İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Yapım işinde, yeni birim fiyatın hatalı hesaplanması.

236 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesinin (B) bendiyle; … A.Ş. + … İş Ortaklığının taahhüdündeki “.... İşi”nde; söz konusu işe ait sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan …-HKV-32 poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” iş kalemine göre yapılacak olan imalata by pass sisteminin ilave edilmesi ve yapı boyutlarının genişletilmesi nedeniyle, iş devam ederken yeni fiyat yapılarak …-BKV-12-A poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” adıyla yeni birim fiyat düzenlendiği, ancak bu fiyatın (fark analiz yöntemiyle belirlenmesi mümkün iken; en baştan müstakil bir fiyat düzenlenmek suretiyle) hatalı belirlendiği gerekçesiyle (kamu zararı … TL hesap edilmiş olmakla birlikte hatalı hesaplamadan kaynaklanan … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilerek) … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular [(Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden … Proje Müdürü … ve Kontrol Mühendisi …], tamamen aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde; Ek İlam sıra no: 1 sorgu madde no: 1 rapor madde no: 1’de Ambar Barajı Sulaması İnşaatı İşinde “CTP boru üzerinde kuyu tipi her yükseklikte 2800 mm çapında hat kapatma vanası yapısının yapılması iş kalemine ait 17 no.lu hakedişte 10, 18 no.lu hakedişte 9 adet olmak üzere 19 adet vana yapısının yapıldığı ve ödemesinin ....-BKV-32-A poz numarası ile ödendiği bahsi ile sahada 11 adet hat kapama vanasının olduğu bundan dolayı [ilk sorgudaki tutarıyla ve (A) ve (B) bentleri toplamı olarak] … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiası;

Söz konusu işte yapılan incelemelerde sağ sahil 0+000 ve sol sahil 0+000 km lerdeki hat kapama vanaları haricindeki 17 adet hat kapama vanasının tamamlandığını, 2 adet vananın arazi anlaşmazlığından yapılamadığı, bu 2 vanaya ait yalnızca betonarme imalatlarının kaldığı vana ve çelik parçalarının arazide olduğunu, dolayısıyla yapılması istenen kesintinin maliyetinin … - … TL arasında olabileceğini, halbuki çıkarılan kamu zararının … TL olmasının açıklanacak bir tarafının olmadığını, vana parçalarının yok olduğu düşünülmesi durumunda dahi ....-BKV-32-A pozuna göre 2 adet hat kapama vanasının maliyeti …’TL den … TL olduğunu, 30 no.lu hakedişe göre ise …x(1.40433-1.00)x0,90=… TL fiyat farkı ve % 18 KDV ile (… +…)x1,18=… TL olup, arada gözüken …-…=… TL’nin kamu zararı olarak görülmesi ve sorumlulardan tazminine hükmedilmesinin maddi ve hukuki dayanağının bulunmadığını Kurulumuza arz etmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerden ötürü boru miktarındaki yanlış farklı basınçlı boru kullanılması, eksik hat kapama vanalarının yapıldığından bahisle …+… TL toplam … TL’nin ödenmesinin istendiğini, açıklanan ve sahadaki mevcut durumla oluşan farkın ise …+…=… TL olarak gözükmekte olup bu miktar müteahhidin yapılacak olan ilk hakedişinde minha edilip düzeltilecek olup herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmeyeceğini, yasal mevzuat yönünden irdeleme yapılacak olursa da (Ek İlamın 2’nci ve 6’ncı maddelerini de kapsayacak şekilde); metrajın yanlış veya fazla hesaplanması halinde uygulanacak mevzuat hükümlerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesinde (YİGŞ) düzenlenmiş olup, anılan Şartname’nin “Geçici Hakediş Raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “... Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. ...” hükmüne, “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükümler ile, asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, kesin hesabın, geçici kabul ile kesin kabul arasındaki dönemde yapılan bir işlem olup, kesin hakedişin kesin metraja dayalı olarak kesin kabulden sonra ödendiği dikkate alındığında nihai metrajın belirlenmesinin, eş söyleyişle varsa bir yanlışın düzeltilmesi için kesin hakedişe kadar zaman bulunduğunun aşikâr olduğunu, somut olayda; 30 numaralı hakediş itibarıyla işin % 80’ninin yapıldığı, işin devam ettiği ve henüz kabul aşamasına gelinmediği, dolayısıyla YİGŞ’nin iş kalitesine ilişkin 23’üncü, 24’üncü, 25’inci madde hükümleri ile metraja ilişkin 39’uncu ve 40’ıncı madde hükümleri gereğince; uyuşmazlık konusu işte kamu zararı gerekçesini oluşturan “iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumunun henüz oluşmadığı ve iş kabul aşamasına gelmediğinden, diğer bir ifade ile henüz eser meydana getirilmediğinden; “işin yapılmış sayılması” söz konusu olmadığı gibi İdarece yapılan ödemelerin de kesin ödeme olmayıp geçici ödeme niteliğinde olduğunu, dilekçe ekindeki Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında da görüleceği gibi izleyen hakedişlerde düzeltme imkânı bulunduğunu (ki İdarece bu yönde uygulama yapılmakta olduğunu), idarelerde % 5 kesin hesap teminatının bu nedenle alındığı ve kesin hesabının tamamlanması ve kabulün yapılmasından sonra serbest bırakıldığı göz önüne alındığında oluşabilecek fazla ödemenin buradan da karşılanabileceğinin düşünüldüğünü ki; bu durumda kamu zararı oluştuğundan da söz edilemeyeceğini, temyiz itirazına konu 8. Daire Ek İlamında tüm bu hususlar gözetilmeden taraflarınca kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedildiğini, kararın oluşa, yasaya ve hakkaniyete aykırı olup kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden … …. Bölge Müdürü …, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde (genel anlamda sadece sorumluluk yönünden itiraz ederek) özetle; İlama konu “.... İnşaatı İşi için düzenlenen 2016-2017 yıllarındaki geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak imzaladığını, T.C. Danıştay İkinci Dairesi’nin 1997/… E. ve 1998/… K. sayılı Kararı’nda merkez personelinin inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği değerlendirilerek yargılamaya gerek görülmediğini, yapı denetim teşkilatı dışındaki birimlere metraja bağlı fazla ödeme ile ilgili herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini, … Bölge İdare Mahkemesi’nin 2003/… E. ve 2004/… K. sayılı Kararında ise hakediş raporlarında düzenleyen ve onaylayan sıfatı ile imzası bulunmayıp inceleyen sıfatı ile imzası bulunan şahsın TCK kapsamında suç sayılacak ve yargılama gerektirecek bir suçu olmadığı değerlendirilerek soruşturma izni verilmesine ilişkin kararın kaldırılmasına karar verildiğini, Danıştay İkinci Dairesi’nin 2000/… E. ve 2000/… K. sayılı Kararında da sanıkların il merkezinde görev yaptıkları için hakediş raporlarına dahil edilen imalatların tamamlanıp tamamlanmadığını mahallinde yeniden ölçme ve kontrol etme imkanlarının bulunmadığı, ayrıca sanıklar tarafından incelenmesinin gerekmediği değerlendirilerek meni muhakemelerine karar verildiğini, ayrıca Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli 43415 tutanak no.lu Kararında; “...bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulması mümkün değildir. İmalatın fen ve sanat kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılmayışından, sadece ilgili branştaki yapı denetim görevlisi sorumudur...” denilerek inceleyen birimlere sorumluluk yüklenmediğini, müteahhide ek bir menfaat temini yapılmasına, imalatların eksik veya kusurlu yapılmasına, sözleşme bedelinin mevzuata aykırı şekilde değiştirilmesi veya yükseltilmesine dair yazılı ve sözlü herhangi bir talimatı bulunmadığını, böyle bir tespit yokken görevi ihmal ile ilgili bir çıkarımda bulunmanın mümkün olmadığını, projenin yürütülmesi ile ilgili olarak Kurum içi veya başka kamu kurumlarında doğrudan şahsına ve karar mekanizmasına yönelik herhangi bir şikayet bulunmadığını, alt düzey kamu görevlilerinin gündelik iş ve işlemlerinin denetimi için makul özenin tarafınca gösterildiğini, proje ve sahanın yönetimi konusunda bir bölge müdürünün her hakediş ya da imalat kalemiyle ilgili dahlini beklemenin, bölge müdürünü kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri ile aynı çerçevede değerlendirmenin makul ve gerçekçi olmadığını, … Genel Müdürlüğü tarafından yapımı gerçekleştirilen işlerin denetiminin 30/09/2010 tarihli … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütülmekte olduğunu, Yönerge’nin “Genel hükümler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.” hükmü, “Yapı denetim teşkilatı” başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında; “Yapı Denetim Teşkilatı: a) Merkezde; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Yetkilendirilmiş Daire Başkan Yardımcısı, Şube Müdürü, Başmühendis, Mühendis ve Yardımcı Denetim Elemanlarından, b) Bölge Müdürlüklerinde: Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, ilgili Şube Müdürü, Taşra Şube Müdürü, Yapı Denetim Şefi, Başmühendis, Yapı Denetim Mühendisi, Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi ve Yardımcı Yapı Denetim Elemanlarından oluşur.” Hükmü, 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Yapı Denetim Teşkilatında yönetim ve denetim yapan görevliler Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi veya Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükümlerine uygun olarak ve aşağıda yazılı sıraya göre birbirinin emir, denetim ve gözetimi altında görevlerini yürütürler, a) Yapı Denetim Amiri: işin özelliğine göre, merkezde işi yürüten Daire Başkanlığının ilgili Şube Müdürü, taşrada işi yürüten Bölge Müdürlüğünün ilgili Taşra Şube Müdürü veya müstakil olarak kurulması halinde yapı denetim amirinden oluşur. Bir yapı denetim amirinin sorumluluğunda birden fazla yapı denetim görevi toplanabilir. B) Yapı Denetim Şefi ... c) Yapı Denetim Mühendisi ...ç) Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi ...d) Yardımcı Yapı Denetim Elemanı ...” hükmünün yer aldığını, görüleceği üzere .... Genel Müdürlüğünde Genel Müdürden en alttaki teknik elemana kadar her birim amirinin sıralı amirler şekilde denetim teşkilatını oluşturmakta olduğunu, bölge müdürü de taşrada genel müdürlüğün temsilcisi olduğunu, ancak iş özeline inildiğinde ve yapı işleri mevzuatı çerçevesinde bakıldığında yapım işinin denetiminden sorumlu en üst yöneticinin; yönergedeki pozisyonu ile denetim amiri, fiili kadrosu ile şube/proje müdürü olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının; “Hakediş raporlarının düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara göre işlem yapılır: ... b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir, c) İhzarat yapılmasının öngörüldüğü işlerde; 1) İhzarat miktarı yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir. ..." hükmü çerçevesinde imalat ve ihzarata ilişkin metraj ölçümü konusunun yapı denetim mühendisinin görevi olduğunu, .... Genel Müdürlüğü’nün teşkilat yapısında yapı denetim mühendislerinin taşra birimlerindeki yapı denetim amirliklerinde çalışmakta olduğunu, yapı denetim amirliklerinin numaralı şube müdürlükleri olabileceği gibi müstakil kurulmuş proje/şube müdürlükleri şeklinde de olabildiğini, .... Bölge Müdürlüğü’nün teşkilat şemasına bakıldığında; Bölge Müdürlüğünün taşrasını oluşturan 7 Şube Müdürlüğünün 6 tanesinin numaralı Şube Müdürlüğü, bir tanesinin ise müstakil Proje Müdürlüğü olduğunu;

.... …. Bölge Müdürlüğünün (.... )

Merkez Birimleri;

.... -… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

Sivil Savunma Uzmanlığı

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… İşleri Müdürlüğü

Taşra Birimleri;

…. …Şube Müdürlüğü (.... İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (.... İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (… …'de)

…. Şube Müdürlüğü (… İlinde)

… Proje Müdürlüğü (.... İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (…İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (… İlinde)

İle 41.164 km²’de hizmet sağlamakta olduğunu, .... Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi gereğince merkez veya bölge ihaleli işlerin arazideki denetiminin taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince yürütülmekte olduğunu, hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğüne sunulduğunu, buradaki incelemenin ardından Daire Başkanlığı’na ödeme yapılmak üzere gönderildiğini, “.... İnşaatı İşi”i için düzenlenen hakedişlerin de yukarıdaki çerçevede incelenmiş ödenmek üzere imzaya sunulduğunu, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan Yapı Denetim Amirliğince hazırlanan tutanaklarda herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanmadığından evrağın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediğini, yapı denetim mühendisi ve yapı denetim amiri (bu iş için .... Proje Müdürü) ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde, yapılan işlere ilişkin imalat metrajlarının; ödemesi gerçekleştirilen metrajlarla aynı olduğunun, inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmadığının görüldüğünü, .... Bölge Müdürü olarak 11.02.2016 tarihinde görevlendirildiğini ve bu görevi 11.10.2017 tarihine kadar özveri ile sürdürdüğünü, tüm bunların dışında görevlendirildiği zaman zarfında; 19.12.2015 - 10.03.2016 tarihleri arasında Bölücü Terör Örgütü’ne karşı Güvenlik Güçlerimizce Müşterek Sur Operasyonu, 14.03.2016 - 04.06.2016 tarihleri arasında yine Bölücü Terör Örgütü’ne karşı Nusaybin’de Atmaca-7 Operasyonunun yürütüldüğünü, bu operasyonlar sonrasında .... … İlçesi’nde 25 milyon kök hint keneverinin toplandığı uyuşturucu operasyonunun gerçekleştirildiğini, 15 Temmuz 2016 tarihinde hain FETÖ terör örgütünce darbe girişiminde bulunulduğunu, 24 Ağustos 2016 tarihinde .... .... Bölge Müdürlüğü zırhlı iş makinalarının da kullanıldığı … Harekatı ve Nisan 2017 tarihinden başlamak üzere de … İli … İlçesi … Dağı Kırsalında terör örgütüne yönelik kapsamlı harekatların Güvenlik Güçlerimiz tarafından icra edildiğini, söz konusu operasyonlara Bölge Müdürlüğü tarafından gereken her türlü desteğin verildiğini, iş makinaları ve ekiplerin görevlendirildiğini, çok sayıda .... operatör ve çalışanı teröristlerin kurşun, roket ve EYP (El Yapımı Patlayıcıları) saldırıları ile yaralandığını, söz konusu dönemde .... ’ye ait iş makinalarının atölyelerde zırhlandırılmış olup, bu sayede yaşanabilecek elim olayların da önüne geçildiğini, .... Merkez’de gerçekleştirilen Müşterek Sur Operasyonunda yalnızca 88 günde 65 kahraman vatan evladının .... Bölge Müdürlüğü’ne 3 km mesafede şehit olduğunu, …’de yürütülen … Operasyonu kapsamında ise yalnızca 93 günde 76 kahraman vatan evladının şehit olduğunu, tüm kurum müdürleri gibi kendisinin de bir bölge müdürünün temsil görevinden dolayı şehit olan güvenlik güçlerinin ilde düzenlenen cenaze merasimlerine katılım sağladığını, görev yaptığı süre boyunca güvenlik güçleriyle de tek vücut halinde teröre karşı birlikte hareket edildiğini, yıllardır ülkeyi kana bulayan eli kanlı terör örgütü ve mensuplarına karşı da kurumsal ve kişisel bir duruş sergilendiğini, bölgede görev yaptığı süre zarfında tüm samimiyet ve özveriyle çalıştığını, (sonrasında .... çalışanlarının bu olaylar sırasında yaşadığı hadiseleri fotoğraflarıyla belgelendirerek sıralamak suretiyle) söz konusu dönemde ülkenin içinde bulunduğu şartlar gereği birçok bölge müdürünün mesleki hayatında karşılaşamayacağı ender zorlu görevleri en zor şartlar altında gerektiğinde can pahasına yerine getirdiğini, .... ’da Bölge Müdürü olarak görev yaptığı süre zarfında;





