Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Düzenli olarak döner sermaye yönetici payı ödenen rektör yardımcısı, tıp fakültesi dekan ve dekan yardımcıları ile hastane başhekimi ve başhekim yardımcılarına, tıp fakültesi hastanesinde mesai saatleri dışında sunulan sağlık hizmetleri nedeniyle alınan ilave ücretlerden yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ayrıca ek ödeme yapılması.

97 sayılı İlamın 11. maddesiyle; düzenli olarak döner sermaye yönetici payı ödenen Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan Yardımcıları ile Hastane Başhekimi ve Başhekim Yardımcılarına, Tıp Fakültesi Hastanesinde mesai saatleri dışında sunulan sağlık hizmetleri nedeniyle alınan ilave ücretlerden yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ayrıca ek ödeme yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular [ilam maddesinde (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumluluğu bulunan Fen Başhekim Prof. Dr. … ile (Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlulukları bulunan Başhekim Yardımcıları … ve … adlarına Sorumlu Vekili sıfatıyla temyiz talep eden Av. …], temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilleri …’in, 07.11.2018-25.09.2020 tarihleri arasında … Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimi olarak, … ve …’nın Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekim Yardımcısı olarak görev yaptıklarını, görev süresine ilişkin olarak Sayıştay tarafından yapılan 2019 yılı denetiminde; mevzuata uygun bulunmayan işler için savunmasının istendiğini, gönderilen sorgunun ilgili bölümünün;

“Sorgu: ... ekli tablo uyarınca; düzenli olarak yönetici katkı payı ödenen Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan Yardımcıları ile Hastane Başhekimi ve Başhekim Yardımcılarına, Tıp Fakültesi Hastanesinde mesai saatleri dışında sunulan sağlık hizmetleri nedeniyle alınan ilave ücretlerden, “yöneticilik faaliyetleri” nedeniyle ayrıca ek ödeme hesaplandığı ve ödendiği, … Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği söz konusu faaliyetler, yöneticilik faaliyeti kapsamında olup, bu faaliyetler nedeniyle sadece yönetici katkı payına müstahak öğretim elemanlarına ödeme yapılabilmektedir. Bu çerçevede söz konusu kişilere, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) bendinde belirtilen oranlarda yönetici payı ödendiğinden ve bu ödemeler yukarıda izah edildiği üzere hem mesai içi hem de mesai dışı yöneticilik faaliyetlerini ihtiva ettiğinden; ayrıca ek ödeme yapılmasına imkân bulunmamaktadır.

Bu itibarla; mevzuata aykırı olarak yönetici payı yanında mesai dışı yöneticilik faaliyetleri nedeniyle Rektör yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan yardımcıları ile Hastane Başhekim ve Başhekim yardımcılarına, ek ödeme ödenmesi sonucu oluşan ve hesabı aşağıda gösterilen … TL'lik kamu zararının nedenlerinin açıklanmasına”

Şeklinde olduğunu, müvekkillere tebliğ edilen bu sorguya göre; ... Üniversitesi Tıp Fakültesinde Başhekim olarak görev yapan ve Harcama Yetkilisi olan müvekkilin kendisine ve diğer yöneticilere (Rektör Yardımcısı, Dekan ve Yardımcıları ile başhekim ve yardımcılarına) mesai dışı sunulan sağlık hizmetlerinden elde edilen döner sermaye gelirlerinden, yapılan ödemelerin (mesai saatleri dışındaki çalışması olsa dahi) mevzuata uygun olmadığı ve kendilerine mesai saatleri içinde faaliyetleri nedeniyle yönetici payı ödendiği için bu ödemelerin de Yönetmelikte belirtilen “yönetici payı” kapsamı içinde olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin hatalı olduğunun değerlendirildiğini, bu sorguya savunmaları sunulduktan sonra Sayıştay 1. Dairesince yapılan duruşma sonucunda savunmalarının kabul edilmediğini ve ... Üniversitesi 2019 yılı hesap incelemesine göre mesai dışı döner sermaye gelirlerinden yapılan ödemelerin ilgililerden tahsil edilmesine karar verildiğini, verilen bu kararın usul ve yasaya ve aynı zamanda Sayıştay Temyiz Kurulu'nun içtihatlarına açık bir şekilde aykırı olduğunu, bu nedenle Sayıştay 1. Dairesinin temyize konu Kararının bozulması için Kurulumuz nezdinde temyiz yoluna başvurmak gerektiğini, temyiz gerekçelerinin aşağıda sunulduğunu;

1-) MADDİ OLAY:

Maddi olayın; ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde mesai saatleri içinde sunulan sağlık hizmetleri nedeniyle elde edilen döner sermaye gelirlerinden yönetici payı ödenen Rektör yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan yardımcıları ile Hastane Başhekim ve Başhekim yardımcılarına, üniversite hastanesinde mesai saatleri dışında ilave ücret alınmak suretiyle verilen sağlık hizmetine bağlı olarak toplanan döner sermaye gelirlerinden sağlık hizmetleri ile sağlık hizmetleri dışındaki gelir getirici hizmetlere (hizmetlerin geliştirilmesi düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim) katkı sağlaması nedeniyle ilave ücret ödenip ödenemeyeceği, diğer bir deyişle, bu kişilere mesai dışı sağlık hizmeti ve buna bağlı döner sermayeye yaptıkları doğrudan veya dolaylı katkı ve hizmetler karşılığında yapılan ödemelerin kendilerine yönetici payı ödendiği için ödenip ödenemeyeceği ve yapılan ödemelerin hukuka uygun olup olmadığının tespiti noktasında toplandığını, gerek müvekkillerine gönderilen sorguya verdikleri savunmalarında gerekse de duruşma sırasında ayrıntılı olarak sundukları sözlü savunmalarında ilama konu ödemelerin usul ve yasaya uygun olduğu, benzer konunda Sayıştay Temyiz Kurulu denetiminden geçmiş örnek kararlara göre de bu ödemelerin hukuka aykırılığından söz edilemeyeceği belirtilmiş olsa da Sayıştay 1. Dairesinin yapılan ödemeleri kamu zararı olarak değerlendirdiğini ve tahsiline karar verdiğini, Sayıştay 1. Dairesinin temyize konu Kararının 123. sayfasında: “... bunun dışında yönetici pozisyonunda bulunanlara yöneticilikten kaynaklanan fiili çalışmaları için ek ödeme yapılabileceğine dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.” yine Kararın 124. Sayfasında; “Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar sonucunda, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrası uyarınca yönetici payı alan personele, mesai saatleri dışında fiilen verilen mesleki katkılar dışında ek ödeme yapılması mümkün olmadığından, “hizmetlerin geliştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim” gibi yönetsel faaliyetler nedeniyle ayrıca yapılan ek ödeme kamu zararıdır.” denilerek müvekkillerinin oluşan kamu zararından sorumlu olduğuna karar verildiğini, Sayıştay 1. Dairesinin verdiği temyize konu karar ile Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan Yardımcıları ile Hastane Başhekim ve Başhekim yardımcılarına, mesai saatleri içindeki faaliyetleri nedeniyle, yönetici payı ödendiği için mesai dışı sağlık hizmetlerinden elde edilen gelirlerden, sağlık hizmeti sunan öğretim üyelerinin payı ödendikten sonra kalan miktardan Rektör yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Dekan Yardımcıları ile Hastane Başhekim ve Başhekim yardımcılarının mesai dışı sağlık hizmeti sunumuna doğrudan veya dolaylı katkılarından dolayı kendilerine yapılan ödemelerin kamu zararı olarak değerlendirildiğini ki bu; kararın hatalı olduğunu düşündüklerini,

2-) MÜVEKKİLE VE AHİZLERE YAPILAN ÖDEMELERDE HUKUKA VE MEVZUATA AYKIRILIK BULUNMAMASI:

Bilindiği üzere üniversitelerde elde edilen döner sermaye gelirlerinin ve dağıtımı yapılan döner sermaye ek ödemelerinin yasal dayanağını 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun (bundan sonra Kanun olarak belirtilecektir) 58 inci maddesi ve bu maddenin (h) ve (i) maddelerine göre 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ve halen yürürlükte olan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmelik (bundan sonra Yönetmelik olarak belirtilecektir) hükümlerinin oluşturduğunu, öncelikle bazı tanımlara yer verilmesi gerektiğini, Yönetmeliğe göre;

Döner sermaye geliri: ilgili mevzuatı uyarınca mesai saatleri içinde ve mesai saatleri dışında döner sermaye faaliyetleri sonucunda elde edilen geliri,

Yönetici: Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrasında sayılan yöneticileri,

Mesaî dışı gelir: İlgili mevzuatı uyarınca tespit edilen çalışma saatleri dışında ve hafta sonu ve resmî tatillerde elde edilen geliri,

Mesai içi gelir: İlgili mevzuatı uyarınca tespit edilen çalışma saatleri içinde elde edilen geliri,

Yönetim kurulu: Üniversite ve yüksek teknoloji enstitülerinin yönetim kurullarını,

