SayıştaySayıştay Daire Kararı527

Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire3
İlam No85
Madde No3
Yılı2023
Dernek ve Vakıfa Kiraya Verilen Taşınmazların Elektrik ve Doğalgaz Giderlerinin Belediye Bütçesinden Karşılanması

Belediye tarafından ………. Derneğine kiraya verilen kafe ile, ………. Vakfına tahsis edilen konak ve kafenin elektrik ve doğalgaz giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması nedeniyle ………. TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak Dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.

1) ………. Derneğine kiraya verilen ve toplam ………. TL’lik elektrik ve doğalgaz gideri belediye bütçesinden karşılanan kafe ile ilgili olarak;

04.02.2011 tarihli ve 27836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6098 sayılı Borçlar Kanununun;

“Kullanma giderleri” başlıklı 341 inci maddesinde; “Kiracı, konut ve çatılı işyeri kiralarında, sözleşmede aksi öngörülmemişse veya aksine yerel âdet yoksa, ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerine katlanmakla yükümlüdür Giderlere katlanan taraf, bu giderleri ispat edici belgelerin birer örneğini, istem üzerine diğer tarafa vermek zorundadır.”

Denilmektedir.

Buna göre ………. Derneği'ne Belediye Meclis kararı ile kiraya verilen ……….'nin doğal gaz ve elektrik bedellerinin, Belediye bütçesinden karşılanması Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen 341 inci maddesi gereğince mümkün değildir.

10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;



g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.

…” denilmiştir.

Buna göre ………. Derneği'ne Belediye Meclis kararı ile kiraya verilen yerin doğal gaz ve elektrik bedellerinin, Belediye bütçesinden karşılanması sebebiyle 71 inci maddenin bahsi geçen fıkrasında belirtilen mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Oluşan kamu zararından,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereği harcama talimatının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından sorumlu bulunan Harcama Yetkilisinin,

Aynı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde yer alan;

“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.



Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükmüne göre,

Ayrıca 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazetede yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13 üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi ön mali kontrol kapsamında ele alındığından, “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi de bu çerçevede değerlendirildiğinden, ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen ve bu belgelerin üzerinde imzası bulunan Gerçekleştirme Görevlisinin,

Sorumlulukları bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle, toplam ………. TL kamu zararının;

-………. TL’sinin Harcama Yetkilisi ………. (……….) ile Gerçekleştirme Görevlisi ……….’na (……….),

-………. TL’sinin Harcama Yetkilisi ………. (……….), Gerçekleştirme Görevlisi ……….’na (……….),

müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise de;

Söz konusu ……….-TL’nin; ………. tarih ve ………. Belge numaralı banka dekontu ile tahsilatı yapıldığından ………. kiraya verilen yere ilişkin ilişilecek husus kalmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

2) ………. Vakfına tahsis edilen konak ve kafenin elektrik ve doğalgaz giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması ile ilgili olarak;

5018 sayılı Kanun’un 47 nci maddesinde kamu idarelerinin mevzuatlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devlete ait olan taşınmazları birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilecekleri hükme bağlanmıştır.

Sayıştay Genel Kurulunun 2017/1 Esas ve 5415/1 Karar no.lu İçtihadı Birleştirme Kararı'nda; belediyeler mülkiyetlerindeki taşınmazlarını 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun sosyal ve ekonomik amaçlı arsa ve konut üretimine ilişkin 69'uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere aynı Kanun’un 75’inci maddesi ile 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi çerçevesinde, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceklerine karar verilmiştir.

13.07.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75 inci maddesinin birinci fıkrasında;

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

…………….

(c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun; “Kullanma giderleri” başlıklı 341’inci maddesinde;

“Kiracı, konut ve çatılı işyeri kiralarında, sözleşmede aksi öngörülmemişse veya aksine yerel âdet yoksa, ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerine katlanmakla yükümlüdür Giderlere katlanan taraf, bu giderleri ispat edici belgelerin birer örneğini, istem üzerine diğer tarafa vermek zorundadır.” Hükmüne yer verilmiştir.