2016 Yılı İş Adedi 2017 Yılı İş Adedi

Planlama Proje Yapım Planlama Proje Yapım

… Dairesi

Başkanlığı 7 8

… Dairesi Başkanlığı - 9 118 - 107

… Dairesi Başkanlığı - 3 7 - 3 5

… Başkanlığı - 2 11 - - 13

… Dairesi Başkanlığı - - 21 - - 26

TOPLAM 7 14 157 8 13 151

GENEL TOPLAM 178 172

Görüleceği üzere 2016 yılında çoğunluğu (157 adedi) yapım olmak üzere toplam 178 adet iş, 2017 yılında ise çoğunluğu (151 adedi) yapım olmak üzere 172 adet işin .... .... Bölge Müdürlüğü tarafından yürütüldüğünü, bu çapta ve büyüklükte bir iş hacmi içerisinde Bölge Müdürü’nün birebir arazinin her noktasında yapılan işlerin metraj ve imalat kalitelerinden sorumlu tutulması doğru olmayıp, her işin kendi kontrollük teşkilatı ve yapı denetim amiri bulunmakta olduğunu, görevde bulunduğu dönemde yapılan işler olarak (yine fotoğraflarla belgelendirilmek suretiyle);

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı / Haziran 2018’de … İlçesine su verildi)

.... (Tamamlandı / test aşamasında)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Büyük Ölçüde Tamamlandı)

… (… / Büyük ölçüde tamamlandı)

… (memba batardosu tamamlanarak derivasyon gerçekleştirildi, gövde sıyırma kazıları, şantiye içi taşıma yolları, enjeksiyon ulaşım ve enjeksiyon galerileri tamamlandı, gövde dolgusu önemli ölçüde yapıldı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Görevde bulunduğum dönemde batardo seviyesinde tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Önemli ölçüde tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (2, 3 ve 4. Kısım Şebekeler kapsamında 17.523 ha sulamaya hazır hale getirildi)

… (3260 ha sulamaya hazır hale getirildi)

… ili … ilçesi, … merkez, … ili … ilçesi, … ili … ilçesi … köyü, … il merkezi, … ili … ilçesi … (Planlama ve proje yapımları tamamlandı ve işler yatırım programına alındı)

Ayrıca 5 ilde her ay Valiler başkanlığında düzenlenen koordinasyon toplantılarına bizzat katılım sağlandığını, Belediye Başkanlığı görevine getirilen Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara gerekli her türlü desteğin sağlandığını, görüleceği üzere Bölge Müdürlük Makamı tarafından 5 ilde yer alan bütün yatırımlar takip edilmekte olup, bu inşaatlardaki tüm imalatların bire bir Bölge Müdürü tarafından kontrollüğünün yapılmasının da söz konusu olmadığını, her işin kontrollük teşkilatı ve yapı denetim amiri bulunduğunu, T.C. Danıştay İkinci Dairesi’nin 1998-… sayılı Kararında (1997-… Esas) ise Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan …-… İşinin fen ve sanat kaidelerine göre yapılmadığı, yapılan imalat ile ataşman değerlerinin birbirini tutmadığı halde usulsüz hakedişler düzenlemek suretiyle müteahhide fazla ödemede bulunulduğu gerekçesi ile yapılan yargılamada; Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan …-… İşini fen ve sanat kaidelerine uygun biçimde yaptırmadıkları, bu inşaat işiyle ilgili imalat ile ataşmanlann birbirini tutmaması sebebiyle düzenlenen hakedişlerin de doğruyu yansıtmadığı, dolayısıyla gerek bu inşaatın yapımında ve gerekse imalat ile ilgili hakedişlerin düzenlenmesinde gerekli dikkat ve özeni göstermedikleri anlaşılan sanıklar; Köy Hizmetleri İl Müdürü, aynı Yerde Yol Şube Müdürü ve İnşaat Teknisyeni hakkında eylemlerine uyan TCK’nın 230 ve 80 inci maddeleri gereğince lüzumu muhakemelerine karar verilmişken, … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü hakkında; “Sanık … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü için inşaat mahallinde imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği anlaşıldığından meni muhakemesine” denildiğini, özetle, Danıştay 2. Dairesinin “Bölge Müdürünün inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediğinden meni muhakeme kararı verilmesine” ilişkin 1997/… Esas ve 1998/… sayılı Kararının mevcut olduğunu, merkez ihaleli olan temyize konu iş için düzenlenen geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak tasvip eden sıfatıyla imzaladığını, hakedişlerin kendi içerisinde belge ve tutanak yönünden tutarlı olduğunu, dolayısıyla kamu hizmetini yerine getirirken yaptığı görevinde herhangi bir görev kusuru bulunmadığını, .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi 3. Bölüm, madde 8/a'da yapı denetim amirinin görev, yetki ve sorumlulukları belirtilmiş olup, bu maddede; “İşin özelliğine göre, merkezde işi yürüten Daire Başkanlığımın ilgili Şube Müdürü, taşrada işi yürüten Bölge Müdürlüğü’nün ilgili Taşra Şube Müdürü veya müstakil olarak kurulması halinde Yapı Denetim Amiri’nden oluşur. ...” denildiğini, bu nedenle Yapı Denetim Amiri sıfatıyla sorumlulukların yerine getirilmediği iddiasının Bölge Müdürlüğü yetki tevkilleri/Bölge Müdürü Oluru ile Yapı Denetim Amiri olarak görevlendirilen kişilerde sorgulanması gerektiğini, günün sonunda rapora bağlanan hususların tamamen eksik olduğu iddia edilen kusurlu işlerden kaynaklanan bir ticari ihtilaf olduğunu, sözleşmenin geldiği aşamada .... ’nin hala bu itilafı yargıya taşıyabilecek ve müteahhide karşı aksiyon alabilecek durumda olduğunu, yani ortada kesinleşmiş, geri dönülemez somut bir kamu zararı bulunmadığını, Ek İlamda kamu zararının kaynağım 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinin (b) fıkrasındaki; “Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” hükmü olduğunun ifade edildiğini, yapım işlerinin genel olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun İkinci Kısım, Yedinci Bölümünde yer alan eser sözleşmesi olarak tanımlandığını (470 inci madde ve devamı), eser sözleşmesinin, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olduğunu, eser sözleşmesinin detaylarının ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve ikincil mevzuatında belirlendiğini, ikincil mevzuatta tipi yer alan ve yüklenici ile karşılıklı olarak 5/9/2013 tarihinde imzalanan sözleşmenin “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 19. maddesinin; “İşin teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları ile kısmi kabul, geçici ve kesin kabul işlemleri Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yürütülür.” hükmü ile sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne (YİGŞ) işaret edildiğini, YİGŞ’nin dokuzuncu bölümünün, kabul işlemlerini düzenlediğini, “Geçici Kabul” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur.” hükmü ile Borçlar Kanunu’ndaki tanımı ile sözleşme ve eki şartname ve projelere uygun olarak eser meydana getirildiğinde yüklenicinin idareye bir dilekçe ile başvurarak süreci başlatmakta olduğunu ve eserin idarece teslim alınması ile sürecin bitmekte olduğunu, ancak işe başlama ile eserin teslim alınması süresi arasında yaşanması muhtemel sorunlar ile ilgili olarak YİGŞ’nin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığım ve daha fazla emek harcadığım öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü, “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır. (2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan islerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.” hükmü ve “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım islerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir ... (4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.” hükümlerinin yer aldığını, bu hükümlerden hareketle işin devamı sırasında ve kesin kabul yapılmasına kadar olan süreçte yüklenicinin kusurundan kaynaklanan, proje ve şartnameye uymayan her türlü imalat yapı denetim görevlisi tarafından yıktırılıp sözleşmeye uygun hale getirilebildiğini, mevzuatta yer alan bu hükümlerin temel gerekçesinin; sözleşme ve eklerine uygun iş yapmayan yüklenicinin bu işleri fen kurallarına uygun yapana (eseri meydana getirene) kadar İdarenin yaptırımlarını, yüklenicinin görevlerini ve sürecin usulünü ortaya koymak olduğunu, sözleşme eki YİGŞ'de yer alan bu hükümlerin sözleşmenin yürütülmesi sırasında olması muhtemel sorunların sözleşme şartları içerisinde nasıl düzeltilebileceğine ilişkin hususları içermekte olduğunu, öte yandan metrajın yanlış veya fazla hesaplanmasına ilişkin olarak ise; YİGŞ’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzar attan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. ...” hükmü ile herhangi bir hakediş döneminde bu metrajlann düzeltilebileceğinin belirlendiğini, YİGŞ’nin “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır...” hükmü ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, kesin hesabın geçici kabul ile kesin kabul arasındaki dönemde yapıldığı, kesin hakedişin kesin metraja dayalı olarak kesin kabulden sonra ödendiği hususları dikkate alındığında nihai metrajın belirlenmesi, diğer bir ifade ile varsa bir yanlışın düzeltilmesi için kesin hakedişe kadar zaman bulunduğunu, … tarihinde ihale edilen ve … TL bedel üzerinden sözleşmesi imzalanan temyiz konusu işte … tarihinde yer teslimi yapıldığını, … olan sözleşmesine göre iş bitim tarihinin, verilen süre uzatımları ile 3/6/2018 tarihine uzatıldığını, 30 sayılı hakediş itibarıyla (…/…=) % 80 oranında gerçekleşme sağlandığını, sonuç olarak adı geçen iş devam eden bir iş olup henüz kabul aşamasına gelinmediğini, dolayısıyla yukarıda ifade edilen YİGŞ’nin iş kalitesine ilişkin 23’ üncü, 24’üncü ve 25’inci madde hükümleri ile metraja ilişkin 39’uncu ve 40’ıncı madde hükümlerinin, sözleşmenin gereği olarak bu işte uygulanabilir durumda olduğunu, o halde devam eden bir işte kamu zararı gerekçesini oluşturan "iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumunun henüz oluşmadığını, iş kabul aşamasına gelmediğinden, diğer bir ifade ile eser henüz meydana getirilmediğinden “işin yapılmış sayılması" söz konusu olmadığı gibi İdarece yapılan ödemenin de kesin nitelikte olmadığını, herhangi bir geçici hakedişte düzeltilmesi imkânı bulunduğunu, henüz kesin hakediş yapılmadığını, bu sebeple kamu zararı hesabı yapılması için erken bir aşama olduğunun düşünüldüğünü, devam eden bir işte kamu zararı sebebiyle hakedişin arka kapak sayfasından yapılan Sayıştay kesintisinin (kişi borçları hesabı) bütçeye gelir olarak kaydedilmekte olduğunu ve sonuçta yüklenicinin bu meblağ kadar eksik ödeme almakta olduğunu, ancak daha sonra sözleşme şartları çerçevesinde geçici kabul işlemi yapılana kadar bu imalatların tamamlatılması gerektiğinden yüklenici imalatları tamamladığında yeniden bu bedeli talep edeceğini, oysa hakediş içerisinde bu metraj ödenmiş görüneceğinden hakedişi ve ödeme belgesi oluşturulamayan bir ödeme işlemi yapılmak durumunda kalınacağını, bu itibarla devam eden işlerde yapılacak kesintinin metrajdan yapılmasının sözleşmenin yukarıdaki amir hükümleri gereği olduğunu, bu durumun metraj artışından oluşan kamu zararı kesintisinin devam eden işlerde yapılamayacağını yine ortaya koymakta olduğunu, Sayıştay raporunda .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Yönergesinin aleyhine olacak şekilde tamamen yanlış yorumlandığını, söz konusu Yönerge hükümlerinin hangi hükümlerinin tarafınca ihlal edildiğine dair hiçbir tespit bulunmadığını, söz konusu dönemde içerisinde bulunduğu şartlar altında ..., …, …, .. ve … illerinde faaliyet gösteren Bölge Müdürlüğünde Bölge Müdürü olarak görev yapan şahsının, münhasıran bu iş için görevlendirilen işin kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri (.... Proje Müdürü) ile aynı şekilde değerlendirilmesinin hakkaniyet ölçüsünden uzak olduğunu, oysa; Sayıştay raporunda imalatın fiili olarak .... il sınırları içerisinde yapıldığı, iş kapsamındaki kontrollük görevinin ise … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde .... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü, dolayısıyla ilgili mahkeme kararları gereğince, işin yürütülmesi esnasında, imalatın hatalı yapılması veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluğun, işin fiilen başında bulunan kontrol teşkilatına ait olduğu gerekçeleri ile .... Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı çalışanlarının yapılan imalatları ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden kontrol etme imkanları bulunmadığı gerekçesi ile sorumlu bulunmadığını, 22.07.2017 Cumartesi günü;

