SayıştaySayıştay Daire Kararı973
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No73
Madde No20
Yılı2023
Yeterli Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin yöntemine göre yapılan “.... İlçe Müftülüğünün Talebi ile Kurs Öğrencileri için Su Matarası Alınması” işi için yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması ve yapılan piyasa fiyat araştırmasına uygun olmayan ürünün teslim alınması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde, anılan maddede belirtilen hallerde idarelerin ihtiyaçlarını, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılayabileceği, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise, “22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.
…
22.1.1.4. Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın, ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, sadece piyasa fiyat araştırması yapılması yeterli ve zorunludur.
Raporda kamu zararı tespiti, e-alışveriş sitelerinde yapılan araştırmada İdare tarafından fiilen alınmış olan su matarasının güncel fiyatının …. TL’nin altında olduğunun görüldüğü ve …. TL’ye temin edilmesi mümkün olan bir ürünün …. TL’ye temin edildiği temeline dayanmaktadır.
Dosya kapsamından, “Su Matarası Alım İşi”nin piyasa fiyat araştırması yapılarak 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği, alım sürecinde firmalardan yazılı fiyat teklifleri alınmak ve piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmek suretiyle en düşük teklifi sunan firmadan alımın yapıldığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, söz konusu su mataralarının doğrudan temin yöntemi ile alınmasında, alım öncesinde firmalardan teklif istenerek piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmesinde ve piyasa fiyat araştırması tutanağında yer verilen firmalar arasından en uygun teklif verenden alımın gerçekleştirilmesinde mevzuatın öngörmüş olduğu tüm hususlar yerine getirilmiştir.
Ayrıca, teklif fiyatların internet üzerinden araştırma yapılarak teyit edilmesi suretiyle bu fiyatlar arasında oluşabilecek fiyat farkının net olarak tespit edilebilmesi mümkün olmayıp, alıma konu malzemelerin kalite, marka ve teknik özellikleri, firmaların stok avantajı, nakit paraya olan ihtiyacı, elindeki ürünün özelliksiz olması gibi unsurlar da değişik fiyatların ortaya çıkmasına neden olabilecektir.
Bununla birlikte, mevzuata uygun şekilde sonuçlandırılan bir alımda ortaya çıkan teklif fiyatlarının veya toplam teklif bedelinin, bir başka kaynaktan teyit ettirilmesi gerektiğine ilişkin bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin yöntemine göre yapılan “.... İlçe Müftülüğünün Talebi ile Kurs Öğrencileri için Su Matarası Alınması” işi için yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması ve yapılan piyasa fiyat araştırmasına uygun olmayan ürünün teslim alınması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde, anılan maddede belirtilen hallerde idarelerin ihtiyaçlarını, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılayabileceği, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise, “22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.
…
22.1.1.4. Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın, ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, sadece piyasa fiyat araştırması yapılması yeterli ve zorunludur.
Raporda kamu zararı tespiti, e-alışveriş sitelerinde yapılan araştırmada İdare tarafından fiilen alınmış olan su matarasının güncel fiyatının …. TL’nin altında olduğunun görüldüğü ve …. TL’ye temin edilmesi mümkün olan bir ürünün …. TL’ye temin edildiği temeline dayanmaktadır.
Dosya kapsamından, “Su Matarası Alım İşi”nin piyasa fiyat araştırması yapılarak 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği, alım sürecinde firmalardan yazılı fiyat teklifleri alınmak ve piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmek suretiyle en düşük teklifi sunan firmadan alımın yapıldığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, söz konusu su mataralarının doğrudan temin yöntemi ile alınmasında, alım öncesinde firmalardan teklif istenerek piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmesinde ve piyasa fiyat araştırması tutanağında yer verilen firmalar arasından en uygun teklif verenden alımın gerçekleştirilmesinde mevzuatın öngörmüş olduğu tüm hususlar yerine getirilmiştir.
Ayrıca, teklif fiyatların internet üzerinden araştırma yapılarak teyit edilmesi suretiyle bu fiyatlar arasında oluşabilecek fiyat farkının net olarak tespit edilebilmesi mümkün olmayıp, alıma konu malzemelerin kalite, marka ve teknik özellikleri, firmaların stok avantajı, nakit paraya olan ihtiyacı, elindeki ürünün özelliksiz olması gibi unsurlar da değişik fiyatların ortaya çıkmasına neden olabilecektir.
Bununla birlikte, mevzuata uygun şekilde sonuçlandırılan bir alımda ortaya çıkan teklif fiyatlarının veya toplam teklif bedelinin, bir başka kaynaktan teyit ettirilmesi gerektiğine ilişkin bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.