Yapılan incelemede; ortak proje amacıyla, ………. Belediye Meclisinin ……….2022 tarih ve ………. sayılı Kararıyla; ………. ada ve ………. nolu parselde bulunan taşınmazın kamu yararı gözetilerek; ortaöğretim öğrencilerine yönelik “………. Programı,” üniversite öğrencilerine yönelik “………. programı”, hanımlara yönelik “………. programları” ve halka açık “………. sohbetleri” uygulamaları gerçekleştirmek üzere, Belediye ve Vakıf arasında ortak hizmet projesi gerçekleştirilmesi için söz konusu taşınmazın tahsis edildiği,

Yine ortak proje amacıyla, ……….Belediye Meclisinin ……….2017 tarih ve ………. sayılı Kararıyla; ………. ada ………. nolu parselde bulunan taşınmazın kamu yararı gözetilerek; ………. ile Belediye arasında gençlere yönelik kültürel, sosyal ve eğitim amaçlı ortak hizmet projesi gerçekleştirilmesi için söz konusu taşınmazın 10 yıl süreyle tahsisi edildiği,

Bu kapsamda ilgili Vakıfla on yıllık protokol imzalandığı, bu Protokolde kitap temini, haftalık, aylık kültürel ve sosyal faaliyetlerin planlanması ve uygulanması hususunun Vakfın yükümlülükleri olarak düzenlendiği, Belediyenin ise ………. ve 3 katlı bina olarak tahsis edilen taşınmazlarda ayrı ayrı birer adet personel temin edip bu personelin giderleriyle söz konusu kafe ve konağın, elektrik, su ve ısınma giderlerinin karşılayacağı hususlarına yer verildiği,

Görülmüştür.

Raporda; mevzuat hükümleri ve Sayıştay Genel Kurul Kararı’na göre Kamu kurum ve kuruluşları dışındaki dernek ve vakıflara taşınmaz tahsisi yapılamayacağı gerekçesiyle söz konusu tahsisler ile bu tahsis kararlarına istinaden düzenlenen protokolün yasal olarak geçerli olmadığı iddia edilmiştir.

Ancak yukarıda yer verilen Meclis Kararları ve bu Kararlara istinaden düzenlenen Protokolün içeriğine göre, Rapora konu ……….’ya yapılan tahsis işleminde bu Vakfa tahsis edilmiş bir taşınmazın söz konusu olmadığı/hukuki manada bir taşınmaz tahsisinin söz konusu olmadığı, meclis kararlarına konu taşınmazların, 5393 sayılı Kanunun 75’ inci maddesi çerçevesinde kültürel, sosyal ve eğitim amaçlı ortak hizmet projesi gerçekleştirilmesi kapsamında kullanıma tahsis edildiği görülmüştür.

Bu itibarla, yapılan işlem mevzuata uygun olduğundan, ………. için elektrik ve ısınma giderleri sebebiyle kamu zararı olarak hesaplanan ………. TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına, yapılan iş ve işlemlerin mevzuatına uygun olduğuna,

6085 Sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üyeler ………. ile ……….’ın karşı oy gerekçeleri;

“Belediye tarafından ………. Vakfına tahsis edilen konak ve kafenin elektrik ve doğalgaz giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması nedeniyle ………. TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz Tahsisi” başlıklı 47 nci maddesinde; kamu idarelerinin mevzuatlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devlete ait olan taşınmazları birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebileceği hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75 inci maddesinin (d) bendinde; belediyenin belediye meclisinin kararı olmak şartı ile görev ve sorumluluk alanına giren konularda kendilerine ait taşınmazları asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere kamu idarelerine veya mahalli idarelere devredebileceği veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği hükmüne yer verilmiştir.

Sayıştay Genel Kurulunun ………. Esas ve ………. Karar no.lu İçtihadı Birleştirme Kararında; belediyelerin mülkiyetlerindeki taşınmazlarını 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun sosyal ve ekonomik amaçlı arsa ve konut üretimine ilişkin 69 uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere aynı Kanunun 75 inci maddesi ile 5018 sayılı Kanun’un 47 nci maddesi çerçevesinde, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceklerine hükmedilmiştir.

Bu düzenlemelere göre Kamu İdareleri kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilecek veya tahsis edebilecektir. Tahsis edilecek kuruluşlar arasında ………. Vakfı bulunmamaktadır.

Bu sebeple, söz konusu Vakfa tahsis edilen yerler ile ilgili doğal gaz ve elektrik bedel ödemelerinin kanuni dayanağı bulunmamaktadır.”