SayıştaySayıştay Daire Kararı334
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire8
İlam No20
Madde No3
Yılı2023
Spor Kulübü Derneğine Yardım
.. Belediyesi tarafından belediye bütçesinden, … Spor Kulübü Derneği’ne nakdi yardım (bağış) yapılması neticesinde … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
…
b) … Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.
…”
hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne göre, Belediyelerin spor kulüplerine maddi yardımda bulunabilmesi için spor kulübünün amatör spor kulübü niteliğinde olması, başka bir deyişle profesyonel bir spor kulübü olmaması gerekmektedir. Amatör spor kulüplerine ise nakdi yardım sadece belli bir sınır dâhilinde yapılabilecektir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından 2023-2024 Sezonu TFF (Türkiye Futbol Federasyonu) 2. Lig müsabakaları statüsüne göre profesyonel bir lig olan TFF 2. Liginde mücadele eden … (…) Spor Kulübüne nakdi yardım yapıldığı anlaşılmıştır.
Sorumlularca gönderilen savunmalarda, Belediye tarafından yapılan nakdi yardımların, … (…) Spor Kulübünün amatör branşlarına yapıldığı, dolayısıyla söz konusu ödemelerin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesine uygun olduğu ifade edilmiş olsa da; Temyiz Kurulunun … tarih ve … sayılı Kararı’nda da ifade edildiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu “amatör branşlara” nakdi yardım yapılabileceğinden bahsetmemiş “amatör spor kulüpleri” ifadesini kullanarak ayni veya nakdi yardımın sadece amatör liglerde mücadele eden amatör sporculardan oluşan yerel düzeydeki kulüplere yapılabileceği konusunda sınırlarını net olarak çizmiştir. Bu sebeple, bir spor kulübünün bünyesinde amatör branşlar/takımlar bulunsa da anılan kulüp, esas itibariyle profesyonel sporcuları olan ve futbol takımı profesyonel ligde mücadele eden bir spor kulübü niteliğini haiz ise, kural olarak Belediye tarafından söz konusu kulübe nakdi/ayni yardım yapılamayacaktır.
Yine sorumlularca Dairemiz tarafından verilen … tarih ve … ilam no.lu karar emsal olarak sunulmuş ve bu kararın kendi savunmalarını destekleyici mahiyettte olduğu ifade edilmiştir.
Ancak söz konusu ilama konu uyuşmazlık ile somut olayın birbiri ile farklı olduğu görülmektedir. Şöyle ki … tarih ve … no.lu ilama konu olayda sorumlular tarafından ilgili ilin Amatör Spor Kulüpleri Federasyonundan alınan liste, ilgili Spor Kulübü Derneği Tüzüğü, Spor Kulübü Derneği tarafından Belediyeye sunulan nakdi yardımın ne amaçla kullanılacağını açıklayan ayrıntılı dilekçe (dilekçede ilgili Spor Kulübünün 2017/2018 futbol sezonu amatör branşlarında müsabakalara katılabilmek adına yapılan gidiş/dönüş seyahat ve konaklamadan kaynaklanan harcamalar, gıda ve çeşitli ihtiyaçlardan doğan harcamalar için yardıma ihtiyaç duydukları ve ihtiyaç duyulan bedelin Seyahat ve Konaklama için … TL, Gıda ve Beslenme için … TL ve Personel Gideri … TL, amatör branşlarında müsabakalara katılabilmek adına … TL olmak üzere toplam … TL olduğunu beyan ederek nakdi yardım talebinde bulunduğu görülmektedir.), Dernek İç Denetçi Raporu, Gelir Tablosu, Bilanço Raporu ve Detay Mizan Raporu, yardım yapılan Spor Kulübü Derneği tarafından yazılan … tarihli, … sayılı ve “Alt Yapı Amatör Takımlarımızın Deplasman Giderleri” konulu yazı, nakdi yardım karşılığında, ilgili Spor Kulübü Derneğince yapılan restoran, et/malzeme alımı, konaklama gibi giderlere ilişkin faturalara yer veren kanıtlayıcı belgeler, Derneğin kamuya yararlı dernek statüsünde bulunduğunu tevsik eden belgeler savunmaya eklenmiş ve tüm bu belgelerin incelenmesi neticesinde hüküm tesis edilmiştir.
… Belediyesi tarafından belediye bütçesinden, … Spor Kulübü Derneği’ne nakdi yardım yapılmasına konu somut uyuşmazlıkta ise sorumlular tarafından yukarıda yer verilen belgelerden hiçbiri sunulmadığı gibi … Spor Kulübü Derneği tarafından Belediye’ye yazılan nakdi yardım talepli dilekçede nakdi yardımın ne amaçla kullanılacağı açıklanmamıştır. Hal böyle iken … tarih ve … no.lu ilama konu olayda varılan sonucun somut olaya uygulanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
Sorumlular son olarak yapılan nakdi yardımın 5393 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmişlerse de anılan maddeye istinaden bütçeden amatör spor kulüplerine yardım yapılması mevzuata uygun değildir.
