SayıştaySayıştay Daire Kararı642
Sorumluluk ve Yargılama Usulleri ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire7
İlam No406
Madde No1
Yılı2017
Fahiş Fiyatla Mal Temini:
05.02.2021 tarih ve ... sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesiyle;
Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle sebep olunan ...TL’lik kamu zararının;
Üst Yönetici ve Harcama Yetkilisi ...(Belediye Başkanı) ile İhale Komisyonu Üyeleri ..., ..., ..., ... ve İ...’na müştereken ve mütelsilen ödettirilmesine oy birliğiyle karar verilmişti.
... sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesi hükmüne karşı sorumluların itirazı üzerine temyiz incelemesi neticesinde Temyiz Kurulu’nun 02.02.2022 tarih ve ... sayılı Kararında özetle; daire kararının esas yönünden yerinde olduğu, ancak sorumluluk yönünden ihale komisyonu üyelerinin tamamının değil, sadece yaklaşık maliyet cetvelinde imzası bulunanların ihale yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulmaları gerektiği belirtilmiş ve kararın sorumluluk tesisi noktasında tekrar incelenerek yeniden hüküm tesis edilmesini teminen bozularak dosyanın dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine yapılan yeniden inceleme neticesinde; ... sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile, hatalı tespit edilen yaklaşık maliyetin ihalede icrai nitelik doğurmasının ihale komisyonu kararı ve ihale yetkilisi onayı ile mümkün olduğu, kamu zararından yaklaşık maliyet tespit komisyonu üyeleri ile ihale komisyonu üyeleri ve ihale yetkilisinin de müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunduğu belirtilerek 288 sayılı ek ilamın 3’üncü maddesi hükmünde ısrar edilmiş ve Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle sebep olunan ... TL’lik kamu zararının; Üst Yönetici ve Harcama (İhale) Yetkilisi ...(Belediye Başkanı) ile İhale Komisyonu ve Yaklaşık Maliyet Tespit Komisyonu Üyeleri ..., ..., ... ile İhale Komisyonunun diğer üyeleri ... ve ...’a müştereken ve mütelsilen ödettirilmesine karar verilmiştir.
Söz konusu ... sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi hükmü, sorumlular tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine yapılan inceleme neticesinde, Temyiz Kurulu tarafından 25.10.2023 tarih ve ... Tutanak sayılı Kararla tasdik edilmiştir.
Ancak akabinde sorumlular Temyiz Kurulu’na karar düzeltme yoluna başvurmuşlardır. Temyiz Kurulunca yapılan yeniden incelemede ise 12.06.2024 tarih ve ... Tutanak sayılı Kararda özetle;
Belediyenin hak ve menfaatlerini korumakla görevli ve yetkili olan Belediye Başkanının, somut olayda ifade edilen ihale süreci ve işlemlerinde hem harcama yetkilisi hem de ihale yetkilisi olması hasebiyle; kilitli beton parkelerin İdare lehine olacak fiyatla alınmasını temin noktasında tam yetkili olduğu ve gerçekleşen kamu zararının, Belediye Başkanının tam yetkili yani ihale yetkilisi olarak, beton parke alım ihalesini açmış olmasıyla oluştuğu,
İhale komisyonunun mevzuatta yer alan hükümlere aykırı biçimde teklif değerlendirmesi yaptığına ve ihaleyi yanlış istekliye bıraktığına dair bir tespitin mevcut olmadığı, bu haliyle, ihale komisyonunun mevzuata uygun olarak teklifleri değerlendirdiği ve ihaleyi sonuçlandırdığı, kamu zararından, ihale komisyon üyelerinin tamamının sorumlu tutulmasının fiil ve netice arasında bulunması gereken illiyet bağı bağlamında mümkün bulunmadığı,
Yaklaşık maliyet hesabı ile görevli kişilerin, gerekli yasal prosedürü izlediği ve yaklaşık maliyet hesap cetveli ve eki belgelerin, hukuken aranan şekil ve usul şartlarına uygun düzenlenmiş olması nedeniyle, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde imzası bulunan kişilerin de sorumluluğuna gidilemeyeceği ifade edilmiştir.
Ayrıca ihale komisyonu üyelerinin Belediye Başkanının tehdit ve korkutma eylemleri altında istek dışı ihale sürecini resmi olarak sürdürdüğü ve sonuçlandırdığı, söz konusu tehdit ve korkutma eylemlerinin ibraz edilen belgeler ile ispatlandığı, Türk Ceza Kanunu'nun 28’inci maddesi de dikkate alındığında tehdit ve korkutma eylemlerinin varlığının ispatı halinde mali yargılama (kesin hüküm tesisi) sürecinde de sorumluluğun kalkması gerektiği değerlendirilerek karar düzeltilmesine mahal bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu defa düzenlenen 20.11.2024 tarihli ek raporda; konu, 12.06.2024 tarih ve ...Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı doğrultusunda yeniden değerlendirilmiştir.
