tasarrufta bulunma konusunda istekli olmadığını göstermekte olup bu sürecin beklenmesi yönünde karar verilmesi Sayıştay kararlarının uygulanmasının gecikmesine ve etkinliğinin azalmasına sebep olacaktır.

Kaldı ki, Sayıştay yargısında kesin hesap veya kesin kabul yapılıp yapılmadığının ve bu aşamalarda düzeltme yapılabileceğinin bir önemi yoktur. Yapılacak düzeltme ve tahsilatlar, Sayıştay yargılamalarının her aşamasında dikkate alınabilecektir.

Dolayısıyla, Sayıştay tarafından görevlendirilen Bilirkişi Heyetince denetim yerinde yapılan fiili-fiziki denetim sonucu resmi belge ve kanıtlara dayalı ölçümlerle gerçekleştirilen ve 3.660,72 mt CTP boru hattı imalatı yapılmamasına rağmen yapılmış gibi bedelinin ödenmesinden kaynaklanan kamu zararı tespitinde ve bu kamu zararından sorumluluklarına hükmedilen kamu görevlilerinin sorumlu tutulmasında sorumluluk hukuku bağlamında bir isabetsizlik görülmediğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının reddedilerek tazmin hükmünün tasdik edilmesi gerekir.