Genel Müdür Yardımcısı …,

… Dairesi Başkanı …

… Başkan Yardımcısı …,

… Şube …,

… Şube Müdürü …,

… Şube Müdürlüğü personeli İnşaat Yüksek Mühendisi …,

… Şube Müdürlüğü’nden …'ndan oluşan Genel Müdürlük heyetinin bahse konu işi yerinde bizzat denetlediğini, söz konusu denetime ait fotoğrafların dilekçede bulunduğunu, yapılan bu denetim esnasında da işin fen ve sanat kaideleri ile .... Şartnamelerine uygunsuzluğu yönünde sulama konusunda ihtisas sahibi Daire Başkanlığı ilgili tüm Şube Müdürlüklerince de görüş bildirilmediğini, şartnamelere aykırı bir durum tespit edilse idi bunun zaten Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği gereğince şantiye defterine yazılarak belirtileceğini, sonuç itibarıyla, yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürütmekte olduklarını, bu itibarla mükerrer veya fazla metraj ölçümü sebebiyle şahsına verilen tazmin hükmünün kaldırılması istemini Kurulumuza iletmiştir.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumluluğu bulunan Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı …, yasal süresinden sonra gönderdiği temyiz dilekçesinde özetle; aradan geçen zaman diliminde Yükleniciden yapılan kesintilere binaen Kişilerden Alacaklar hesabına kaydedildiğini bulunan meblağın kısmen kaldırıldığını, Ek İlama karşı yasal süre içerisinde tarafından sehven temyiz müracaatında bulunulamadığını, gelinen aşamada, dönemin .... .... .... Bölge Müdürü .... tarafından, Ek İlama karşı yasal süre içerisinde ve 31.08.2021 tarihinde temyiz müracaatında bulunulduğu yönünde bilgi edinildiğini, tarafınca yapılan değerlendirme sonucunda, .... tarafından yapılan temyiz müracaatına, şahsının da (alakalı konularda) katılma talebinde bulunulması zarureti hâsıl olduğunu, işbu dilekçenin belirtilen amaca matuf olarak hazırlandığını, şöyle ki; Ek İlamda tazmin gerekçesi olarak; “Söz konusu işe ait sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan …-HKV-32 poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Pipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” iş kalemine göre yapılacak olan imalata bypass sisteminin ilave edilmesi ve yapı boyutlarının genişletilmesi nedeniyle, iş devam ederken yeni fiyat yapılarak …-BKV-12-A poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” adıyla yeni birim fiyat düzenlenmesi” denildiğini, yargılama aşamasında tarafından yazılı savunma tevdi edildiğini, yazılı savunmasının dava dosyasında bulunduğunu, yazılı savunmasında belirttiği itiraz nedenlerinin gelinen aşamada da geçerli olduğunu, bununla birlikte, tazmin hükmüne itiraz babında ek açıklama yapılması gerektiğini, bilindiği üzere yeni birim fiyat yapılmasının usul ve esaslarının sözleşme ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi ile düzenlendiğini, sözleşme döneminde geçerli olan Yapım İsleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan islerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;

“(1) 12 nci maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubu teliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifınin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplanna ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplanna ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler,

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantaj la tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayma ait yerel rayiçleri.

(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.

(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyasla bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.

6) İdare istediği takdirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.”

Denildiğini, alt kısımda yeni birim fiyatın yapılmasına dair işlemlerin izah edildiğini, …-HKV-32 poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” iş kaleminin 06.09.2013 tarihli sözleşme eki Birim Fiyat Teklif Cetvelinin 241. sırasında yer aldığını (Dilekçe Eki: 1), …-HKV-32 poz numaralı imalatın sözleşme ekinde yer alan birim fiyat tarifinin dilekçe ekinde sunulduğunu, birim fiyat tarifinde:

“…-HKV-13-43...Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte Ø... mm Çapında Hat Kapama Vanası Yapısının + Ø...mm Çaplı Hava Vanası Yapısının Yapılması

Projelere, teknik şartnamelere ve İdare’nin talimatına uygun olarak, borulu hatlarda yer alan kuyu tipi hat kapama vanası yapısının yapılması. (TL/adet)

Birim Fiyata Dâhil Olan Masraflar:

İş bu birim fiyat, boru güzergâhı üzerinde ve projesinde gösterilen yerlerde kuyu tipi hat kapama vanası yapısının yapılmasında uygulanacaktır. Hat kapama vanası yapısının yerinde projesine uygun olarak yapılması için her türlü zeminde ve kayada, her derinlik ve genişlikte yapılması gerekli her türlü kazının bu tariflerin ekinde yer alan “Kazı Yapılması” tanımına, her türlü beton imalatının Beton imalatı tanımına, her türlü dolgunun “Dolgu Yapılması” tanımına, çeşitli çubuk demir, sac levha ve profil demirlerinden yapılan ve yerine konulup tespit edilen her türlü demir imalatında yine bu tariflerin ekinde yer alan "Çeşitli demir imalatları” tanımına uygun olarak yapılması, S420a betonarme demirlerinin temini, işyerine kadar taşınması, projesine göre kesilip, bükülüp hazırlanması, yerine konması ve bağlanması, girişte, çıkışta ve yapı içerisinde projesinde gösterilen flanşlar her türlü çelik, CTP ve PE 100 borular ile bağlantı parçaları, T, dirsek, redüksiyon, manşon, bağlantılarda kullanılacak conta, flanş, flanş adaptörü, irtibat parçası, montaj-demontaj parçası, vana sehpası ve bağlantıları, irtibat parçalan, sızdırmazlık levhaları, su tutucu PVC contalar, PVC havalandırma boruları. tahliye boruları, zincirli bir ucu körtapalı dişli T parçası, sürgülü vanalar, kelebek vanalar, küresel vanalar, gerekmesi halinde debi limitörleri ve basınç regülatörleri v.b. kuyu tipi hat kapama vanası yapısı imalinde kullanılacak her türlü malzeme arazi ve laboratuar deneylerinin yapılması. Yukarıda bahsedilen her türlü imalatlar ve deneyler için gerekli malzemelerin temini, nakliyesi, yükleme-boşaltması, yatay ve düşey taşımalar, montajı, işçilik, donanım, ekipman, iş makinaları, enerji ve su gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorluklan, randıman düşüklükleri ile yüklenici kârı, sigorta ve genel giderleri.

Birim Fiyata Dâhil Olmayan Masraflar:

Yok

Ölçü:

Projesinde gösterilen adet.

Ödeme:

Birim fiyat teklif cetvelindeki teklif birim fiyatı ile ödeme yapılır.

Not: Bu birim fiyat, ilgili boru bağlantısı ile yapı arasındaki tüm imalatları kapsamaktadır.”

Denildiğini (Dilekçe Eki: 2), .... -HKV-32 poz numaralı imalat ile yapılması öngörülen “sözleşme eki hat kapama vanası projesi”nin dilekçe ekinde sunulduğunu (Dilekçe Eki: 3), .... inşaatının devam ettiği aşamada … Genel Müdürlüğü tarafından “Etüt-Proje ve Fizibilite İşleri” konulu 18.11.2013 tarihli ve 677293 sayılı Genelge/Talimat yayınlandığını, Genelge/Talimatın yazının ekinde sunulduğunu, bahse konu Genelge/Talimat yazısında;

“Kurumumuzca inşa edilen sulamalar, bilindiği üzere su kaynağı baraj, gölet, depolama veya pompaj olsun küçük debilerde tüm sulama şebekesi borulu, büyük debilerde ise iletim hatları ana kanal klasik yedekler borulu şebeke olarak inşa edilmektedir. Borulu şebekelerde en önemli sanat yapılarından bir tanesi de hat kapama ve ayrım vanalarıdır. Hat kapama ve ayrım vanaları şebekenin ilk doldurulması ve işletme sırasında oluşan bir arıza nedeniyle hattın kapatılıp tekrar devreye alınmasında kilit unsurlardır.

Hat kapama ve ayrım vanaları; ekonomik, akışa karşı rahat kapatılabilir, az yer kaplamaları ve sızdırmaz olmaları nedeniyle çapa bağlı olarak 0 400 mm den sonra kelebek vana olarak projelendirilmelidir. Ancak kelebek vanalar tam açık veya tam kapalı pozisyonda (on - off) çalışmaya göre dizayn edilirler. Ayar vanası olarak kullanılamazlar. Çalışma prensipleri, dengeli şartlarda açılıp, dengesiz şartlarda kapatılabilir olarak yapılmışlardır. Şebekenin ilk doldurulmasında veya bir kısmının bir arıza nedeniyle boşaltılıp tekrar doldurulmasında kelebek vana açıldığında büyük miktardaki bir debi sisteme aniden girmekte, bu durumda şebekede darbelere ve hasara neden olmaktadır. Yani kelebek vana hattın doldurulması esnasında tek başına yeterli olamamaktadır.

Bu nedenle şebekenin yavaş yavaş uzun sürede darbelere maruz kalmadan doldurulabilmesi, yani işletmenin sağlıklı yapılabilmesi için ekte tip örneği ile By-Pass çaplan verilen sistemlerin .... sulama projelerinde kullanılması, ihale edilecek işlerde de proje revizyonlarının ihale kapsamında yeniden yaptırılması gerekmektedir.

Ayrıca; Borulu şebekelerde tabii zemin altındaki sanat yapılarında (hat kapama vana odası, ayrım yapısı odası vb.) sızdırmazlığı sağlamak için C25 beton sınıfı kullanılmalıdır. Tabi zemin üstünde tesis edilen sanat yapılarında da bütünlüğün bozulmaması için (sulama vanası, hava vanası yapılan vb.) kullanılan C16 betonarme betonu yerine de C25 beton sınıfı kullanılması uygun olacaktır.

Regülatör, tünel, galeri, sifon, pompa İstasyonu vb. açık kanal üzerindeki betonarme sanat yapılarında kullanılan C20 beton sınıfı yerine beton kalınlıklarının azaltılması ve sızdırmazlığın daha iyi sağlanabilmesi için C25 beton sınıfı kullanılması uygun görülmektedir. Gereğini rica ederim.”

Denildiğini (Dilekçe Eki: 4), Genelge/Talimat yazısına “By-pass hat kapama vanası çizimi ve By-pass hatları boyutlarının eklendiğini,

Bu çerçevede hat kapama vanası + koruma yapısı revize projesinin dilekçe ekinde sunulduğunu, … yeni fiyat hat kapama projesi + koruma yapısı olarak dilekçe ekinde sunulan revize projenin temel alındığını ve uygulandığını (Dilekçe Eki: 5), buna göre … Genel Müdürlüğü’nün Genelge/Talimatına uygun olarak; yapının güvenliği, rantabilitesi ve ekonomik ömrünün uzatılması faslından, .... -HKV-32-A “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte Ø2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” pozuna dair YF-02 yeni birim fiyatının yapılmasının icap ettiğini,

YF-02 (.... -HKV-32-A) yeni birim fiyatının üst kısımda belirtilen Yapım İsleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesine uygun olarak yüklenici ve İdare adına .... Proje Müdürlüğü tarafından birlikte hazırlandığını, 3 ayrı firmadan proforma fatura alındığını, metraj cetveli hazırlandığını, yardımcı fiyat analizi ve yeni fiyat analizi yapıldığını, yeni fiyat tutanağı hazırlandığını, .... .... .... Bölge Müdürlüğü tarafından tasvip edildiğini, Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığında incelendiğini, Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı olarak tarafından tasdik edildiğini, yeni birim fiyatın … Genel Müdürlüğünün … tarihli ve …sayılı Oluru ile onaylandığını, gerekli belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu, (Dilekçe Eki: 6-13), YF-02 (.... -HKV-32-A) yeni birim fiyat tutanağında;

“Yapım Şartları: İş bu birim fiyat, boru güzergâhı üzerinde ve projesinde gösterilen yerlerde kuyu tipi 0 2800 mm hat kapama vanası yapısının yapılmasında uygulanacaktır. Hat kapama vanası yapısının yerinde projesine uygun olarak yapılması için her türlü zeminde ve kayada, her derinlik ve genişlikte yapılması gerekli her türlü kazının bu tariflerin ekinde yer alan “Kazı Yapılması” tanımına, her türlü beton imalatının “’Beton İmalatı” tanımına, her türlü dolgunun “Dolgu Yapılması” tanımına, çeşitli çubuk demir, sac levha ve profil demirlerinden yapılan ve yerine konulup tespit edilen her türlü demir imalatında yine bu tariflerin ekinde yer alan “Çeşitli demir imalatları” tanımına uygun olarak yapılması, S420a betonarme demirlerinin temini, işyerine kadar taşınması, projesine göre kesilip, bükülüp hazırlanması, yerine konması ve bağlanması, girişte, çıkışta ve yapı içerisinde projesinde gösterilen flanşlar her türlü Çelik, CTP ve PE 100 borular ile bağlantı parçalan, T. dirsek, redüksiyon, manşon, bağlantılarda kullanılacak conta, flanş, flanş adaptörü, irtibat parçası, montaj-demontaj parçası, vana sehpası ve bağlantılan, irtibat parçalan sızdırmazlık levhaları, su tutucu PVC contalar, PVC havalandırma boruları, tahliye boruları, zincirli bir ucu körtapalı dişli T parçası, sürgülü vanalar, kelebek vanalar, küresel vanalar gerekmesi halinde debi limitörleri ve basınç regülatörleri vb kuyu tipi hat kapama vanası yapısı imalinde kullanılacak her türlü malzeme arazi ve laboratuar deneylerinin yapılması. Yukarıda bahsedilen her türlü imalatlar ve deneyler için gerekli malzemelerin temini, nakliyesi, yükleme-boşaltması, yatay ve düşey taşımalar, montajı, işçilik, donanım, ekipman, iş makinaları, enerji ve su gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri dahil … TL/Adet  

Sözleşme ve eklerinde bulunmayıp yapılması zorunlu görülen yukarıda yazılı 1 kaleminin, belirtilen fiyatla ve bu iş kalemine ait Birim Fiyat Tarifine uygun olarak hususunda sözleşmenin 30. maddesi ve Sözleşme eki Yapım İşleri Genel uyarınca, yüklenici ile anlaşmak suretiyle tanzim edilen işbu “Yeni Fiyat Tutanağı” üzere .... Genel Müdürlük Makamının onayına sunulmuştur.”

