SayıştaySayıştay Daire Kararı427
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareDiğer
Daire3
İlam No278
Madde No9
Yılı2018
Yapım işi
.......... tarihinde ihale edilen, ………. Ltd. Şti. yüklenimindeki ve ………. TL sözleşme bedelli “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin olarak;
A) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozu kapsamında kullanılan malzemenin cetveldeki ağırlıklarının % 7 fazlasına kadar ödeme yapılabilmesi için, tartı ağırlığının tahkik edilmesi ve bu tahkike ilişkin tartı tutanaklarının bulundurulması gerekmekte iken, söz konusu tutanaklar olmadan, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması suretiyle ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“(1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
…
c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (Mülga ibare: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.
…”,
“Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise;
“(1) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde kesin hesaplar aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.
…”
hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümler uyarınca, geçici hakediş raporları düzenlenirken, bitmiş iş kısımları için kesinleşen metraj miktarlarının dikkate alınması gerektiği ve kesin hakediş raporları düzenlenirken de geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeden tespit edilen kesin metraj ve yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan miktarların esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin, Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda, söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Y.23.101 poz numaralı imalat metrajının, işin gerçekleşen kısımlarına ilişkin miktarlar esas alınmadan belirlendiği görülmektedir.
Anılan iş kapsamında bulunan Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozuna ilişkin “Poz Tarifi, Yapım Şartları ve Ölçüsü”nün aşağıdaki şekilde tanımlandığı;
Her çeşit profil, çelik çubuk, çelik, saçlarla projesine göre her yükseklik ve açıklıkta karkas inşaat yapılması, parçaların perçin, bulon ve kaynakla eklenmesi, bütün aksamın yerine monte edilmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, taşıyıcı iskele veya kaldırma tertibatı, boşaltma, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, (boya bedeli hariç) yapılması ve yerine konulması, 1 ton fiyatı:
ÖLÇÜ:
1)Ölçmede tartı esastır, kullanılan profil demiri perçin, cıvata, ek levhaları ve benzeri tespit elemanları birlikte boyanmadan ve montajdan önce tartılır ve ataşmana geçirilir.
2)Ancak idareler lüzum gördüğü takdirde, proje boyutları üzerinden bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarına nazaran tartı ağırlığını tahkik edebilir. Bu tartı neticesinde; cetvellere nazaran % 7 ağırlık fazlasına kadar ödeme yapılır. % 7 den fazla ağırlık dikkate alınmaz. Hesap tahkikinde perçin ve cıvata delikleri dolu alınır. Bu tartı neticesinde bulunan ağırlığın cetveldekinden az olması halinde yapılan imalâtın idarece kabul edilmesi şartıyla tartı esas alınır.”
Ancak anılan imalat pozunun tanımına aykırı olarak, imalatta yer alan çelik malzeme metrajların, tartı ağırlıkları tahkik edilmeden % 7 oranında artırıldığı ve Yükleniciye yapılan 1 nolu hakediş ödemesinde, bu metrajlar üzerinden hesaplama yapıldığı,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve eki belgeler çerçevesinde, anılan imalat pozunun ………. tonluk metrajı için ödeme yapılan 1 nolu hakediş tarihine kadar, fiili olarak gerçekleşen toplam imalatın ………. ton olduğu, bu itibarla anılan hakediş ödemesi sonucunda Yükleniciye ………. tonluk imalata karşılık gelen ………. TL tutarında fazla ödeme yapıldığı,
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Y.23.101 poz numaralı imalata ilişkin gereken tutardan fazla yapılan ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
anlaşılmakla birlikte,
Sorumluların, söz konusu metraj hesap hatasının sehven yapıldığını kabul ettikleri, 2 nolu hakediş ödemesi sırasında, anılan imalattaki gerçek metrajların % 7 ilave yapılmaksızın tekrar belirlendiği, oluşturulan yeni metraj listeleri üzerinden ulaşılan toplam imalat miktarının ………. ton olarak belirlendiği,
Bu itibarla, 1 nolu hakediş ile yapılan ………. tonluk imalata ilişkin ………. TL tutarındaki fazla ödemenin 2 nolu hakedişte yapılan düzeltme ile minha edildiği,
Anılan rakamlara ilişkin hesaplamalara, savunma evrakları arasında, ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişe ait “Yapılan İşler Listesi” ve “Yeşil Defter”de yer verildiği,
görülmektedir.
