SayıştaySayıştay Daire Kararı343

İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire4
İlam No66
Madde No4
Yılı2023
FAZLA ÖDEME

…. Belediyesince ihale edilen, ….. yüklenimindeki “…. Yapımı İşi”nde yükleniciye yapılan ödemede esas alınan miktarların, bazı iş kalemlerinde mimari uygulama detay projesinde gösterilen miktarlardan fazla belirlenmesi hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.

16.09.2022 tarihinde ihalesi yapılan, 05.10.2022 tarihinde sözleşmeye ….. yüklenimindeki “…. Yapımı İşi”ne 10.10.2022 tarihinde yer teslimi yapılarak başlanılmış olup söz konusu işte 16.03.2023 tarihli olur ile iş artış ve iş eksilişine gidilmiştir.

İşe ait sözleşmenin 6 ncı maddesinde yer alan hükme göre söz konusu iş birim fiyat sözleşmeli bir yapım işidir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Bildirimler, olurlar, onaylar, belgeler ve tespitler” başlıklı 5 inci maddesinde;

“(1) İdare, yüklenici ve yapı denetim görevlisi arasındaki her türlü iletişim, yazılı olarak yapılır.

(2) Sözleşmeye göre herhangi bir kişi tarafından bir izin, onay, belge, olur verilmesi, veya tespit yapılması, ihbar, çağrı veya davette bulunulması gerektiğinde, bunlar taraflar aksini kararlaştırmadıkça yazılı olacaktır.

….”,

“Projeler” başlıklı 11 inci maddesinde;

“…

(3) Ön ve/veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılan işlerde, uygulama projesinin idare tarafından hazırlanması veya hazırlatılması esas olup, bunlar, iş programına göre gerekli oldukları zamanlarda, ikişer takım olarak bir yazı ekinde yükleniciye teslim edilir.

(4) Uygulama projelerinin yüklenici tarafından hazırlanması da istenebilir, bu durumda aşağıdaki esaslar geçerlidir:

a) Yüklenicinin yapacağı uygulama projeleri, hesaplar vb. sözleşme ve eklerinde belirtilen şartlara, idare tarafından kendisine verilen ön/kesin projelere, talimatlara, esaslara, fen ve sanat kurallarına uygun olarak iş programını aksatmayacak şekilde hazırlanır ve uygulamada gerekli görülecek tüm ölçüleri ve ayrıntıları kapsar…”,

“Projelerin uygulanması” başlıklı 12 nci maddesinde;

“(1) Sözleşme konusu işler, idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır.



(5) İdarenin veya yapı denetim görevlisinin yazılı bir tebliği olmaksızın yüklenici, projelerde herhangi bir değişiklik yaptığı takdirde sorumluluk kendisine ait olup bu gibi değişiklikler nedeniyle bir hak iddiasında bulunamaz…”,

Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği’nin “Kesin Hesaplar” başlıklı 10.20 nci maddesinde ise;

“Yapımı tamamlanan inşaat, imalat ve ameliyatın kesin hesabı:

10.20.1. Projesine uygun olarak yapılan temel üstü kotundan yukarı kısımların, onanmış proje ve detaylarına uygun olarak, metrajları yapılmak,

… Suretiyle, sözleşme ve eki şartnamelerdeki diğer hükümlerde göz önüne alınarak kontrol mühendisi tarafından düzenlenerek kontrol şefi aracılığı ile kontrol amirine gönderilir.”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

Yukarı yer verilen düzenlemeler uyarınca yapım işlerinin yüklenici ya da İdare tarafından hazırlanan uygulama projelerine, tariflere ve fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılması gerekmektedir. İşlerin uygulama projesinde gösterilen tarif, ölçü ve detaylardan farklı olarak yapılmasının gerekmesi durumunda proje değişikliği yapılacak, proje değişikliği ise ancak İdarenin ve yapı denetim görevlisinin yükleniciye bunu yazılı olarak tebliğ etmesi halinde mümkün olacaktır.

Projede değişiklik olmadığı durumlarda da, ödemeye esas kesin metrajların projede gösterilen miktarlarla birebir aynı olması gerekmektedir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde;

İş artışı kapsamında sözleşmeye dahil edilen spor alanları için “Saha Detayları Paftası” adı altında mimari uygulama projesi hazırlandığı,

Söz konusu proje esas alınarak; “SNC.Y.İNŞ.091” poz numaralı “55 mm Sentetik Çim yapılması (Halı kuvars kumu, SBR ve FİFA Quality Belge testleri ve belgesi dahil)” ve “SNC.Y.İNŞ.093” poz numaralı “SBR üzeri akrilik kaplama yapılması” iş kalemleri için yeni birim fiyat oluşturulduğu,

Ancak, bu iş kalemleri için yükleniciye yapılan ödemede esas alınan miktarlar incelendiğinde; futbol sahası için 26 metre genişlik ve 46 metre uzunluk ölçüsü, ikinci futbol sahası için 28 metre genişlik ve 48 metre uzunluk ölçüsü, tenis sahası için ise 18 metre genişlik ve 36 metre uzunluk ölçüsü üzerinden hesap yapılarak ilgili iş kaleminin miktarının belirlendiği,

Oysa, uygulama projesine göre futbol sahaları için 26 metre genişlik ve 46 metre uzunluk; basketbol sahası için 14 metre genişlik ve 26 metre uzunluk; tenis sahası için ise 13 metre genişlik ve 22 metre uzunluk ölçüleri üzerinden hesap yapılarak ilgili iş kaleminin miktarının belirlenmesi gerektiği,

Uygulama projesinde bir değişiklik yapılmamasına rağmen hakedişte gösterilen miktarların, mimari uygulama detay projesinde gösterilen saha ölçüleri ile hesaplanan miktardan fazla belirlendiği,

İdare tarafından yapılan bu uygulamanın mevzuata aykırılık teşkil ettiği,

Anlaşılmıştır.