Şeklinde tanımlandığını, görüleceği üzere Yönetmeliğin döner sermaye gelirlerini mesai içi ve mesai dışı olarak ayırdığını ve buna bağlı olarak da dağıtım usul ve esaslarını farklı usul ve esaslara tabi tuttuğunu, çünkü mesai saatleri içinde sağlık hizmeti sunumunun kamu görevlisinin görevinden kaynaklanmakla beraber mesai saatleri dışında sunulan sağlık hizmetlerinin öğretim üyeleri tarafından gönüllük esasına göre sunulan hizmetler olduğunu, dolayısıyla mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine ister bizzat sağlık hizmeti sunan sağlık personeli ve hekimlere isterse dolaylı olarak diğer faaliyetleri nedeniyle (hizmetlerin iyileştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim gibi) katkı sağlayan yönetici personele bu gelirlerden yapılan ödemelerin hem hukuka hem de hakkaniyete uygun ödemeler olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatinde olduklarını, şöyle ki; 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi ile Yönetmelik hükümlerinden temyiz iddialarının ileriki bölümüne dayanak olan fıkraları ayrı ayrı belirtmek gerekeceğini, buna göre; 2547 sayılı Kanunun 58/h fıkrasının; “h) (Ek: 2/1/2014-6514/12 md.) Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu tutardan ayrıca Hazine payı kesintisi ve (b) fıkrası uyarınca kesinti yapılmaz. Bu şekilde elde edilen gelirin yüzde 50'sinden az ve yüzde 60'ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranı, mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansı aşmamak kaydıyla, ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü geçmemek üzere her ay ayrıca ödenir. Mesai saatleri dışında ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerini veren öğretim üyeleri için de yüzde 800 oranı uygulanır. Ancak bu fıkra kapsamında öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme ile (c) ve (f) fıkraları uyarınca yapılacak ek ödeme toplamı, özellikli tıbbi işlemler ve uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında yapılacak ek ödeme hariç olmak üzere, ek ödeme matrahının yüzde 1600'ünü geçemez. Bu fıkra uyarınca dağıtılan gelirlerden kalan tutarlar (bl fıkrasında belirtilen işler ile (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılır.” şeklinde düzenlendiğini, belirtilen fıkranın Kanuna 6514 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun (18.01.2014 tarih ve 28886 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır) 12 nci maddesiyle eklendiğini, kanun yapım tekniğinde her kanunun bir gerekçesi olması gerektiğini, TBMM'ye sunulan kanun değişikliğinin gerekçesinin aynen;

“TASLAĞIN GEREKÇESİ

Madde 10- Madde ile öğretim üyelerine mesai saatleri dışında ilave ücret alınmak suretiyle üniversitede sundukları sağlık hizmetlerine karşılık ödenecek ek ödemenin oranları ve kuralları belirlenmektedir. Dağıtılan gelirlerden kalan tutarların harcanabileceği isler savılarak fiilen mesai dışında çalışan diğer personele de yanılacak ek ödemede kullanılabileceği düzenlenmektedir. Ayrıca üniversite dışındaki hizmetlerinden elde edilen gelirlerin de yüzde 50’sinin limite bağlı olmaksızın öğretim üyelerine ödenmesi öngörülmektedir.”

Şeklinde olduğunu, görüleceği üzere 6514 sayılı Kanun ile değişen 2547 sayılı Kanunun 58/(h) fıkrasının gerekçesinde de mesai saatleri dışında ilave ücret alınmak suretiyle sağlık hizmeti sunan öğretim üyelerine ödenecek ek ödeme oranları ve kuralları belirlenirken çok net bir şekilde bu ödemeden kalan tutarın mesai dışında çalışan personele yapılacak ek ödemede kullanılabilmesine imkân ve izin verildiğinin belirtildiğini, Kanun lafzında geçen “fiilen mesai dışında çalışan diğer personel” ibaresinden anlaşılması gerekeni sadece yönetici pozisyonunda olmayan personel mi yoksa mesai saatleri dışında bu hizmetlere bizzat yönetici olarak katkı sağlayan personel mi olarak kabul etmek gerekeceğini, elbette ki kanun gerekçesinde belirtildiği üzere burada belirtilen “fiilen mesai dışında çalışan diğer personel” demekle bu hizmetlere mesai saatleri dışında katkı sağlayan personele yöneticileri de dahil etmek gerekeceğini, aksi düşüncenin hem mevzuata hem de hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, mesai dışı sunulan sağlık hizmetine fiilen yaptıkları işlerle katkı sağlayan her kişinin bu ödemeyi almaya hakkı olduğunun kabulü gerektiğini aksi düşüncenin Anayasa'da karşılığını bulan angarya yasağının ihlali olduğunu, diğer bir deyişle mesai dışında sunulan sağlık hizmeti sunumunda elde edilen gelirden ilgili öğretim üyesine ve bu hizmet sunumumda görev alan tüm personele (yardımcı sağlık personeli, memur gibi) yapılan ödemeleri hukuka uygun kabul ederken bu hizmetlere, hizmetlerin iyileştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim gibi fiili hizmetleri ile katkı sağlayan yönetici personeli ayırmanın Yasanın gerekçesine ve lafzına da aykırı olduğunu, zaten böyle bir ödeme yapılabileceğinin de Kanunun (f) fıkrasının ikinci bendindeki;

“Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250'sini, bunların yardımcıları için yüzde 100'ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500'ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300'ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”

Hükmü ile düzenlendiğini, bu düzenleme gereğince bu fıkra kapsamındaki yönetici payı ödenen yöneticilere mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıda bulunması halinde bu hizmetlerinden dolayı ödemede bulunulabileceği, bu ödemelerin de (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemeyeceği hususunun açıkça düzenlendiğini, Kanunun bu açık düzenlemesine göre;

1. Dekan, Başhekim ve Yüksekokul müdür ve yardımcılarına döner sermaye gelirlerinden (gelire katkısına bakılmaksızın) yönetici payı ödendiğini,

2. Döner sermaye gelirine katısı olup olmadığına bakılmaksızın ödenen bu yönetici payının sadece mesai saatleri içindeki çalışmalarına karşılık ödemeler olduğunu,

3. Bu yöneticilere mesai saatleri dışında da ödeme yapılabileceğini, mesai saatleri dışında bu yöneticilere ödeme yapılabileceğini; ancak bu kapsamda ödeme yapılabilmesi için döner sermayeye katkısı bulunması gerektiğini, katkısı bulunuyorsa ödemeye hak kazanabileceğini, buna göre yapılan ödemenin de mesai içi yönetici payı olarak değerlendirilemeyeceğini,

Kanun ve Yönetmelikte bu iki farklı gelirin ayrı ayrı değerlendirildiğini ve dağıtım esaslarının farklı olduğunu, yönetici payının mesai saatleri içinde faaliyeti kapsadığını, ancak, Kanunun 58/(f) fıkrasında açıkça belirtilen “mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı” ibaresinin yanlış yorumlanması nedeniyle kamu zararının oluştuğu görüşüne varıldığını, Kanun net olarak yöneticilere mesai saatleri içinde hizmetleri nedeniyle yönetici payı dışında bir ödeme yapılamayacağını, ancak, yöneticilerin mesai saatleri dışında döner sermayeye katkıda bulunmaları halinde ödeme yapılabileceğini hüküm altına almışken; Sayıştay 1. Dairesince Kanunun izin verdiği bu ödemenin yönetici payı içinde değerlendirildiğini,

3-) TEMYİZE KONU KARARDA BELİRTİLEN ÖDEMELERİN, HASTANE YÖNETİM KURULU VE BU KARARI ONAYAN ... ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE YÜRÜTME KURULUNUN KARARI GEREĞİNCE YAPILMIŞ OLUP İŞLEM BU YÖNÜYLE DE HUKUKA VE MEVZUATA UYGUN OLMASI:

Bilindiği üzere üniversitelerdeki döner sermaye işletmelerimin Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye işletmelerinin Kurulmasına ilişkin Yönetmelik (mülga 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik) hükümlerine uygun olarak kurulabildiğini, mülga Yönetmeliğin “Yönetim” başlıklı 10 uncu maddesinin;

“MADDE 10: Döner sermaye işletmelerinin oluşturulduğu üniversite, fakülte, enstitü ve yüksekokullar ve konservatuvar ile diğer birimlerin yönetim kurulları, ilgili döner sermaye işletmesinin yönetim kuruludur. Bu işletmelerin İta Amiri, Rektördür. Rektör bu yetkisini uygun gördüğü ölçüde yardımcılarına, dekanlara, enstitü, yüksekokul müdürleri ve diğer birim yöneticilerine devredebilir.

Yönetim kurulları yetkilerini uygun gördükleri ölçüde kuracakları yürütme kurallarına devredebilirler.”

Şeklinde düzenlendiğini, görüleceği üzere üniversite bünyesinde kurulmuş olan döner sermaye işletmelerinin yönetim kurulunun, üniversite yönetim kurulu olup, bu yetkinin kesin yetki değil devredilebilir bir yetki olduğunu, ... Üniversitesi'nde de bu yetkinin Üniversite Yönetim Kurulu tarafından kullanılmakta olduğunu, sorguya konu olan ödemelerle ilgili olarak ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulunun Kararının da bir başka hukuka uygunluk nedeni olduğunu, yeri gelmişken bu konuda ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarih ve Toplantı No: … sayılı Kararının; “... Üniversitesi Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı Kararıyla verilen yetki çerçevesinde aşağıda metni belirtilen teklifin onanmasına oybirliğiyle karar verildi.” şeklinde olduğunu, onanan ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulunun … tarih ve Toplantı Sayısı: … Karar Sayısı: … sayılı Kararının ise aynen;

“Mesai saatleri dışında ilave ücret alınarak verilecek sağlık hizmetleri ile sağlık hizmetleri dışında verilen gelir getirici hizmetlere (hizmetlerin iyileştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim gibi) katkı sağlayan Rektör, Dekan ve Başhekim ve yardımcılarına her iki fıkrada belirtilen gelirlerin en fazla % 15'ini ve her halükarda toplamda ek ödeme matrahının yüzde 1600 oranını geçmemek üzere ilave katkı payı ödenmesine,

- İlave ödenecek mesai dışı çalışma katkı payının yukarıda belirtilen çerçevede Yönetim Kurulu tarafından parametrelere göre her ay belirlenmesine,

- Ödenecek mesai dışı çalışma katkı payının ilave alınan ücretlerden kesilen paylardan ödenmesine,

- Bu fıkra uyarınca dağıtılan gelirlerden kalan tutarlar (b) fıkrasında belirtilen işler ile (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışı çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılmasına,”