Açıklanan sebeplerle, söz konusu imalata ilişkin ………. TL’lik kamu zararının ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu anlaşıldığından, sorgu konusu edilen ………. TL’lik ödemenin ………. TL’lik kısmı için ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan ve mevzuata uygun olduğu anlaşılan ………. TL’lik kısmı için ise ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) Projede yer alan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 14.018 poz numaralı “Dolguya Gelmiş ve Serilmiş Her Cins Kazının Elle Tokmaklanması” imalatı, poz tanımında belirtildiği şekilde gerçekleştirilmediği halde, anılan pozun birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;
“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm uyarınca, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işlerin yeni durumları ile de kabul edilebileceği, ancak bu gibi hallerde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedelinin de ona göre ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
14.018 numaralı poz detayında;
“Dolguya gelmiş, serilmiş ve dolgu yapılmasına uygun kazı malzemesinin asgari 8 kg ağırlığında demir tokmak kullanılarak el ile tabaka tabaka sıkıştırılması ve sulanması için her türlü araç ve gereç, işçilik, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, sıkıştırılmış dolgunun 1 m³ fiyatı: ÖLÇÜ : Sıkıştırılmış hacim hesaplanır.
NOT :
1) Sömeller arasına serilen kazının sıkıştırılmasında uygulanır.
2) Bina çevresi, saha dolgusu , kanal dolguları, ihata ve istinat duvar arkaları ve benzeri yerlerde uygulanmaz.” ifadelerine yer verilmektedir.
Söz konusu imalatın, “yapının inşa edildiği zeminin yük taşıma kapasitesinin yeterli olduğu veya yapıyı etkileyecek yüklerin küçük olduğu durumlarda; her bir kolon için ayrı ayrı yapılan tekil temeller” olarak tanımlanan “sömellerin” arasına serilen kazının sıkıştırılmasında uygulanacağı, “bina çevresi, saha dolgusu, kanal dolguları, ihata ve istinat duvar arkaları ve benzeri yerlerde” ise uygulanamayacağı belirtilmiştir.
Denetçi Sorgusunda söz konusu imalatın, poz tanımına aykırı olarak temel altı dolgusu sırasında gerçekleştirildiği ve işlemin “8 kg ağırlığında demir tokmak kullanılarak el ile” uygulanmadığı iddia edilmiştir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, 14.018 poz numaralı “Dolguya Gelmiş ve Serilmiş Her Cins Kazının Elle Tokmaklanması” imalatının poz tanımına uygun bir şekilde gerçekleştirilmediği kabul edilmiş ve 1 nolu hakediş ödemesi sonucunda Yükleniciye, birim fiyatı ………. TL olan söz konusu imalatın ………. m³’lük miktarına karşılık gelen tutarda (………. TL+ 0,18 KDV = ………. TL) fazla ödeme yapıldığı belirtilmiştir.