Her ne kadar sorumlular savunmalarında; nihai vaziyet planında yer alan ölçüler yerine mimari uygulama detay projesindeki ölçülerin esas alınmasının hatalı olduğunu ileri sürmüş olsalar da; Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verdiğimiz 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; birim fiyat sözleşmeli olup ön ve/veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılan işlerde, uygulama projesinin idare tarafından hazırlanması veya hazırlatılmasının esas olduğu, dördüncü fıkrasında ise; uygulama projelerinin yüklenici tarafından hazırlanmasının da istenebileceği hususları düzenlenmiştir.

Uygulama projeleri işin yapılmasına yönelik ölçü, detay, malzeme ve benzeri tüm gereklilikleri kapsayan teknik bir doküman olup birim fiyat sözleşmeli işlerde uygulama projesinin hazırlanması gerekmektedir. Nitekim söz konusu işte de “saha detayları paftası” adı altındaki uygulama projesinde, futbol sahaları, basketbol sahası ve tenis sahasının ölçüleri ve yapım şartları ayrıntılı olarak yer almaktadır.

Yine savunmalarda; hakedişte yer alan imalat miktarları ile nihai projede gösterilen miktarların aynı olduğu ifade edilmekle birlikte Şartname’nin yukarıda yer verilen 12 inci madde hükmüne göre, yüklenici tarafından yapım işlerindeki imalatların uygulama projesine uygun şekilde yapılması gerekmektedir. Proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği durumlarda ise İdare veya yapı denetim görevlisi tarafından yapılacak tebliğ ve İdarenin proje değişikliği onayı yazılı olarak yapılacaktır.

Söz konusu yapım işine ait hakediş dosyası ya da savunma eki belgelerde, spor alanlarına ilişkin uygulama projelerinde değişiklik yapıldığına dair herhangi bir olur, talimat ya da belge yer almamaktadır. İdarenin veya yapı denetim görevlisinin yazılı bir tebliği olmaksızın projelerde değişiklik yapılması durumunda mevcut uygulama projesi geçerliliğini koruduğundan, sorumluluk yükleniciye ait olacak ve imalat miktarının fazla olduğu gerekçesiyle, yükleniciye projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılmayacaktır.

Diğer taraftan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,

“Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“…

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…”,

“Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”

Hükümleri yer almaktadır.

Her ne kadar gerçekleştirme görevlisi … ilave olarak göndermiş olduğu savunmasında sorguya konu edilen ihale dokümanlarında imzasının bulunmaması nedeniyle herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını ifade etmişse de, yukarıda yer verilen hükümler çerçevesinde yapılan incelemede; …’… ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi olmasının yanı sıra hakedişi düzenleyen gerçekleştirme görevlisi de olması ve de yapılan iş ve işlemlerde bizzat bulunmasından ötürü sorumluluk itirazı yerinde görülmemiştir. Oluşan kamu zararında; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince ödeme emri ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ile birlikte gerçekleştirme görevlisinin de sorumluluğu bulunmaktadır.

Tüm bu açıklamalar doğrultusunda; ….. yüklenimindeki “…. Yapımı İşi”nde uygulama projesinde bir değişiklik olmaksızın, “SNC.Y.İNŞ.091” poz numaralı “55 mm Sentetik Çim yapılması (Halı kuvars kumu, SBR ve FİFA Quality Belge testleri ve belgesi dahil)” ve “SNC.Y.İNŞ.093” poz numaralı “SBR üzeri akrilik kaplama yapılması” iş kalemleri için yükleniciye projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan ve hesabı aşağıda gösterilen …. TL kamu zararının; harcama yetkilisi … ile gerçekleştirme görevlisi …’…,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy çokluğuyla,

Karar verildi.



Azınlık Görüşü:

Daire Başkanı … ve Üye …’… karşı oy gerekçesi;

“Raporda, … Belediyesince ihale edilen, … yüklenimindeki “…. Yapımı İşi”nde yükleniciye yapılan ödemede esas alınan miktarların, bazı iş kalemlerinde mimari uygulama detay projesinde gösterilen miktarlardan fazla olması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmekle birlikte dosya kapsamındaki bilgi ve bilgiler ile sorumluların yazılı ve sözlü savunmalarından; “SNC.Y.İNŞ.09”1 poz numaralı “55 mm Sentetik Çim yapılması (Hah kuvars kumu, SBR ve FİFA Quality Belge testleri ve belgesi dahil)” ve “SNC.Y.İNŞ.093” poz numaralı “SBR üzeri akrilik kaplama yapılması iş kalemlerine ilişkin olarak hakedişte gösterilen miktarların, işin sonunda düzenlenen ve nihai durumu gösterir nitelikteki nihai projede yer alan ölçülere uygun olduğu ve hakedişte yer alan imalat miktarları ile nihai projede gösterilen miktarların aynı olduğu, dolayısıyla herhangi bir kamu zararının söz konusu olmadığı anlaşıldığından, yükleniciye yapılan …. TL ödemenin kamu zararı oluşturmaması nedeniyle konu hakkında ilişik bulunmadığına karar verilmesi gerekir.”