SayıştaySayıştay Temyiz Kararı52297
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire8
Dosya No48778
Yılı2019
Çöp aracı onarım giderinin sorumlulara rücu edilmemesi
17 sayılı İlamın 2 nci maddesiyle; Belediye tarafından kiralanmış çöp aracının, sürücüsünün hatası ile ortaya çıkan onarım giderinin Belediye bütçesinden ödendiği ve sorumlusuna rücu edilmediği gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
…
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Temyize konu Daire Kararında, Belediye tarafından kiralanmış çöp aracının, sürücünün hatası ile ortaya çıkan onarım giderinin Belediye bütçesinden ödendiği ve sorumlusuna rücu edilmediği gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedildiği görülmektedir.
Söz konusu Daire Kararının önceki aşamaları incelendiğinde;
Denetçi sorgusunda, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan; “d) Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.” hükmü uyarınca kiralanan araca ait onarım giderinin yüklenici tarafından ödenmesi gerektiğinin ifade edildiği ve sorumlulardan savunmalarını bu yönüyle yapmaları istendiği görülmektedir. Bunun üzerine sorumlular; söz konusu aracın çöp toplama sırasında arızalandığını ve yetkili servise götürüldüğünü, servis yetkilileri tarafından incelenen araçta oluşan arızanın kullanıcı hatası sonucu oluştuğunun tespit edildiğini, bu nedenle aracın servis tarafından garanti kapsamı dışında bırakıldığını, Belediye ile yüklenici arasında yapılan taşıt kiralama sözleşmesinin birinci maddesinde yer alan; “Kiralanan aracın kira süresi içerisindeki harcamaları ile akaryakıt masrafları, araca ait özel masraflar (kullanıcı hatasından kaynaklanan) kiracı tarafından karşılanacaktır.” hükmü nedeniyle söz konusu onarım giderinin Belediye bütçesinden karşılandığını ifade etmişlerdir.
Yargılamaya Esasa Rapor’un Sonuç bölümünde; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Kesin hükümsüzlük” başlıklı 27 nci maddesinde kanunun emredici hükümlerine aykırı olarak düzenlenen sözleşmelerin kesin hükümsüz olacağının düzenlendiği, 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12 nci maddesine dayanılarak çıkartılan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan, “d) Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.” hükmüne aykırı olan söz konusu sözleşme hükmünün geçersiz olacağı, anılan madde hükmünde taşıtların her türlü vergi, sigorta ve bakım onarım giderlerinin yükleniciye ait olacağının açıkça belirtildiği, kullanıcının kusurundan kaynaklanan ya da kaynaklanmayan gibi bir ayrıma gidilmediği, bu nedenle söz konusu onarım giderinin yüklenici tarafından karşılanması gerektiği, bu giderin Belediye bütçesinden karşılanmasının kamu zararı teşkil ettiği ve zararın sorumlulardan tazminine karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Daire Kararının gerekçesinde ise; önce Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca kiralık taşıtların her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım giderlerinin yükleniciye ait olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinde belediye giderlerinin sayıldığı, bu giderler arasında kiralık araçların bakım onarım giderinin bulunmadığı, bu nedenle söz konusu araç onarım giderinin belediye bütçesinden ödenmemesi gerektiği ifade edilmiş, sonrasında ise Belediye tarafından kiralanan aracın temizlik faaliyetlerinin yapıldığı sırada arızalandığı, arızanın kullanıcı hatası sonucu oluştuğu, araca ait bakım onarım giderlerinin belediye bütçesinden ödendikten sonra arızaya sebebiyet veren personele rücu işleminin yapılmadığı tazmin hükmüne gerekçe olarak gösterilmiştir.
Yargılamaya Esas Rapor ve Daire Kararı birlikte değerlendirildiğinde;
Denetçi Sorgusuyla sorumluların savunmaları istenirken, Belediye bütçesinden ödenen onarım giderinin personele rücu edilmesi gerektiğine ilişkin bir tespitte bulunulmadığı, olayın bu yönüyle sorumlulardan bir savunma istenmediği görülmektedir. Bu durumun sorumluların savunmalarını eksiksiz olarak yapabilmesine engel teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
Daire Kararında ise önce bakım onarım giderinin yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği ifade edilmiş, sonrasında belediye bütçesinden ödenen bakım onarım giderinin arızaya sebebiyet veren personele rücu edilmemesi kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Daire Kararında kiralanan aracın onarım giderinin esas olarak kim tarafından ödenmesi gerektiği ile ilgili iki farklı gerekçe bulunması, Belediye bütçesinden ödenen onarım giderinin kime rücu edilmesi gerektiği ile ilgili bir belirsizlik oluşturmaktadır.