Şeklinde olduğunu, ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu tarafından onanan ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulunun Kararının hukuki dayanağının ise yukarıda belirtildiği üzere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik ve Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik olduğunu, bu Yönetmelikler kapsamında döner sermaye gelirlerinin dağıtımında yetkili olan Kurul Kararının yasal ve geçerli bir karar olduğunu, dolayısıyla sorguya konu ödemelerin Harcama Yetkilisi veya Gerçekleştirme Görevlisi olan müvekkillerinin tasarrufu olmadığını, söz konusu ödemelerin ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarihli ve Toplantı No: … sayılı Kararı ile onanan ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulunun … tarihli ve Toplantı Sayısı: … Karar Sayısı: … sayılı Kararı ile yapıldığını, müvekkillerinin bu yetkili kurullar tarafından alınan ve onanan kararı uyguladıklarını, dolasıyla hem mesai dışı döner sermaye gelirlerine fiilen katkı sağlamış hem de yetkili kurulun kararını uygulamış olduklarından iş ve işlemlerinde bir hukuka aykırılıktan bahsedilemeyeceğini,

4-) BENZER KONUDA YAPILAN YARGILAMALAR SONUCUNDA SAYIŞTAY TEMYİZ KURULUNUN YAPILAN ÖDEMELERİN MEVZUATA UYGUNLUĞUNA KARAR VERMESİ:

Daire tarafından sorguya konu savunmalarına benzer yöndeki savunmalara yönelik kararların Sayıştay Temyiz Kurulu ve Sayıştay 2. Dairesi tarafından verildiğini, öncelikle Sayıştay Temyiz Kurulu'nun içtihat niteliğindeki kararlarını değerlendirmemize sunmak istediklerini, Sayıştay Temyiz Kurulunun 05.01.1999 tarihli ve Karar: 1999-24375 sayılı Kararında;

“Gerek 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin a fıkrasının dördüncü bendinde, gerek 2547 Sayılı Kanunun 58. maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinde, döner sermayelerin öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan gelirlerinin, öğretim üyeleri, diğer öğretim elemanları, 657 sayılı Kanuna tabi personel arasında nasıl dağıtılacağı belirtilirken bu personelin bir yılda alacakları aylık, yan ödeme, ödenek, her türlü tazminat toplamı ile kıyaslanmak suretiyle öğretim üyelerine bu tutarın iki katı, diğer öğretim elemanlarına bir katı, 657 sayılı Kanuna tabi personel için de %50'sini geçmeyecek şekilde katkı payı ödeneceği, öğretim üyelerinin mesai saati dışındaki katkıları nedeniyle alacakları payın ise iki kat kıyaslamasında dikkate alınmayacağı saptanmak suretiyle bir çerçeve çizilmiş ve katkı payı ödemelerine ait oran ve esasları tespit yetkisi üniversite Yönetim Kurulu Kararlarına bırakılmıştır.

Üniversite Yönetim Kurulu da bu yetkisini kullanarak 1994 yılına ait dağıtım esaslarını 20.1.1994 gün ve 2 sayılı toplantıda tespit ederek, baz puan, klinik katkı primi, özel katkı primi (mesai içi ve mesai dışı) ve idari katkı puanı olarak gruplandırılan katkılar için hangi oran ve puanların uygulanacağına karar vermiştir.

Bu çerçevede, tıp doktoru kökenli olup döner sermaye gelirlerine dolaylı katkısı bulunan ve bu görevleri mesai saati dışında da yürüttükleri anlaşılan Rektöre, Tıp Fakültesi Dekanı ve Yardımcılarına, Hastane Başhekimi ve Yardımcılarına ve Döner Sermaye İşletme Müdürüne, bir yılda aldıkları aylık (ek gösterge dahil) ödenek ve tazminat toplamlarının % 200’ü tutarında, baz puan, klinik katkı ve idare katkı puanının yanı sıra, öğretim üyelerinin mesai dışı çalışmalarının organizesi, belgelerinin toplanarak değerlendirilmesi çalışmaları karşılığında yine kendi yıllık gelirleri toplamı üzerinden “mesai dışı katkı tavan miktarı” % 100 ilâ % 200 oranında katkı payı ödenmesi, Üniversite Yönetim Kurulunca kabul edilen Tıp Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinin Dağıtımına İlişkin Esaslara Uygun olduğundan dilekçi iddialarının kabulü ile TAZMİN HÜKMÜNÜN KALDIRILMASINA, 05.01.1999 tarihinde karar verildi.”

Şeklinde bir içtihata varıldığını, Sayıştay Temyiz Kurulunun 28.09.2004 tarihli ve Karar: 2004-27303 sayılı Kararında;

“Gerek 2547 sayılı Kanunun 58'inci maddesinin a fıkrasının dördüncü bendinde, gerek 2547 sayılı Kanunun 58'inci maddesine göre Döner Sermaye işletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8'inci maddesinde, döner sermayelerin Öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan gelirlerinin, öğretim üyeleri, diğer öğretim elemanları, 657 sayılı Kanuna tabi personel arasında nasıl dağıtılacağı belirtilirken bu personelin bir yılda alacakları aylık, yan ödeme, ödenek, her türlü tazminat toplamı ile kıyaslanmak suretiyle öğretim üyelerine bu tutarın iki katı, diğer öğretim elemanlarına bir katı, 657 sayılı Kanuna tabi personel için de %50'sini geçmeyecek şekilde katkı payı ödeneceği, öğretim üyelerinin mesai saati dışındaki katkıları nedeniyle alacakları payın ise iki kat kıyaslamasında dikkate alınmayacağı saptanmak suretiyle bir çerçeve çizilmiş ve katkı payı ödemelerine ait oran ve esasları tespit yetkisi üniversite Yönetim Kurulu Kararlarına bırakılmıştır, Ayrıca, 4496 sayılı Katma Bütçeli idareler 2000 Yılı Bütçe Kanunu'nun 9'uncu maddesinin h fıkrasında; Üniversite rektörleri, üniversitedeki döner sermaye işletmelerinin birinden katkılarına bakılmaksızın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58'inci maddesindeki esaslara göre pay alacağı belirtilmiştir.

Üniversite Yönetim Kurulu da bu yetkisini 22.12.1999 tarih ve 99-865 sayılı kararı ile İşletme Yürütme Kurulunu yetkili kılmış ve İşletme Yürütme Kurulunun 01.02.2000 tarih ve 2000/4 sayılı kararı ile 4496 sayılı Katma Bütçeli İdareler 2000 Mali Yılı Bütçe Kanununun 9/h maddesi gereğince Üniversite Rektörü Prof. Dr.'e … 15.01.2000 tarihinden itibaren döner sermaye bütçesinden her ay asgari …- lira pay ödenmesine, karşılığının baz tutarı+varsa yaptığı katkı tutarı+kalanını ilave katkı tutarı toplamı üzerinden tahakkuk ettirilmesine karar verilmiştir.

Bu çerçevede, tıp doktoru kökenli olup döner sermaye gelirlerine doğrudan ve dolaylı katkısı bulunan ve bu görevleri mesai saati dışında da yürüttükleri anlaşılan Rektöre bir yılda aldıkları aylık (ek gösterge dahil) ödenek ve tazminat toplamlarının % 200’ü tutarında yanı sıra, öğretim üyelerinin mesai dışı çalışmalarının organizesi, belgelerinin toplanarak değerlendirilmesi çalışmaları karşılığında alacağı payın iki kat kıyaslamasında dikkate alınmadan katkı payı ödenmesine ilişkin Üniversite Yönetim (Yürütme) Kurulunca kabul edilen Tıp Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinin Dağıtımına İlişkin Esaslara göre yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğuna,”

Karar verildiğini, yine Sayıştay 2. Daire 09.03.1999 tarihli ve Karar: O - 32195 sayılı Kararında;

“Öğretim üyelerinin mesai dışı çalışmalarının organizesi ve belgelerin toplanarak değerlendirilmesi amacıyla Rektör, Dekan, Dekan Yardımcısı, Başhekim vb. görevlilerden oluşturulan “Organizasyon Kurulu” üyelerine, bunların bir yılda alacakları aylıklarının iki katından fazla miktarda katkı payı ödenmesi işleminde; 2547 sayılı Kanunun 58'inci maddesinde, döner sermaye gelirinden faydalanmak için, kapsama dahil yükseköğretim kurumlarında görevli olma ve öğretim üyesi sıfatını taşıma şartları yeterli sayıldığından, bunların dışında öğretim üyelerinin gelirlerin oluşumunda katkılarının bulunup bulunmadığının araştırılmasına gerek olmadığına, bu hususun tamamen ilgili Yönetim Kurullarının taktirine bırakıldığından mevzuata aykırılık bulunmadığına,”

Karar verildiğini, başta Başhekim olan müvekkili ve yardımcılarının görev süreleri boyunca sadece ve sadece hukuk ve mevzuata göre işlem tesis ettiklerini, Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından da karara bağlanan benzer dosyalardaki içtihat kararlarında görüleceği üzere, mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerinin elde edilmesine doğrudan veya dolaylı alarak katkıda bulunan yöneticilere, mesai dışı sağlık hizmetlerinden toplanan gelirlerden yapılan ödemelerde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığını, dolayısıyla tazmin edilecek bir kamu zararından da bahsedilemeyeceği kanaatinde olduklarını, sunulan nedenlerle yapılan ödemelerin mevzuata uygunluğuna karar verilmesi gerekirken aksi yöndeki tazmin hükmünün hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği kanaatinde olduklarını,

5-) KABUL ANLAMINA GELMEMEK ÜZERE TAZMİNE KARAR VERİLEN MİKTARIN “NET FAZLA ÖDEME” İLE SINIRLI OLMASI GEREKİRKEN TAZMİN HÜKMÜNE VERGİLERİN DAHİL EDİLMESİNİN HATALI OLMASI:

Yukarıda kararın bozulmasını gerektirecek esasa ilişkin temyiz gerekçelerinin sunulduğunu, esasa ilişkin temyiz gerekçeleri saklı kalmak kaydı ile ek olarak belirtmek gerekir ki; müvekkillerin sorumluluğuna ilişkin rakamlarda ödeme sırasında onlar adına yapılan kesintilerin de tazmin bedeli içine dahil edildiğini, tazmin hükmünde “Ödenen Yönetici Primi Tutarı” üzerinden tahsile karar verildiğini, halbuki bu kalemden gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra “Net Fazla Ödeme” rakamının ilgililere ödendiğini, belirtilen vergiler onlar adına Vergi Dairesine ödendiği için ek olarak bir kamu zararından bahsetmenin mümkün olmadığını, bu nedenle tazmin ve tahsile karar verilecek idiyse tahsil miktarının “Net Fazla Ödeme” olması gerekirken tahsilin “Ödenen Yönetici Primi Tutarı” üzerinden karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, dolayısıyla kararı bu yönüyle de temyiz etiklerini ve Sayıştay 1. Dairesi kararının bozulmasını talep ettiklerini