Denildiğini (Dilekçe Eki: 7), üst kısımda belirtildiği üzere, YF-02 (.... -HKV-32-A) yeni birim fiyatının revize edilen projeye istinaden hazırlandığını, imalat kalemleri, imalatın cinsi ve girdilerinin başlangıçta planlanan hat kapama vanasının projesine ve özelliklerine nazaran farklılık gösterdiğini, yapılan işlemin sözleşmeye, Yapım İşleri Genel Şartnamesine, genel hukuk kurallarına ve ekonomik prensiplere uygun olduğunu, kamu zararına neden olunmadığını, bu nedenle, Ek İlamda belirtilen, tazmin hükmüne gerekçe olarak gösterilen açıklamalara ve özet olarak; imalat girdilerindeki değişikliğin cüz’i olduğu, bu minvalde imalat girdilerindeki değişikliğe dair maliyetin ilk fiyata ilave edilmesi suretiyle fiyat yapılması gerektiği yönündeki değerlendirmeye katılmanın mümkün olmadığını, ayrıca, Ek İlamda yapılan açıklama ve değerlendirmenin, sözleşmeye, Yapım İşleri Genel Şartnamesine, genel ekonomik kurallara ve hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, hukuki olmadığını, Ek İlamda varsayılan açıklama ve değerlendirmenin, tüm işlere, tüm mal ve hizmet alımlarına ezcümle tüm ekonomik faaliyetlere şamil olması halinde, tüm sektörlerde tıkanma ve fiili imkânsızlık yaşanacağının çekişmesiz olduğunu, özetle, müracaatında belirttiği açıklamalar ve ilişikte sunduğu evrakın değerlendirilmesi suretiyle, yukarıda arz edilen sebepler ve re’sen tespit edilecek ve değerlendirilecek diğer hukuki gerekçelerle; temyize katılma talebinin kabul edilmesini ve tazmin hükmünün kaldırılmasını Kurulumuzdan istemiştir.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden .... Bölge Müdürü …, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde (genel anlamda sadece sorumluluk yönünden) özetle;

I- Hakediş, büro kontrolleri, yeni fiyat, analiz, tutanaklar ve evrakların kontrolünün Genel Müdürlüğün ilgili kurmay dairesi elemanları tarafından yapılmakta olduğunu, Yönergenin Madde 5/(5)’te; “İdarenin merkez ve taşradaki Şube Müdürleri, inşaatın sözleşme hükümlerine uygun olarak yürütülmesi için gerekli yazışmaları ve düzenlemeleri, proje, hakediş ve eklerinin uygunluğunu, yeni fiyatı, keşif artışı, süre uzatımı ve benzeri konuların tetkikini yapar ve bu bağlamda yapılan değişikliklerden ve bu işlemlerin doğru bir şekilde yapılmasından sorumludurlar.” denilerek sözleşme ve eklerine uygun işlerin yürütülmesi yönünden kontrolleri yapmakla sorumlu olduklarını,

II- Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi ve eklerine bakıldığında (Dilekçe Eki: 3) iş miktarları, metrajları, hesaplar ve tutulması gerekli evraklar yönüyle (şantiye günlük defteri -sürveyan günlük defteri - röleve defteri - puantaj defteri - ataşman defteri - yeşil defter ve diğer ekler) tamamının yapı denetim elemanlarınca, yerinde ölçüm ve tespitleri bizzat yaparak, tutulması ve imzalanması gereken evraklar olduğunu, bu evrakların hiçbirinde Bölge Müdürünün imzası yada parafı bulunmadığını,

III- HKV uygulama projelerinin revize edilmesi suretiyle by-pass sisteminin eklenmesinin, Ø2800 çaplı borudaki suyun itki kuvveti nedeniyle yapıda oluşabilecek kaymanın engellenmesi ve manşonlarda oluşabilecek sıyrılmaların ve patlamaların önlenmesi amacıyla yapının ağırlığının arttırılması için yapı boyutlarının büyütülmesi sonucu yeni fiyat yapma durumu ortaya çıktığını, 4734 sayılı Kanun gereği İdarenin hazırlamış olduğu yaklaşık maliyetin ihale sonuçlanıp sözleşmeye bağlandıktan sonra sözleşme eki olmadığı, ayrıca taraflar tarafından imzalanmış olan sözleşmede yüklenicinin ihaleye hazırlanırken kendi çalışmış olduğu ve teklif cetvelinde sunmuş olduğu fiyatların analizlerinin de sözleşmede yer almadığı hususlarının açık olduğunu, işin sözleşme eki YİGŞ’nin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin;

“(1) 12 nci maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret v/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayı rayiçleri …”

Hükmü çerçevesinde yeni birim fiyat hazırlanırken İdarede (.... Genel Müdürlüğü) mevcut olan 14.013/1 poz numaralı Her nev'i küskülük zeminde sınai imalât kazısı yapılması, kazının depo veya dolguya serilmesi, imalât veya inşaattan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması pozunun kullanıldığını, bu pozun tarifinde; “Her nev'i küskülük zeminin kazılması, kazı çukuru dışına atılması, gerekli imalât veya inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların ve duvar arkalarının doldurulup düzeltilmesi, artan kısmın veya tümünün 4 metreye kadar atılması veya taşıtlara yükletilip, depo veya dolgu yerinde boşaltılması, serilmesi, kazı yeri ile depo veya dolgunun düzeltilip muntazam hale getirilmesi için yapılan her türlü işçilik, malzeme, alât ve edevat giderleri ile müteahhit kârı ve genel giderler karşılığı dahil, (yalnız taşıma bedeli hariç) olmak üzere yapılan beher metreküp kazı fiyatı (İlişik listededir.) ÖLÇÜ: poz no 14.012/1 deki gibidir. NOT: poz no 14.012/1 deki gibidir.” ifadelerinin yer aldığını, .... .14.012/1 pozunun ölçü ve notunda ise; “ÖLÇÜ: Kazılmış malzemenin kazılmadan önce kazı yerinde projesine göre ölçülen ve sahalar ortalaması veya diğer bir metot ile hesap edilen metreküp cinsinden hacmidir. NOT : a- Derinliği 2,00 mt'den fazla olan kazılara ayrıca Poz No. 14.040'daki derinlik zammı fiyatı ödenir, b- İnşaat ve imalâttan sonra kazı yerinde kalan boşlukların ve duvar arkalarının doldurulması için sınai imalât kazısı kâfi gelmezse, eksik kalan kısmın doldurulması ilgili pozlardan ödenir, c- Bu birim fiyata, su zammı, iksa, taşıma, sulama ve sıkıştırma bedelleri dahil değildir.” ifadelerinin yer aldığını, .... Birim Fiyat Tarifleri Kitabında, “Kazı İşleri Uygulama Kriterleri” başlığı atında kazıların yapıldıkları yerlere aşağıdaki şekilde sınıflandırıldığını;

“1) Serbest Kazılar

2) Kanal açılması veya dere yatağı temizlenmesi veya derivasyon kazıları

3) Baraj Kazıları

4) Sınai İmalat Kazıları

5) Gölet, sel kapanı, ve bata tında yapılan kazıları ...”

Sınai imalat kazılarının ise; “Sınai imalatın inşaası için sınai imalat cinslerine göre (A) kotunun altında yapılan kazılardır. (A) kotu üstündeki kazılara yerine göre kanal açılması, dere yatağı temizlenmesi veya derivasyon kazıları veya “Serbest kazılar” fiyatları uygulanır. Genellikle (A) kotu yataklarda talveg; kanallarda kanal tabanı kazı kırmızı kotudur. Sınai imalat nevilerine göre (A) kotu müteakip sahifelerde şekillerle gösterilmiştir. Bunlar dışında sınai imalat bahis konusu olursa (A) kotu idarece tayin ve tesbit edilir.” şeklinde tanımlandığını, sorguda (ve sonrasında Ek İlamda) 14.013/1 poz no.lu sınai imalat kazısı birim fiyatı tarifinin Not-2 kısmından aynen alındığı belirtilen metnin, .... birim fiyat tarifinde bulunmadığını, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na ait, elle yapılan kazı birim fiyat tariflerinden alınmış olduğunun görüleceğini, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Cetvelinde yer alan 14.013 pozunun elle yapılacağı belirtilmekte iken .... Birim Fiyat Cetvelinde yer alan 14.013 pozunun elle yapılacağına dair herhangi bir tarif bulunmadığını, 14.013/1 pozunun, zemin su seviyesinin altında kalan derin kazıların makine ile yapılması durumunda kullanıldığını, sınai imalat kazıları bölümünde yer alan 14.013/1 pozunun sanat yapısı kazısına uygulanmasında bir tereddüt bulunmadığını,

IV- Yeni birim fiyatın kazı metrajı ile ilgili olarak; HKV kazısında, şev oranı projesine göre 1/1 alındığında; taban alanı (8,20 x 11,80 =) 96,76 m², üst alanı (0,84 x 24,44 =) 509,33 m² ve 6,32 m derinliği olan kazı hacmi [(96,76 + 509,33) / 2 x 6,32 =)] 1.915,24 m³ olarak hesaplanarak grobeton hacmi kadar (7,60 x 11,20 x 0,10 =) 8,51 m kazı ilave edilmesi suretiyle bulunan 1.923,75 m³’den, boru hendeği kazıları CTP boru döşenmesi birim fiyatlarına dahil olduğundan bu kısımdaki (3,70 x 4,54 x 19,08 =) 320,51 m³ hendek kazısı minha edilerek toplam kazı hacminin 1.603,24 m³ bulunduğunu, Dairenin kararma esas aldığı sorguda belirtilen 1.145.67 m³ hacmin nasıl hesaplandığının açıklanmadığını, yeni fiyatta yapılan hesabın doğru olduğunun düşünüldüğünü, derinliği 6,32 m olan kazı çukurunun şevsiz açılmasının, projesinde 40 cm olduğu görülen çalışma payında imalatın yapılabilmesinin pratikte mümkün olmadığı gibi, bu varsayımla hesap yapılması da doğru olmayacağını, daha rahat çalışma yapılabilmesi ve olabilecek kazaların önüne geçmek için 1/1 şev yerine daha geniş ölçülerde kazı yapılmış olup; bu sebeple firmaya herhangi bir ilave ödeme yapılmadığını, Dairenin kararına esas aldığı sorguda, Bilirkişi heyetince düzenlenen birim fiyat analizinde, yaklaşık maliyet analizinin baz alındığını, ancak, bilindiği üzere yeni sözleşme imzalandıktan sonra yaklaşık maliyet bedeli veya analizlerinin kullanılmasının hukuken mümkün olmadığını, yaklaşık maliyet analizleri ve bedeli gizli bir bilgi olup sözleşme imzalandıktan sonra da geçerliliğinin kalmadığını, sözleşme imzalandıktan sonra sözleşme ve meri mevzuatın geçerlilik kazandığını, bu sebeple, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun farklı hükümler içermesi sebebiyle ayrı Kanunlar olarak ortaya konulduğunu, bu sebeple, Bilirkişi Raporunda baz alınan yaklaşık maliyet analizinden kaynaklanan hatalar dışında, İdarece verilen Ø400 mm vananın yerleştirilmesi işçiliğinin birim fiyatı olan 36.1303 pozunun kullanılması, 04.768/09F01 poz no.lu rayiç bedeline yüklenici karı eklenmemesi gibi hataların da mevcut olduğunu, İdarenin (.... ) öncelikli olarak kendi birim fiyatını kullanmasını yeni fiyat usullerine uygun olmakla birlikte Sorguda .... .14.018 pozu yerine, fiyatı aynı olan KGM/14.018/K pozunun neden kullanıldığının da anlaşılamadığını, birim fiyat cetvelinde bir poz numarası ile temsil edilen her iş kaleminin bileşenleri ile bir bütün olduğunu, iptal edilmiş olan projeye ait imalatlarla, yeni projeye göre yapılacak olan imalatların ayrı ayrı iş kalemleri olduğunu, yüklenicinin teklifi ekinde, teklif fiyatında kullanmış olduğu rayiçleri idareye sunmadığı durumda, yaklaşık maliyet analizine göre artan veya eksilen iş miktarlarının başka rayiçlerle değerlendirilerek yeni birim fiyat tespitinin doğru olmayacağının izahtan vareste olduğunu, yüklenicinin teklif birim fiyatında kullandığı rayiçlerin, sadece sözleşme ekinde verilen eski projeye göre hesaplanan miktarlar için geçerli olduğu iddia edilirse, bu yaklaşımla, teklif birim fiyat cetvelindeki miktarı aşan her iş kalemi için yeni fiyat düzenlenmesi gerektiği sonucu ortaya çıkacağını, mer’i mevzuat çerçevesinde yeni birim fiyat tespitinin YİGŞ’nin 22’nci maddesine göre yapılmakta olup yüklenici açısından bağlayıcı bir yönü bulunmayan, iptal edilmiş olan projeye ait yaklaşık maliyet analizindeki miktarlarla, yeni proje üzerinden hesaplanan miktarlar arasındaki farkın, yüklenicinin teklifi ekinde analizlerini İdareye sunmadığı birim fiyatına ilave etmek suretiyle yeni fiyat belirlenmesinin, anılan şartname hükümlerine uygun olmayacağını, Ayrıca, Sayıştay’ın başka sorgularında fark metrajdan analiz yapılması sorgulanırken proje değişikliği sebebiyle YİGŞ 22’nci maddeye uygun olarak yeni projedeki metrajlara göre yapılan yeni fiyatın da neden fark metrajdan yapılmadığının sorgulanmasının anlaşılamadığını,

V-

1- Yeni Fiyata esas metrajlar, klaslar ve şevlerin ilişkin yapım ve sorumluluğun Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 14’üncü ve 15’inci maddelerine göre Yapı Denetim Teşkilatında olduğunu, analizlerin mevzuat yönüyle incelenmesinin ise Kurmay Dairedeki görevlilerde (… Sulaması işinde Proje İnşaat Daire Başkanlığı) olduğunu, yani fiyatın Kurmay Dairece incelenmekte ve Daire Başkanı tarafından onaylanmakta olduğunu, Bölge Müdürünün klas, nakliye mesafesi ve metraj vs. evraklarında imzasının bulunmadığını,

