SayıştaySayıştay Daire Kararı625
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire7
İlam No333
Madde No3
Yılı2018
Derneklere ayni ve nakdi yardımda bulunulması
Kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunularak kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede;
Belediyenin görev ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddenin birinci fıkrasında;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
(a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
(b) (…) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
...” hükmüne yer verilmektedir.
Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
...
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
...
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.
...” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesinde atıf yapılan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; “Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” hükmü bulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; belediyelerin belediye meclisi kararıyla, 5393 sayılı Kanunun 14’üncü maddesinde sayılan görev ve sorumluluk alanına giren konularda, kamu yararına çalışan dernekler ve mahallin en büyük mülki idare amirinin izniyle diğer dernek ve vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirilebileceği ve bu kapsamda harcamalar yapabileceği; ancak belediyelerin görev ve sorumluluk kapsamında olmayan alanlarda ve bütçesinde öngörülmüş olsa da kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf gibi teşekküllere ayni ya da nakdi yardım yapamayacağı anlaşılmaktadır.
Rapor dosyası ve eki belgelere bakıldığında; … Belediyesi’nce, belediye meclis kararı üzerine farklı nitelikteki derneklere yardım yapılmak suretiyle giderlerin gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu kapsamda … Beşiktaşlılar Derneğinde kullanılmak üzere yapılan derin dondurucu alımı, … Beşiktaşlılar Derneğinde kullanılmak üzere çardak tente alımı ve … Taraftarlar Derneğine masa sandalye alımı için yapılan harcamaların, 5393 sayılı Kanunun 14’üncü ve 75’inci maddesi hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle bu alımlar sebebiyle yapılan harcamaların kamu zararı oluşturduğu değerlendirilmektedir.
Dairemizce … tarih ve … sayılı İlamda belirtilen söz konusu ödemelerin kamu zararı oluşturduğu hususu Temyiz Kurulu tarafından da tasdik edilmiş, ancak karar sorumluluk yönünden bozularak dosya Dairemize gönderilmiştir.
Temyiz Kurulu’nun … tarihli bozma kararında; Raporda kamu zararı oluşturan ödemeler ile ilgili olarak meclis kararının, 5393 sayılı Kanunun 75’inci ve 14’üncü maddede sayılan kriterlere uygun bir şekilde kullanılması ve uygulanması hususunda alınmış genel bir karar olduğu, kamu zararına konu edilen derneklere ayni ya da nakdi yardım yapılması şeklinde alınmış özel bir karar olmadığı, genel bir yetki niteliği taşıdığı görülen ve mevzuata aykırı bir husus içermeyen bu meclis kararının mevzuata aykırı olarak uygulanmasında, belediye meclis üyelerinin sorumlulukları bulunmadığı ifade edilmiştir.
Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararına bakıldığında, kararda 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin (a) ve (b) bendi ile aynı Kanunun 14’üncü maddesi gereği Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar ve muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapma yetkisi verildiği; anılan meclis kararının 5393 sayılı Kanunun 75’inci ve 14’üncü maddelerinde sayılan kriterlere uygun bir şekilde kullanılması ve uygulanması hususunda alınmış genel bir karar olduğu, kamu zararına konu edilen derneklere ayni ya da nakdi yardım yapılması şeklinde alınmış özel bir karar olmadığı, bu itibarla Dairemizce de oluşan kamu zararında belediye meclis üyelerinin sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan gerekçelerle Temyiz Kurulu’nun … tarih ve … tutanak numaralı bozma kararına uyularak belediye meclis üyelerinin sorumluluklarının kaldırılmasına ve bu çerçevede yargılama konusu olan … TL’nin kamu zararının;
… TL’sinin Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), Harcama Yetkilisi … ANIL (V.H.K.İ.), Gerçekleştirme Görevlisi … (Tekniker)’a,
… TL’sinin Üst Yönetici (Vekil) … (Meclis Üyesi), Harcama Yetkilisi … (V.H.K.İ.), Gerçekleştirme Görevlisi … (Tekniker)’a,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ek ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,
Kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunularak kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede;
Belediyenin görev ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddenin birinci fıkrasında;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
(a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
(b) (…) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
...” hükmüne yer verilmektedir.
Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
...
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
...
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.
...” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesinde atıf yapılan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; “Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” hükmü bulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; belediyelerin belediye meclisi kararıyla, 5393 sayılı Kanunun 14’üncü maddesinde sayılan görev ve sorumluluk alanına giren konularda, kamu yararına çalışan dernekler ve mahallin en büyük mülki idare amirinin izniyle diğer dernek ve vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirilebileceği ve bu kapsamda harcamalar yapabileceği; ancak belediyelerin görev ve sorumluluk kapsamında olmayan alanlarda ve bütçesinde öngörülmüş olsa da kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf gibi teşekküllere ayni ya da nakdi yardım yapamayacağı anlaşılmaktadır.
Rapor dosyası ve eki belgelere bakıldığında; … Belediyesi’nce, belediye meclis kararı üzerine farklı nitelikteki derneklere yardım yapılmak suretiyle giderlerin gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu kapsamda … Beşiktaşlılar Derneğinde kullanılmak üzere yapılan derin dondurucu alımı, … Beşiktaşlılar Derneğinde kullanılmak üzere çardak tente alımı ve … Taraftarlar Derneğine masa sandalye alımı için yapılan harcamaların, 5393 sayılı Kanunun 14’üncü ve 75’inci maddesi hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle bu alımlar sebebiyle yapılan harcamaların kamu zararı oluşturduğu değerlendirilmektedir.
Dairemizce … tarih ve … sayılı İlamda belirtilen söz konusu ödemelerin kamu zararı oluşturduğu hususu Temyiz Kurulu tarafından da tasdik edilmiş, ancak karar sorumluluk yönünden bozularak dosya Dairemize gönderilmiştir.
Temyiz Kurulu’nun … tarihli bozma kararında; Raporda kamu zararı oluşturan ödemeler ile ilgili olarak meclis kararının, 5393 sayılı Kanunun 75’inci ve 14’üncü maddede sayılan kriterlere uygun bir şekilde kullanılması ve uygulanması hususunda alınmış genel bir karar olduğu, kamu zararına konu edilen derneklere ayni ya da nakdi yardım yapılması şeklinde alınmış özel bir karar olmadığı, genel bir yetki niteliği taşıdığı görülen ve mevzuata aykırı bir husus içermeyen bu meclis kararının mevzuata aykırı olarak uygulanmasında, belediye meclis üyelerinin sorumlulukları bulunmadığı ifade edilmiştir.
Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararına bakıldığında, kararda 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin (a) ve (b) bendi ile aynı Kanunun 14’üncü maddesi gereği Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar ve muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapma yetkisi verildiği; anılan meclis kararının 5393 sayılı Kanunun 75’inci ve 14’üncü maddelerinde sayılan kriterlere uygun bir şekilde kullanılması ve uygulanması hususunda alınmış genel bir karar olduğu, kamu zararına konu edilen derneklere ayni ya da nakdi yardım yapılması şeklinde alınmış özel bir karar olmadığı, bu itibarla Dairemizce de oluşan kamu zararında belediye meclis üyelerinin sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan gerekçelerle Temyiz Kurulu’nun … tarih ve … tutanak numaralı bozma kararına uyularak belediye meclis üyelerinin sorumluluklarının kaldırılmasına ve bu çerçevede yargılama konusu olan … TL’nin kamu zararının;
… TL’sinin Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), Harcama Yetkilisi … ANIL (V.H.K.İ.), Gerçekleştirme Görevlisi … (Tekniker)’a,
… TL’sinin Üst Yönetici (Vekil) … (Meclis Üyesi), Harcama Yetkilisi … (V.H.K.İ.), Gerçekleştirme Görevlisi … (Tekniker)’a,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ek ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,