Netice itibariyle; Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiasına ilişkin yapılan incelemede;
...Belediye Meclisinin 04.11.2015 tarih ve ...sayılı Kararıyla 2016 Mali Yılı Tarife Cetvelleri belirlenmiştir. Söz konusu cetvele göre Belediye mülkiyetinde bulunan Kilitli Parke Tesislerinde üretilen 6’lı kilitli beton parkenin 1 m2 fiyatı KDV dahil 8,5 TL’dir. Belediye ihtiyacı olan 6.000 m2 kilitli beton parke için 16.08.2016 tarihinde ihaleye çıkmış, ihale ... TL bedelle ... İnşaat adlı yüklenici firma üzerinde kalmıştır. Dolayısıyla Belediye kendi tesisinden m2’si KDV dahil 8,5 TL’ye alabileceği aynı nitelikteki beton parkeyi, yüklenici firmadan m2’si KDV hariç 29,4 TL’ye satın almıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması
Esas alınır.” hükmü yer almaktadır.
Belediyenin ihtiyacı olan kilitli beton parke ürününü bu şekilde piyasa rayicinden çok yüksek bir fiyattan satın alması, yukarı alınan mevzuat hükmüne göre kamu zararı teşkil etmektedir.
Yaklaşık maliyet cetveli eklerine göre, ihale öncesinde üç firmadan teklif alındığı ve bu doğrultuda yaklaşık maliyetin ...TL (29,5 TL/m2) olarak belirlendiği, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ve iki firmanın teklif sunduğu ihaleye ...İnşaat (.) isimli firma...nın teklif verdiği ve ihalenin bu firma üzerine bırakıldığı anlaşılmaktadır.
Belediyenin hak ve menfaatlerini korumakla görevli ve yetkili olan Belediye Başkanının söz konusu ihalede hem harcama yetkilisi hem de ihale yetkilisi olması hasebiyle; kilitli beton parkelerin İdare lehine olacak fiyatla alınmasını temin noktasında tam yetkili olduğu ve gerçekleşen kamu zararının, Belediye Başkanının tam yetkili yani ihale yetkilisi olarak, beton parke alım ihalesini açmış olmasıyla oluştuğu anlaşılmaktadır.
Yaklaşık maliyet hesabı ile görevli kişiler, gerekli yasal prosedürü izlemiş ve yaklaşık maliyet cetveli ve eki belgeler, hukuken aranan şekil ve usul şartlarına uygun düzenlenmiştir. İhale komisyonu da teklifleri mevzuatta yer alan hükümlere uygun şekilde değerlendirmiş ve ihaleyi ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibine bırakmıştır. Dolayısıyla yaklaşık maliyet hesap cetvelinde imzası bulunan kişilerin ve ihale komisyonun diğer üyelerinin kamu zararını meydana getiren fiil ile illiyet bağları bulunmamaktadır.
Ayrıca ihale komisyonu üyelerinin Belediye Başkanının tehdit ve korkutma eylemleri altında istek dışı ihale sürecini resmi olarak sürdürdüğü ve sonuçlandırdığı, söz konusu tehdit ve korkutma eylemlerinin ibraz edilen belgeler ile ispatlandığı anlaşılmaktadır.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 28’inci maddesinde; “Karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez. Bu gibi hallerde cebir ve şiddet, korkutma ve tehdidi kullanan kişi suçun faili sayılır.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm doğrultusunda; tehdit ve korkutma eylemlerinin varlığı, sunulan 27.01.2023 tarihli 2018/...Esas no’lu ... Asliye Ceza Mahkemesi Kararı ile sabit olduğundan, mali yargılama sürecinde de ihale komisyonu üyeleri açısından sorumluluğun kalkması gerekmektedir.
Bu itibarla; Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle sebep olunan ... TL’lik kamu zararı hakkında;
361 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi hükmü ile müşterek ve müteselsil sorumluluklarına hükmedilen İhale Komisyonu ve Yaklaşık Maliyet Tespit Komisyonu Üyeleri ..., ..., ... ile İhale Komisyonunun diğer üyeleri ... ve Z...’ın sorumluluklarının uhdelerinden kaldırılmasına,
Söz konusu ... TL’lik kamu zararının, münhasıran Üst Yönetici ve Harcama (İhale) Yetkilisi ... (Belediye Başkanı)’a
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
05.02.2021 tarih ve ... sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesiyle;
Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle sebep olunan ...TL’lik kamu zararının;
Üst Yönetici ve Harcama Yetkilisi ...(Belediye Başkanı) ile İhale Komisyonu Üyeleri ..., ..., ..., ... ve İ...’na müştereken ve mütelsilen ödettirilmesine oy birliğiyle karar verilmişti.
... sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesi hükmüne karşı sorumluların itirazı üzerine temyiz incelemesi neticesinde Temyiz Kurulu’nun 02.02.2022 tarih ve ... sayılı Kararında özetle; daire kararının esas yönünden yerinde olduğu, ancak sorumluluk yönünden ihale komisyonu üyelerinin tamamının değil, sadece yaklaşık maliyet cetvelinde imzası bulunanların ihale yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulmaları gerektiği belirtilmiş ve kararın sorumluluk tesisi noktasında tekrar incelenerek yeniden hüküm tesis edilmesini teminen bozularak dosyanın dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine yapılan yeniden inceleme neticesinde; ... sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile, hatalı tespit edilen yaklaşık maliyetin ihalede icrai nitelik doğurmasının ihale komisyonu kararı ve ihale yetkilisi onayı ile mümkün olduğu, kamu zararından yaklaşık maliyet tespit komisyonu üyeleri ile ihale komisyonu üyeleri ve ihale yetkilisinin de müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunduğu belirtilerek 288 sayılı ek ilamın 3’üncü maddesi hükmünde ısrar edilmiş ve Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle sebep olunan ... TL’lik kamu zararının; Üst Yönetici ve Harcama (İhale) Yetkilisi ...(Belediye Başkanı) ile İhale Komisyonu ve Yaklaşık Maliyet Tespit Komisyonu Üyeleri ..., ..., ... ile İhale Komisyonunun diğer üyeleri ... ve ...’a müştereken ve mütelsilen ödettirilmesine karar verilmiştir.
Söz konusu ... sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi hükmü, sorumlular tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine yapılan inceleme neticesinde, Temyiz Kurulu tarafından 25.10.2023 tarih ve ... Tutanak sayılı Kararla tasdik edilmiştir.
Ancak akabinde sorumlular Temyiz Kurulu’na karar düzeltme yoluna başvurmuşlardır. Temyiz Kurulunca yapılan yeniden incelemede ise 12.06.2024 tarih ve ... Tutanak sayılı Kararda özetle;
Belediyenin hak ve menfaatlerini korumakla görevli ve yetkili olan Belediye Başkanının, somut olayda ifade edilen ihale süreci ve işlemlerinde hem harcama yetkilisi hem de ihale yetkilisi olması hasebiyle; kilitli beton parkelerin İdare lehine olacak fiyatla alınmasını temin noktasında tam yetkili olduğu ve gerçekleşen kamu zararının, Belediye Başkanının tam yetkili yani ihale yetkilisi olarak, beton parke alım ihalesini açmış olmasıyla oluştuğu,
İhale komisyonunun mevzuatta yer alan hükümlere aykırı biçimde teklif değerlendirmesi yaptığına ve ihaleyi yanlış istekliye bıraktığına dair bir tespitin mevcut olmadığı, bu haliyle, ihale komisyonunun mevzuata uygun olarak teklifleri değerlendirdiği ve ihaleyi sonuçlandırdığı, kamu zararından, ihale komisyon üyelerinin tamamının sorumlu tutulmasının fiil ve netice arasında bulunması gereken illiyet bağı bağlamında mümkün bulunmadığı,
Yaklaşık maliyet hesabı ile görevli kişilerin, gerekli yasal prosedürü izlediği ve yaklaşık maliyet hesap cetveli ve eki belgelerin, hukuken aranan şekil ve usul şartlarına uygun düzenlenmiş olması nedeniyle, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde imzası bulunan kişilerin de sorumluluğuna gidilemeyeceği ifade edilmiştir.
Ayrıca ihale komisyonu üyelerinin Belediye Başkanının tehdit ve korkutma eylemleri altında istek dışı ihale sürecini resmi olarak sürdürdüğü ve sonuçlandırdığı, söz konusu tehdit ve korkutma eylemlerinin ibraz edilen belgeler ile ispatlandığı, Türk Ceza Kanunu'nun 28’inci maddesi de dikkate alındığında tehdit ve korkutma eylemlerinin varlığının ispatı halinde mali yargılama (kesin hüküm tesisi) sürecinde de sorumluluğun kalkması gerektiği değerlendirilerek karar düzeltilmesine mahal bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu defa düzenlenen 20.11.2024 tarihli ek raporda; konu, 12.06.2024 tarih ve ...Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı doğrultusunda yeniden değerlendirilmiştir.
