SayıştaySayıştay Daire Kararı530
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareÖzel İdareler
Daire3
İlam No87
Madde No1
Yılı2023
Mevzuata aykırı süre uzatımı verilmesi
“... Yapım İşi” sözleşmesi kapsamında, 01.01.2022 ile 31.03.2022 tarihleri arasında iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için, 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesine istinaden 50 (elli) gün süre uzatımı verilmesi gerekirken 90 (doksan) gün süre uzatımı verilmesi üzerine, “İşin” bitirilme tarihinin mevzuata aykırı olarak belirlendiği, bu suretle Sözleşmede yer verilen gecikme cezasının uygulanmaması sonucunda ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak Dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir..
… tarihinde ihalesi gerçekleştirilen … kayıt numaralı “... Yapım İşi”ne ilişkin dosya münderecatı incelendiğinde;
İdare ile “…” unvanlı gerçek kişi ticari işletmesi arasında, … TL tutarında, … tarihli anahtar teslimi götürü bedel sözleşmenin akdedildiği,
Sözleşmenin “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“9.1. Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 10 (On) gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanır.
9.2. Yüklenici taahhüdün tümünü, iş yeri teslim tarihinden itibaren 360 (Üç yüz altmış) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır. (…)”,
“İş programı” başlıklı 12 nci maddesinde;
“12.1. Yüklenici, iş programını yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde, sözleşme bedeli üzerinden imalatların niteliği, teknik özelliği ve yapım süreleri de göz önünde bulundurulmak suretiyle, gün bazında yapılması gereken iş tutarlarını hesaplayarak, ödeneklerin yıllara göre dağılım esasları ile varsa işin kısımları ile bitirme tarihlerini de dikkate alarak İdarece verilen örneklere uygun olarak hazırlar. Bu programda ayrıca; iş kalemlerini ve iş gruplarını, aylık imalatı ve iş miktarlarını, yıllık ödenek dilimleri ve bunların aylara dağılımı gösterilir ve iş programı en az dört nüsha hazırlanarak onaylanmak üzere İdareye teslim edilir.”,
“Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 25 inci maddesinde;
“Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin %0,03 (on binde üç) oranında gecikme cezası uygulanır.”
Hükümlerine yer verildiği,
İş yeri tesliminin, … tarihinde gerçekleştirildiği; bu suretle “İşin”, sözleşmesine göre … tarihinde bitirilmesi gerektiği,
01.01.2022 ile 31.03.2022 tarihleri arasındaki iş programına göre; Yüklenici tarafından, ... TL tutarında imalat yapılması gerektiği; yapılması gereken günlük imalat tutarının ... TL (... TL/90 gün) olduğu; buna karşın anılan süre zarfında, fiili olarak ... TL tutarında imalat yapıldığı; iş programına kıyasla, ... TL tutarındaki imalatın Yüklenici tarafından gerçekleştirilemediği,
“İşin”, … tarihinde geçici kabule hazır hale getirildiği,
Görülmüştür.
22.01.2002 tarihli ve 24648 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesinde;
“(…) 1/4/2022 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen (3 üncü maddesindeki istisnalar dâhil) yapım işlerine ilişkin Türk lirası üzerinden imzalanan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden (geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde, 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için süre uzatımı verilebilir.” düzenlemesi,
Anılan düzenlemeye istinaden çıkarılan, 13.05.2022 tarihli ve 31834 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 12.05.2022 tarihli ve 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına ekli 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Geçici 6 ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar’ın
“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Esasların amacı, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun geçici 6 ncı maddesi uyarınca, artırımlı fiyat farkı ile ek fiyat farkı hesaplanması, süre uzatımı verilmesi ve sözleşmelerin feshine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.”,
“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“(…) (2) 1/4/2022 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen (3 üncü maddesindeki istisnalar dâhil) yapım işlerine ilişkin Türk Lirası üzerinden imzalanan ve 15/4/2022 tarihi itibarıyla devam eden (geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde, 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için süre uzatımı bu Esaslara göre verilir.”,
“Süre uzatımına ilişkin uygulama esasları” başlıklı 12 nci maddesinde;
“(1) 2 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamındaki sözleşmelerde süre uzatımı verilebilmesi için yüklenicinin bu Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde idareye yazılı olarak başvurması zorunludur. İdare tarafından yüklenicinin yazılı başvurusu hakkında 10 gün içerisinde karar verilir. Yüklenicinin başvuruda bulunması, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
(…)
(3) Uzatılacak süre, 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasındaki (bu tarihler dâhil) iş programına göre; gerçekleştirilemeyen iş miktarının, bu tarihler arasındaki günlük iş miktarına bölünmesiyle tespit edilir. (…)”
Hükümleri yer almaktadır.
