SayıştaySayıştay Daire Kararı341
Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire8
İlam No52
Madde No1
Yılı2023
Çevre temizlik vergisinin tahakkuk zamanaşımına uğratılması
Çevre temizlik vergisinin (ÇTV) tahakkuk zamanaşımına uğratılması sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak;
2462 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun; “Çevre temizlik vergisi” başlıklı Mükerrer 44’üncü maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir.
…
Verginin mükellefi, binaları kullananlardır. Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar.
Konutlara ait çevre temizlik vergisi, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına büyükşehirlerde 15 YKr, diğer yerlerde 12 YKr olarak hesaplanır.
İşyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisi, aşağıdaki tarifeye göre alınır ve büyükşehirlerde %25 artırımlı uygulanır.
…
İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödenir.
…
Belediye meclisleri, bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Görüleceği üzere, 2464 sayılı Kanun çevre temizlik vergisinin tahakkuk ve tahsil usulünü konut ve işyeri olarak ikiye ayırdığından, konutlara ait çevre temizlik vergisinin su kullanım miktarına göre hesaplanıp su faturasının ödenmesi sırasında, işyerlerine ait çevre temizlik vergisinin ise madde metninde yer alan tarifeye göre hesaplanıp emlak vergisi taksit ödeme süreleri içerisinde tahsil edilmesi gerekmektedir.
Anılan Kanun’un “Usul Hükümleri” başlıklı 98’inci maddesinde yer alan;
“Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır.” hükmü ile de 2462 sayılı Kanunda aksi belirtilmediği müddetçe ilgisine göre 213 sayılı Kanun’un veya 6183 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
213 sayılı Kanun'un; “Zamanaşımının mahiyeti” başlıklı 113’üncü maddesinde “zamanaşımı,” sürenin geçmesi suretiyle vergi alacağının ortadan kalkması olarak tanımlanmış ve zamanaşımının, mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına bakılmaksızın hüküm ifade edeceği, “Zamanaşımı süreleri” başlıklı 114’üncü maddesinde ise vergi alacağının, doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde, zamanaşımına uğrayacağı ifade edilmiştir.
Mezkûr Kanun’un, “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinde de vergi alacağının; vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan hükümlerden, çevre temizlik vergisinde vergiyi doğuran olayın, belediyelerin çevre temizlik hizmetinden yararlanan konut, iş yeri ya da diğer binaların kullanımı ile başladığı; verginin tahakkuk etmesi veya zamanaşımına uğraması gibi, 2462 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda düzenlenmeyen hususlarda, 213 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği; 213 sayılı Kanuna göre zamanaşımının vergi alacağını ortadan kaldıracağı ve zamanaşımı süresinin vergi alacağının doğduğu mali yılı takip eden yıldan itibaren 5 yıl olduğu, dolayısıyla belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ilişkin çevre temizlik vergisinin, bu binaların kullanımını takip eden yıldan itibaren 5 yıl içerisinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde, zamanaşımına uğrayacağı anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, 2017 yılı itibarıyla belediye sınırları içerisinde aktif olan mükellef sayısının tespiti amacıyla vergi dairesinden temin edilen liste ile belediyede mevcut bulunan çevre temizlik vergisi mükellefi listesinin mukayese edilmesi neticesinde, 2017 yılı içerisinde faal mükellefiyeti olduğu halde belediyece zamanaşımı süresi içerisinde çevre temizlik vergisi tahakkuku yapılmamış olan işyerlerinin olduğu ve bu işyerlerine ait ÇTV alacağının zamanaşımına uğratıldığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasının kamu zararı oluşturduğu belirtilmiştir.
Bu maddeye dayanılarak 19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise; idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmadığı hallerde kamu zararının; söz konusu işlemin zamanaşımına uğradığı tarihte oluştuğunun kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
Yine, 5018 sayılı Kanun’un; “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları belirtilmiş olup, mezkur Kanun’un “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile de idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görevi, mali hizmetler birimine verilmiştir.