Kurulumuza arz etmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak sorumlulardan (Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden … ise, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde özetle; Üniversite Döner Sermaye gelirlerinden yönetici payı ödenen Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekan ve Yardımcıları ile Hastane Başhekimi ve Yardımcılarına mesai dışında devam eden yöneticilik faaliyetleri nedeniyle 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak ödemede bulunulması ve anılan kararda imzasının bulunması nedeniyle oluşan kamu zararının tazminen tahsiline karar verildiğini, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 57 nci maddesinde; “Yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarının bütçeleri, genel ve katma bütçelerin bağlı bulunduğu esaslara uygun olarak hazırlanır, yürürlüğe konur ve denetlenir.” denildiğini, yine aynı Kanunun Döner Sermaye başlıklı 58 inci maddesi (c) fıkrasında; “Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;” diye başlayan ve iki paragraf ve 2. paragrafın (k) fıkrasına kadar açıklanan şartlara bağlı olarak ek ödeme ödeneceğinin belirtildiğini, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasına dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemelerin Dağıtımında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönetmelik’in “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin;

“(4) Yönetim kurullarınca, Kanunun 58’inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme ı uygun olduğu takdirde ek ödeme yapılır.

(6) Yönetim kurullarınca uygun görülmesi halinde öğretim elemanlarına gelir getirici katkılarına göre yapılacak ek ödemelerde; yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya karına katkılarına göre ek ödeme hesaplaması yapılabilir.

(7) Yapılacak ek ödemeye esas katkı oranlarının belirlenmesinde 5’inci maddede belirlenen; kurumsal katkı puanı (A puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B puanı), eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C puanı), bilimsel faaliyet puanı (D puanı) ve diğer faaliyetler puanı (E puanı) esas alınır. Kanunun 58’inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimlerde söz konusu puanların tamamı kullanılır. Anılan fıkra dışındaki birimlerde ise yönetim kurullarınca, yükseköğretim kurumunun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak bir veya birden fazlasının kullanılmasına karar verilmek suretiyle belirleme yapılır.”

Fıkralarında denildiği üzere Kanunda ve Yönetmelikte yapılacak ödemelere ilişkin oran belirleme yetkisinin Yönetim Kuruluna verilmekle birlikte oran belirlenmesine ilişkin kararın geçerlilik süresi hakkında bir düzenlemeye yer verilmediğini; ancak 2547 sayılı Kanunu 57 nci maddesi ve Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin beşinci fıkrası hükmü birlikte düşünüldüğünde bu durumun bütçe yılı olarak değerlendirilmesi gerektiğinin aşikar olduğunu, şöyle ki; üniversitelerin bütçelerinin genel ve katma bütçelerin bağlı bulunduğu esaslara uygun olarak hazırlanacağı ve Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin beşinci fıkrasında da gelir gider dengesinin gözetilmesi özellikli olarak vurgulandığından yapılacak ödemelerin bütçe yılı için belirlenmesinin esas olduğunu, bu durumun da bu kararların her bütçe yılı için alınmasını zorunlu kıldığını, öte yandan kurumların bütçelerini yıllık olarak hazırladığını ve hazırlanan bütçelerin belli evrelerden geçtikten sonra kesinleşerek yürürlüğe girdiğini, bu kapsamda Üniversite Döner Sermaye İşletmesinin 2017 bütçe yılı ile ilgili olarak alınmış kurul komite ve komisyon kararlarının 2017 bütçe yılıyla sınırlı olduğunu, yukarıda açıklanan esaslar zaviyesinde tarafının da imzasının bulunduğu 09.07.2017 tarihli ve 7/47 sayılı Yürütme Kurulu Kararının 2017 yılı kesinleşmiş bütçesine ait olup, 2017 yılı için gelir ve gider durumu gözetilerek alınmış bir karar olduğunu, İlamda belirtildiği gibi 09.07.2017 tarihli ve 7/47 sayılı Yürütme Kurulu Kararında herhangi bir döneme ilişkin bir ifade ve dağıtıma konu tutar belirtilmediğinden; “Karar yürürlüktedir” yargısının söz konusu Kararın bütçe ile bağını koparmakta olduğunu, anılan Karar 2017 yılı ek ödemeleri ile ilgili olduğundan; Kararda dönem belirtilmemesi nedeniyle ilanihaye geçerli olduğunu kabul etmenin hak ve adalete uygun düşmeyeceğini, bu nedenle Kararın bütçe yılı sonunda kendiliğinden yürürlükten kalkacağının kabul edilmesi gerektiğini, ayrıca, 2017 yılında alınan Yönetim Kurulu Kararının meri olduğu kabul edilse bile söz konusu ödemelerin asıl dayanağının Yönetmelik’in “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinde yazılı usullerle belirlenen parametreler ve ilkeler olduğunu, söz konusu ilkeler ve parametreler belirlenmeden katkı paylarının ödenmesinin mümkün olmadığı, katkı payı ödenmesine ilişkin oran belirlenmesiyle ilgili Yönetim Kurulu Kararının tek başına ödemeye yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmakta olduğunu, tazmin konusu yapılan olayda da ödeme yapılmasına ilişkin yılı Yönetim Kurulu Kararından ayrı olarak her yıl hatta her ay ödemeye esas parametreler ve ilkeler Hastane Yönetim Kurulunca belirlenerek Üniversite Yürütme Kurulu onayına sunulduğunun ve onaylanmasından sonra 2019 yılı ödemelerinin gerçekleştirildiğinin görüldüğünü, bu suretle ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulunun 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı Kararının zımnen yeniden alınmış olduğu sonucuna da ulaşılmakta olduğunu, 2019 yılında yapılan ödemelerin, 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararına dayanılarak yapılması mevzuata aykırı olup, 13.11.2018 tarihinde Dekanlık görevinden ayrılması ile yöneticilik ve Yürütme Kurulu üyeliğinin ortadan kalktığını, bu nedenle ödemenin yapıldığı zamanda kararı değiştirebilme imkanı olmadığı gibi irade bağı da koptuğundan sorumlu tutulmasının yasal olarak mümkün olmadığını, inceleme raporunda fazla ödendiği iddia edilen zararın oluşmasında illiyet bağı olmayıp, hiçbir kusuru, kastı ve ihmali de bulunmadığını, önceki yıllarda dağıtılacak mesai dışı gelir oranının belirlenmesine ilişkin alınmış Yürütme Kurulu Kararında imzası bulunan Kurul üyesinin, Kuruldaki görevlendirilmesinin sonlandırılması, Kurul üyeliğinden ayrılması ya da Üniversiteden ayrılma (emeklilik, başka bir Üniversiteye geçme gibi) halinde sorumluluğunun devam etmesi hususunun aynı zamanda 5018 sayılı Kanunun ruhuna da aykırılık oluşturduğunu, 5018 sayılı Kamu Mali Kontrol ve Yönetim Kanununun 71 inci maddesinde kamu zararının; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksil neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlandığını, Kanunun anılan hükmü uyarınca görevlilerinin kamu zararından sorumlu olmaları için kamu zararı ile görevlinin eylem ve işlemiyle ilgili illiyet bağının ortaya konulması gerektiğini, bu bağlamda 2019 yılı bütçesinden yapılan ödeme sonucu oluşan kamu zararı ile illiyet bağının bulunmadığını, 2019 yılı Hastane Yönetim Kurulu tarafından alınan Karar ve Yürütme Kurulu tarafından onaylanarak yapılan ödemeler ile ilgili bağı olmadığı gibi kararları değiştirme imkanının da bulunmadığını, bu durumun da ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesine aykırı olduğunu, temyize konu Daire Kararında ayrışık (karşı) oy kullanan Üye …’ün de sorumluluk yönünden belirttiği; “Rapora konu ödemelerin 2019 yılında yapıldığı dikkate alınarak, 2019 yılından önce Kurul üyeliği sona erenlerin (tarafının üyeliği 13.11.2018 tarihinde sona ermiştir) sorumlu olmadığına, sorumluluğun ödemenin yapıldığı zaman (2019 yılı) Yürütme Kurulu Üyeliği devam eden Yürütme Kurulu üyeleri ile Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi üzerine bırakılmasına karar verilmesi gerekir.” şerhinin de dikkate alınması gerektiğini; sonuç olarak, arz edilen nedenler gereği temyiz talebinin kabulü ile tazmin hükmünün şahsının üstünden kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak (Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi sıfatıyla temyiz talep eden Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. …, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde özetle; ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı olarak sorguya konu dönemde ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyesi olarak görev yaptığını, İlamda Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisi olan sorumluların dışında “diğer sorumlular” olarak Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyesi sıfatıyla şahsı ve diğer üyelerin gösterildiğini, ilama konu sorguya tarafınca hazırlanmış savunmada da arz ettiği üzere kamu zararı ve sorumluluk kavramlarının tanımlanması gerektiğini, kamu zararı kavramının 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde tanımlandığını, madde hükmünün lafzı ve ruhuyla değerlendirilmesi neticesinde en basit anlatımla kamu zararının, kamu görevlilerinin hata, kasıt veya ihmalleriyle mevzuatta öngörülenin aksine usul ve esasa aykırı hareketleri neticesinde kamu mali değerlerinde meydana gelen azalma olduğunu, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te ise “sorumlu”nun; “kamu zararının oluşmasına sebep olan kamu görevlisi” şeklinde tanımlandığını, kamu zararı uygulaması bakımından sorumluluğun mali sorumluluk olduğunu, sorumlunun ise mali işlemlerin kararlaştırılması, gerçekleştirilmesi, kontrolü ve muhasebe kaydı süreçlerinde yer alıp bu işlemlere ilişkin belgeleri düzenleyen ve kontrolü gerçekleştiren kamu görevlileri olduğunu, bu görevlileri gelir, gider, mal ve muhasebe gerçekleştirme görevlileri, harcama yetkilileri ve muhasebe yetkilisi şeklinde sınıflandırmanın mümkün olduğunu, sorguya 8ve sonrasında ilama) esas maddelerde gerek Denetçinin gerekse Sayıştay 1. Dairesi Başkanlığının mali sorumluları belirlemede yanılgıya düştüğü kanaatinde olduğunu, nitekim yukarıda arz etmiş olduğu üzere ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı sıfatıyla ilgili mevzuat uyarınca ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütülme Kurulunun üyesi olduğunu, ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulunun 2547 Sayılı Kanunun 58 inci maddesi ile 25.01.2000 tarihli ve 23944 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “... Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği” hükümleri uyarınca oluşturulmuş olup İta Amirinin Rektör olduğunu, Yürütme Kurulunun, Başkanın, çağrısı üzerine toplanmakta ve ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinde belirtilen görevleri ifa etmekte olduğunu, Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesinin yönetim organı ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 3 üncü maddesi uyarınca Üniversite Yönetim Kurulu olup Üniversitede bu yetkinin yine Yönetmeliğin 4 üncü maddesi uyarınca Döner Sermaye Yürütme Kuruluna devredildiğini, ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları belirtilmiş olup bu faaliyetlerin;

