SayıştaySayıştay Temyiz Kararı56618
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
Dosya No53351
Yılı2021
Konu: Belediye personeline ödenen sosyal denge tazminatı hk.
50 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle; Belediye ile ... Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi (sosyal denge sözleşmesi) hükümleri gereğince, memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde, tavan tutarının aşılması sonucunda, toplam ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği (Denetçi sorgusu ile) iddia edilmişse de, söz konusu ödemelerin, 7421 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesiyle 4688 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 16’ncı madde kapsamında olduğu gerekçesi ile yargılama konusu dosyanın ilgili madde ile sınırlı olarak İşlemden Kaldırılması, kararı verilmiş,
Bu karar üzerine Sayıştay Başsavcılığı adına, Sayıştay Savcısı tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Dosyalarda mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
50 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle; Belediye ile ... Sendikası arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesi (TİS) hükümleri gereğince, memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde, tavan tutarının aşılması sonucunda, toplam ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği (Denetçi sorgusu ile) iddia edilmişse de, söz konusu ödemelerin, 7421 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesiyle 4688 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 16’ncı madde kapsamında olduğu gerekçesi ile yargılama konusu dosyanın ilgili madde ile sınırlı olarak İşlemden Kaldırılması, kararı verilmiştir.
2021 yılında geçerli olan toplu iş sözleşmesi (sosyal denge sözleşmesi) ile memur ve sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatının, yasal sınırı aşan kısmının kamu zararına sebebiyet verdiği anlaşılmakta ise de 26 Kasım 2022 tarih ve 32025 sayılı Resmî Gazete’ de yayınlanan 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10’uncu maddesinde;
“25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 16- Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla; bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu Kanun veya 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödediği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında yapılan bu ödemeler nedeniyle idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz; başlamış olanlar işlemden kaldırılır.” hükmü yer almaktadır.
Bu itibarla; ... Belediyesi 2021 yılı hesabına ait 50 sayılı İlamın 1’nci maddesi hükmüne konu olan sosyal denge tazminatı ödemeleri, 7421 sayılı Kanun’un 10’ncu maddesi kapsamında bulunduğundan, Başsavcılığın temyiz talebinin REDDİ ile Daire İlam hükmünün TASDİKİNE, (Üyeler … ve …’ in aşağıda yazılı karşı oyuna/azınlık görüşüne karşı) oyçokluğu ile,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 57’nci maddesi hükmü gereği, bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 27.03.2024 tarih ve 56618 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ GEREKÇESİ
Üyeler … ve …
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde:
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. …” denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesinde:
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesine göre toplu sözleşmelerle; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları ile ilgili düzenleme yapılmasına izin verilmişken, sosyal denge sözleşmesine ilişkin 32’nci madde düzenlemesi 28’nci madde de sayılan unsurlar da dahil olmak üzere herhangi bir mali ve sosyal hak ile ilgili düzenleme yapılmasına veya tutar belirleme yetkisi vermemekte olup yalnızca; belirlenmiş olan tavan tutarı (2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmede ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının ek gösterge dâhil %100’ü olarak belirlenmiştir) aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarının, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilmesine imkan sağlanmıştır.
Bu düzenlemeler karşısında; sosyal denge sözleşmeleriyle, özellikle usul ve esasları ve miktarı başka bir mevzuatla düzenlenmiş olan; vekalet ücreti, yiyecek yardımı, ulaşım yardımı, çocuk yardımı, doğum ve ölüm yardımı, harcırah ödemesi, ikramiye, emekli ikramiyesi vb. konularda yapılacak ödemelerle ilgili düzenlemelere yer verilemez, buna ilişkin meri mevzuatta belirlenmiş olan usul ve esaslarda değişikliğe gidilemez, ilgili mevzuatında belirlenmiş olan tutardan daha fazla bir ödeme yapılmasına ilişkin düzenleme yapılamaz.
Belediye ile yetkili sendika arasında imzalanarak yürürlüğe konulan sosyal denge sözleşmesinde bayram ikramiyesi, ulaşım yardımı, ölüm yardımı, kolluk görev tazminatı, öğrenim yardımı gibi ödemeler öngörülmüştür. Yapılan bu ödemeler sosyal denge tazminatı kapsamında yapılabilecek ödemelerden olmadığından, verilen tazmin hükmünün 26.11.2022 tarih ve 32025 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10’uncu maddesinde yer alan sosyal denge affı kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, sosyal denge sözleşmesi dayanak gösterilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta düzenlenen ödemeler yapılmışsa, bu ödemeler ayrıştırılarak hüküm tesisi edilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle 50 sayılı İlamın 1’inci maddesindeki, yargılama konusu dosyanın ilgili madde ile sınırlı olarak İşlemden Kaldırılması yönündeki hükmün, bu açıdan bozularak, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için, dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİ, kararı verilmesi gerekir.
