Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

Kiralama

Belediye tarafından kiralanan ve kira bedeli ödenen taşınmazın mevzuata aykırı olarak …………………… Derneğine tahsis edilmesi suretiyle ……….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde aynen;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde ise;

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

…

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.

…” denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10 uncu maddesi;

“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009-5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz.”

hükmüne amirdir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; belediyeler dernek, vakıf, birlik, kuruluş ve benzeri teşekküller ile usulüne uygun olarak imza altına alınan ortak hizmet projesi gerçekleştirebilirler. Yapılan ortak hizmet projesi ile belirlenen hizmetler için yapılan iş bölümü neticesinde birtakım sorumluluklarını yerine getirmek adına derneklere ait giderleri üstlenebilirler.

Bununla birlikte, kendilerine ait taşınmazları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak belediye meclis kararıyla sadece mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilirler. Dolayısıyla, kamu kurum ve kuruluşları dışında kalan derneklere ise taşınmaz tahsis edilmesi ortak hizmet projesi kapsamında dahi mümkün görünmemektedir.

Somut olayda da ………………Belediyesi tarafından ……………. Derneğine mevzuata aykırı olarak ………….. tarih ve ……………… karar no.lu meclis kararı ile taşınmaz kiralanarak tahsis edildiği, ilgili dernek ile usulüne uygun imza altına alınan bir ortak hizmet projesinin de mevcut olmadığı anlaşılmaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, Kamu Zararı; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” hususu da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır. Yine Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6 ncı maddesinde de söz konusu husus kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriter olarak ifade edilmiştir. Bu bağlamda, belediye tarafından kiralanan ve derneğe tahsis edilen taşınmazın kira bedellerinin ödenmesi, mevzuatında öngörülmeyen ödemelerdir. Dolayısıyla, ………………. Derneğine tahsis edilen taşınmazın kira bedellerinin ödenmesi sonucunda kamu zararına neden olunmuştur.

Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmiş, 31’nci maddesi ikinci fıkrasında da “Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmü yer almıştır.

Aynı Kanun’unun “Giderin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde ise;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükmünü içermektedir.

Ayrıca, 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı ile 5018 sayılı Kanun çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililer belirlenmiş, söz konusu Karar’la harcama yetkililerinin; harcama talimatlarının ve bu talimatlara konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelik ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına, gerçekleştirme görevlilerinin ise, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına karar verilmiştir.

Bu hükümlere göre, yukarıda açıklanan kamu zararından; belediyenin ilgili derneğe taşınmaz tahsis etmesi için alınan meclis kararında imzası bulunan meclis üyeleri ile 5393 sayılı Kanun’un 23 üncü maddesi gereği ilgili meclis kararını iade etme hakkı olmasına karşın iade etmeyen dönemin Belediye Başkanı ve ilgili taşınmazın kira ödemelerine ait ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Sorumlular savunmalarda; 31 Mart 2019 tarihi itibarıyla görev sürelerinin sona erdiğini, bundan sonra 2014 yılında alınan meclis kararını uygulayıp uygulamama tercihinin yeni seçilen meclis üyelerine ait olduğunu ve 2022 yılında kiralanan taşınmazın kiralanmasına ilişkin işlem için sorumlu tutulmalarının hukuken mümkün olmadığını belirtmişler ise de;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 17 nci maddesinde; belediye meclisinin belediyenin karar organı olduğu, 23 üncü maddesinde ise meclis kararlarının nasıl kesinleşeceği hüküm altına alınmıştır. Ancak, kesinleşen meclis kararlarının meclis üyelerinin görev süreleri sonunda hukuki olarak uygulanabilir olmaktan çıkacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla, karar organı olarak belediye meclisinin almış olduğu kararlar, iptal edilmedikçe hukuki olarak var olmaya devam ettiğinden Karar’da onayı olan meclis üyelerinin sorumluluğu da devam etmektedir.

Her ne kadar ... 2022’de taşınmaz kiralanarak derneğe taşınmaz tahsis edilse de; raporda da belirtildiği üzere bu işleme ait dayanak Belediye Meclisinin ………….. tarih ve ……………karar no.lu kararıdır. Ve söz konusu Karar uyarınca mevzuata aykırı olarak taşınmaz kiralanarak mezkur derneğe tahsis edilmiştir. Dolayısıyla, bu Kararda onayı olan belediye meclis üyeleri ile dönemin belediye başkanının (Kararı iade etmediği için) sorumluluğu olduğu ortada olduğundan savunmalara itibar edilmemiştir.

Diğer Gerçekleştirme Görevlisi müteveffa (………….) ……………’ın vefat ettiği ve sorguya ilişkin savunma hakkını kullanamadığı anlaşıldığından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Belediye tarafından kiralanan ve kira bedeli ödenen taşınmazın mevzuata aykırı olarak ……………. Derneğine tahsis edilmesi sonucu oluşan …………. TL kamu zararının;

………. TL’sinin Üst Yönetici ………… (………..), Harcama Yetkilisi ………… (………….), Gerçekleştirme Görevlisi ……………. (.……….) ile Diğer Gerçekleştirme Görevlileri ………… (…………), …………. (…………), …………. (…………), ……….. (…………), ………….. (………..), ………… (……….), ………. (………..), …………. (………..), ………… (………..), ………… (……….), ………… (………), ………. (………), …….. (………….)’e,

….

….

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,

karar verildi.