SayıştaySayıştay Daire Kararı10955
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareGenel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Daire1
İlam No74
Madde No13
Yılı2023
Yeni Birim Fiyat
… İl Müdürlüğünce … tarihinde …’e ihale edilen … ihale kayıt numaralı ve … TL sözleşme bedelli … Yapım İşi’nde iş artışı kapsamında tespit edilen yeni birim fiyatlar, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyatların %90’ını geçmiş ve belirlenen bu yeni birim fiyatlar üzerinden fiyat farkı ödenmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin;
“Projelerin Uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında,
“İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir. Uygulama projelerinde değişiklik yapılması, 22 nci maddede yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında, yükleniciden de istenebilir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.” hükmü,
“Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde,
“…
(5) … Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.
…
(7) (Ek fıkra: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) 12 nci maddenin dördüncü fıkrasına göre gerçekleştirilen proje değişikliğine bağlı olarak iş eksilişinin ortaya çıktığı durumlarda, iş eksilişi kapsamına giren imalatların fiyatının hesaplanmasında, bu maddede yer alan yeni fiyatın tespitine ilişkin hükümler uygulanır.” hükmü,
yer almaktadır.
Bu hükümlere göre, idareler teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde proje değişikliğine yetkili olup, iş artış ve eksilişinin yapıldığı durumlarda yeni birim fiyat tespiti yapılması gerekmektedir. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçmemelidir.
Bu kapsamda söz konusu yapım işinde, imalatların fen ve sanat kurallarına uygun olarak tamamlanması ve ilerleyen dönemlerde oluşabilecek daha yüksek maliyetli tadilatların önüne geçilebilmesi için inşaat imalatları ile elektrik tesisat imalatlarında iş artış-eksilişine gidilmiş, artan ve azalan imalatlar üzerinde idare ile yüklenici arasında anlaşmaya varılmıştır.
Ancak yapılan incelemede, yeni iş kalemlerine ait birim fiyatların, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyatların %90’ı alınmaksızın aynen alınmak suretiyle belirlendiği ve hatalı belirlenen yeni birim fiyatlar üzerinden de sözleşme gereği fiyat farkı ödendiği görülmüştür. Yeni birim fiyatların hatalı hesaplanması ve hatalı yeni birim fiyatlar üzerinden fiyat farkı ödenmesi sonucu kamu zararı oluşmuştur.
Bu itibarla, … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise de, bu tutar … tarihli ve … yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.
… İl Müdürlüğünce … tarihinde …’e ihale edilen … ihale kayıt numaralı ve … TL sözleşme bedelli … Yapım İşi’nde iş artışı kapsamında tespit edilen yeni birim fiyatlar, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyatların %90’ını geçmiş ve belirlenen bu yeni birim fiyatlar üzerinden fiyat farkı ödenmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin;
“Projelerin Uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında,
“İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir. Uygulama projelerinde değişiklik yapılması, 22 nci maddede yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında, yükleniciden de istenebilir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.” hükmü,
“Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde,
“…
(5) … Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.
…
(7) (Ek fıkra: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) 12 nci maddenin dördüncü fıkrasına göre gerçekleştirilen proje değişikliğine bağlı olarak iş eksilişinin ortaya çıktığı durumlarda, iş eksilişi kapsamına giren imalatların fiyatının hesaplanmasında, bu maddede yer alan yeni fiyatın tespitine ilişkin hükümler uygulanır.” hükmü,
yer almaktadır.
Bu hükümlere göre, idareler teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde proje değişikliğine yetkili olup, iş artış ve eksilişinin yapıldığı durumlarda yeni birim fiyat tespiti yapılması gerekmektedir. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçmemelidir.
Bu kapsamda söz konusu yapım işinde, imalatların fen ve sanat kurallarına uygun olarak tamamlanması ve ilerleyen dönemlerde oluşabilecek daha yüksek maliyetli tadilatların önüne geçilebilmesi için inşaat imalatları ile elektrik tesisat imalatlarında iş artış-eksilişine gidilmiş, artan ve azalan imalatlar üzerinde idare ile yüklenici arasında anlaşmaya varılmıştır.
Ancak yapılan incelemede, yeni iş kalemlerine ait birim fiyatların, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyatların %90’ı alınmaksızın aynen alınmak suretiyle belirlendiği ve hatalı belirlenen yeni birim fiyatlar üzerinden de sözleşme gereği fiyat farkı ödendiği görülmüştür. Yeni birim fiyatların hatalı hesaplanması ve hatalı yeni birim fiyatlar üzerinden fiyat farkı ödenmesi sonucu kamu zararı oluşmuştur.
Bu itibarla, … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise de, bu tutar … tarihli ve … yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.