“Faaliyet Alanı

Madde 2- Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanına giren iş ve hizmetler şunlardır.

a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetler yapmak, seminer, konferans, panel, sempozyumlar düzenlemek, her seviyede kurslar açmak,

b) Plan, fizibilite çalışması, analiz, model denemeleri, bilgi işlem hizmetleri, iş değerlendirilmesi, danışmanlık, eğitim organizasyonu ve bunlara ilişkin her türlü raporları hazırlamak,

c) Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak,

d) Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuvarlarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, ameliyat, bakım ve hizmet üretimi ile ilgili iş ve benzeri hizmetleri yapmak, açılmış ve açılacak olan her türlü sağlık hizmetleriyle ilgili yataklı yataksız ve geçici kuruluşları işletmek,

e) Her türlü basım ve yayım işlerini yapmak,

f) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek faaliyet alanı ile sınırlı olarak iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni alınmak şartıyla pazarlamak ve satmak,

Döner sermaye işletmesi çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunmayı ön planda tutar.”

Olarak belirtildiğini, Döner Sermaye İşletmesinin yetkilendirilmiş yönetim organı olan Döner Sermaye Yürütme Kurulunda üye sıfatıyla döner sermaye faaliyetlerinin gerçekleştirilmesine katkıda bulunmakla sınırlı görev ve yetkisinin bulunduğunu, bunun dışında Üniversitedeki tüm döner sermaye birimlerinde yapılan mal ve hizmet satın alınmasına ilişkin harcamalarda; mal ve hizmet satın alınmasına ilişkin işlemin düzenlenip gerçekleştirilmesinin Gerçekleştirme Görevlisi, harcamaya ilişkin onayın verilmesinin Harcama Yetkilisi ve harcamaya ilişkin kontrollerin yapılmasının, Gerçekleştirme Görevlisi, Harcama Yetkilisi ve Muhasebe Yetkilisinin görev, yetki ve sorumluluğunda olduğunu, sorguya cevap aşamasında yapmış olduğu detaylı açıklamada da belirttiğim üzere şahsının Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyesi olarak döner sermaye birimlerince yapılan tüm ödeme işlemlerinin tek tek kontrolü ile her bir işlemde Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisi ile Muhasebe Yetkilisi için öngörülen ödeme evrakının tanzim, onay ve tetkiki konusunda görev, yetki ve sorumluluğu bulunmadığını, nitekim döner sermaye yürütüme kurullarının birebir harcama onayı, ödeme belgesi tanzimi ve kontrolü yapma yetki, görev ve sorumluluğu bulunmadığını, harcamaya karar veren, harcamaya ilişkin işlemleri tesis eden ve yine harcamaya ilişkin belgelerin tetkiki ile buna ilişkin ödemenin ilgilisine yapılmasına onay veren kişi ve makam olmadığı için bu yönde şahsına sorumluluk yüklenmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmayacağını ifade etmek suretiyle tazmin hükmünde herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını Kurulumuza bildirmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak (Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi sıfatıyla temyiz talep eden Saymanlık Müdür Vekili …, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde özetle;

a) Sayıştay 1. Daire İlamının, 55. sayfadaki 3. paragrafın da; “Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle Harcama Yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla, karar verilmiştir.” denildiğini, yukarıda belirtilen Karardan, Yürütme Kurulu için; ilk ve temel şartın mevzuatına uygun şekilde oluşturulması olduğunu,

b) Yürütme Kurulunun nasıl oluşturulacağı ile ilgili mevzuat hükümlerinin 25.01.2000 tarihli Resmî Gazete, Sayı: 23944’te yayımlanan (Dilekçe Eki: 1) ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği (Madde-4)’nde; “... Yürütme Kurulu, Üniversite Yönetim Kurulu’nca seçilecek bir (1) Rektör Yardımcı, üç (3) Öğretim Elemanı ve bir (1) Sayman olmak üzere toplam beş (5) kişiden oluşur. Başkanın çağrısıyla “çoğunlukla toplanır ve çoğunlukla karar alır” şeklinde açıklandığını, Saymanlık Müdürü’nün 11.11.2019-17.11.2019 tarihleri arası izne ayrılması üzerine (Dilekçe Eki: 2) vekaleten resmi olarak beş (5) iş günü Saymanlık Müdürlüğü görevini yürütür iken, Üniversite İşletme Müdürü’nün yetki ve sorumluluğu dahi bulunmadan hukuk dışı, mevzuata aykırı olarak idari işlem tesis ederek Yürütme Kurulu üyeliğine şahsına görevlendirme yaptığını, böylece mevzuata aykırı olarak kurulmuş Yürütme Kurulu’nda hukuki bir varlığı söz konusu olmadığından hakkında verilen tazmin hükümlerinin de iptal edilmesi gerektiğini,

c) İdari Hukuk açısından yapılan görevlendirmenin değerlendirilmesine gelince; Danıştay 10. Dairenin E. 1995/397, K. 1997/1991 “İçtihat Metni” (Dilekçe Eki: 4)’ndeki ifadelerin de; “İdarenin görevlerini yerine getirirken idari işlemler yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka uygun olmak zorundadır. Bu öğelerden herhangi birinde hukuka aykırılığın bulunması idari işlemi sakatlar. Bir idari işlem açıkça yasaya aykırı veya idarenin hiç yapamayacağı işlerden ise yok hükmünde bir idari işlemden söz ediliyor demektir. Yok hükmünde olan bir idari işlemin iptali için idari yargıda dava açmaya esasen gerek bulunmamaktadır.” şeklinde olduğunu, Danıştay 7. Daire E. 2007/695, K. 2007/461 “İçtihat Metni” (Dilekçe Eki: 5)’ndeki ifadelerin de; “İdare tesis ettiği idari işlemi, gerçek ve hukuka uygun, sebep ya da sebeplere dayandırmak zorundadır. İdari işlemin varlık koşullarının yokluğu bizzat idare işleminde yokluk sonucunu doğuracağından işlem hiç yapılmamış kabul edilir ve hiçbir zaman hukuka uygun hale getirilemeyecekleri gibi bir başka işleme de hukuki dayanak teşkil etmezler.” şeklinde olduğunu, yok hükmündeki bir idari işlem ile Yürütme Kurulu’nda görevlendirilmesinin de sakat ve yok hükmünde olduğundan Kurul’da sadece maddi/fiziki bulunmuş olup, Kurul Kararlarındaki imzaların da yok hükmünde olduğunun Danıştay içtihatlarından da anlaşıldığını, ancak yok sayılmasının alınmış olan Kurul Kararlarını da zafiyete uğratmadığını (Yürütme Kurulu; “Oy çoğunluğu ile toplanır (en az üç kişi) ve oy çoğunluğu ile karar alır.” mevzuat hükmü gereği), bu açıklamalar ve ilgili içtihat kararları gereği mevzuatına aykırı olarak oluşturulmuş olan Kurul üyeliğinin yok sayılması ve hüküm olunan tazmin hükümlerinin iptal edilmesi gerektiğini,

d) 5189 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararı açısından değerlendirme;

“III - SORUMLULAR başlığının, 3- Harcama Yetkilileri, b) Kurul Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden doğan sorumluluğu:

• Yürütme Kurulu Kararı harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve Yürütme Kurulu, harcama sürecinde yer alıyorsa harcama yetkisinden doğan sorumluluğun Kurula ait olacağına, (Harcama Talimatının unsurlarının tam olması ve Kurul’un harcama sürecinde yer alması).

• Yürütme Kurulu kararı harcama talimatlarının taşıması gereken unsurları taşıyor ve harcama sürecinde yer almıyorsa sorumluluk Kurul sadece harcama talimatının kanun tüzük ve yönetmeliklerine uygun olmasında sorumlu olacağına, (Harcama Talimatının unsurları tam harcama sürecinde yer almıyorsa).

• Yürütme Kurulu’nun kararı giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise Kurul harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük, yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına çoğunlukla. (Harcama Talimatının unsurları ve harcama sürecinde kurulun bulunup bulunmaması önemli değil).