14.018 poz numaralı imalata ilişkin sorumlularca bildirilen tutarlar ve hesaplamalar, savunma eki hakediş evraklarındaki bilgiler ile karşılaştırılmış ve Rapor’a konu hatalı uygulama sonucu ………. TL yersiz ödemeye sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, 14.018 poz numaralı imalata ilişkin ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
görülmekle birlikte,
1 nolu hakediş ile yapılan ………. TL tutarındaki ödemenin, savunma ekinde gönderilen ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişine ekli 2 nolu hakedişte yapılan düzeltme ile minha edilerek tahsil olunduğu,
Fiilen gerçekleştirilen “kazı malzemesinin makine ile serilmesi ve sıkıştırılması” işlemi için ise Özel-10 “Kazı toprağıyla makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” pozunun oluşturulduğu ve bedelinin Yükleniciye ödendiği,
anlaşıldığından, Rapora konu ………. TL’lik ödeme için ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) Projede yer alan Vakıflar Genel Müdürlüğü V.0510/01 poz numaralı “Sit alanı olan veya olmayan alanda kültür katmanı bulununcaya kadar yumuşak toprak zeminde serbest kazı yapılması (drenaj, tretuar, bahçe duvarı temeli, şadırvan temeli, avlu içi tesisat kazıları vb.)” imalatı, poz tanımında belirtildiği şekilde gerçekleştirilmediği halde, bu poz birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;
“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm uyarınca, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işlerin yeni durumları ile de kabul edilebileceği, ancak bu gibi hallerde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedelinin de ona göre ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü V.0510/01 numaralı poz detayında;
“Yapım Şartları
Kontrollükçe verilecek direktife göre mevcut yapı veya kalıntıya zarar vermeksizin Müze tarafından belirlenen bilimsel kazıya geçmeden önceki bilimsel kazı kotuna kadar yapılacak olan yumuşak toprak zemindeki serbest kazılar veya parsel içerisindeki drenaj, tretuar, bahçe duvarı ve şadırvan gibi yapıların temellerinin açılması, avlu içi tesisat kazıları vb. kârgir veya yıkıntının itinalı olarak kazılması hafriyatın şantiye içinde gösterilen 4 mt. ye kadar mesafedeki yere nakli (atılması), her türlü malzeme ve işçilik ile müteahhit karı ve genel giderler dahil, beher m³ bedeli:
ÖLÇÜ: Kazı yapılmış olan alan ortalama derinliği ile çarpılarak m³ cinsinden hacmin bedeli ödenir. Kargir ve Yıkıntının hacmi (1,00) m³’den büyük kalıntıların boşluğu düşülür.
NOT: 2 m'yi geçen kazılarda derinlik zammı uygulanır.” ifadelerine yer verilmektedir.
Denetçi Sorgusunda, söz konusu imalat tarifine aykırı olarak, kazı yapıldığı belirtilen alanın, bina yerleşim alanı olduğu ve kazının makine ile yapıldığı iddia edilmiştir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve eki belgelerde, V.0510/01 poz numaralı “Sit alanı olan veya olmayan alanda kültür katmanı bulununcaya kadar yumuşak toprak zeminde serbest kazı yapılması (drenaj, tretuar, bahçe duvarı temeli, şadırvan temeli, avlu içi tesisat kazıları vb.)” imalatının poz tanımına uygun bir şekilde gerçekleştirilmediğinin kabul edildiği, bu itibarla anılan imalat için 1 nolu hakediş ödemesinde ………. m³ olarak belirlenen imalat metrajının yeniden hesaplandığı, “tel çit altı hatıl kazıları ile enerji hattı kazıları” toplamının ………. m³’e denk geldiği, ………. m³’lük imalatın ise gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği, ayrıca gerçekleştirilen kazı işlemini karşılayan 14.001 “El ile yumuşak toprak kazılması (gevşek ve bitkisel toprak, gevşek şilt, kum ve benzeri zeminler)” pozu kapsamında ………. m³ kazı yapıldığının belirlendiği ve karşılığında Yükleniciye 2 nolu hakediş ile (………. m³ x ………. -TL) ………. TL ödeme yapıldığının belirtildiği görülmektedir.
V.0510/01 poz numaralı imalata ilişkin sorumlularca bildirilen tutarlar ve hesaplamalar, savunma eki hakediş evraklarındaki bilgiler ile karşılaştırılmış ve Rapor’a konu hatalı uygulama sonucu Yükleniciye, birim fiyatı ………. TL olan söz konusu imalatın ………. m³’lük miktarına karşılık gelen (………. TL+ 0,18 KDV) ………. TL tutarında yersiz ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, V.0510/01 poz numaralı imalata ilişkin ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
görülmekle birlikte,
V.0510/01 poz numaralı imalatın ………. m³’lük kısmının fiilen gerçekleştirildiği, gerçekleştirilmeyen ………. m³’lük kısmına ilişkin olarak 1 nolu hakediş ile Yükleniciye yapılan ………. TL tutarındaki ödemenin ise, savunma ekinde gönderilen ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişine ekli 2 nolu hakedişten minha edilerek tahsil olunduğu anlaşıldığından, Rapora konu ………. TL’lik ödemenin ………. TL’lik kısmı için ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan ve mevzuatına uygun olduğu görülen ………. TL’lik kısmı için ise ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
.......... tarihinde ihale edilen, ………. Ltd. Şti. yüklenimindeki ve ………. TL sözleşme bedelli “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin olarak;
A) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozu kapsamında kullanılan malzemenin cetveldeki ağırlıklarının % 7 fazlasına kadar ödeme yapılabilmesi için, tartı ağırlığının tahkik edilmesi ve bu tahkike ilişkin tartı tutanaklarının bulundurulması gerekmekte iken, söz konusu tutanaklar olmadan, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması suretiyle ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“(1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
…
c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (Mülga ibare: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.