50 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle; Belediye ile ... Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi (sosyal denge sözleşmesi) hükümleri gereğince, memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde, tavan tutarının aşılması sonucunda, toplam ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği (Denetçi sorgusu ile) iddia edilmişse de, söz konusu ödemelerin, 7421 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesiyle 4688 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 16’ncı madde kapsamında olduğu gerekçesi ile yargılama konusu dosyanın ilgili madde ile sınırlı olarak İşlemden Kaldırılması, kararı verilmiş,
Bu karar üzerine Sayıştay Başsavcılığı adına, Sayıştay Savcısı tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Dosyalarda mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
50 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle; Belediye ile ... Sendikası arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesi (TİS) hükümleri gereğince, memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde, tavan tutarının aşılması sonucunda, toplam ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği (Denetçi sorgusu ile) iddia edilmişse de, söz konusu ödemelerin, 7421 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesiyle 4688 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 16’ncı madde kapsamında olduğu gerekçesi ile yargılama konusu dosyanın ilgili madde ile sınırlı olarak İşlemden Kaldırılması, kararı verilmiştir.
2021 yılında geçerli olan toplu iş sözleşmesi (sosyal denge sözleşmesi) ile memur ve sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatının, yasal sınırı aşan kısmının kamu zararına sebebiyet verdiği anlaşılmakta ise de 26 Kasım 2022 tarih ve 32025 sayılı Resmî Gazete’ de yayınlanan 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10’uncu maddesinde;
“25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 16- Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla; bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu Kanun veya 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödediği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında yapılan bu ödemeler nedeniyle idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz; başlamış olanlar işlemden kaldırılır.” hükmü yer almaktadır.
Bu itibarla; ... Belediyesi 2021 yılı hesabına ait 50 sayılı İlamın 1’nci maddesi hükmüne konu olan sosyal denge tazminatı ödemeleri, 7421 sayılı Kanun’un 10’ncu maddesi kapsamında bulunduğundan, Başsavcılığın temyiz talebinin REDDİ ile Daire İlam hükmünün TASDİKİNE, (Üyeler … ve …’ in aşağıda yazılı karşı oyuna/azınlık görüşüne karşı) oyçokluğu ile,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 57’nci maddesi hükmü gereği, bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 27.03.2024 tarih ve 56618 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ GEREKÇESİ
Üyeler … ve …
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde:
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. …” denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesinde:
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesine göre toplu sözleşmelerle; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları ile ilgili düzenleme yapılmasına izin verilmişken, sosyal denge sözleşmesine ilişkin 32’nci madde düzenlemesi 28’nci madde de sayılan unsurlar da dahil olmak üzere herhangi bir mali ve sosyal hak ile ilgili düzenleme yapılmasına veya tutar belirleme yetkisi vermemekte olup yalnızca; belirlenmiş olan tavan tutarı (2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmede ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının ek gösterge dâhil %100’ü olarak belirlenmiştir) aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarının, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilmesine imkan sağlanmıştır.
Bu düzenlemeler karşısında; sosyal denge sözleşmeleriyle, özellikle usul ve esasları ve miktarı başka bir mevzuatla düzenlenmiş olan; vekalet ücreti, yiyecek yardımı, ulaşım yardımı, çocuk yardımı, doğum ve ölüm yardımı, harcırah ödemesi, ikramiye, emekli ikramiyesi vb. konularda yapılacak ödemelerle ilgili düzenlemelere yer verilemez, buna ilişkin meri mevzuatta belirlenmiş olan usul ve esaslarda değişikliğe gidilemez, ilgili mevzuatında belirlenmiş olan tutardan daha fazla bir ödeme yapılmasına ilişkin düzenleme yapılamaz.
Belediye ile yetkili sendika arasında imzalanarak yürürlüğe konulan sosyal denge sözleşmesinde bayram ikramiyesi, ulaşım yardımı, ölüm yardımı, kolluk görev tazminatı, öğrenim yardımı gibi ödemeler öngörülmüştür. Yapılan bu ödemeler sosyal denge tazminatı kapsamında yapılabilecek ödemelerden olmadığından, verilen tazmin hükmünün 26.11.2022 tarih ve 32025 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10’uncu maddesinde yer alan sosyal denge affı kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, sosyal denge sözleşmesi dayanak gösterilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta düzenlenen ödemeler yapılmışsa, bu ödemeler ayrıştırılarak hüküm tesisi edilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle 50 sayılı İlamın 1’inci maddesindeki, yargılama konusu dosyanın ilgili madde ile sınırlı olarak İşlemden Kaldırılması yönündeki hükmün, bu açıdan bozularak, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için, dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİ, kararı verilmesi gerekir.