12.11.2019 Tarih Toplantı No: 15 olan (Dilekçe Eki: 3) Yürütme Kurulu Kararı/Harcama Talimatı incelendiğinde; öncelikle harcama talimatında bulunması gereken unsurların Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği (Madde 4)’nde belirtilmiş olup;

• Giderin konusu,

• Giderin gerekçesinin,

• Yapılacak iş ve hizmetin süresi,

• Hukuki dayanakları,

• Tutarının,

• Kullanılabilir ödeneği,

• Bütçe tertibi,

• Gerçekleştirme usulü,

• Gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin belgeler,

• Harcama Yetkilisinin imzasının taşıyan belge

Olarak tanımlandığını, belirlenen bu on (10) adet unsurdan;

1. Kullanılabilir ödenek,

2. Bütçe Tertibi,

3. Gerçekleştirme ile görevli olanlara ilişkin bilgiler,

4. Gerçekleştirme usulü gibi unsurların

Belirtilmediğinin tespit edildiğini, Yürütme Kurulu Kararının bu noksanlıklardan dolayı harcama talimatı yerine geçemeyeceğini, harcama süreçlerinde Kurul üyelerinin bulunup bulunmaması hallerinin değerlendirilmesinin göz önünde bulundurulmaması gerektiğini, harcama talimatı değil, harcamaya izin veren belge şeklinde düzenlendiği ve bunun karşılığı ve sorumluluğu; harcamaya izin veren belgenin kanun tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağından mali sorumluluk yüklenemeyeceği gibi tazminin de söz konusu olmayacağını,

e) Sayıştay 1. Daire İlamının 56. sayfasının 1. paragrafında yer alan açıklamalar;

“Saymanlık müdür ve müdür yardımcılarının, muhasebe yetkililiğine ilişkin görevlerini gerçekleştirmeleri durumunda harcamanın gerçekleşme süreci ile ilgili sorumluluklarından söz edilememekle birlikte, burada yürütme kurulu kar arını imzalamak suretiyle giderin gerçekleşme sürecinde yer almışlardır. Dolayısıyla yaptıkları işlemin, muhasebe yetkililiği ile ilgilisi bulunmamakta ve bahse konu kişiler, sorumluluk yönünden diğer yürütme kurulu üyelerinden ayrılmamaktadırlar.”

Yukarıdaki açıklamalarda, Saymanlık Müdür Yardımcılarının Yürütme Kurulu Üyesi olmaları hakkında ne üniversitelerin ilgili mevzuatlarında ne de mensubu oldukları Bakanlığa ait mevzuatlarda yapılan değerlendirmeyi ibra edici bir hüküm dahi bulunmadığını, mevzuatlarda yer almayan bir görevlendirme içinde Müdür Yardımcılarının görevlendirilip sorumlu tutulmalarının da hukuka uygun olmadığını, Sayıştay 1. Dairesinin yukarıdaki açıklamasına göre de Saymanlık Müdür Yardımcılarının mevzuata aykırı olarak kurulmuş olan Yürütme Kurulu üyeliklerinden dolayı muhatap oldukları tazminden sorumlu tutulmamaları gerektiğini (Not: EK’lerde adı geçen belgeleri yargılanma sürecimden önce temin edemediğini yazılı savunmalarımda belirttiğini; ancak ilgili belgelere yargılama sürecinden sonra ulaşabildiğini)

Kurulumuza bildirmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak (Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi sıfatıyla İlamda sorumluluğu bulunan Diş Hekimliği Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. … adına Sorumlu Vekili sıfatıyla temyiz talep eden Av. …, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde özetle; 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden yapılacak Ek ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin (r) fıkrasında ödeme döneminin, yıl içerisinde döner sermaye ek ödemesinin yapılacağı aylık dönemler ile 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (e) fıkrası kapsamına giren birimler açısından, hizmetin gerçekleşmesi ve gelirin tahsilatına göre bu Yönetmelik esasları dikkate alınarak yönetim kurulunca belirlenen dönemi ifade edeceğinin belirtildiğini, aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinde hesaplanacak ödemelerin 1 yıla münhasıran yapılacağı ve yönetim kurulunun da tespit edilen ek ödeme tutarının hesaplamasına uygun karar vermesi gerektiğinin vurgulandığını, her yıl için gelir-gider göstergelerinin farklı olduğunu, ödemeye ilişkin parametrelerle ilkelerin Hastane Yönetim Kurulu tarafından belirlenerek Üniversite Yönetim Kuruluna sunulduğunu ve Yönetim Kurulunun sunulan ilke ve parametreleri onayladığını, döner sermaye hakedişlerinin aylık düzenlenen cetveller üzerinden Saymanlıkça ödendiğini, 2019 yılında yapılan ödemelerin, 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararına dayanılarak yapılması mevzuata aykırı olup, 30.06.2018 tarihinde yaş haddinden emekli olan müvekkilinin yöneticilik sıfatının sona erdiğini, emekli olan müvekkilinin ödemenin yapıldığı zamanda karar değiştirebilme imkanı olmadığından ve irade bağı koptuğundan sorumlu tutulmasının yasal olarak mümkün olmadığını, emekli olan müvekkilinin inceleme raporunda fazla ödendiği iddia edilen zararın oluşmasında illiyet bağı olmadığı gibi, hiçbir kusuru, kastı ve ihmali bulunmadığını, emekli olan ve 2019 yılında yapılan ödemelerle hiçbir bağı bulunmayan, karar değiştirme imkanı olmayan müvekkilinin sorumlu tutulmasının ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesine aykırı olduğunu ifade ederek arz edilen nedenlerle temyiz itirazlarınızın kabulü ile müvekkil hakkında verilen kararın sorumluluk kararının kaldırılmasına-bozulmasına karar verilmesini Kurulumuza arz etmiştir.

(Temyiz talep eden tüm sorumluların dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; adı geçenin dilekçesindeki hususlar aynen tekrar edildikten ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; temyiz talebinin yerinde olmadığı, çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen Kararda savunmada ileri sürülen hususların karşılandığı; bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmuştur.

Yukarıda adı geçen sorumluların vekili (Av. …), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde özetle; taraflarına tebliğ edilen, Sayıştay 1. Dairesinin temyize konu ettikleri İlamının usul ve yasaya uygun olduğu ve tazmin hükmün onanmasına karar verilmesini belirttiği Sayıştay Başsavcılığının mütalaasını kabul etmediklerini, şöyle ki; temyiz dilekçesinde Sayıştay 1. Dairesinin temyize konu İlamının hukuka aykırılık gerekçelerinin ayrıntılı olarak Temyiz Kuruluna sunulduğunu, Başsavcılık mütalaasında Sayıştay 1. Dairesinin İlamının onanması mütalaa edilirken, örneğin birebir aynı konuda Temyiz Kurulu tarafından verilen aksi yöndeki ilamlara ilişkin herhangi bir yorum ve açıklama dahi getirilmediğini, dolayısıyla Sayıştay Başsavcılığının mütalaasının temyiz gerekçeleri kapsamında kabul edilebilir olmadığını ifade etmek suretiyle tazmin hükmünün bozulması ve dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere Sayıştay 1. Dairesine gönderilmesine karar verilmesi istemlerini yinelemişlerdir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından; yargılamanın söz konusu mütalâaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

İşbu dosyayla sorumlular …, … ve … adlarına duruşma talebinde bulunan Av. … tarafından yetkili kılınan Av. … ile aynı ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sırasında görüşülen dosya ile duruşma talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinde (hesap yılında yürürlükte olan haliyle):

“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,

2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, … geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. …

Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.

…”

Denilmek suretiyle yükseköğretim kurumları bünyesinde öğretim elemanı pozisyonunda yer alan personele,

“f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”

Denilmek suretiyle de öğretim elemanlarından bu kurumlarda (rektör, rektör yardımcısı, genel sekreter, dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcıları gibi) yönetici pozisyonunda görev alan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin kurallarını ve limitlerini belirleyen temel hukuksal çerçeve çizilmiştir.

Diğer taraftan, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak, bu hukuksal çerçeveyi açıklığa kavuşturmak ve ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek üzere 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete’de Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.

Bu Yönetmelik’in (hesap yılında yürürlükte olan halinin) “Dağıtım esasları” başlıklı (Değişik:RG-19/9/2012-28416) 5’inci maddesinde:

“…

(3) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1), mesai dışı ilave ücret alınmayan (B2) ve mesai dışı ilave ücret alınan (B3) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.

…

(6) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) (E) Diğer faaliyetler puanı; (A), (B), (C) ve (D) puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan faaliyetler dışındaki komisyon üyelikleri, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma ve benzeri diğer hususlar dikkate alınarak hazırlanan ve bu Yönetmelik ekinde yer alan Ek-2 Ek Görev Cetveli ve Ek-3 Risk Cetvelinde tanımlanan ve belirlenen yüzdelik değerlerin kişinin birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) puanı ile çarpılması sonucu bulunan puandır. (E) puanı; (A) puanının her bir görev için % 30’unu, toplamda ise % 50’sini geçemez. (E) puanı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(E) = Birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer.

(7) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplanır. Bu hesaplama, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere yapılır.

(8) Yapılacak ek ödemede, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan personele;

a) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman, uzman tabip ve uzman kadrosundaki uzman tabip ve uzman/doktoralı diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+B3) x KK1 + (C x KK2)] + D + E,

b) Araştırma görevlileri ile tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı =A+D+E,

c) Diğer personel bireysel net katkı puanı = A + E,

ç) Yapılacak ek ödeme miktarı= Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı,

formülleri kullanılarak hesaplama yapılır. …”

Denilirken, “Yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6’ncı maddesinde ise aynen:

“1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.

(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.

(3) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında 16 ncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez.”

Denilmiştir.

Yukarıya detaylı bir şekilde alınan bu mevzuat hükümleri göre; yöneticilere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın mesai içi-mesai dışı ayrımı yapılmadan belli bir üst limit dahilinde asli görevleri niteliğindeki yöneticilik faaliyetleri için ek ödeme yapılmaktadır. Kanun koyucu, yöneticilerin mesai saatleri içinde tüm zamanlarını asli görevlerine hasretmelerini sağlamak amacıyla, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı söz konusu kişilere, ayrıca ek ödeme yapılmayacağını hüküm altına almış ve bu ilkeden hareket ederek, mesai dışında yapacakları yöneticilik faaliyetlerini de içerecek şekilde, yöneticilere yapılacak (sadece yöneticilik faaliyetleriyle alakalı) ek ödeme oranlarını belirlemiştir. Diğer bir deyişle, yöneticilere, mesai saatleri dışında, sadece mesleki hizmetlerinden (bireysel katkılarından) dolayı ek ödeme imkânı getirilmiştir.