Öte yandan Belediye bütçesinden yapılan gidere ilişkin bir rücu işlemi yapılması gerekiyorsa, bu rücu işleminin kim tarafından yapılması gerektiği de bir başka inceleme konusudur. Buna göre, öncelikle yapılması gereken belediye bütçesinden ödenen onarım giderinin kim tarafından karşılanması gerektiğinin net olarak tespit edilmesidir. Bu tespit yapıldıktan sonra eğer sürücü kusuru nedeniyle sürücüye bir rücu işlemi gerekiyorsa, sürücünün tabi olduğu mevzuata göre rücu işlemlerinin kim tarafından ve ne şekilde yapılması gerektiğinin belirlenmesi gerekmektedir. Rücu işlemlerinin kim tarafından ve nasıl yapılması gerektiğinin belirlenmesi, tazmin hükmünden kimin sorumlu olduğunun belirlenmesini de sağlayacaktır. Ancak, Daire Kararında bu yönüyle de bir tespit bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 17 sayılı İlamın 2 nci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (... Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’nin aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğu ile,
Karar verildiği 14.09.2022 tarih ve 52297 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
... Daire Başkanı …, Üye …, Üye … ve Üye …’nin karşı oy gerekçesi
Belediye ile yüklenici firma arasında imzalanan taşıt kira sözleşmesinin 1 inci maddesinde; “Kiralanan aracın kira süresi içerisindeki harcamaları ile akaryakıt masrafları araca ait özel masraflar (kullanıcı hatasından kaynaklanan) kiracı tarafından karşılanacaktır.” denilmektedir. Belediye tarafından araç arızasına ilişkin onarım giderinin bu hüküm uyarınca yapıldığı anlaşılmaktadır. Yapılan ödeme mevzuata uygun görüldüğünden, Daire Kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
Üye …’ın karşı oy gerekçesi
Daire Kararında, Belediye tarafından kiralanmış çöp aracının, sürücüsünün hatası ile ortaya çıkan onarım giderinin Belediye bütçesinden ödendiği ve sorumlusuna rücu edilmediği gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre, sürücü hatası sonucu ortaya çıkan onarım giderinin aracın sürücüsüne rücu edilmesi gerektiğinden, Daire Kararının haliyle tasdiki gerekir.
Üye …’ün karşı oy gerekçesi
Çoğunluk görüşünde Daire Kararının bozulmasına gerekçe olarak gösterilen eksikliklerin Temyiz Kurulu tarafından giderilmesi ve Daire Kararının düzeltilerek tasdik edilmesi gerekir.
17 sayılı İlamın 2 nci maddesiyle; Belediye tarafından kiralanmış çöp aracının, sürücüsünün hatası ile ortaya çıkan onarım giderinin Belediye bütçesinden ödendiği ve sorumlusuna rücu edilmediği gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
…
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Temyize konu Daire Kararında, Belediye tarafından kiralanmış çöp aracının, sürücünün hatası ile ortaya çıkan onarım giderinin Belediye bütçesinden ödendiği ve sorumlusuna rücu edilmediği gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedildiği görülmektedir.
Söz konusu Daire Kararının önceki aşamaları incelendiğinde;
Denetçi sorgusunda, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan; “d) Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.” hükmü uyarınca kiralanan araca ait onarım giderinin yüklenici tarafından ödenmesi gerektiğinin ifade edildiği ve sorumlulardan savunmalarını bu yönüyle yapmaları istendiği görülmektedir. Bunun üzerine sorumlular; söz konusu aracın çöp toplama sırasında arızalandığını ve yetkili servise götürüldüğünü, servis yetkilileri tarafından incelenen araçta oluşan arızanın kullanıcı hatası sonucu oluştuğunun tespit edildiğini, bu nedenle aracın servis tarafından garanti kapsamı dışında bırakıldığını, Belediye ile yüklenici arasında yapılan taşıt kiralama sözleşmesinin birinci maddesinde yer alan; “Kiralanan aracın kira süresi içerisindeki harcamaları ile akaryakıt masrafları, araca ait özel masraflar (kullanıcı hatasından kaynaklanan) kiracı tarafından karşılanacaktır.” hükmü nedeniyle söz konusu onarım giderinin Belediye bütçesinden karşılandığını ifade etmişlerdir.