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; belediye başkanının görevleri arasında belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmeye yer verilmişse de aynı Kanun’un 42’nci maddesinde; belediye başkanının, görev ve yetkilerinden bir kısmını, uygun gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebilmesine cevaz verilmiştir. Nitekim, … tarih ve … sayılı Meclis Kararıyla kabul edilen … Belediyesi Teşkilat Yönetmeliği’nin 15’inci maddesi ile emlak ve çevre temizlik vergisi tahakkuk ve tahsilatını gerçekleştirmek görevi Emlak ve İstimlak Müdürlüğüne verilmiş bulunmaktadır.
Bu itibarla, 2017 yılına ilişkin çevre ve temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmesi gereken süre içinde tahakkuk ettirilmemesinden kaynaklanan kamu zararı ile ilgili olarak Belediye Başkanı (Üst Yönetici) …’ın sorumluluğunun bulunmadığı, ancak Mali Hizmetler Müdürü … ve Emlak ve İstimlak Müdürü …’nın sorumluluğunun bulunduğu değerlendirilmişse de,
Konuyla ilgili olarak sorumlular tarafından gönderilen savunmalardan,
1-… Tur. İnş. Gıda. Tic. Ltd. Şti için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …Tur. İnş. Gıda. Tic. Ltd. Şti.’den tahsil edildiği,
2- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’tan tahsil edildiği,
3- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın … tarih ve …no.lu makbuz ile ahiz …’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
4-… Sağ. Hiz. Tic. Ltd. Şti için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Sağ. Hiz. Tic. Ltd. Şti’den tahsil edildiği,
5- … Dekorasyon Müh. İnş. Ltd. Şti. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun … TL olması gerektiği ve bu tutarın … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Dekorasyon Müh. İnş. Ltd. Şti.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
6- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'den tahsil edildiği,
7- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’ dan tahsil edildiği,
8- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'dan tahsil edildiği,
9- … Gıda Ltd. Şti. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Gıda Ltd. Şti.’den tahsil edildiği, kalan (…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
10- … Gıda Tic. A.Ş. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Gıda Tic. A.Ş.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) TL’nin hatalı hesaplandığı,
11-… İnş. Malz. Tur. Sey. İnş. Gıda. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … İnş. Malz. Tur. Sey. İnş. Gıda. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
12- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
13- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'dan tahsil edildiği,
14-… İlaçlama Havuzculuk İnş. San. ve Tic. A.Ş. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … İlaçlama Havuzculuk İnş. San. ve Tic. A.Ş.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
15- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
16- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
17- … İnşaat Tic. ve San. A.Ş. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … TL’sinin … tarih ve … no.lu, … TL’sinin ise … tarih ve … sayılı mahsup alındı belgesi ile tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
18- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
19- … Kültür Derneği İktisadi İşletmesi için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu vezne alındısı ile ahiz … Kültür Derneği İktisadi İşletmesinden tahsil edildiği, kalan (…-..) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
20- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … nolu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
21- … Eğitim Tur. San. Tic. A.Ş. için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Eğitim Tur. San. Tic. A.Ş.'den tahsil edildiği,
22- … için sorguda … TL olarak hesaplanan ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
23- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'dan tahsil edildiği,
24- … Hizmetleri İnş. Turizm Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Hizmetleri İnş. Turizm Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
25- … İnşaat Tur. Tic. Mim. Müh. İçin hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu tahsilat makbuzu ile ahiz …’den tahsil edildiği,
Anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, sorgu konusu edilen … TL kamu zararının;
Tahsil edildiği anlaşılan … TL’si hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine,
Mevzuata aykırılık oluşturmayan (…-…) … TL’si hakkında ise ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Üye …’ın sorumluluğa ilişkin ayrışık görüşüne karşı oy çokluğuyla karar verildi.