Bu çerçevede, 01.01.2022 ile 31.03.2022 tarihleri arasındaki iş programına göre; Yüklenici tarafından gerçekleştirilemeyen ...TL tutarındaki iş miktarının, bu tarihler arasındaki günlük iş miktarına (... TL) bölünmesiyle tespit edilen 50 (elli) gün kadar, “İş” kapsamında süre uzatımı verilmesi ve “İşin” bitirilme tarihinin … olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede;
Yüklenicinin … tarihli dilekçesi üzerine, … tarihli ve … sayılı “Olur” ile, Süre Uzatımına İlişkin Uygulama Esasları’nın hilafına olacak şekilde, 90 (doksan) gün süre uzatımı verildiği ve “İşin” bitirilme tarihinin … olarak belirlendiği,
Mevzuata aykırı “Süre Uzatımı Kararı” alınması suretiyle, Esaslar uyarınca belirlenmesi gereken “İşin” bitirilme tarihi olan … tarihi ile “İşin” fiili olarak bitirildiği … tarihi arasındaki … gün için, Sözleşme’de belirtilen gecikme cezasının uygulanmadığı,
Tespit edilmiştir.
Bu itibarla, sözleşmesi ve mevzuat hükümleri uyarınca belirlenmesi gereken “İşin” yeni bitirilme tarihinde, geçici kabule hazır hale getirilmeyen “İş” kapsamında, Yüklenicisine gecikme cezası uygulanmaması sonucunda, 24.12.2003 tarih ve 25326 saylı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ...” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararından, … tarihli ve … sayılı yazı ile mevzuata aykırı süre uzatımı Kararını “Olur”a arz eden (Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürü) ... ile söz konusu süre uzatımına “Olur” veren (... İl Özel İdaresi Genel Sekreteri) ...’nin, “Diğer Sorumlu” sıfatıyla, sorumluluğu bulunmaktadır. Ancak, Raporda sorumluluk tevcih edilen (Müdür Yardımcısı) ...’ın, süre uzatımına ilişkin “Olur”da imzası bulunmaması nedeniyle, oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.
Sonuç:
Yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen gerekçeler uyarınca oluşan ve hesabı İlama ekli tabloda gösterilen ...TL kamu zararının;
Mevzuata aykırı süre uzatımı Kararını “Olur”a arz eden Diğer Sorumlu (Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürü) ... ile söz konusu süre uzatımına “Olur” veren Diğer Sorumlu (... İl Özel İdaresi Genel Sekreteri) ...’ye, müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi gerekmekteyse de söz konusu ...TL tutarının, … tarihli ve … yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiği anlaşıldığından, anılan tutarla ilgili olarak ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.
“... Yapım İşi” sözleşmesi kapsamında, 01.01.2022 ile 31.03.2022 tarihleri arasında iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için, 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesine istinaden 50 (elli) gün süre uzatımı verilmesi gerekirken 90 (doksan) gün süre uzatımı verilmesi üzerine, “İşin” bitirilme tarihinin mevzuata aykırı olarak belirlendiği, bu suretle Sözleşmede yer verilen gecikme cezasının uygulanmaması sonucunda ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak Dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir..
… tarihinde ihalesi gerçekleştirilen … kayıt numaralı “... Yapım İşi”ne ilişkin dosya münderecatı incelendiğinde;
İdare ile “…” unvanlı gerçek kişi ticari işletmesi arasında, … TL tutarında, … tarihli anahtar teslimi götürü bedel sözleşmenin akdedildiği,
Sözleşmenin “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“9.1. Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 10 (On) gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanır.
9.2. Yüklenici taahhüdün tümünü, iş yeri teslim tarihinden itibaren 360 (Üç yüz altmış) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır. (…)”,
“İş programı” başlıklı 12 nci maddesinde;
“12.1. Yüklenici, iş programını yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde, sözleşme bedeli üzerinden imalatların niteliği, teknik özelliği ve yapım süreleri de göz önünde bulundurulmak suretiyle, gün bazında yapılması gereken iş tutarlarını hesaplayarak, ödeneklerin yıllara göre dağılım esasları ile varsa işin kısımları ile bitirme tarihlerini de dikkate alarak İdarece verilen örneklere uygun olarak hazırlar. Bu programda ayrıca; iş kalemlerini ve iş gruplarını, aylık imalatı ve iş miktarlarını, yıllık ödenek dilimleri ve bunların aylara dağılımı gösterilir ve iş programı en az dört nüsha hazırlanarak onaylanmak üzere İdareye teslim edilir.”,
“Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 25 inci maddesinde;
“Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin %0,03 (on binde üç) oranında gecikme cezası uygulanır.”
