SayıştaySayıştay Daire Kararı10929
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareGenel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Daire1
İlam No63
Madde No7
Yılı2022
Fiyat Farkı
… Bakanlığı … Genel Müdürlüğünce … tarihinde … Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ihale edilen … TL sözleşme bedelli … Yapım İşi’nde süre uzatımı verilmesini gerektirecek bir durum oluşmamasına rağmen yersiz süre uzatımı verildiği ve süre uzatım kararına istinaden düzenlenen revize iş programı ile ödenek dilimlerinin değiştirilerek bu yeni ödenek dilimleri esas alınmak suretiyle fiyat farkı ödendiği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Mücbir sebepler” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:
a) Doğal afetler.
b) Kanuni grev.
c) Genel salgın hastalık.
d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı.
e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.
Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.” hükmü,
27.06.2013 tarihli ve 2013/5217 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “İş programı ve ödenek dilimi” başlıklı 7’nci maddesinde;
“(1) Sözleşme imzalandıktan sonra iş kalemlerinin, aylık imalatın, ihzaratın ve yıllık ödenekler ile bunların aylara dağılımını gösteren ayrıntılı bir iş programı hazırlanarak idarenin onayına sunulur.
(2) Herhangi bir aya ait iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak imalatlarda, imalat miktarı iş programına uygun hale gelinceye kadar, fiyat farkı hesaplanırken, iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı esas alınır.
…
(4) 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin gerçekleşmesi veya sözleşmenin ifasının idareden kaynaklanan nedenlerle gecikmesi nedeniyle yükleniciye süre uzatımı verilmiş olması halinde, gerçekleştirilmesi gereken aya göre iş kalemleri ya da iş grupları için uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak fiyat farkı hesaplanır. Bu kapsamda revize edilen iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde ikinci fıkraya göre işlem yapılır.
…” hükmü,
yer almaktadır.
Bu hükümlere göre; sözleşme imzalandıktan sonra yüklenici, iş programını hazırlayarak idarenin onayına sunmak ve idarece onaylanmış iş programına aynen uymak durumundadır. İş programında değişiklik yapılması ise sadece zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile mümkündür. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 10’uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin gerçekleşmesi veya sözleşmenin ifasının idareden kaynaklanan nedenlerle gecikmesi nedeniyle yükleniciye süre uzatımı verilmiş ise yüklenici tarafından, belirlenen yeni süreye göre revize iş programının hazırlanması ve idarenin onayına sunulması ve revize edilen iş programına uygun olarak fiyat farkı hesaplanması gerekmektedir.
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış olup … tarihinde yer teslimi yapılmıştır. … tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile de yer teslim tarihi olan … - … tarihleri arasında olumsuz hava koşulları nedeniyle sözleşme kapsamında çalışma yapılamadığı gerekçesi ile 18 gün süre uzatımı verilmiş ve iş bitim tarihi … olmuştur. Bu süre uzatımına istinaden sözleşme bedeline göre günlük harcama tutarları hesaplanarak yıllara göre ödenek dilimleri revize edilmiştir. Düzenlenen 1. revize iş programı aşağıdaki gibidir.
4735 sayılı Kanun’da mücbir sebep halleri; doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı, gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller şeklinde sayılmıştır. Mevcut olayda herhangi bir doğal afet veya Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen mücbir sebep hali bulunmamaktadır. Kaldı ki, İstanbul genelinde yaşanan olumsuz hava koşulları nedeniyle kazı yapılamadığına dair sorumlular tarafından yeterli bilgi ve belge de sunulmamıştır. Bununla birlikte hafriyat döküm fişlerinden kazıdan çıkan hafriyatın … AŞ’ye ait …’de yer alan döküm sahasına nakledildiği ve … AŞ’den alınan verilere göre süre uzatımı verilen tarih aralığında döküm sahasının sadece … tarihinde kapalı olduğu diğer günlerde ise açık olduğu anlaşılmıştır.