Netice itibariyle; Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiasına ilişkin yapılan incelemede;
...Belediye Meclisinin 04.11.2015 tarih ve ...sayılı Kararıyla 2016 Mali Yılı Tarife Cetvelleri belirlenmiştir. Söz konusu cetvele göre Belediye mülkiyetinde bulunan Kilitli Parke Tesislerinde üretilen 6’lı kilitli beton parkenin 1 m2 fiyatı KDV dahil 8,5 TL’dir. Belediye ihtiyacı olan 6.000 m2 kilitli beton parke için 16.08.2016 tarihinde ihaleye çıkmış, ihale ... TL bedelle ... İnşaat adlı yüklenici firma üzerinde kalmıştır. Dolayısıyla Belediye kendi tesisinden m2’si KDV dahil 8,5 TL’ye alabileceği aynı nitelikteki beton parkeyi, yüklenici firmadan m2’si KDV hariç 29,4 TL’ye satın almıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması
Esas alınır.” hükmü yer almaktadır.
Belediyenin ihtiyacı olan kilitli beton parke ürününü bu şekilde piyasa rayicinden çok yüksek bir fiyattan satın alması, yukarı alınan mevzuat hükmüne göre kamu zararı teşkil etmektedir.
Yaklaşık maliyet cetveli eklerine göre, ihale öncesinde üç firmadan teklif alındığı ve bu doğrultuda yaklaşık maliyetin ...TL (29,5 TL/m2) olarak belirlendiği, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ve iki firmanın teklif sunduğu ihaleye ...İnşaat (.) isimli firma...nın teklif verdiği ve ihalenin bu firma üzerine bırakıldığı anlaşılmaktadır.
Belediyenin hak ve menfaatlerini korumakla görevli ve yetkili olan Belediye Başkanının söz konusu ihalede hem harcama yetkilisi hem de ihale yetkilisi olması hasebiyle; kilitli beton parkelerin İdare lehine olacak fiyatla alınmasını temin noktasında tam yetkili olduğu ve gerçekleşen kamu zararının, Belediye Başkanının tam yetkili yani ihale yetkilisi olarak, beton parke alım ihalesini açmış olmasıyla oluştuğu anlaşılmaktadır.
Yaklaşık maliyet hesabı ile görevli kişiler, gerekli yasal prosedürü izlemiş ve yaklaşık maliyet cetveli ve eki belgeler, hukuken aranan şekil ve usul şartlarına uygun düzenlenmiştir. İhale komisyonu da teklifleri mevzuatta yer alan hükümlere uygun şekilde değerlendirmiş ve ihaleyi ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibine bırakmıştır. Dolayısıyla yaklaşık maliyet hesap cetvelinde imzası bulunan kişilerin ve ihale komisyonun diğer üyelerinin kamu zararını meydana getiren fiil ile illiyet bağları bulunmamaktadır.
Ayrıca ihale komisyonu üyelerinin Belediye Başkanının tehdit ve korkutma eylemleri altında istek dışı ihale sürecini resmi olarak sürdürdüğü ve sonuçlandırdığı, söz konusu tehdit ve korkutma eylemlerinin ibraz edilen belgeler ile ispatlandığı anlaşılmaktadır.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 28’inci maddesinde; “Karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez. Bu gibi hallerde cebir ve şiddet, korkutma ve tehdidi kullanan kişi suçun faili sayılır.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm doğrultusunda; tehdit ve korkutma eylemlerinin varlığı, sunulan 27.01.2023 tarihli 2018/...Esas no’lu ... Asliye Ceza Mahkemesi Kararı ile sabit olduğundan, mali yargılama sürecinde de ihale komisyonu üyeleri açısından sorumluluğun kalkması gerekmektedir.
Bu itibarla; Belediyenin tesislerinde üretilen aynı nitelikteki kilitli parkelerin yapılan ihale ile yüklenici firmadan daha yüksek fiyatlardan satın alınması suretiyle sebep olunan ... TL’lik kamu zararı hakkında;
361 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi hükmü ile müşterek ve müteselsil sorumluluklarına hükmedilen İhale Komisyonu ve Yaklaşık Maliyet Tespit Komisyonu Üyeleri ..., ..., ... ile İhale Komisyonunun diğer üyeleri ... ve Z...’ın sorumluluklarının uhdelerinden kaldırılmasına,
Söz konusu ... TL’lik kamu zararının, münhasıran Üst Yönetici ve Harcama (İhale) Yetkilisi ... (Belediye Başkanı)’a
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.