Bu bağlamda, gelir getirici faaliyetler, sadece mesai saatleri dışında gerçekleştirilmesi halinde yöneticiler için ek ödeme hesabına yansıtılabilmektedir. Daha açık bir ifadeyle, Yönetmelikteki formülde yer alan “bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasına hiçbir şekilde izin verilmez iken; “gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai dışı (B2+B3)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasında ise yasal yönden herhangi bir engel getirilmemektedir.

Tazmin hükmüne esas ihtilaf konusu ise; “mesleki hizmet” kavramından ne anlaşılması gerektiği ve mesai dışında yapılacak ek ödemenin yöneticilik faaliyetlerini kapsayıp kapsamadığı noktalarında ortaya çıkmaktadır. Yukarıda anılan Kanun ve Yönetmeliğin yazım tekniğinden de (mesai içindeki mesleki hizmetlerin ücretlendirilmeyeceğinden bahsedildikten hemen sonra mesai dışındaki gelir getirici katkılarının ücretlendirileceğinden bahsedilmesi şeklindeki hükümlerin birbirini takip etme sırasından da) anlaşılacağı üzere; “mesleki hizmet”ten anlaşılması gereken, anılan yöneticilerin yöneticilik faaliyetleri dışında icra ettikleri akademik unvanlarının temelini oluşturan (tıp doktoru, tarihçi, ziraatçı vb.) faaliyetlerdir. Dolayısıyla, yukarıdaki mevzuat hükümlerinde bahsi geçen “mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine yapılan katkı” ile kastedilen de, ilgili kişilerin bu mesleklerle ilgili döner sermayeye doğrudan gelir getiren hizmetler/faaliyetlerdir. Öğretim üyelerinin ameliyat, bilimsel araştırma, proje vb. döner sermaye (satış) gelirlerini doğrudan etkileyen çalışmalarda bizzat yer almalarına dayanan bu faaliyetler, Yönetmelikle açıklığa kavuşturulan (B) puanına esas gelir getirici faaliyetlere karşılık gelmekte olup, bu yönüyle Kanun ve Yönetmelik’in birbirini tamamlayıcı nitelikte oldukları görülmektedir.

Öte yandan, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (h) fıkrasında; “(Ek: 2/1/2014-6514/12 md.) Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu tutardan ayrıca Hazine payı kesintisi ve (b) fıkrası uyarınca kesinti yapılmaz. Bu şekilde elde edilen gelirin yüzde 50'sinden az ve yüzde 60'ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranı, mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansı aşmamak kaydıyla ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü geçmemek üzere her ay ayrıca ödenir. Mesai saatleri dışında ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerini veren öğretim üyeleri için de yüzde 800 oranı uygulanır. Ancak bu fıkra kapsamında öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme ile (c) ve (f) fıkraları uyarınca yapılacak ek ödeme toplamı ek ödeme matrahının yüzde 1600’ünü geçemez. Bu fıkra uyarınca dağıtılan gelirlerden kalan tutarlar (b) fıkrasında belirtilen işler ile (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılır.” hükmüyle öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı alınan ilave ücretlerin döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanacağı ve mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyelerine, elde edilen gelirin yüzde 50'sinden az ve yüzde 60'ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranda ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü geçmemek üzere her ay ayrıca ödeme yapılacağı; gelirden kalanın da ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları, yönetici payları ve (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılacağı belirtilmektedir.

Söz konusu madde fıkrası metninden; özel muayene ek ödemesi olarak adlandırılan bu ödemenin öğretim üyelerine yapılabilmesi için sağlık hizmetinin fiilen ve mesai saatleri dışında sunulması gerektiği ve mesai dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyelerine ek ödeme yapıldıktan sonra kalan tutarın yalnızca (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen çalışan diğer personele ödenebileceği sonucu çıkmakla beraber; (c) fıkrasının ikinci paragrafında, ödeme yapılacak kişiler sayılırken, yalnızca mesleki unvanlara yer verilmiş, yönetici pozisyonunda olan hastane başmüdürü ise ismen sayılmış, bunun dışında yönetici pozisyonunda bulunanlara yöneticilikten kaynaklanan fiili çalışmaları için ek ödeme yapılabileceğine dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Bu açıklamalara karşın, tazmin hükmüne konu olayda, 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararında;

“2547 sayılı Yasa 58. Maddesi e) “Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.

…”

h) “(Ek: 2/1/2014-6514/12 md.) Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. …”

Mesai saatleri dışında ilave ücret alınarak verilecek sağlık hizmetleri ile sağlık hizmetleri dışında verilen gelir getirici hizmetlere (Hizmetlerin geliştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim) katkı sağlayan Rektör, Dekan ve Başhekim, ile yardımcılarına her iki fıkrada belirtilen gelirlerin en fazla yüzde 15'ini ve her halükarda toplamda ek ödeme matrahının yüzde 1600 oranını geçmemek üzere ilave katkı payı ödenmesine,

- İlave ödenecek Mesai dışı çalışma katkı payının yukarıda belirlenen çerçevede Yönetim Kurulu tarafından parametrelerde her ay belirlenmesine.

- Ödenecek Mesai dışı çalışma katkı payının ilave alınan ücretlerden kesilen paylardan ödenmesine.

…

… dair, Hastane Yönetim Kurulunun 08.08.2017 tarih ve 8/3 sayılı kararın kabulüne karar verildi.”

Denilerek, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrası kapsamında yer alan yönetici pozisyonundaki öğretim üyelerine (Rektör Yardımcısı, Dekan ve Dekan Yardımcıları, Hastane Başhekim ve Başhekim Yardımcılarına), Tıp Fakültesi Hastanesi biriminde ayrılan yönetici paylarından, bu fıkra hükmünde belirtilen oranlarda yapılan ek ödemelerin yanı sıra, yine aynı birimde, aynı maddenin (h) fıkrası kapsamında mesai dışında fiilen sağlık hizmeti sunmadıkları halde, “hizmetlerin geliştirilmesi, düzenli ve aksaksız yerine getirilmesinde koordinasyon ve yönetim” adı altında belirlenen yönetim görevi mahiyetindeki faaliyetlerinden dolayı mesai dışı (B3) puanı hesaplanarak ek ödeme yapılmış olup; yöneticilik görevi mahiyetindeki bu faaliyetler için 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrasının ilk paragrafına göre verilen (yönetici payından kaynaklı) ek ödeme haricinde, aynı fıkranın üçüncü paragrafına göre ayrıca [mesai dışı (B3) puanı içine alınarak] ek ödeme verilmesi mümkün görülmemektedir ve yapılan bu ödemeler, 5018 sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi bağlamında kamu zararına sebebiyet vermektedir.

Kaldı ki, yukarıda da değinildiği gibi ilgili yöneticilere 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrası kapsamında gelir getirici katkılarına bakılmaksızın yönetici payı olarak ek ödeme zaten yapılmış olup; bahse konu Yürütme Kurulu Kararıyla yöneticilere yine yöneticilik faaliyetleri nedeniyle bir ek ödeme yapılması, mükerrer yönetici payı ek ödemesi yapılması manasına gelmektedir.

Son olarak, kamu zararı hesabına gelince; sorumlu vekili, ilam maddesinde yer alan kamu zararının brüt değil, kişilere ödenen net tutarlar üzerinden hesaplanması gerektiği yönünde bir iddia da bulunmakta ise de; konunun bu yönüyle bir değerlendirme yapılacak olursa (döner sermaye mevzuatına ilişkin yukarıya alınan Kanun ve Yönetmelik hükümleri bağlamında limitlerin tespitinde gerek döner sermayeye esas matrahın gerekse de yapılan ek ödemenin brüt tutarlar üzerinden dikkate alınması gerektiği konusunda herhangi bir tereddüt olmamakla beraber);

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 12’nci maddesinde “Bütçe türleri ve kapsamı” belirlenmiş ve maddede:

“Genel yönetim kapsamındaki idarelerin bütçeleri; merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahallî idareler bütçeleri olarak hazırlanır ve uygulanır. Kamu idarelerince bunlar dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamaz.

Merkezî yönetim bütçesi, bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşur.

Genel bütçe, Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve bu Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesidir.

Özel bütçe, bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları özel kanunla düzenlenen ve bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir.

Düzenleyici ve denetleyici kurum bütçesi, özel kanunlarla kurul, kurum veya üst kurul şeklinde teşkilatlanan ve bu Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde yer alan her bir düzenleyici ve denetleyici kurumun bütçesidir.

Sosyal güvenlik kurumu bütçesi, sosyal güvenlik hizmeti sunmak üzere, kanunla kurulan ve bu Kanuna ekli (IV) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir.

Mahalli idare bütçesi, mahallî idare kapsamındaki kamu idarelerinin bütçesidir.”

Denilmekte olup, Kanunun geçici 9’uncu maddesinde de; “Diğer kanunlarla 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununa yapılan atıflar, bu Kanuna yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmektedir.

Gelir tahsis edilen ve bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen Kanuna ekli II sayılı cetvelde yer alan kamu idareleri bütçesi olarak tanımlanan özel bütçelerden yapılan harcamalar veya ödemeler bütçe giderlerine alınırken bu harcamalar veya ödemeler üzerinden yapılan vergi ve diğer kesintiler ilgili yerlere gönderilmek üzere emanet hesabına alınmaktadır. Dolayısıyla emanet hesabına alınmak suretiyle ilgili kurumlara vergi ve diğer kesinti şeklinde yersiz olarak gönderilen meblağların özel bütçeye geri dönüşünün sağlanması bakımından bu idarelere ilişkin mevzuata aykırı ödemeler, bütçeye gider olarak kaydedilen tutarlar üzerinden hesaplanmaktadır.