…”,
“Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise;
“(1) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde kesin hesaplar aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.
…”
hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümler uyarınca, geçici hakediş raporları düzenlenirken, bitmiş iş kısımları için kesinleşen metraj miktarlarının dikkate alınması gerektiği ve kesin hakediş raporları düzenlenirken de geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeden tespit edilen kesin metraj ve yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan miktarların esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin, Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda, söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Y.23.101 poz numaralı imalat metrajının, işin gerçekleşen kısımlarına ilişkin miktarlar esas alınmadan belirlendiği görülmektedir.
Anılan iş kapsamında bulunan Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozuna ilişkin “Poz Tarifi, Yapım Şartları ve Ölçüsü”nün aşağıdaki şekilde tanımlandığı;
Her çeşit profil, çelik çubuk, çelik, saçlarla projesine göre her yükseklik ve açıklıkta karkas inşaat yapılması, parçaların perçin, bulon ve kaynakla eklenmesi, bütün aksamın yerine monte edilmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, taşıyıcı iskele veya kaldırma tertibatı, boşaltma, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, (boya bedeli hariç) yapılması ve yerine konulması, 1 ton fiyatı:
ÖLÇÜ:
1)Ölçmede tartı esastır, kullanılan profil demiri perçin, cıvata, ek levhaları ve benzeri tespit elemanları birlikte boyanmadan ve montajdan önce tartılır ve ataşmana geçirilir.
2)Ancak idareler lüzum gördüğü takdirde, proje boyutları üzerinden bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarına nazaran tartı ağırlığını tahkik edebilir. Bu tartı neticesinde; cetvellere nazaran % 7 ağırlık fazlasına kadar ödeme yapılır. % 7 den fazla ağırlık dikkate alınmaz. Hesap tahkikinde perçin ve cıvata delikleri dolu alınır. Bu tartı neticesinde bulunan ağırlığın cetveldekinden az olması halinde yapılan imalâtın idarece kabul edilmesi şartıyla tartı esas alınır.”
Ancak anılan imalat pozunun tanımına aykırı olarak, imalatta yer alan çelik malzeme metrajların, tartı ağırlıkları tahkik edilmeden % 7 oranında artırıldığı ve Yükleniciye yapılan 1 nolu hakediş ödemesinde, bu metrajlar üzerinden hesaplama yapıldığı,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve eki belgeler çerçevesinde, anılan imalat pozunun ………. tonluk metrajı için ödeme yapılan 1 nolu hakediş tarihine kadar, fiili olarak gerçekleşen toplam imalatın ………. ton olduğu, bu itibarla anılan hakediş ödemesi sonucunda Yükleniciye ………. tonluk imalata karşılık gelen ………. TL tutarında fazla ödeme yapıldığı,
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Y.23.101 poz numaralı imalata ilişkin gereken tutardan fazla yapılan ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
anlaşılmakla birlikte,
Sorumluların, söz konusu metraj hesap hatasının sehven yapıldığını kabul ettikleri, 2 nolu hakediş ödemesi sırasında, anılan imalattaki gerçek metrajların % 7 ilave yapılmaksızın tekrar belirlendiği, oluşturulan yeni metraj listeleri üzerinden ulaşılan toplam imalat miktarının ………. ton olarak belirlendiği,
Bu itibarla, 1 nolu hakediş ile yapılan ………. tonluk imalata ilişkin ………. TL tutarındaki fazla ödemenin 2 nolu hakedişte yapılan düzeltme ile minha edildiği,
Anılan rakamlara ilişkin hesaplamalara, savunma evrakları arasında, ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişe ait “Yapılan İşler Listesi” ve “Yeşil Defter”de yer verildiği,
görülmektedir.