2- Tazmin hükmüne esas hakedişlerin 13.04.2016 tarihli 17 no.lu hakediş ile, 01.07. 2016 tarihli 18 no.lu hakedişler olup, .... Bölge Müdürlüğünden dilekçe ekinde sunduğu Personel Hareket onayı belgesine göre (Dilekçe Eki: 1) 22.02.2016 tarihinde ilişiğini keserek ayrıldığından imzası bulunmadığını, ayrıca yeni fiyat tutanağının imzasıyla Daire Başkanlığına gönderildiğini, Başkanlıkça onaylandığını, hükme esas raporda yazıldığı şekliyle Bölge Müdürlüğünce değil, Daire Başkanlığınca onaylandığını, çünkü işin bölge ihalesi olmayıp, merkez ihaleli olduğunu,

3- İşle ilgili bütün sorunların çözümünde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 51’inci maddesinde düzenlenen ihtilafların çözümü ile ilgili olarak tarafına hiçbir sorun ve problem getirilmediğini, ancak şüphe ve şikayetle tahkik, araştırma, soruşturma yapabileceğim/yaptırabileceği bir hususun da görev süresi içerisinde tarafına hiçbir zaman iletilmediğini,

4- Bölge Müdürlüğünde öncelikli görevinin; yapı denetim teşkilatının oluşturulması, ihtiyaçlarının karşılanması, birimler arasındaki koordinasyonun sağlanarak, ödenek ve önceliklerini tespit ve tayin ederek, ödenek üstü harcama yapılmamasını takip ve neticelendirmek olduğunu, zaten şikayet ve anlaşmazlık dışında, normal bir evrak olarak kurmay statüde olan daire başkanlığına gönderilmekte, hakedişle ilgili detaylı bütün incelemelerin burada yapılmakta, tasdik edilmesinin de Daire Başkanlığı tarafınca yapılmakta olduğunu, Bölge Müdürü olarak, Genel Müdürlüğün Valiliğe gönderilen bütün hakediş vs. bütün evrakların Bölge Müdürü tarafından imzalandığını, dolayısıyla vanaların yapı içinde kalan kısımlarla ilgili hesaplarının Başkanlık tarafından detaylıca kontrol ve incelemesi yapıldığından; ayrıca ihtisas ve tecrübeleri de bu yönde olduğundan kontrol etmediğini, her işi detayına kontrol etme imkanının zaman ve ihtisas yönünden bulunmadığını,

5- Bölge Müdürünün .... merkezde görev yapan, bölgenin bütün işlerini genel olarak takip eden, dolayısıyla her an araziye gitmediği gibi, hakedişlerde yerindelik görevi yapma imkanı hem zaman, hem de meslek ihtisası yönüyle olmayan, bu nedenle sadece evrak yönüyle işleri takip eden, ancak olağanüstü durumlarda (şüphe ve şikayet) işle ilgili araştırma, yeni heyet kurma görevlerini yapan bir idareci konumunda olduğunu, bu nedenle Bölge Müdürünün bu yönüyle değerlendirilmesi kanaatinde olduğunu,

6-Sayıştay Temyiz Kurulunun “İmalatın fen ve sanat kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılmayışından, sadece ilgili branştaki yapı denetim görevlisi sorumludur...” denilerek aldığı kararın, gerek 4735 sayılı Kanun, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, … Genel Müdürlüğü’nün 6200 Sayılı Kuruluş Kanunu, Borçlar Kanunundaki hukuki sorumluluk ve kusurlar yönünden bakıldığında, Yapı denetim görevi olmadığımdan, bütün evrakları Bölge Müdürü olarak imzaladığından; kanun, şartname hükümlerine uygun işler yaptığını, dolayısıyla sorumluluğunun olmadığının, kamu zararına sebep olmadığının açık olduğunu

İfade etmek suretiyle yukarıda arz edilen sebepler ve re’sen tespit edilecek ve değerlendirilecek diğer hukuki gerekçelerle, hukuka aykırı şekilde verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

(Sorumlular … ve …’ın temyiz dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaalarında özetle; dilekçelerde özetle; söz konusu işte sağ sahil 0+000 ve sol sahil 0+000 km’lerdeki hat kapama vanaları haricindeki 17 adet hat kapama vanasının tamamlandığı, 2 adet vananın ise arazi anlaşmazlığı nedeniyle yapılamadığı, bu iki vanaya ait yalnızca betonarme imalatların kaldığı, vana ve çelik parçalarının arazide olduğu, dolayısıyla yapılması istenilen kesintinin maliyetinin 30 no.lu hakedişe göre … TL olması gerektiği hususlarının ileri sürülerek, dilekçe ekinde bir kısım belgelere yer verildiği ve tazmin hükmünün kaldırılmasının istenildiği ifade edildikten sonra, dilekçe ekinde yer alan ve yargılama aşamasında bulunmayan belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından, sözü edilen belgelerin yargılamanın iadesini gerektirir nitelikte görülmesi halinde, bu yolda işlem ifasını teminen, dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu …’in temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede özetle;

- Ek İlama konu iş için düzenlenen 2016-2017 yıllarındaki geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak imzaladığı, … Genel Müdürlüğü tarafından yapımı gerçekleştirilen işlerin denetiminin 30/09/2010 tarihli … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, anılan Yönerge gereğince merkez veya bölge ihaleli işlerin arazideki denetiminin taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince gerçekleştirildiği, hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğü’ne sunulduğu, buradaki incelemenin ardından da Daire Başkanlığı’na ödeme yapılmak üzere gönderildiği, bahse konu iş için düzenlenen hakedişlerin de bu çerçevede incelenerek, ödenmek üzere imzaya sunulduğu,

- Hakediş ekinde kanıtlayıcı belge olarak yer alan Yapı Denetim Amirliğince hazırlanan tutanaklarda herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanmadığından evrakın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediği,

- 2016 ve 2017 yıllarında 308 adedi yapım olmak üzere 350 işin … … Bölge Müdürlüğünce yürütüldüğü, bu büyüklükteki bir iş hacmi içerisinde Bölge Müdürünün birebir arazinin her noktasında yapılan işlerin metraj ve imalat kalitelerinden sorumlu tutulmasının doğru olmadığı, her işin kendi kontrollük ve denetim amiri bulunduğu,

- Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli ve 43415 tutanak no.lu Kararında; bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkanı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulamayacağının belirtildiği, ayrıca Danıştay İkinci Dairesinin, Bölge Müdürünün inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediklerinden meni muhakeme kararı verilmesine ilişkin 1997/… Esas ve 1998/… sayılı Kararının bulunduğu,

- Görevde bulunduğu dönemde, ülkemizin içinde bulunduğu şartlar gereği birçok bölge müdürünün mesleki hayatında karşılaşamayacağı ender zorlu görevleri en zor şartlar altında gerektiğinde can pahasına yerine getirmiş olduğu, görevde bulunduğu sürece yatırım programı kapsamında yer alan işlerin dışında, terörle mücadele bağlamında ülkenin yüklemiş olduğu tarihi sorumlulukları itiraz etmeden yürüttüğü, Bölge Müdürü olarak şahsının, işin kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri ile eşit değerlendirilmiş olmasının bahsettiği şartlar altında ne kadar hakkaniyet ölçüsünde olduğunun Kurulumuzun takdirlerine arz ettiği,

- Yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürüttüğü, bu itibarla mükerrer veya fazla metraj ölçümü sebebiyle ortaya çıkan tazmin hükmünden şahsının sorumlu tutulmaması gerektiği

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; ek ilama konu olan edilen yapım işinde, “Boru Hattındaki Mükerrer Ödemeler” ile “Projedeki Basınç Sınıfına Uygun Olmayan Ödemeler”in tespitinin hakedişler düzeyinde yapılabilecek mahiyette olup, ayrıca işin fiilen başında bulunmayı gerektirecek nitelikte olmadığı, öncelikle ödemesi yapılacak hakedişlerde “metraj tutanakları” ve “yeşil defter” bulunmadığı, ödemenin tamamıyla “Teknik Rapor” adı verilen kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından karşılıklı imzalanan belgeye göre yapıldığı, Bölge Müdürü olan sorumlunun da geçici hakedişlerde tasvip eden sıfatıyla imzası bulunmakta olup, bu imzasından dolayı oluşan kamu zararından sorumluluğunun bulunduğu; bu nedenle talebin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu …’ın temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; Daire Kararının işin sözleşmesine, mevzuata, hukuka ve hakkaniyete, Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi çerçevesinde kanuna aykırı olduğunun ileri sürüldüğü ve sorgu aşamasında yapılan savunmada belirtilen hususlar aynen tekrar edilmek suretiyle tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edikten sonra; Ek İlamda da belirtildiği üzere …'ın sorumluluğunun ....-BKV-12-A poz numaralı yeni birim fiyatı “Bölge Müdürü'” sıfatıyla onaylamasından kaynaklandığı, diğer taraftan konunun esasına ilişkin olarak ileri sürülen hususların Ek İlamda detaylı bir şekilde değerlendirilip karşılandığı anlaşıldığından; talebin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde özetle; … Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve …sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Olurunun “Mali Yönden” başlığının 3. ve 4. maddeleri ile “İdari Yönden” Başlığının 8. ve 9. maddelerinde Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “Ambar Barajı Sulaması İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli kök raporunun Kurulumuza sunulduğunu, … Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Daire Başkanlığa verilen görev sonucu Başkanlıkça bir komisyon kurularak Sayıştay Başkanlığının “… İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapılmasının istendiğini, söz konusu rapor için Komisyonun yerinde incelemeler yaptığını ve Sayıştay’ın anılan işe ait hakedişlerin 30 sayılı hakediş itibarıyla incelemesi neticesinde ortaya çıkardığı hususlar nedeniyle oluşan kamu zararının tespiti için bir kök rapor hazırladığını, görevlendirilen Komisyonun 5 gün boyunca önem ve öncelik sırasına göre yerinde incelemelerde bulunduğunu, incelemeler sonucunda ortaya çıkan raporda belirtilen Sayıştay Ek İlamında belirtilen tüm kamu zararına sebebiyet verdiği iddia edilen kalemlerin tek tek incelendiğini, Sayıştay Ek İlamıyla 05.07.2021 tarihli 236 ek ilam no.lu, 27.04.2021 tarihli ve 214 sayılı Ek İlam sıra no: 1, Sorgu madde sıra no: 1 Kararında ....-BKV-12-A poz numaralı CTP Boru Üzerine Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800mm Çapında Hat Kapama vee Vana Yapısının Yapılması iş kalemine ait 17 no.lu hakedişte 10 adet, 18 no.lu hakedişte 9 adet olmak üzere toplam 19 adedinin ödemesi yapılmasına rağmen, ödemeye esasa alınabilecek ....-BKV-12-A poz numaralı imalat miktarının 11 adet olması nedeniyle (2016 yılı) … TL, aynı Kararın Ek İlam sıra no: 3 Sorgu madde no: 3’ün göre (2016 yılı) … TL, 2017 yılı Ek İlam sıra no: 3, Sorgu madde no: 3’üne göre (2017 yılı) … TL kamu zararına kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedildiğini, bu durumun gerçeği yansıtmadığını, …’nin 31.08.2021 tarihli kök raporunda yerinde yapılan incelemeler sonucunda 11 değil; 17 adet vananın yapıldığının gözlemlendiğini, bu sebepten dolayı oluşa kamu zararının … TL olduğunu ve bu durumun da vatandaşın işin yapılmasına izin vermemesinden dolayı kaynaklandığını, vatandaş izin verdiği takdirde söz konusu sorunun giderileceğini ve eksik işin tamamlanacağını, (aynı işle ilgili Ek İlamın diğer tüm maddelerini de kapsayacak şekilde de) Sayıştay’ın 2014 yılı Ek İlamında oluşturulan diğer konularla ilgili maddelerin kamu zararı tutarların da birinde … TL, bir diğerinde … TL olmak üzere toplam … TL olarak tespit edildiğini, …’nin kök raporunda bu zararın sayfa 36/38 ve sayfa 20/38’de … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay Ek İlamında hükmedilen kamu zararı ile … tarafından kök raporda hesaplanan kamu zararı arasındaki farkın bariz olduğunu, … raporunda toplam … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay raporunda ise bu tutarın … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay tarafından oluşturulan raporda 2013 fiyatları baz alındığında oluşan kamu zararı tutarının … TL civarında olduğunu, aradaki farkın basit bir hesaplama hatası olmadığını, Sayıştay’ın dayanak raporunun hatalı ve eksik olduğunun açıkça görüldüğünü açıkça görüldüğünü, arazide yapılan yüzeysel incelemelerin sonucunda hesaplanan tutarın gerçeği yansıtmadığını, yapım işlerinin 6098 Sayılı TBK’da yer alan eser sözleşmeleri kapsamında değerlendirildiğini, eser sözleşmesinin detaylarının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmesi Kanunu ve ikincil mevzuatında belirlendiğini, ikincil mevzuat olarak yüklenici ile yapılan sözleşmenin 19. maddesi gereği “Yapım İşleri Genel Şartnamesi”nin işaret edildiğini, bu durumda sözleşme eki olan Şartname’nin 39/1-c maddesinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.” hükmü ve YİGŞ 39/4 maddesinde yer alan; “… b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir. ... f) Her hakediş tutarından, bir evvelki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutara idarece ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi eklendikten sonra bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir.” hükmü doğrultusunda yanlış hesaplanan bir metrajın sonraki hakediş ile düzeltilebileceği ve teftiş ve Sayıştay tespitlerine konu olan metraja dayalı ölçümlerin her an sahada tekrar ölçülebilme imkanı olduğundan; bunlara ilişkin metraj miktarlarının düzeltilerek hakedişten kesilebileceğinin açık olduğunu, ayrıca YİGŞ 40/1-a maddesindeki; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükümler ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, ayrıca teftiş ve Sayıştay raporlarına konu olan birim fiyat tarifesine uymayan ödeme aşaması oluşmadığı halde ödenen imalatın bedelinin ödenmesinin söz konusu olmadığını, temyiz dilekçesinde de belirttiği üzere söz konusu ödemelerin geçici avans niteliğinde olup temyiz dilekçesinde sunulan Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararlarında da görüleceği üzere izleyen hakedişlerde söz konusu durumu düzeltme imkânı bulunduğunu, yapılan işlerin ilim ve fenne uygun olmadığı düşüncesinden hareketle, henüz tamamlanmamış, deney aşamasına gelmemiş, deneyleri yapılmamış işler için oluşabilecek zararlar yönünden bedel tespiti yapılmasının doğru olmadığını, yukarda ayrıntılarıyla belirttiği üzere; …’nin kök raporunun yeni belge niteliğinde olduğunu, söz konusu rapor göz ardı ederek yapılacak olan incelemenin sağlıklı olamayacağının aşikar olduğunu, söz konusu raporun karar verirken göz önüne alınmasının zaruri olduğunu, 30.01.2019 tarihli ve 45552 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında özetle; “Temyiz Kuruluna sunulan yeni belgeler gerekse de önceden sunulmuş belgeler, kamu zararı hesabı ve sorumluluk bağlamında dikkate alınmayan hususlar yeniden değerlendirilmeden tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet görülmediğinden; tazmin hükmünün bozulmasına ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine” karar verildiğini, Sayıştay Ek İlamından sonra oluşturulan yeni belge niteliğindeki … kök raporunun Temyiz Kurulu tarafından verilecek kararda göz önüne alınmaması neticesinde ortaya tarifi imkânsız zararlar doğacağını ve şahsının mahvına sebebiyet vereceğini ifade etmek suretiyle Sayıştay 8. Daire Başkanlığı 3018/3376/6/... sayılı sorgularına konu edilen Ek İlamların bu rapor kapsamında değerlendirilerek, gerekirse tekrar bilirkişi incelemesi yapılarak yeni bir rapor alınması ve bu rapor doğrultusunda kararın tekrar değerlendirilmesini teminen bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesini Kurulumuza arz etmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde (Ek İlamın 2’nci., 3’üncü, 4’üncü ve 6’ncı maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; Savcılık Makamı değerlendirmesinde yeşil defterlerin bulunmadığının ifade edildiğini, Dilekçe Eki: 1’de sunduğu söz konusu işe ait yeşil defter kapak sayfaları incelenirse, metraja ilişkin belgelerin de Yapı Denetim Amiri ve Kontrol Mühendisi tarafından kontrol edilerek imza altına alındığının görüleceğini, yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürütmekte olduklarını, … Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’nın “Cam Takviyeli Plastik (CTP) Borular Genel Teknik Şartnamesi” ve ilgili standartlara göre, her bir boru istenilen niteliklerde olduğunun doğrulanması amacıyla gerekli testlere tabi tutulmadan fabrikadan şantiyeye sevk edilmediğini, söz konusu testlerin sahada yapılma imkanı/ihtiyacı bulunmayıp, fabrika testlerinin bu konuda kanıtlayıcı belge olduğunu, bunun dışında … tarafından kurulan “muayene komisyonları" tarafından da fabrikaya gidilerek örnekleme yapılmak suretiyle çeşitli testler (iç çap, dış çap, et kalınlığı, anma boyu, sızdırmazlık, boyuna çekme, çember çekme, yüzey sertliği, rijitlik. vb.) yapıldığını, söz konusu testlerin Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş personel tarafından fabrikalarda bizzat yerinde yapıldığını, söz konusu testlere ilişkin örnek belgelerin Dilekçe Eki: 2’de yer aldığını, sunmuş olduğu bu belgelerde;