Üye …’ın azınlık görüşü;
“5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde;
“Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.” denilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek, Belediye Başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmış,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Vergi Usul Kanununun Uygulanması” başlıklı 102’nci maddesinde ise;
“213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere;
1. …
2. Vergi Usul Kanununda mahallin en büyük malmemuruna verilmiş görev ve yetkiler, Belediye Gelirleri Kanunu uygulaması yönünden Belediye Başkanı tarafından kullanılır” hükmüne yer verilmiştir.
Yine, 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Atıflar ve yetkiler” başlıklı 33’üncü maddesinde;
“Diğer mevzuatta ... mahallin en büyük memuruna, ilin en büyük malmemuruna, defterdara ve defterdarlığa yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına, vergi dairesi başkanlığı bulunmayan yerlerde vergi dairesi müdürü veya müdürlüğüne; gelir müdürlüğüne, takdir komisyonu başkanı veya başkanlığına, tahsil dairesine, mal müdürü ve müdürlüğüne yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına veya ilgili müdür veya müdürlüğüne; vergi kontrol memuruna yapılmış atıflar ise vergi denetmenine yapılmış sayılır.” hükmü bulunmaktadır.
Aynı Kanun’un 24’üncü maddesinde ise, vergi dairesi başkanlığına; “yetki alanı içindeki mükellefi tespit etmek, vergi ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin tarh, tahakkuk, tahsil, terkin, tecil, iade, ödeme, muhasebe ve benzeri işlemleri yapmak, …” görev ve yetkisi verilmiş, 25’inci maddesinde de vergi dairesi başkanının başkanlığın amiri olduğu belirtilmiştir.
Dolayısıyla, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda sayılan belediye gelirlerinin takip ve tahsili için gerekli işlemlerin yapılmasından Belediye Başkanının görevli ve sorumlu olduğu değerlendirildiğinden, sorgu konusu edilen kamu zararından Belediye Başkanının da sorumlu olması gerekir.”
Çevre temizlik vergisinin (ÇTV) tahakkuk zamanaşımına uğratılması sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak;
2462 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun; “Çevre temizlik vergisi” başlıklı Mükerrer 44’üncü maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir.
…
Verginin mükellefi, binaları kullananlardır. Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar.
Konutlara ait çevre temizlik vergisi, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına büyükşehirlerde 15 YKr, diğer yerlerde 12 YKr olarak hesaplanır.
İşyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisi, aşağıdaki tarifeye göre alınır ve büyükşehirlerde %25 artırımlı uygulanır.
…
İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödenir.
…
Belediye meclisleri, bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Görüleceği üzere, 2464 sayılı Kanun çevre temizlik vergisinin tahakkuk ve tahsil usulünü konut ve işyeri olarak ikiye ayırdığından, konutlara ait çevre temizlik vergisinin su kullanım miktarına göre hesaplanıp su faturasının ödenmesi sırasında, işyerlerine ait çevre temizlik vergisinin ise madde metninde yer alan tarifeye göre hesaplanıp emlak vergisi taksit ödeme süreleri içerisinde tahsil edilmesi gerekmektedir.
Anılan Kanun’un “Usul Hükümleri” başlıklı 98’inci maddesinde yer alan;
“Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır.” hükmü ile de 2462 sayılı Kanunda aksi belirtilmediği müddetçe ilgisine göre 213 sayılı Kanun’un veya 6183 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
213 sayılı Kanun'un; “Zamanaşımının mahiyeti” başlıklı 113’üncü maddesinde “zamanaşımı,” sürenin geçmesi suretiyle vergi alacağının ortadan kalkması olarak tanımlanmış ve zamanaşımının, mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına bakılmaksızın hüküm ifade edeceği, “Zamanaşımı süreleri” başlıklı 114’üncü maddesinde ise vergi alacağının, doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde, zamanaşımına uğrayacağı ifade edilmiştir.
