SayıştaySayıştay Daire Kararı973
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No73
Madde No57
Yılı2023
Hizmet Alınmadan Ödeme Yapılması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;
.... Belediyesi Zabıta Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin yöntemine göre ….’dan temin edilen “Zabıta Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Turizm Bölgesinde Yapılan Organizasyonlar İçin Çadır Kurulması İşi”ne ait yapılmış olan bir organizasyon tespit edilememesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde, anılan maddede belirtilen hallerde idarelerin ihtiyaçlarını, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılayabileceği, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise, “22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.
…
22.1.1.4. Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın, ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, sadece piyasa fiyat araştırması yapılması yeterli ve zorunludur.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;
“Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.”,
“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.”,
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”,
“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, “Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.”, (n) bendinde, “Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.”, (p) bendinde ise, “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.”,
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, belediye bütçesinden yapılan harcamaların öncelikle mahalli müşterek bir ihtiyacın karşılanmasına yönelik olması, 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde sayılmış olan belediyelerin görev ve sorumlulukları ile 15’inci maddesinde sayılmış olan belediyenin yetki ve imtiyazları arasında bulunması ve yapılan harcamanın aynı Kanun’un 60’ncı maddesinde sayılan belediye giderleri arasında yer alması gerekmektedir.
Dosya kapsamından, “Zabıta Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Turizm Bölgesinde Yapılan Organizasyonlar İçin Çadır Kurulması İşi”nin piyasa fiyat araştırması yapılarak 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği, alım sürecinde 3 firmanın yazılı fiyat teklifleri alınmak ve piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmek suretiyle en düşük teklifi sunan firmadan alımın yapıldığı anlaşılmıştır.
İşe ait “İstek Fişi”nin malzemelerin özellikleri bölümünde “3x3 ebadında çadır kurulum işi 22 adet” denilerek yapılacak iş miktarı belirlenmiştir.
Raporda, yapılan araştırmada böyle bir organizasyon tespit edilemediğinden bu iş için ödenen …. TL’nin tamamının kamu zararı olarak değerlendirildiği belirtilmişse de;
Sorumluların savunmalarından, 09.05.1999 tarihinde ilan edilen Avrupa Günü kapsamında gerçekleştirilecek kutlamalar çerçevesinde, zabıta müdürlüğü koordinesinde sahil bölgesinde, Avrupalı misafirler ile yabancı turistlere yönelik bir etkinlik planlandığı, meteoroloji biriminden alınan anlık verilere göre yağış ihtimalinin bulunması sebebiyle söz konusu etkinlik alanında çadır kurulmasına karar verildiği, bu doğrultuda çadır kurulumunun gerçekleştirildiği, ancak beklenenin ötesinde olumsuz hava koşullarının etkili olması nedeniyle organizasyonun Belediye tarafından iptal edildiği, buna rağmen Yüklenici Firma tarafından çadır kurulum hizmeti ifa edilerek Belediyeye faturalandırıldığı anlaşılmıştır.
Buna göre, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve sorumluların savunmaları birlikte ele alındığında, her ne kadar bahse konu etkinlik olumsuz hava koşulları nedeniyle iptal edilmişse de, Yüklenici Firma tarafından çadır kurulumu hizmetinin ifa edildiği, etkinlik için alınan çadır kurulumu hizmetinin Belediyenin görev ve yetkisi dahilinde olduğu ve anılan hizmetin doğrudan temin yöntemiyle temin edilmesinde mevzuatın öngörmüş olduğu tüm hususların yerine getirildiği anlaşıldığından, çadır kurulumu hizmet bedelinin Belediye tarafından ödenmesi sonucunda kamu zararı oluşmamıştır.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;
.... Belediyesi Zabıta Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin yöntemine göre ….’dan temin edilen “Zabıta Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Turizm Bölgesinde Yapılan Organizasyonlar İçin Çadır Kurulması İşi”ne ait yapılmış olan bir organizasyon tespit edilememesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde, anılan maddede belirtilen hallerde idarelerin ihtiyaçlarını, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılayabileceği, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise, “22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.
…
22.1.1.4. Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın, ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, sadece piyasa fiyat araştırması yapılması yeterli ve zorunludur.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;
“Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.”,
“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.”,
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”,
“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, “Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.”, (n) bendinde, “Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.”, (p) bendinde ise, “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.”,
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, belediye bütçesinden yapılan harcamaların öncelikle mahalli müşterek bir ihtiyacın karşılanmasına yönelik olması, 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde sayılmış olan belediyelerin görev ve sorumlulukları ile 15’inci maddesinde sayılmış olan belediyenin yetki ve imtiyazları arasında bulunması ve yapılan harcamanın aynı Kanun’un 60’ncı maddesinde sayılan belediye giderleri arasında yer alması gerekmektedir.
Dosya kapsamından, “Zabıta Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Turizm Bölgesinde Yapılan Organizasyonlar İçin Çadır Kurulması İşi”nin piyasa fiyat araştırması yapılarak 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği, alım sürecinde 3 firmanın yazılı fiyat teklifleri alınmak ve piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmek suretiyle en düşük teklifi sunan firmadan alımın yapıldığı anlaşılmıştır.
İşe ait “İstek Fişi”nin malzemelerin özellikleri bölümünde “3x3 ebadında çadır kurulum işi 22 adet” denilerek yapılacak iş miktarı belirlenmiştir.
Raporda, yapılan araştırmada böyle bir organizasyon tespit edilemediğinden bu iş için ödenen …. TL’nin tamamının kamu zararı olarak değerlendirildiği belirtilmişse de;
Sorumluların savunmalarından, 09.05.1999 tarihinde ilan edilen Avrupa Günü kapsamında gerçekleştirilecek kutlamalar çerçevesinde, zabıta müdürlüğü koordinesinde sahil bölgesinde, Avrupalı misafirler ile yabancı turistlere yönelik bir etkinlik planlandığı, meteoroloji biriminden alınan anlık verilere göre yağış ihtimalinin bulunması sebebiyle söz konusu etkinlik alanında çadır kurulmasına karar verildiği, bu doğrultuda çadır kurulumunun gerçekleştirildiği, ancak beklenenin ötesinde olumsuz hava koşullarının etkili olması nedeniyle organizasyonun Belediye tarafından iptal edildiği, buna rağmen Yüklenici Firma tarafından çadır kurulum hizmeti ifa edilerek Belediyeye faturalandırıldığı anlaşılmıştır.
Buna göre, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve sorumluların savunmaları birlikte ele alındığında, her ne kadar bahse konu etkinlik olumsuz hava koşulları nedeniyle iptal edilmişse de, Yüklenici Firma tarafından çadır kurulumu hizmetinin ifa edildiği, etkinlik için alınan çadır kurulumu hizmetinin Belediyenin görev ve yetkisi dahilinde olduğu ve anılan hizmetin doğrudan temin yöntemiyle temin edilmesinde mevzuatın öngörmüş olduğu tüm hususların yerine getirildiği anlaşıldığından, çadır kurulumu hizmet bedelinin Belediye tarafından ödenmesi sonucunda kamu zararı oluşmamıştır.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.