Açıklanan sebeplerle, söz konusu imalata ilişkin ………. TL’lik kamu zararının ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu anlaşıldığından, sorgu konusu edilen ………. TL’lik ödemenin ………. TL’lik kısmı için ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan ve mevzuata uygun olduğu anlaşılan ………. TL’lik kısmı için ise ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) Projede yer alan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 14.018 poz numaralı “Dolguya Gelmiş ve Serilmiş Her Cins Kazının Elle Tokmaklanması” imalatı, poz tanımında belirtildiği şekilde gerçekleştirilmediği halde, anılan pozun birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;
“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm uyarınca, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işlerin yeni durumları ile de kabul edilebileceği, ancak bu gibi hallerde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedelinin de ona göre ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
14.018 numaralı poz detayında;
“Dolguya gelmiş, serilmiş ve dolgu yapılmasına uygun kazı malzemesinin asgari 8 kg ağırlığında demir tokmak kullanılarak el ile tabaka tabaka sıkıştırılması ve sulanması için her türlü araç ve gereç, işçilik, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, sıkıştırılmış dolgunun 1 m³ fiyatı: ÖLÇÜ : Sıkıştırılmış hacim hesaplanır.
NOT :
1) Sömeller arasına serilen kazının sıkıştırılmasında uygulanır.
2) Bina çevresi, saha dolgusu , kanal dolguları, ihata ve istinat duvar arkaları ve benzeri yerlerde uygulanmaz.” ifadelerine yer verilmektedir.
Söz konusu imalatın, “yapının inşa edildiği zeminin yük taşıma kapasitesinin yeterli olduğu veya yapıyı etkileyecek yüklerin küçük olduğu durumlarda; her bir kolon için ayrı ayrı yapılan tekil temeller” olarak tanımlanan “sömellerin” arasına serilen kazının sıkıştırılmasında uygulanacağı, “bina çevresi, saha dolgusu, kanal dolguları, ihata ve istinat duvar arkaları ve benzeri yerlerde” ise uygulanamayacağı belirtilmiştir.
Denetçi Sorgusunda söz konusu imalatın, poz tanımına aykırı olarak temel altı dolgusu sırasında gerçekleştirildiği ve işlemin “8 kg ağırlığında demir tokmak kullanılarak el ile” uygulanmadığı iddia edilmiştir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, 14.018 poz numaralı “Dolguya Gelmiş ve Serilmiş Her Cins Kazının Elle Tokmaklanması” imalatının poz tanımına uygun bir şekilde gerçekleştirilmediği kabul edilmiş ve 1 nolu hakediş ödemesi sonucunda Yükleniciye, birim fiyatı ………. TL olan söz konusu imalatın ………. m³’lük miktarına karşılık gelen tutarda (………. TL+ 0,18 KDV = ………. TL) fazla ödeme yapıldığı belirtilmiştir.