Mezkûr Kanun’un, “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinde de vergi alacağının; vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan hükümlerden, çevre temizlik vergisinde vergiyi doğuran olayın, belediyelerin çevre temizlik hizmetinden yararlanan konut, iş yeri ya da diğer binaların kullanımı ile başladığı; verginin tahakkuk etmesi veya zamanaşımına uğraması gibi, 2462 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda düzenlenmeyen hususlarda, 213 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği; 213 sayılı Kanuna göre zamanaşımının vergi alacağını ortadan kaldıracağı ve zamanaşımı süresinin vergi alacağının doğduğu mali yılı takip eden yıldan itibaren 5 yıl olduğu, dolayısıyla belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ilişkin çevre temizlik vergisinin, bu binaların kullanımını takip eden yıldan itibaren 5 yıl içerisinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde, zamanaşımına uğrayacağı anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, 2017 yılı itibarıyla belediye sınırları içerisinde aktif olan mükellef sayısının tespiti amacıyla vergi dairesinden temin edilen liste ile belediyede mevcut bulunan çevre temizlik vergisi mükellefi listesinin mukayese edilmesi neticesinde, 2017 yılı içerisinde faal mükellefiyeti olduğu halde belediyece zamanaşımı süresi içerisinde çevre temizlik vergisi tahakkuku yapılmamış olan işyerlerinin olduğu ve bu işyerlerine ait ÇTV alacağının zamanaşımına uğratıldığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasının kamu zararı oluşturduğu belirtilmiştir.
Bu maddeye dayanılarak 19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise; idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmadığı hallerde kamu zararının; söz konusu işlemin zamanaşımına uğradığı tarihte oluştuğunun kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
Yine, 5018 sayılı Kanun’un; “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları belirtilmiş olup, mezkur Kanun’un “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile de idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görevi, mali hizmetler birimine verilmiştir.
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; belediye başkanının görevleri arasında belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmeye yer verilmişse de aynı Kanun’un 42’nci maddesinde; belediye başkanının, görev ve yetkilerinden bir kısmını, uygun gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebilmesine cevaz verilmiştir. Nitekim, … tarih ve … sayılı Meclis Kararıyla kabul edilen … Belediyesi Teşkilat Yönetmeliği’nin 15’inci maddesi ile emlak ve çevre temizlik vergisi tahakkuk ve tahsilatını gerçekleştirmek görevi Emlak ve İstimlak Müdürlüğüne verilmiş bulunmaktadır.
Bu itibarla, 2017 yılına ilişkin çevre ve temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmesi gereken süre içinde tahakkuk ettirilmemesinden kaynaklanan kamu zararı ile ilgili olarak Belediye Başkanı (Üst Yönetici) …’ın sorumluluğunun bulunmadığı, ancak Mali Hizmetler Müdürü … ve Emlak ve İstimlak Müdürü …’nın sorumluluğunun bulunduğu değerlendirilmişse de,
Konuyla ilgili olarak sorumlular tarafından gönderilen savunmalardan,
1-… Tur. İnş. Gıda. Tic. Ltd. Şti için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …Tur. İnş. Gıda. Tic. Ltd. Şti.’den tahsil edildiği,
2- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’tan tahsil edildiği,
3- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın … tarih ve …no.lu makbuz ile ahiz …’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
4-… Sağ. Hiz. Tic. Ltd. Şti için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Sağ. Hiz. Tic. Ltd. Şti’den tahsil edildiği,
5- … Dekorasyon Müh. İnş. Ltd. Şti. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun … TL olması gerektiği ve bu tutarın … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Dekorasyon Müh. İnş. Ltd. Şti.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
6- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'den tahsil edildiği,
7- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’ dan tahsil edildiği,
8- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'dan tahsil edildiği,
9- … Gıda Ltd. Şti. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Gıda Ltd. Şti.’den tahsil edildiği, kalan (…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
10- … Gıda Tic. A.Ş. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Gıda Tic. A.Ş.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) TL’nin hatalı hesaplandığı,