Yargılamaya Esasa Rapor’un Sonuç bölümünde; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Kesin hükümsüzlük” başlıklı 27 nci maddesinde kanunun emredici hükümlerine aykırı olarak düzenlenen sözleşmelerin kesin hükümsüz olacağının düzenlendiği, 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12 nci maddesine dayanılarak çıkartılan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan, “d) Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.” hükmüne aykırı olan söz konusu sözleşme hükmünün geçersiz olacağı, anılan madde hükmünde taşıtların her türlü vergi, sigorta ve bakım onarım giderlerinin yükleniciye ait olacağının açıkça belirtildiği, kullanıcının kusurundan kaynaklanan ya da kaynaklanmayan gibi bir ayrıma gidilmediği, bu nedenle söz konusu onarım giderinin yüklenici tarafından karşılanması gerektiği, bu giderin Belediye bütçesinden karşılanmasının kamu zararı teşkil ettiği ve zararın sorumlulardan tazminine karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Daire Kararının gerekçesinde ise; önce Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca kiralık taşıtların her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım giderlerinin yükleniciye ait olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinde belediye giderlerinin sayıldığı, bu giderler arasında kiralık araçların bakım onarım giderinin bulunmadığı, bu nedenle söz konusu araç onarım giderinin belediye bütçesinden ödenmemesi gerektiği ifade edilmiş, sonrasında ise Belediye tarafından kiralanan aracın temizlik faaliyetlerinin yapıldığı sırada arızalandığı, arızanın kullanıcı hatası sonucu oluştuğu, araca ait bakım onarım giderlerinin belediye bütçesinden ödendikten sonra arızaya sebebiyet veren personele rücu işleminin yapılmadığı tazmin hükmüne gerekçe olarak gösterilmiştir.
Yargılamaya Esas Rapor ve Daire Kararı birlikte değerlendirildiğinde;
Denetçi Sorgusuyla sorumluların savunmaları istenirken, Belediye bütçesinden ödenen onarım giderinin personele rücu edilmesi gerektiğine ilişkin bir tespitte bulunulmadığı, olayın bu yönüyle sorumlulardan bir savunma istenmediği görülmektedir. Bu durumun sorumluların savunmalarını eksiksiz olarak yapabilmesine engel teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
Daire Kararında ise önce bakım onarım giderinin yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği ifade edilmiş, sonrasında belediye bütçesinden ödenen bakım onarım giderinin arızaya sebebiyet veren personele rücu edilmemesi kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Daire Kararında kiralanan aracın onarım giderinin esas olarak kim tarafından ödenmesi gerektiği ile ilgili iki farklı gerekçe bulunması, Belediye bütçesinden ödenen onarım giderinin kime rücu edilmesi gerektiği ile ilgili bir belirsizlik oluşturmaktadır.
Öte yandan Belediye bütçesinden yapılan gidere ilişkin bir rücu işlemi yapılması gerekiyorsa, bu rücu işleminin kim tarafından yapılması gerektiği de bir başka inceleme konusudur. Buna göre, öncelikle yapılması gereken belediye bütçesinden ödenen onarım giderinin kim tarafından karşılanması gerektiğinin net olarak tespit edilmesidir. Bu tespit yapıldıktan sonra eğer sürücü kusuru nedeniyle sürücüye bir rücu işlemi gerekiyorsa, sürücünün tabi olduğu mevzuata göre rücu işlemlerinin kim tarafından ve ne şekilde yapılması gerektiğinin belirlenmesi gerekmektedir. Rücu işlemlerinin kim tarafından ve nasıl yapılması gerektiğinin belirlenmesi, tazmin hükmünden kimin sorumlu olduğunun belirlenmesini de sağlayacaktır. Ancak, Daire Kararında bu yönüyle de bir tespit bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 17 sayılı İlamın 2 nci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (... Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’nin aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğu ile,
Karar verildiği 14.09.2022 tarih ve 52297 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
... Daire Başkanı …, Üye …, Üye … ve Üye …’nin karşı oy gerekçesi
Belediye ile yüklenici firma arasında imzalanan taşıt kira sözleşmesinin 1 inci maddesinde; “Kiralanan aracın kira süresi içerisindeki harcamaları ile akaryakıt masrafları araca ait özel masraflar (kullanıcı hatasından kaynaklanan) kiracı tarafından karşılanacaktır.” denilmektedir. Belediye tarafından araç arızasına ilişkin onarım giderinin bu hüküm uyarınca yapıldığı anlaşılmaktadır. Yapılan ödeme mevzuata uygun görüldüğünden, Daire Kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
Üye …’ın karşı oy gerekçesi
Daire Kararında, Belediye tarafından kiralanmış çöp aracının, sürücüsünün hatası ile ortaya çıkan onarım giderinin Belediye bütçesinden ödendiği ve sorumlusuna rücu edilmediği gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre, sürücü hatası sonucu ortaya çıkan onarım giderinin aracın sürücüsüne rücu edilmesi gerektiğinden, Daire Kararının haliyle tasdiki gerekir.
Üye …’ün karşı oy gerekçesi
Çoğunluk görüşünde Daire Kararının bozulmasına gerekçe olarak gösterilen eksikliklerin Temyiz Kurulu tarafından giderilmesi ve Daire Kararının düzeltilerek tasdik edilmesi gerekir.