Ayrıca … Bakanlığının … tarihli ve … sayılı Genelgesi ile ülke genelinde “Havanın Fen Noktasından Çalışılmaya Uygun Olmayan Devresi” … tarihi itibari ile güncellenmiş olup, … ili … ilçesi için havanın fen noktasında çalışmaya uygun olmayan devresi sıfır gün olarak belirlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinde; işin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağı ve yüklenicinin, çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamayacağı belirtilmiş olup hava şartlarında meydana gelen olumsuzlukların havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi şeklinde yorumlanması ve buna ilişkin süre uzatımı verilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, verilen süre uzatım kararının dayanağı bulunmamaktadır.
İl Müdürlüğü tarafından söz konusu süre uzatım kararına istinaden düzenlenen revize iş programı ile … yılı mart ve … yılı nisan ile mayıs aylarına ilişkin ödenek dilimleri değiştirilmiştir. Bu yeni ödenek dilimleri esas alınarak fiyat farkının hatalı hesaplanıp ödenmesi sonucu kamu zararı oluşmuştur.
Oluşan kamu zararından, … tarihli süre uzatım komisyon kararında, 1. revize iş programında ve hakedişte imzası bulunanlar, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi birlikte sorumludurlar.
Ancak diğer sorumlulardan … (Makine Müh.) ile Elektrik Elektronik Mühendisi …’in yapı denetim kontrol teşkilatında mekanik (tesisat) ve elektrik işlerinin denetiminden sorumlu olmaları ve kamu zararı oluşturan kazı, hafriyat imalat kalemlerinin inşaat imalat kalemi olması nedeniyle sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi (Genel Müdür) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Genel Müdür Yrd. V.) … ile Diğer Sorumlular … (İl Müdürü), … (İl Müdür Yrd.), … (Yapım ve Proje Şube Müdürü), … (Mimar), … (İnşaat Mühendisi), … (Mimar), … (İnşaat Mühendisi), … (Şube Müdürü), … (Şube Müdürü) ve İnşaat Mühendisi …’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.
… Bakanlığı … Genel Müdürlüğünce … tarihinde … Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ihale edilen … TL sözleşme bedelli … Yapım İşi’nde süre uzatımı verilmesini gerektirecek bir durum oluşmamasına rağmen yersiz süre uzatımı verildiği ve süre uzatım kararına istinaden düzenlenen revize iş programı ile ödenek dilimlerinin değiştirilerek bu yeni ödenek dilimleri esas alınmak suretiyle fiyat farkı ödendiği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Mücbir sebepler” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:
a) Doğal afetler.
b) Kanuni grev.
c) Genel salgın hastalık.
d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı.
e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.
Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.” hükmü,
27.06.2013 tarihli ve 2013/5217 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “İş programı ve ödenek dilimi” başlıklı 7’nci maddesinde;
“(1) Sözleşme imzalandıktan sonra iş kalemlerinin, aylık imalatın, ihzaratın ve yıllık ödenekler ile bunların aylara dağılımını gösteren ayrıntılı bir iş programı hazırlanarak idarenin onayına sunulur.
(2) Herhangi bir aya ait iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak imalatlarda, imalat miktarı iş programına uygun hale gelinceye kadar, fiyat farkı hesaplanırken, iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı esas alınır.
…
(4) 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin gerçekleşmesi veya sözleşmenin ifasının idareden kaynaklanan nedenlerle gecikmesi nedeniyle yükleniciye süre uzatımı verilmiş olması halinde, gerçekleştirilmesi gereken aya göre iş kalemleri ya da iş grupları için uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak fiyat farkı hesaplanır. Bu kapsamda revize edilen iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde ikinci fıkraya göre işlem yapılır.
…” hükmü,
yer almaktadır.