Hükümlerine yer verildiği,
İş yeri tesliminin, … tarihinde gerçekleştirildiği; bu suretle “İşin”, sözleşmesine göre … tarihinde bitirilmesi gerektiği,
01.01.2022 ile 31.03.2022 tarihleri arasındaki iş programına göre; Yüklenici tarafından, ... TL tutarında imalat yapılması gerektiği; yapılması gereken günlük imalat tutarının ... TL (... TL/90 gün) olduğu; buna karşın anılan süre zarfında, fiili olarak ... TL tutarında imalat yapıldığı; iş programına kıyasla, ... TL tutarındaki imalatın Yüklenici tarafından gerçekleştirilemediği,
“İşin”, … tarihinde geçici kabule hazır hale getirildiği,
Görülmüştür.
22.01.2002 tarihli ve 24648 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesinde;
“(…) 1/4/2022 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen (3 üncü maddesindeki istisnalar dâhil) yapım işlerine ilişkin Türk lirası üzerinden imzalanan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden (geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde, 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için süre uzatımı verilebilir.” düzenlemesi,
Anılan düzenlemeye istinaden çıkarılan, 13.05.2022 tarihli ve 31834 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 12.05.2022 tarihli ve 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına ekli 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Geçici 6 ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar’ın
“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Esasların amacı, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun geçici 6 ncı maddesi uyarınca, artırımlı fiyat farkı ile ek fiyat farkı hesaplanması, süre uzatımı verilmesi ve sözleşmelerin feshine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.”,
“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“(…) (2) 1/4/2022 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen (3 üncü maddesindeki istisnalar dâhil) yapım işlerine ilişkin Türk Lirası üzerinden imzalanan ve 15/4/2022 tarihi itibarıyla devam eden (geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde, 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için süre uzatımı bu Esaslara göre verilir.”,
“Süre uzatımına ilişkin uygulama esasları” başlıklı 12 nci maddesinde;
“(1) 2 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamındaki sözleşmelerde süre uzatımı verilebilmesi için yüklenicinin bu Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde idareye yazılı olarak başvurması zorunludur. İdare tarafından yüklenicinin yazılı başvurusu hakkında 10 gün içerisinde karar verilir. Yüklenicinin başvuruda bulunması, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
(…)
(3) Uzatılacak süre, 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasındaki (bu tarihler dâhil) iş programına göre; gerçekleştirilemeyen iş miktarının, bu tarihler arasındaki günlük iş miktarına bölünmesiyle tespit edilir. (…)”
Hükümleri yer almaktadır.
Bu çerçevede, 01.01.2022 ile 31.03.2022 tarihleri arasındaki iş programına göre; Yüklenici tarafından gerçekleştirilemeyen ...TL tutarındaki iş miktarının, bu tarihler arasındaki günlük iş miktarına (... TL) bölünmesiyle tespit edilen 50 (elli) gün kadar, “İş” kapsamında süre uzatımı verilmesi ve “İşin” bitirilme tarihinin … olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede;
Yüklenicinin … tarihli dilekçesi üzerine, … tarihli ve … sayılı “Olur” ile, Süre Uzatımına İlişkin Uygulama Esasları’nın hilafına olacak şekilde, 90 (doksan) gün süre uzatımı verildiği ve “İşin” bitirilme tarihinin … olarak belirlendiği,
Mevzuata aykırı “Süre Uzatımı Kararı” alınması suretiyle, Esaslar uyarınca belirlenmesi gereken “İşin” bitirilme tarihi olan … tarihi ile “İşin” fiili olarak bitirildiği … tarihi arasındaki … gün için, Sözleşme’de belirtilen gecikme cezasının uygulanmadığı,
Tespit edilmiştir.
Bu itibarla, sözleşmesi ve mevzuat hükümleri uyarınca belirlenmesi gereken “İşin” yeni bitirilme tarihinde, geçici kabule hazır hale getirilmeyen “İş” kapsamında, Yüklenicisine gecikme cezası uygulanmaması sonucunda, 24.12.2003 tarih ve 25326 saylı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ...” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararından, … tarihli ve … sayılı yazı ile mevzuata aykırı süre uzatımı Kararını “Olur”a arz eden (Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürü) ... ile söz konusu süre uzatımına “Olur” veren (... İl Özel İdaresi Genel Sekreteri) ...’nin, “Diğer Sorumlu” sıfatıyla, sorumluluğu bulunmaktadır. Ancak, Raporda sorumluluk tevcih edilen (Müdür Yardımcısı) ...’ın, süre uzatımına ilişkin “Olur”da imzası bulunmaması nedeniyle, oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.
Sonuç:
Yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen gerekçeler uyarınca oluşan ve hesabı İlama ekli tabloda gösterilen ...TL kamu zararının;
Mevzuata aykırı süre uzatımı Kararını “Olur”a arz eden Diğer Sorumlu (Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürü) ... ile söz konusu süre uzatımına “Olur” veren Diğer Sorumlu (... İl Özel İdaresi Genel Sekreteri) ...’ye, müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi gerekmekteyse de söz konusu ...TL tutarının, … tarihli ve … yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiği anlaşıldığından, anılan tutarla ilgili olarak ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.