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış imalat tespit tutanakları.

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış İhzarat tespit tutanakları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış iş kalemi takip çizelgeleri,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış metraj cetvelleri,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış imalat durumunu gösterir teknik raporlar,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış gömlekleme malzemesi sıkılık deney raporları ve özetleri,

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış hakediş dönemlerinde yapılan iş kalemleri tespit tutanakları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanan kesin hesap icmalleri,

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış kesin hesap tutanakları, kesin hesap metraj cetvelleri,

• Muayene komisyonları tarafından imzalanan test ve muayene tutanakları, muayene kabul raporları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış boru sicil tutanakları,

• Boru üretici akredite firmalar tarafından imzalanmış Boru Sicil Listeleri (Esen Plastik, Süperlit)

Yer almakta olup, bu belgelerde inceleyeni şüpheye düşürecek bir husus bulunmadığını, ayrıca dilekçe ekinde sunmuş olduğu belgelerden de görüleceği üzere ödemelerin sadece teknik raporlar üzerinden değil, yeşil defter, metraj, tutanak, muayene ve test raporları, sıkılık deneyleri vb. birçok husus birlikte değerlendirilerek gerçekleştirildiğini, Boru Haltındaki Mükerrer Ödemeler” ile "Projedeki Basınç Sınıfına Uygun Olmayan Ödemeler”in tespiti hakedişler düzeyinde yapılabilecek mahiyette olsa idi Genel Müdürlük ihaleli olan işte gerek projelerin ve gerekse hakedişlerin nihai onay makamı olan Genel Müdürlüğün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından da gerekli tespitlerin yapılabileceğini, zaten bu gerekçe ile … Genel Müdürlüğü çalışanlarının bu hususlarda ek ilama konu edilmediğini, fabrikalarda ilgili komisyonlar tarafından yapılan tüm test ve muayenelere ait belgelerin de Dilekçe Eki: 2’de mevcut olduğunu, bunların dışında, … Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu ve ek ilama konu olan iş kalemleriyle ilgili imalatların son durumunu gösteren 31.08.2021 tarihli raporda (Dilekçe Eki: 3) aşağıdaki tespitlerin yapıldığını, söz konusu tespitin Ek İlama ilişkin savunmasını verdiği gün imza altına alınmış olduğundan daha önceden belirtmesinin mümkün olamadığını,

• Sağ ve Sol Sahilde Ana boru hattında toplam 47.423 m CTP boru döşemesi yapıldığını (Oysa Ek İlamda hakedişe konu edilen 48.159 m borudan 3.660,70 m borunun yapılmadığı iddia edilerek ilam konusu edildiğini/Herhangi bir aletli ölçüme de dayanmadığını)

• 41.197 m Ana hat işletme ve bakım yolu yapıldığını (Oysa Ek İlamda 71.950 m işletme ve bakım yolunun yalnızca 2.000 m yapıldığı değerlendirilerek kalan 69.950 m'lik kısmın ilam konusu edildiğini/Herhangi bir aletli ölçüme de dayanmadığını)

• 17 adet 2800 mm HKV imalatı yapıldığını, 2 adet hat kapama vanası da sahada olup, vatandaş muhalefeti nedeniyle yerleştirilemediğini (Oysa Ek İlamda toplam 19 adet hat kapama vanasının 11 adedinin yapıldığı belirtilerek kalan 8 adet hat kapamasının ilam konusu edildiğini)

• 119,67 m yatay sondaj imalatı yapıldığını,

• Gömlekleme/yastıklama malzemesi ile ilgili değerlendirmenin boruların sızdırmazlık testleri sonucunda yapılabileceği, … …. Sondaj Şube Müdürlüğünün gerçekleştirmiş olduğu sondaj çalışmalarından elde ettiği verilerde, yerinde yapılan incelemelerde tek manevra boyunda susuz olarak gerçekleştirilen karot alımı neticesinde elde edilen karot yüzdelerinin oldukça düşük olduğu, gerçekleştirilen sondajlar sonucunda elde edilen sonuçların zemin durumu hakkında yorum yapılmasına elverişli olmadığı, bu durumun temel sondaj yöntemi ile hendek dolgusunun loglanamayacağı olarak da yorumlanabileceğinin değerlendirildiğini,

Tüm bunların dışında da hakedişlere konu edilmeyen 994 parça vananın da tümüyle sahaya getirilmiş olduğunun Sayıştay raporunda da ifade edildiğini, bu tespitlerden de görüleceği üzere Ek İlama konu olan miktarlarda çok ciddi hataların söz konusu olduğunu, Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu ve Ek İlama konu olan iş kalemleriyle ilgili imalatların son durumunu gösteren 31.08.2021 tarihli raporda sağ ve sol sahilde ana boru hattında toplam 47.423 m CTP boru döşemesi yapıldığının ifade edildiğini, bu tespit raporunda hakedişte ödemesi yapılan, ancak döşenmemiş olan 736 m (48.159 m-47.423 m) CTP boru bulunduğunun ayrıca ifade edildiğini, …'nin Cam Takviyeli Plastik (CTP) Borular Genel Teknik Şartnamesi madde 6.1 Uzunluk başlığı altında “Aksi belirtilmedikçe cam takviyeli plastik borular en fazla 6 m anma uzunluklarında olacaktır. Borunun döşeme uzunluğundaki tolerans ± 60 mm'dir.” denildiğini, bu durumun Dilekçe Eki:2’de sunduğu “Muayene ve Kabul Tutanaklarının-Boru Anma Boyu" başlığı altında da kabul edilen tolerans payı olarak gösterildiğini, dolayısıyla 48 km'lik bir hatta boru üretim hassasiyetinden kaynaklı farkın dahi 480 m olabildiğini, oysa ek ilama konu sahadaki tespitlerin fabrikadan çıkan boruların hepsinin hatasız şekilde 6 m uzunluğunda olduğu kabulü üzerinden olup, ayrıca hiçbir aletli ölçüme de dayanmadığını, bu ölçüde bir toplam farkın da yalnızca görevde bulunduğu süre içerisinde değil, işin başından itibaren düzenlenen 30 ayrı hakedişin toplamında gerçekleştiğini, yukarıda izah ettiği tüm hususlar göz önünde bulundurulduğunda toprak altına yerleştirilen sahadaki imalatlara ilişkin böyle bir farkı da Bölge Müdürünün tespit etmesinin mümkün olmadığını, bu sorumluluğun yapı denetim amiri ve kontrol mühendisinde olduğunu, imalatın niteliği konusundaki tereddüdün gerek denetim teşkilatı ve gerekse kabul komisyonları tarafından değerlendirilerek devam eden işte sözleşme kapsamında işlem yapılması gerektiğini belirtmek istediğini ifade ettikten sonra … sulama inşaatlarında kullanılan boruların fabrika test ve kabul işlemlerinin “Test Heyetleri/Muayene ve Kabul Heyetleri” tarafından yapıldığı, sahadaki imalatlara ait tüm metraj ve kontrollerin ilgili sürveyanlar, kontrol mühendisi ve denetim amiri tarafından gerçekleştirildiği, bunlara ait metraj ve tutanakların kontrol mühendisi ve denetim amiri tarafından imzalandığı, hakediş içindeki bu evrakların Bölge Müdürünü şüpheye düşürecek mahiyette olmadığı, Bölge Müdürüne herhangi bir olumsuz durumun sözle veya yazılı olarak rapor edilmediği, Yapı Denetim Amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürüttüğü, Bölge Müdürünün hakedişte İnceleyen sıfatı ile imzasının bulunduğu, 27.07.2017 tarihinde … Genel Müdürlüğü’nün sulama inşaatlarından sorumlu uzman teknik heyeti tarafından sahada bizzat incelemelerde bulunulduğu, tüm bu incelemelerde de gerek boru ve gerekse yastıklama malzemesi ile ilgili olumsuz bir durumun tespit veya rapor edilmediği, önceki temyiz dilekçesinde vermiş olduğu Genel Müdürlüğün inceleme tarihindeki fotoğraflarından da anlaşılacağı üzere yastıklama malzemesinin gözle görüldüğü, Bölge Müdürünün her işin başında sürekli olarak durmasının, toprak altındaki imalatları görmesinin mümkün olmadığı hususlarını (yine önceki temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü hususları da tekrar etmek suretiyle) Kurulumuza bildirmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde özetle; savunmasıyla ilgili olarak Sayıştay Temyiz Kurulu Savcılık makamınca Temyiz kuruluna verilen görüşte; tarafına yönlendirilen ve … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Yönergesinin dayanak olarak gösterilen 5.2’nci maddesi aynen tekrarlanarak, kamu zararına sebep olduğu hususunun tekrarlandığını, Savcılık mütalaası üzerine ısrarla Bölge Müdürü olarak genel sorumlu olduğunu, gerek 4734 sayılı Yasa’nın 53/b maddesine göre hazırlanan Yapım İşleri Genel Şartnamesine, gerekse 6200 sayılı Yasa’ya göre bölge müdürünün yapı denetim görevi olmadığı hususunun vurgulandığını, ancak yetki ve sorumluklarıyla ilgili Kurulumuzun çok daha ehil ve bilgi sahibi olduğunu ve genel sorumluluğunun en önemli dayanağı olan 5018 sayılı Yasadaki üst yönetici görev ve sorumluluklarımdan bahsetme zorunluluğunun hasıl olduğunu, 5018 sayılı Kanunda kamu mali yönetiminde yer alanların görev yetki ve sorumluluklarından (Dilekçe Eki: 1), özellikle Bölge Müdürü olarak yetki ve sorumluluklarıma bakıldığında; 

1- 5018 sayılı Yasa yönünden;

Madde 11 - Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. (Mülga ikinci cümle: 3/10/2016-KHK- 676/69 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7070/55 md.) (Ek cümle: 2/7/2018-KHK-703/213 md.) Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. (4)”

Denildiğini, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün hazırladığı, 31.12.2015 tarihli ve 26040 sayılı 4. Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sıra nolu Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ, ayrıca 5018 sayılı Kanunun 22’inci maddesi uyarınca kamu idarelerinin merkez teşkilatı harcama yetkililerinin, merkez dışı birimlerine ödenek belgesi gönderme belgesi düzenlemek suretiyle ödenek gönderdiklerini, ödenek gönderme belgesiyle ödenek gönderilen merkez dışı birimlerin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğunu, merkez dışı birimlerde harcama yetkililerinin görev unvanları itibarıyla aşağıdaki gibi belirlendiğini;