Bu hükümlere göre; sözleşme imzalandıktan sonra yüklenici, iş programını hazırlayarak idarenin onayına sunmak ve idarece onaylanmış iş programına aynen uymak durumundadır. İş programında değişiklik yapılması ise sadece zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile mümkündür. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 10’uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin gerçekleşmesi veya sözleşmenin ifasının idareden kaynaklanan nedenlerle gecikmesi nedeniyle yükleniciye süre uzatımı verilmiş ise yüklenici tarafından, belirlenen yeni süreye göre revize iş programının hazırlanması ve idarenin onayına sunulması ve revize edilen iş programına uygun olarak fiyat farkı hesaplanması gerekmektedir.
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış olup … tarihinde yer teslimi yapılmıştır. … tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile de yer teslim tarihi olan … - … tarihleri arasında olumsuz hava koşulları nedeniyle sözleşme kapsamında çalışma yapılamadığı gerekçesi ile 18 gün süre uzatımı verilmiş ve iş bitim tarihi … olmuştur. Bu süre uzatımına istinaden sözleşme bedeline göre günlük harcama tutarları hesaplanarak yıllara göre ödenek dilimleri revize edilmiştir. Düzenlenen 1. revize iş programı aşağıdaki gibidir.
4735 sayılı Kanun’da mücbir sebep halleri; doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı, gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller şeklinde sayılmıştır. Mevcut olayda herhangi bir doğal afet veya Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen mücbir sebep hali bulunmamaktadır. Kaldı ki, İstanbul genelinde yaşanan olumsuz hava koşulları nedeniyle kazı yapılamadığına dair sorumlular tarafından yeterli bilgi ve belge de sunulmamıştır. Bununla birlikte hafriyat döküm fişlerinden kazıdan çıkan hafriyatın … AŞ’ye ait …’de yer alan döküm sahasına nakledildiği ve … AŞ’den alınan verilere göre süre uzatımı verilen tarih aralığında döküm sahasının sadece … tarihinde kapalı olduğu diğer günlerde ise açık olduğu anlaşılmıştır.
Ayrıca … Bakanlığının … tarihli ve … sayılı Genelgesi ile ülke genelinde “Havanın Fen Noktasından Çalışılmaya Uygun Olmayan Devresi” … tarihi itibari ile güncellenmiş olup, … ili … ilçesi için havanın fen noktasında çalışmaya uygun olmayan devresi sıfır gün olarak belirlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinde; işin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağı ve yüklenicinin, çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamayacağı belirtilmiş olup hava şartlarında meydana gelen olumsuzlukların havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi şeklinde yorumlanması ve buna ilişkin süre uzatımı verilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, verilen süre uzatım kararının dayanağı bulunmamaktadır.
İl Müdürlüğü tarafından söz konusu süre uzatım kararına istinaden düzenlenen revize iş programı ile … yılı mart ve … yılı nisan ile mayıs aylarına ilişkin ödenek dilimleri değiştirilmiştir. Bu yeni ödenek dilimleri esas alınarak fiyat farkının hatalı hesaplanıp ödenmesi sonucu kamu zararı oluşmuştur.
Oluşan kamu zararından, … tarihli süre uzatım komisyon kararında, 1. revize iş programında ve hakedişte imzası bulunanlar, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi birlikte sorumludurlar.
Ancak diğer sorumlulardan … (Makine Müh.) ile Elektrik Elektronik Mühendisi …’in yapı denetim kontrol teşkilatında mekanik (tesisat) ve elektrik işlerinin denetiminden sorumlu olmaları ve kamu zararı oluşturan kazı, hafriyat imalat kalemlerinin inşaat imalat kalemi olması nedeniyle sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi (Genel Müdür) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Genel Müdür Yrd. V.) … ile Diğer Sorumlular … (İl Müdürü), … (İl Müdür Yrd.), … (Yapım ve Proje Şube Müdürü), … (Mimar), … (İnşaat Mühendisi), … (Mimar), … (İnşaat Mühendisi), … (Şube Müdürü), … (Şube Müdürü) ve İnşaat Mühendisi …’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.