14.018 poz numaralı imalata ilişkin sorumlularca bildirilen tutarlar ve hesaplamalar, savunma eki hakediş evraklarındaki bilgiler ile karşılaştırılmış ve Rapor’a konu hatalı uygulama sonucu ………. TL yersiz ödemeye sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, 14.018 poz numaralı imalata ilişkin ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
görülmekle birlikte,
1 nolu hakediş ile yapılan ………. TL tutarındaki ödemenin, savunma ekinde gönderilen ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişine ekli 2 nolu hakedişte yapılan düzeltme ile minha edilerek tahsil olunduğu,
Fiilen gerçekleştirilen “kazı malzemesinin makine ile serilmesi ve sıkıştırılması” işlemi için ise Özel-10 “Kazı toprağıyla makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” pozunun oluşturulduğu ve bedelinin Yükleniciye ödendiği,
anlaşıldığından, Rapora konu ………. TL’lik ödeme için ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) Projede yer alan Vakıflar Genel Müdürlüğü V.0510/01 poz numaralı “Sit alanı olan veya olmayan alanda kültür katmanı bulununcaya kadar yumuşak toprak zeminde serbest kazı yapılması (drenaj, tretuar, bahçe duvarı temeli, şadırvan temeli, avlu içi tesisat kazıları vb.)” imalatı, poz tanımında belirtildiği şekilde gerçekleştirilmediği halde, bu poz birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;
“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm uyarınca, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işlerin yeni durumları ile de kabul edilebileceği, ancak bu gibi hallerde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedelinin de ona göre ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü V.0510/01 numaralı poz detayında;
“Yapım Şartları
Kontrollükçe verilecek direktife göre mevcut yapı veya kalıntıya zarar vermeksizin Müze tarafından belirlenen bilimsel kazıya geçmeden önceki bilimsel kazı kotuna kadar yapılacak olan yumuşak toprak zemindeki serbest kazılar veya parsel içerisindeki drenaj, tretuar, bahçe duvarı ve şadırvan gibi yapıların temellerinin açılması, avlu içi tesisat kazıları vb. kârgir veya yıkıntının itinalı olarak kazılması hafriyatın şantiye içinde gösterilen 4 mt. ye kadar mesafedeki yere nakli (atılması), her türlü malzeme ve işçilik ile müteahhit karı ve genel giderler dahil, beher m³ bedeli:
ÖLÇÜ: Kazı yapılmış olan alan ortalama derinliği ile çarpılarak m³ cinsinden hacmin bedeli ödenir. Kargir ve Yıkıntının hacmi (1,00) m³’den büyük kalıntıların boşluğu düşülür.
NOT: 2 m'yi geçen kazılarda derinlik zammı uygulanır.” ifadelerine yer verilmektedir.
Denetçi Sorgusunda, söz konusu imalat tarifine aykırı olarak, kazı yapıldığı belirtilen alanın, bina yerleşim alanı olduğu ve kazının makine ile yapıldığı iddia edilmiştir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve eki belgelerde, V.0510/01 poz numaralı “Sit alanı olan veya olmayan alanda kültür katmanı bulununcaya kadar yumuşak toprak zeminde serbest kazı yapılması (drenaj, tretuar, bahçe duvarı temeli, şadırvan temeli, avlu içi tesisat kazıları vb.)” imalatının poz tanımına uygun bir şekilde gerçekleştirilmediğinin kabul edildiği, bu itibarla anılan imalat için 1 nolu hakediş ödemesinde ………. m³ olarak belirlenen imalat metrajının yeniden hesaplandığı, “tel çit altı hatıl kazıları ile enerji hattı kazıları” toplamının ………. m³’e denk geldiği, ………. m³’lük imalatın ise gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği, ayrıca gerçekleştirilen kazı işlemini karşılayan 14.001 “El ile yumuşak toprak kazılması (gevşek ve bitkisel toprak, gevşek şilt, kum ve benzeri zeminler)” pozu kapsamında ………. m³ kazı yapıldığının belirlendiği ve karşılığında Yükleniciye 2 nolu hakediş ile (………. m³ x ………. -TL) ………. TL ödeme yapıldığının belirtildiği görülmektedir.
V.0510/01 poz numaralı imalata ilişkin sorumlularca bildirilen tutarlar ve hesaplamalar, savunma eki hakediş evraklarındaki bilgiler ile karşılaştırılmış ve Rapor’a konu hatalı uygulama sonucu Yükleniciye, birim fiyatı ………. TL olan söz konusu imalatın ………. m³’lük miktarına karşılık gelen (………. TL+ 0,18 KDV) ………. TL tutarında yersiz ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, V.0510/01 poz numaralı imalata ilişkin ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
görülmekle birlikte,
V.0510/01 poz numaralı imalatın ………. m³’lük kısmının fiilen gerçekleştirildiği, gerçekleştirilmeyen ………. m³’lük kısmına ilişkin olarak 1 nolu hakediş ile Yükleniciye yapılan ………. TL tutarındaki ödemenin ise, savunma ekinde gönderilen ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişine ekli 2 nolu hakedişten minha edilerek tahsil olunduğu anlaşıldığından, Rapora konu ………. TL’lik ödemenin ………. TL’lik kısmı için ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan ve mevzuatına uygun olduğu görülen ………. TL’lik kısmı için ise ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.