11-… İnş. Malz. Tur. Sey. İnş. Gıda. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … İnş. Malz. Tur. Sey. İnş. Gıda. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
12- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
13- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'dan tahsil edildiği,
14-… İlaçlama Havuzculuk İnş. San. ve Tic. A.Ş. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … İlaçlama Havuzculuk İnş. San. ve Tic. A.Ş.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
15- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
16- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
17- … İnşaat Tic. ve San. A.Ş. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … TL’sinin … tarih ve … no.lu, … TL’sinin ise … tarih ve … sayılı mahsup alındı belgesi ile tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
18- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
19- … Kültür Derneği İktisadi İşletmesi için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu vezne alındısı ile ahiz … Kültür Derneği İktisadi İşletmesinden tahsil edildiği, kalan (…-..) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
20- … için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun; … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … nolu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
21- … Eğitim Tur. San. Tic. A.Ş. için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Eğitim Tur. San. Tic. A.Ş.'den tahsil edildiği,
22- … için sorguda … TL olarak hesaplanan ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …’dan tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
23- … için hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz …'dan tahsil edildiği,
24- … Hizmetleri İnş. Turizm Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. için sorguda … TL olarak hesap edilen ÇTV borcunun, … TL olması gerektiği ve bu tutarın da … tarih ve … no.lu makbuz ile ahiz … Hizmetleri İnş. Turizm Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den tahsil edildiği, kalan (…-…) … TL’nin hatalı hesaplandığı,
25- … İnşaat Tur. Tic. Mim. Müh. İçin hesap edilen … TL ÇTV borcunun, … tarih ve … no.lu tahsilat makbuzu ile ahiz …’den tahsil edildiği,
Anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, sorgu konusu edilen … TL kamu zararının;
Tahsil edildiği anlaşılan … TL’si hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine,
Mevzuata aykırılık oluşturmayan (…-…) … TL’si hakkında ise ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Üye …’ın sorumluluğa ilişkin ayrışık görüşüne karşı oy çokluğuyla karar verildi.
Üye …’ın azınlık görüşü;
“5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde;
“Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.” denilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek, Belediye Başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmış,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Vergi Usul Kanununun Uygulanması” başlıklı 102’nci maddesinde ise;
“213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere;
1. …
2. Vergi Usul Kanununda mahallin en büyük malmemuruna verilmiş görev ve yetkiler, Belediye Gelirleri Kanunu uygulaması yönünden Belediye Başkanı tarafından kullanılır” hükmüne yer verilmiştir.
Yine, 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Atıflar ve yetkiler” başlıklı 33’üncü maddesinde;
“Diğer mevzuatta ... mahallin en büyük memuruna, ilin en büyük malmemuruna, defterdara ve defterdarlığa yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına, vergi dairesi başkanlığı bulunmayan yerlerde vergi dairesi müdürü veya müdürlüğüne; gelir müdürlüğüne, takdir komisyonu başkanı veya başkanlığına, tahsil dairesine, mal müdürü ve müdürlüğüne yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına veya ilgili müdür veya müdürlüğüne; vergi kontrol memuruna yapılmış atıflar ise vergi denetmenine yapılmış sayılır.” hükmü bulunmaktadır.
Aynı Kanun’un 24’üncü maddesinde ise, vergi dairesi başkanlığına; “yetki alanı içindeki mükellefi tespit etmek, vergi ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin tarh, tahakkuk, tahsil, terkin, tecil, iade, ödeme, muhasebe ve benzeri işlemleri yapmak, …” görev ve yetkisi verilmiş, 25’inci maddesinde de vergi dairesi başkanının başkanlığın amiri olduğu belirtilmiştir.
Dolayısıyla, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda sayılan belediye gelirlerinin takip ve tahsili için gerekli işlemlerin yapılmasından Belediye Başkanının görevli ve sorumlu olduğu değerlendirildiğinden, sorgu konusu edilen kamu zararından Belediye Başkanının da sorumlu olması gerekir.”