Ödenek Gönderme Belgesiyle Ödenek Gönderilen Birim Harcama Yetkilisi

Bölge Müdürlükleri veya eşdeğer birimler Bölge Müdürü veya eşdeğer vekili

İl Müdürlükleri veya eşdeğer birimler İl Müdürü veya eşdeğer vekili

İlçe Müdürlükleri veya eşdeğer birimler İlçe Müdürleri veya eşdeğer birimler

5018 sayılı Yasanın 11’inci maddesi gereği Bölge Müdürü veya eşdeğer vekilinin en üst yönetici olduğunu, yine 5018 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde; “Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlar, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu sorumluluklarının yerine getirilmesinden en üst yöneticiye karşı sorumludur.” denildiğini, dolayısıyla Bölge Müdürünün, DSÎ Genel Müdürlüğünün en üst yöneticisi konumundaki … Genel Müdürüne karşı sorumlu olduğunu, hukuken 5018 sayılı Yasaya, 4734 sayılı Yasanın 53/b maddesine göre hazırlanmış olan Yapım İşleri Genel Şartnamesine ve 6200 sayılı Yasa’ya göre bölge müdürünün yapı denetim görevi bulunmadığını, ilgili kanunlarda verilmeyen, yapım işlerinde el kitabı konumunda olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 14’üncü, 15’inci ve sonraki maddelerinin, yapı denetim teşkilatından, atanmasından, yetki ve sorumluklarından çok açık bir şekilde bahsetmekle birlikte; Bölge Müdürü ya da muadili bir üst yöneticinin, yapı denetimle ilgili görev ve sorumluluğundan hiçbir şekilde bahsetmediğini, dolayısıyla 5018 sayılı Yasada açıkça üst yönetici olarak görev tanımı ve sorumluluğu tariflenen Bölge Müdürüne, Denetim Yönergesine bir madde ekleyerek ya da bu maddeye atıfta bulunarak, yapı denetim hizmetleri sorumluluğunu vermenin doğru olmadığını, esasen Yapı Denetim Yönergesinin 5.2 maddesinin de açıkçası yapı denetim görevi yüklemediğini, “İş ve işlemlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesinden ve süresinde bitirilmesi için bütün tedbirleri almakla sorumludur.” derken yapı denetim sorumluluğu yüklemediğini, yanı sıra, bahse konu işte sözleşme ve eklerine aykırı olarak, alması gerekirken almadığı hiçbir tedbir de bulunmadığını, dolayısıyla, 10. Bölge Müdürlüğünün en üst yöneticisi konumunda olması itibarıyla; 6200 sayılı Yasaya, yapım işlerinde el kitabı konumundaki Yapım İşleri Genel Şartnamesine, 5018 sayılı Yasanın 11’inci, 31’inci, 32’nci ve 71’inci maddelerine açıkça aykırı olan Denetim Hizmetleri Yönergesinin 5.2 ve 6.3 maddelerini uygulamanın, … Genel Müdürlüğünün en üst yöneticisi olan … Genel Müdürünü, 10. Bölge Müdürlüğünün en üst yöneticisi olan … Bölge Müdürünü yapı denetim hizmetleri içinde ve sorumlusu ilan etmenin kanuni ve hukuki dayanağı bulunmadığını, diğer taraftan, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde; “Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem ve ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denildiğini, sorguya (ve sonrasında ek ilama) esas konular ile ilgili olarak, mevzuata aykırı bir karar, işlem veya eylemim bulunmadığını, Yapı Denetim Teşkilatı veya yüklenicinin aralarında anlaşmazlık ya da sorun olabilecek bir hususu tarafına yazılı veya sözlü olarak iletmediğini, dolayısıyla, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 51 inci maddesine göre çözüm imkânının kullanılma imkânı da kalmadığını, burada, 5.2 maddesinde bahsedilen iş ve işlemlerle ilgili olarak; iş ve işlemlerin sözleşmeye ve eklerine uygun olarak ve süresinde bitirilmesi için hangi tedbirleri almadığının bildirilmediğini,

2- Görev süresi içerinde yapılan (16 no.lu hakediş dahil) hakedişleri emekli olması nedeniyle ancak temin edebildiğini, ....-BKV-12-A “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” yeni fiyatını bu hakedişlerin içerisinde göremediği gibi, ödemelerin kendi görev süresinin bittiği 22.02.2016 tarihinden sonraki hakedişlerde yapıldığını,

3- Ayrıca 01.10.2021 tarihli savunmasında belirttiği üzere, Denetçi ve görevlendirdiği Bilirkişi tarafından belirlenen fiyatın, sözleşme ve eki Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki yeni fiyatın belirlemesi ile ilgili olarak “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesine açıkça aykırılık teşkil ettiğini,

4- Kazının şevli yapılıp, yapılmadığını işin bitimi sonrası, yapının kazıdan sonraki boşluklarının doldurulmasından sonra tespit etme imkanı bulunmadığını,

5- Bilirkişilerin … işleri ile ilgili yetersiz ve ehil olmamaları yanında, sözleşme mevzuatına aykırı olarak, sözleşme öncesi yaklaşık maliyetten hareketle analiz yaptıklarını, ayrıca … birim fiyat tariflerinde 14.013/1 pozu kazı ne ile yapılırsa yapılsın elle ödemesi imkan dahilinde olan ve bu konuda hiç şüphe bulunmayan bir konuda Denetçiye doğru bilgi vermeden, Karayollarında yapım şartına bağlı olan Karayolları pozunu kullanarak Denetçiyi ve karar veren Daireyi yanılttıklarını,

6- Paçal bir fiyat olarak yapılan bir analizdeki şevin fiilen yapılmamasını gerekçe göstererek analizin yanlışlığını iddia etmenin çok gerçekçi olmadığı gibi, Sayıştay Bilirkişilerinin duruma göre, yeni fiyatın içinde fiyatın düşüklüğüne göre birim fiyat tarifleri ve fiyatları çok farklı olan Karayolları birim fiyatlarını da, … fiyatlarından önce kullanarak Yapım İşleri Genel Şartnamesine, dolayısıyla sözleşmeye aykırı hareket ettiklerini,

7- İdarece yeni fiyat yapılırken şevin 1/1 alınması emniyet katsayısı olup, analizin yapımında bir eksiklik bulunmadığını, 14.013/1 “Her nevi küskülük zeminde kazılması” pozunun … Birim Fiyat Tarifleri 9. Baskıya tamamen uygun olduğunu, bunun yerindeki takibinin yapı denetim elemanı ile yüklenicinin sorumluluğunda olduğunu, bölge müdürünün 5018 sayılı Yasa’nın 11’inci maddesine göre üst yönetici olup yapı denetim sorumluluğu ve şevin yerinde takibi ile, analizde kullanılacak kazı klasını tespit etme görev ve sorumluluğu bulunmadığını,

8- İmalatların bütün ödemeleri görev süresi dışında yapıldığı gibi, 14.013/1 pozu da dahil hiçbir klasın tarafından imzalanmadığını, şevin yerinde tespitinin ise Yapı denetim görevlisi ile yardımcı denetim görevlilerinin sorumluluğunda olduğunu, Bölge Müdürü olarak sorumluluğunun bulunmadığını Kurulumuza bildirmiştir.

(Sorumlu …’in ikinci temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede; … Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı bünyesinde oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu 31.08.2021 tarihli rapora yer verildiği ve Sayıştay 8. Daire Başkanlığı’nın 3018/3376/6/… sayılı sorgularına konu edilen Ek İlamların, bu rapor kapsamında değerlendirilerek, gerekirse tekrar bilirkişi incelemesi yaptırılıp yeni bir rapor alınmasının teminen kararın bozulmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; konunun esasına ilişkin olarak dilekçe ekinde gönderilen ve yargılama aşamasında bulunmayan belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından; sözü edilen belgelerin yargılamanın iadesini gerektirir nitelikte görülmesi halinde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu …’in ikinci temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından; yargılamanın söz konusu mütalâaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu …’ın ikinci temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede; 5018 sayılı Yasanın 11'inci maddesi gereği Bölge Müdürünün üst yönetici konumunda olduğu, anılan Yasada Üst Yönetici olarak görev tanımı ve sorumluluğu tariflenen Bölge Müdürüne Denetim Yönergesine atıfta bulunularak, yapı denetim hizmetleri sorumluluğunun verilemeyeceği, ayrıca hakediş ödemelerinin yapıldığı tarihler itibariyle emekliye ayrılmış olması nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığı ileri sürülmekte ise de, ilk mütalaada da belirtildiği üzere …'ın sorumluluğunun ....-BKV-12-A poz numaralı yeni birim fiyatı “Bölge Müdürü” sıfatıyla onaylamasından kaynaklandığı; dolayısıyla ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından; yargılamanın söz konusu mütalâaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ve aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sırasında görüşülen dosyalarla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ve adına sorumlu vekili Av. … ve sorumlu … adına sorumlu vekili Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, (Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti tespitlerine de dayandırılarak) söz konusu işe ait sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan .... -HKV-32 poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” iş kalemine göre yapılacak olan imalata by-pass sisteminin ilave edilmesi ve yapı boyutlarının genişletilmesi nedeniyle, iş devam ederken yeni fiyat yapılarak .... -BKV-12-A poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” adıyla yeni birim fiyat düzenlendiği, ancak bu fiyatın fark analiz yöntemiyle belirlenmesi mümkün iken; en baştan müstakil bir fiyat düzenlenmek suretiyle hatalı belirlenerek kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.

Öncelikle, 04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında:

“(1) 12 nci maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.

(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.

(6) İdare istediği takdirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin bu hükmünde; sözleşmelere konu işlerin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile Şartname’nin 21’inci maddesine göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, yine hükümde belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği ifade edilmiştir. Buradaki düzenleme, iş kapsamında yapılacak yeni veya ilave işlerin yeni birim fiyatlarının tespitine yöneliktir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından .... İşine ilişkin olarak hakedişlere giren ödemelerin yerinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması amacıyla, konusunda uzman mühendislerden oluşan Bilirkişi Heyetince düzenlenen 22.03.2019 tarihli .... İşine Ait Bilirkişi Kurulu Raporunun, söz konusu işe ait .... -BKV-12-A pozuyla ilgili kısmında;

• “.... -HKV-32 poz numaralı imalata ait yaklaşık maliyet analizinde, yapılacak olan kazılara ilişkin olarak 15.002 poz numaralı “Her cins zeminde kanal açılması”, 15.007 poz numaralı “Her cins küskülük zeminde kanal açılması” ve 15.011/1 poz numaralı “Yumuşak kayalık zeminde patlayıcısız kanal açılması” iş kalemleri baz alınmıştır. Söz konusu iş kalemlerinin birim fiyatları ise sırasıyla … TL, … TL ve … TL’dir. Ancak, .... -BKV-12-A poz numaralı yeni birim fiyat analizinde kazı imalatı, … TL birim fiyatlı 14.013/1 poz no.lu “Sınai imalat kazısı” pozu üzerinden ödenmektedir. 14.013/1 poz no.lu imalatın birim fiyat tarifinin “Not 2” kısmında aynen;“ Makine ile kazı yapılmasının mümkün olmadığı (makinenin giremediği, girmesine müsaade edilmeyen veya ulaşımın sağlanamadığı iş mahallerinde) veya makineli kazı yapılması halinde telafisi mümkün olmayan zararların oluşmaması için (koruma ve SİT alanları vb.) yapı denetim elemanı tarafından, yerinde yapılacak tespit ve teknik gerekçeleri belirtmek ve idarenin onayının alınmasından sonra el ile kazı birim fiyatı uygulanır.” denilmektedir. Ancak, bahse konu alanda makinalı hendek kazısı yapılmış olup bu pozun kullanılması uygun değildir.”

• “Yeni birim fiyata ait kazı metrajlarında 6,32 metre derinlikte, kazı taban alanı 96,76 m², kazı üst alanı 509,33 m² olarak görünmekte olup boru kazısı minha edildiğinde kazı hacmi 1.603,249 m³ olarak görünmektedir. .... Kazı İşleri Teknik Şartnamesi 6. Maddesinde, toprak zeminler için şev oranı 1/1 olarak belirlenmekte, ancak İdarenin görüşü doğrultusunda bu oranın değiştirilebileceği belirtilmektedir. Vana kazısında şev oranı 1/1 alındığında toplam kazı hacmi 1.145,67 m³ olmaktadır. Yerinde yapılan çalışmalarda vana odalarının kazısında şev görülmemiştir.”

• “Tanzim edilen .... -BKV-12-A poz numaralı yeni birim fiyat, işe ait Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan .... -HKV-32 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde belirtilen imalatlara ek olarak bypass hattı ve betonarme imalatlarından kaynaklı ilave işleri içermektedir. Dolayısıyla, düzenlenen yeni birim fiyat analizine, yüklenici teklifi olan .... -HKV-32 poz numaralı iş kalemi baz alınmalı ve yapılacak olan ilave imalatların söz konusu teklife dahil edilmesi gerekmektedir. Ancak yeni birim fiyat hazırlanmasında yüklenicinin teklifi göz ardı edilerek, vana imalatında işin esasını değiştirecek bypass hattı dışında mekanik bir değişiklik olmamasına rağmen, iş kapsamındaki tüm girdiler yeniden ele alınarak, .... ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları üzerinden (vananın zati bedeli proforma fatura üzerinden belirlenmiştir.) analize dâhil edilmiştir. Yüklenicinin .... -HKV-32 poz numaralı birim fiyata teklifi olan … TL içerisinde vana imalatlarının tamamı bulunmakta olup, bypass hattı ve betonarme imalatlarından kaynaklı değişikliklerin yüklenici teklif birim fiyatına ilave edilerek yeni birim fiyat oluşturulması yoluna gidilmesi gerekirken, tüm alt imalat kalemlerinin sil baştan analize dâhil edilerek yeni birim fiyat oluşturulması uygun değildir.”

Şeklinde tespitler yer almıştır.