Sayıştay denetimine giren idare ve kurumların saymanlık hesaplarının incelenmesi sonunda saptanan mevzuata aykırı ödemelerden genel bütçeli dairelere ilişkin bulunanların, vergi kesintileri düşüldükten sonra kalan tutarlar üzerinden, katma bütçeli dairelerle diğer kuruluşlara ilişkin olanların ise, bütçelere gider olarak kaydedilen kesintisiz tutarlar üzerinden hesaplanması gerektiğine dair Sayıştay Genel Kurulunun, 12.02.1981 tarihli ve 4107/1 sayılı Kararı gereğince ilgili Daire/Kurum (Üniversite Döner Sermaye İşletmesi) için kamu zararı hesaplanırken brüt rakamlar üzerinden hesaplama yapılmasında mevzuata aykırı bir durum söz konusu değildir.

Nitekim verilen tazmin hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında ilgisine göre vergi alacakları için bağlı bulunulan Vergi Dairesi Başkanlıklarından, sosyal güvenlik kesintileri için de ilgili olunan Sosyal Güvenlik Müdürlüğünden mahsuplaşma suretiyle ilgili tutarların tahsil edilme imkânı da mevcuttur ki; bunun temini için, Denetçinin yargılamaya esas raporu doğrultusunda Daire tarafından da, kamu zararı tutarı brüt tutarlar üzerinden belirlenmesine rağmen; ahiz bazında hazırlanan kamu zararı tablolarında gelir vergisi+damga vergisi toplamı ve net fazla ödeme tutarları da ayrı ayrı bilgi olarak gösterilmiştir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

Öncelikle, 01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Gelirlerin Tahakkuku, Takibi ve Tahsili, Harcama Yetkilisinin Yetki ve Sorumluluğu, Gerçekleştirme Görevlileri ve Sorumluluğu” başlıklı İkinci Bölümünde yer alan 9’uncu ve 10’uncu maddeleri, 5018 sayılı Kanun’un harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin 31’inci, 32’nci ve 33’üncü maddeleri ile yine Sayıştay Genel Kurulunun sorumlulukla ilgili Kararı göz önüne alındığında ödeme emri belgelerini imzalayan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu noktasında bir şüphe söz konusu değildir.

Diğer taraftan, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar no.lu Sayıştay Genel Kurul Kararının "SORUMLULAR" başlıklı 3’üncü bölümünün, "Harcama Yetkilileri" başlıklı 3’üncü maddesinin “Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu” başlıklı (b) fıkrasında ve “Gerçekleştirme Görevlileri” başlığını taşıyan 4’üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında yer alan hükümler gereğince; ilama konu olan ödemenin tamamen Döner Sermaye Yürütme Kurulunun 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı Kararındaki limitler dahilinde (ödeme parametrelerini belirleyen) aylık bazda aldığı Kararlar doğrultusunda yapılmış olması karşısında Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerine sorumluluk tevcih edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Saymanlık müdür ve müdür yardımcılarının, muhasebe yetkililiğine ilişkin görevlerini gerçekleştirmeleri durumunda harcamanın gerçekleşme süreci ile ilgili sorumluluklarından söz edilememekle birlikte; temyize konu olayda sorumluluk itirazında bulunan Saymanlık personeli, Yürütme Kurulu Kararını imzalamak suretiyle giderin gerçekleşme sürecinde yer almıştır. Dolayısıyla yaptığı işlemin, muhasebe yetkililiği ile ilgisi bulunmamakta ve bahse konu kişi, sorumluluk yönünden diğer Yürütme Kurulu üyelerinden ayrılmamaktadır.

Ancak ödemenin dayanağı olarak belirtilen Yürütme Kurulu Kararının hesap yılında geçerli olup olmadığı itirazları noktasında; Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun sorumluluk atfedilen Kararı 09.08.2017 tarihlidir [Döner Sermaye Yürütme Kurulunun (Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulunun 08.08.2017 tarihli ve 8/3 sayılı Kararını onaylayarak) almış olduğu 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı Kararı]. Yürütme Kurulu üyelerinden, anılan kurul kararında imzası bulunan ve üyeliği devam eden üyenin iradesi ödemenin yapıldığı zamanda kararı değiştirebilme imkânı bulunduğundan sorumlu tutulabilir. Ancak ödemenin yapıldığı tarihte kurul üyeliği bir şekilde sona eren, kurumdan ayrılan, emekli olan üyelerin geçmişte aldığı bir kararın uygulanmasıyla irade bağları koptuğundan; bu üyelerin sorumlu tutulmaması gerekir. Bu nedenle ilama konu ödemelerin 2019 yılında yapıldığı dikkate alındığında; 2019 yılından önce Kurul üyeliği sona erenlerin sorumlu olmadığı ve sorumluluğun ödemenin yapıldığı zaman Yürütme Kurulu üyeliği devam eden (ve ödeme parametrelerine ilişkin 2019 yılı içerinde aylık bazda alınan Kararlar üzerinde imzaları bulunanlar da dahil edilerek) Yürütme Kurulu üyeleri ile Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi üzerinde bırakılması gerektiği açıktır.

Son olarak, Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumluluğuna gelince; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Yönetim” başlıklı 10’uncu maddesinde;

“Döner sermaye işletmesinin yönetim kurulu üniversite yönetim kuruludur. İta amiri rektördür. Rektör bu yetkisini uygun gördüğü ölçüde yardımcılarına, dekanlara veya enstitü, yüksekokul ve araştırma ve uygulama merkez müdürlerine devredebilir.

Üniversite yönetim kurulu yetkilerini uygun gördüğü ölçüde kuracakları yürütme kuruluna devredebilir. Yürütme kurulu üniversite yönetim kurulunca seçilecek bir rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı (dekan veya yüksekokul müdürü de olabilir) ve bir sayman olmak üzere 5 kişiden oluşur. …”

Hükmünün yer aldığı görülmektedir.

Yukarıda yer alan söz konusu bu hükme göre; döner sermaye işletmelerinin yönetim yetkisi öncelikli olarak üniversite yönetim kurulundadır. Ancak üniversite yönetim kurulu bu yetkisini 5 kişiden oluşacak döner sermaye yürütme kuruluna devredebilecektir. Böyle bir kurul oluşturularak yetki devrinin yapılması halinde döner sermayenin yönetiminden artık bu kurul sorumlu olacaktır. Kaldı ki, Yönetmelikte döner sermayenin yönetimi konusunda üniversite yönetim kurulu ya da yetkinin devredildiği döner sermaye yürütme kurulu dışında -ilam maddesine esas olaydaki Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulu gibi- döner sermaye gelirinin elde edildiği fakültelerin/hastanelerin yönetim kurullarının da yetkili olduğuna ya da bu fakültelerin/hastanelerin yönetim kurullarının aldığı kararların döner sermaye yürütme kurulu tarafından dikkate alınması, uygunluğuna karar verilmesi ya da onaylanması gibi bir sürecin uygulanması gerektiğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla, fakültelerin/hastanelerin yönetim kurulu kararlarının döner sermaye işletme müdürlüğü ve/veya döner sermaye yürütme kurulu üzerinde herhangi bir yaptırımı ve bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Bu çerçevede, ilgili mevzuat gereği döner sermaye işletmesinin yönetiminde herhangi bir yetkisi olmayan kişi ya da kurulun döner sermaye uygulamaları konusunda istişari vb. her ne mahiyette olursa olsun alacağı bir kararın döner sermaye yürütme kurulunca aynen kabul edilerek uygulamaya konulması, bu kişi ya da kurul üyelerinin de sorumluluğuna gidilmesini haklı kılmayacaktır. Zira döner sermaye yürütme kurulu başkan ve üyelerinin, yönetim sorumluluğunun bizzat ve sadece kendilerinde bulunduğunu bilerek, mevzuata aykırı karar almamaları gerektiği gibi önlerine her kim ve/veya kuruldan ve ne mahiyette gelirse gelsin, mevzuatına uygun hükümler içermeyen bir kararı da onaylamaması ya da uygulamaması gerekir.

Bu anlamda, İlamdaki şekliyle Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulu üyelerinin sorumluluğa dâhil edilmemiş olmasında da hukuken bir isabetsizlik söz konusu değildir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, -konunun esası yönünden herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden konunun esasına ilişkin itirazların reddedilerek- temyiz dilekçesindeki sorumluluğa ilişkin iddia ve itirazların kısmen kabulüyle 97 sayılı İlamın 11. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca sadece sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve 2019 yılından önce Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyeliği sona erenlerin sorumluluklarının kaldırılmasını ve sorumluluğun ödemenin yapıldığı zaman Yürütme Kurulu üyeliği devam eden (ve ödeme parametrelerine ilişkin 2019 yılı içerisinde aylık bazda alınan Kararlar üzerinde imzaları bulunanlar da dahil edilerek) Yürütme Kurulu üyeleri ile Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi üzerinde bırakılmasını teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 18.09.2024 tarih ve 57116 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …:

Yukarıda Konunun Esası Yönünden İnceleme kısmında yapılan açıklamalar hukuken yerinde olmakla beraber konunun esası yönünden de; ilama konu olan ödemenin tamamen Döner Sermaye Yürütme Kurulunun 09.08.2017 tarihli ve 7/47 sayılı Kararındaki limitler dahilinde yapılmış olması karşısında Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerine sorumluluk tevcih edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, ödemeye ilişkin temel belge, Üniversite Yönetim Kurulunun yetkisini devretmiş olduğu Döner Sermaye Yürütüme Kurulunun (Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararını onaylayarak) almış olduğu yukarıda tarih ve sayısı belirtilen Karar olduğundan ve illiyet bağı bu Karar ile oluştuğundan; sorumluluk tevcihi de yerindedir.

Ayrıca ödemenin dayanağı olarak belirtilen Yürütme Kurulu Kararının hesap yılında geçerli olup olmadığı itirazları noktasında; anılan Kararda herhangi bir döneme ilişkin bir ifade veya dağıtıma konu tutar belirtilmemiş olduğundan; halen yürürlüktedir ve Yürütme Kurulundan istifa, emeklilik vb. görevden ayrılmalar kararın yürürlüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Yeni bir karar alınmadığından; 2019 yılında yapılan ödemeler bu Karara istinaden gerçekleştirilmiştir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların (ve vekillerinin) iddia ve itirazlarının gerek konunun esası gerekse sorumluluk yönlerinden reddedilerek; tazmin hükmünün tasdik edilmesi gerekir.