Kamu zararının tazminine hükmeden Dairemizce yukarıda belirtilen Bilirkişi tespitlerinden hareketle; yerinde yapılan denetim çalışmalarında .... -BKV-12-A poz numaralı yeni birim fiyat tanzim edilirken, yüklenicinin teklifi tamamen göz ardı edilerek, iş kapsamındaki tüm girdilerin yeniden ele alınarak analize dahil edildiğinin görüldüğü, ancak .... -BKV-12-A poz numaralı yeni birim fiyatın, yüklenici tarafından verilen sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan .... -HKV-32 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde belirtilen imalatlara ek olarak bypass hattı ve betonarme imalatlarından kaynaklı ilave işleri içerdiği, dolayısıyla, düzenlenen .... -BKV-12-A poz numaralı yeni birim fiyat analizinde, yüklenici teklifi olan .... -HKV-32 poz numaralı iş kalemi baz alınarak, yapılacak olan ilave imalatların söz konusu teklife dahil edilmesi gerektiği, yüklenici teklifinde yer alan .... -HKV-32 poz numaralı birim fiyata sadece bypass hattı ve betonarme imalatlarından kaynaklı değişikliklerin ilave edilmesi suretiyle yeni birim fiyat tanzim edilebilecekken, tüm alt imalat kalemlerinin yeni baştan analize dâhil edilerek yeni birim fiyat oluşturulmasının mümkün olmadığı ifade edilmek ve sorumluların sorgu aşamasında ileri sürdükleri “birim fiyat analizinde yer alan 14.013/1 poz numaralı “Sınai İmalat Kazısı” iş kaleminin .... Birim Fiyat Tarifleri kitabında yer alan poz tanımındaki farklılık nedeniyle kullanıldığı, sanat yapısı kazılarında “Sınai İmalat Kazısı” pozunun kullanıldığı, ancak makine ile çalışmanın mümkün olmadığı kısımlarda el ile kazı birim fiyatları üzerinden ödeme yapılması gerektiğinden, kamu zararı hesabına “sınai imalat kazısı” iş kaleminin eklenmesi gerektiği, ayrıca sorguda yeni fiyat analizinde yer alan 04.768/09F01 poz no.lu “406,4*4,55 spiral kaynaklı çelik borular” rayicine yüklenici karının eklenmediği, sorguda yer alan kazı kübajı hesabının, şev eğiminin farklı alınması nedeniyle kamu zararının hatalı hesaplandığı” yönündeki itirazları yerinde görülmek suretiyle kamu zararına esas alınan yeni birim fiyat yeniden hesaplanmıştır.

YİGŞ’nin 22’nci maddesinin birinci fıkrasına göre, yeni birim fiyat yapılabilmesi için, proje değişikliği sebebiyle işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının ortaya çıkması veya sözleşme kapsamında ilave işlerin yaptırılması gerekir. İşin devamı sırasında yapılamasına karar verilen yeni imalat kalemleri birim fiyat teklif cetvelinde yer alan bir kısım iş kalemlerinin yerine geçebileceği gibi, ilave iş olarak da gerçekleşebilir.

YİGŞ’nin 39’uncu maddesine göre, sözleşme eki birim fiyat cetvelinde herhangi bir iş kaleminin öngörülmüş ve birim fiyatının gösterilmiş olması yükleniciye mutlaka o nevi bir işi yapma hakkını vermediğinden; işin devamında idarenin bir kısım imalatların yapımından vazgeçerek yerine başka imalatlar ikame etmesine yüklenicinin herhangi bir itirazı söz konusu olmayacaktır.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre temyize konu olan olay değerlendirilecek olursa;

HKV uygulama projelerinin revize edilmesi suretiyle bypass sisteminin eklenmesi, 2800 çaplı borudaki suyun itki kuvveti nedeniyle yapıda oluşabilecek kaymanın engellenmesi ve manşonlarda oluşabilecek sıyrılma ve patlamaların önlenmesi amacıyla yapının ağırlığının arttırılması için yapı boyutlarının büyütülmesi gerekçeleriyle, Birim Fiyat Teklif Cetvelinin 241’inci sırasında yer alan, .... -HKV-32 no.lu iş Kaleminin yapımından vazgeçilmiştir. Bu imalat yerine, yukarıda sayılan risklerin gerçekleşmesine engel olacak .... -HKV-32-A (.... -BKV-12-A) poz no.lu imalat yapılmıştır.

YİGŞ’nin 22’nci maddesine göre yeni iş kalemleri için bunların yapımında gerekli tüm girdileri kapsayan müstakil yeni birim fiyatlar oluşturulması gerekmekte olup, İdarece uygulanan yöntem bu anlamda yeni fiyat belirleme usullerine şeklen uygun değilse de (nitekim Ek İlamda da bu konuya ilişilmemiş olmakla birlikte); söz konusu maddeye, hüküm ve sonuçları bir bütün olarak değerlendirildiğinde yukarıda yapılan açıklamalar karşısında esasen aykırı değildir.

Kaldı ki, söz konusu süreç, sadece eski vanaların çıkarılıp yerine yeni vanaların işe dâhil edilmesinden ibaret değildir. Duruşma sırasında yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; yapımından vazgeçilen vana imalatları ile yapımına karar verilen boru imalatları açısından sadece kullanılan vana tiplerinde bir değişiklik olmamış, iki imalat iş kalemi arasında, kullanılan diğer malzeme ve yapım tekniği bakımından da (sistemsel olarak) önemli farklılıklar meydana gelmiştir.

Şöyle ki; .... -HKV-32 poz numaralı imalat ile yapılması öngörülen “sözleşme eki hat kapama vanası projesi” sorumluların dilekçeleri ekinde sunulmuş olup, .... İnşaatının devam ettiği aşamada … Genel Müdürlüğü tarafından “Etüt-Proje ve Fizibilite İşleri” konulu … tarihli ve … sayılı Genelge/Talimat yayımlanmıştır. Genelge/Talimat yazısına “By-pass hat kapama vanası çizimi ve By-pass hatları boyutları” eklenmiştir.

Bu çerçevede hat kapama vanası + koruma yapısı revize projesi yine sorumluların dilekçeleri ekinde sunularak bu proje temel alınmış ve uygulanmıştır. Buna göre … Genel Müdürlüğü’nün Genelge/Talimatına uygun olarak; yapının güvenliği, rantabilitesi ve ekonomik ömrünün uzatılması faslından, .... -HKV-32-A “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte Ø2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” pozuna dair yeni birim fiyat yapılması icap etmiştir.

Yeni birim fiyat tutanağında da;

“Yapım Şartları: İş bu birim fiyat, boru güzergâhı üzerinde ve projesinde gösterilen yerlerde kuyu tipi 0 2800 mm hat kapama vanası yapısının yapılmasında uygulanacaktır. Hat kapama vanası yapısının yerinde projesine uygun olarak yapılması için her türlü zeminde ve kayada, her derinlik ve genişlikte yapılması gerekli her türlü kazının bu tariflerin ekinde yer alan “Kazı Yapılması” tanımına, her türlü beton imalatının “’Beton İmalatı” tanımına, her türlü dolgunun “Dolgu Yapılması” tanımına, çeşitli çubuk demir, sac levha ve profil demirlerinden yapılan ve yerine konulup tespit edilen her türlü demir imalatında yine bu tariflerin ekinde yer alan “Çeşitli demir imalatları” tanımına uygun olarak yapılması, S420a betonarme demirlerinin temini, işyerine kadar taşınması, projesine göre kesilip, bükülüp hazırlanması, yerine konması ve bağlanması, girişte, çıkışta ve yapı içerisinde projesinde gösterilen flanşlar her türlü Çelik, CTP ve PE 100 borular ile bağlantı parçalan, T. dirsek, redüksiyon, manşon, bağlantılarda kullanılacak conta, flanş, flanş adaptörü, irtibat parçası, montaj-demontaj parçası, vana sehpası ve bağlantılan, irtibat parçalan sızdırmazlık levhaları, su tutucu PVC contalar, PVC havalandırma boruları, tahliye boruları, zincirli bir ucu körtapalı dişli T parçası, sürgülü vanalar, kelebek vanalar, küresel vanalar gerekmesi halinde debi limitörleri ve basınç regülatörleri vb kuyu tipi hat kapama vanası yapısı imalinde kullanılacak her türlü malzeme arazi ve laboratuar deneylerinin yapılması. Yukanda bahsedilen her türlü imalatlar ve deneyler için gerekli malzemelerin temini, nakliyesi, yükleme-boşaltması, yatay ve düşey taşımalar, montajı, işçilik, donanım, ekipman, iş makinaları, enerji ve su gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri dahil … TL/Adet  

Sözleşme ve eklerinde bulunmayıp yapılması zorunlu görülen yukarıda yazılı 1 kaleminin, belirtilen fiyatla ve bu iş kalemine ait Birim Fiyat Tarifine uygun olarak hususunda sözleşmenin 30. maddesi ve Sözleşme eki Yapım İşleri Genel uyarınca, yüklenici ile anlaşmak suretiyle tanzim edilen işbu “Yeni Fiyat Tutanağı” üzere .... Genel Müdürlük Makamının onayına sunulmuştur.”

Denilmekte olup, imalat kalemleri, imalatın cinsi ve girdilerinin başlangıçta planlanan hat kapama vanasının projesine ve özelliklerine nazaran farklılıklar gösterdiği aşikardır.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. ...

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar…”

Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca Sayıştay Genel Kurulu’nun, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik verdiği 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Yine aynı Karar’ın “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı 4’üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında da:

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”

Denilmek suretiyle ödemeye esas hakediş raporları ile diğer belgeleri düzenleyen kişilerin sorumluluğundan bahsedilmektedir.

Bahse konu kamu zararı, yeni fiyat tutanağının kamu görevlileri ve yüklenici tarafından imzalanıp hakediş raporuyla ödeme emri belgesine bağlanarak ödenmesi sonucu ortaya çıkmış olup, yeni fiyat tutanağını imzalayan tüm kamu görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Ek İlamda da; aynı değerlendirmelerle kurulan illiyet bağı neticesinde 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne uygun bir biçimde (sadece yeni fiyat tutanağını imzalayanlara) sorumluluk tevcihi yapılmıştır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının sadece konunun esası yönünden kabulüyle, 236 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesinin (B) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve fiili imalata uygun taşıma mesafesi ve sınai kazılara uygun olarak tespit edilecek yeni birim fiyat doğrultusunda kamu zararı tutarının yeniden belirlenmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (… Daire Başkanı …’ın aşağıda yazılı sorumluluk yönünden farklı görüşüyle), (…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 25.12.2024 tarih ve 57600 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Sorumluluk Yönünden) Farklı görüş/gerekçe

…. Daire Başkanı …:

Ek İlamda tazmin hükmünde sadece yeni fiyat tutanağı üzerinde imzası olanların sorumlu tutulduğu belirtilmekte ise de; yeni fiyat tutanağı üzerinde imzası bulunmayan (İnşaat Mühendisi) …’a da sorumluluk tevcih edilmiştir.

Diğer taraftan, söz konusu yeni fiyat Genel Müdürlük adına (Genel Müdür Yardımcısı) … tarafından onaylanmış olmasına rağmen, kendisine herhangi bir sorumluluk yüklenmemiştir.

Dolayısıyla, bu hususlar bağlamında tazmin hükmünün sorumluluk yönünden de bozulması gerekir.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

(Sorumlu iddialarına göre yapılan düzeltmelerden sonra) Kamu zararına esas tespitlerden sadece yeni birim fiyat oluşturulmasında Dairenin önerdiği fark analiz yönteminin kullanılıp kullanılamayacağı hususu ihtilaf konusu olarak kalmış olup, olaya bu konu açısından bakılacak olursa; -yeni fiyat yapımında kullanılan yöntem ihale mevzuatında bulunmamakla beraber- .... -BKV-12-A poz numaralı yeni iş kaleminin yeni fiyat yapılmasını gerektiren kısmı yalnızca, yüklenici tarafından verilen sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan .... -HKV-32 poz numaralı iş kalemi ile .... -BKV-12-A poz numaralı yeni iş kaleminin kıyaslanması sonucu bulunan “fark analiz fiyatı”dır. Bu fiyat da .... -HKV-32 iş kalemindeki girdilere (rayiçlere) ek olarak sadece bypass hattı ve betonarme imalatlarından kaynaklı ilave girdileri (rayiçleri) içermektedir. Nitekim fark analiz yöntemi, .... tarafından çeşitli basınçlardaki boruların ve özel parçalarının döşenmesinde (sadece boruların niteliklerinin değişmesinden dolayı diğer unsurlar +/- değerleriyle analize dahil edilmek suretiyle) sıkça uygulanan bir yöntemdir.

Hakedişlerde yapılan işler listesinde .... -BKV-12-A poz numarasıyla görülen ve yeni birim fiyat yapılan imalatın yeni fiyat tutanağında .... -HKV-32-A poz numarasıyla adlandırıldığı açıkça görülmekle beraber, sorumlularca yeni birim fiyat tutanağının düzenlenme gerekçesi açıklanarak, ihale sonuçlandırıldıktan sonra yaklaşık maliyet ve eki analizlerin sözleşmenin eki niteliğinde olmadığı ve dolayısıyla düzenlenecek yeni birim fiyat analizlerinde, yaklaşık maliyet eki analiz baz alınamayacağı iddia edilmekte ise de; Ek İlamda ve Sayıştay tarafından görevlendirilen Bilirkişi Heyetince yerinde yapılan tespitler ve işin projesine göre düzenlenen yeni birim fiyat analizinde görüleceği üzere, yaklaşık maliyet eki analiz baz alınmamış olup, .... -HKV-32 poz numaralı teklif birim fiyata, imalat artışlarından kaynaklanan ek maliyet, yüklenici karı dahil fiyatlar üzerinden ilave edilmiştir.

Esasen somut olayda yapımına karar verilen vana imalatları için bütün girdileri eksiksiz şekilde barındıran müstakil ve özel bir analiz ve bu analize dayalı yeni birim fiyat oluşturulması gerekmekte ise de; Denetçi düşüncesi doğrultusunda önerilen fark analiz yöntemiyle (değişmeyen unsur olarak) mekanik teçhizat dışındaki unsurların değişen miktarlarıyla analize dahil edilmiş olmasıyla bu durum da sağlanmış olmaktadır.

Sonuç itibarıyla, .... -HKV-32 poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” iş kalemine göre yapılacak olan imalata by-pass sisteminin ilave edilmesi ve yapı boyutlarının genişletilmesi nedeniyle, iş devam ederken yeni fiyat yapılarak .... -BKV-12-A poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” adıyla yeni birim fiyat düzenlenmesinde fark analiz yöntemiyle yeni birim fiyat belirlenmesi mümkün iken; en baştan müstakil bir fiyat düzenlenmesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verdiğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların konunun esası ve sorumluluk yönlerinden iddia ve itirazlarının reddedilerek, tazmin hükmün tasdik edilmesi gerekir.