Sorumluluk yönünden inceleme:
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesine göre, harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludurlar.
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesine göre, gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması ile 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
Bu nedenle ödeme emri belgesi ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi kamu zararından 5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddeleri uyarınca sorumludurlar.
Belediye Başkanı ve Belediye Meclis üyelerinin mali sorumluluklarına ilişkin olarak ise; 5018 sayılı Kanun’un 31’inci maddesinde yer alan; “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmü gereği, … Belediyesince … Spor Kulübü Derneği’ne Belediye bütçesinden yapılan nakdi yardıma Belediye Meclisi kararı ile onay verildiğinden … tarih ve … sayılı Belediye Meclisi Kararında imzası bulunan Belediye Başkanı ve Belediye Meclis üyelerinin yapılan ödemelere ilişkin sorumlulukları bulunmaktadır.
Sorumlulardan müteveffa Diğer Sorumlular (..) … ve … ise kendilerine sorgu tebliğ edilmeden önce vefat etmişlerdir.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 61’nci maddesinde Sayıştay Kanununda yargılama usulüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. HMK’nın 50’nci maddesi; medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanların davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 114’üncü maddesinde taraf ve dava ehliyetine sahip olmanın dava şartı olduğu ve 115’nci maddesinde de mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını resen araştıracağı ve dava şartı noksanlığı halinde ise davanın usulden reddedileceği hükümlerini amirdir. Adı geçen kişiler vefat ettikleri için taraf ehliyetine haiz olmayıp kendilerine karşı bir dava açılamayacaktır. Her ne kadar HMK’nın 55’inci maddesinde tarafların birinin ölümü halinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişler ise, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar davanın erteleneceği ifade edilmiş ise de, adı geçen kişiler kendilerine henüz sorgu tebliğ edilmeden vefat ettikleri için bu davada taraf sıfatını hiç kazanmadıklarından bu maddenin uygulama imkanı bulunmamaktadır. Bu nedenle kendilerine uyuşmazlık konusu işlemde bir sorumluluk tevcihi mümkün değildir.
Bu itibarla, … Belediyesi tarafından … Spor Kulübü Derneği’ne Belediye bütçesinden yapılan nakdi yardım tutarı olan … TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi (...) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…) …, ile Diğer Sorumlular (…) …, (…) …,(…) …, ve (…) …,’ya müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
.. Belediyesi tarafından belediye bütçesinden, … Spor Kulübü Derneği’ne nakdi yardım (bağış) yapılması neticesinde … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
…
b) … Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.
…”
hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne göre, Belediyelerin spor kulüplerine maddi yardımda bulunabilmesi için spor kulübünün amatör spor kulübü niteliğinde olması, başka bir deyişle profesyonel bir spor kulübü olmaması gerekmektedir. Amatör spor kulüplerine ise nakdi yardım sadece belli bir sınır dâhilinde yapılabilecektir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından 2023-2024 Sezonu TFF (Türkiye Futbol Federasyonu) 2. Lig müsabakaları statüsüne göre profesyonel bir lig olan TFF 2. Liginde mücadele eden … (…) Spor Kulübüne nakdi yardım yapıldığı anlaşılmıştır.
Sorumlularca gönderilen savunmalarda, Belediye tarafından yapılan nakdi yardımların, … (…) Spor Kulübünün amatör branşlarına yapıldığı, dolayısıyla söz konusu ödemelerin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesine uygun olduğu ifade edilmiş olsa da; Temyiz Kurulunun … tarih ve … sayılı Kararı’nda da ifade edildiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu “amatör branşlara” nakdi yardım yapılabileceğinden bahsetmemiş “amatör spor kulüpleri” ifadesini kullanarak ayni veya nakdi yardımın sadece amatör liglerde mücadele eden amatör sporculardan oluşan yerel düzeydeki kulüplere yapılabileceği konusunda sınırlarını net olarak çizmiştir. Bu sebeple, bir spor kulübünün bünyesinde amatör branşlar/takımlar bulunsa da anılan kulüp, esas itibariyle profesyonel sporcuları olan ve futbol takımı profesyonel ligde mücadele eden bir spor kulübü niteliğini haiz ise, kural olarak Belediye tarafından söz konusu kulübe nakdi/ayni yardım yapılamayacaktır.
Yine sorumlularca Dairemiz tarafından verilen … tarih ve … ilam no.lu karar emsal olarak sunulmuş ve bu kararın kendi savunmalarını destekleyici mahiyettte olduğu ifade edilmiştir.
Ancak söz konusu ilama konu uyuşmazlık ile somut olayın birbiri ile farklı olduğu görülmektedir. Şöyle ki … tarih ve … no.lu ilama konu olayda sorumlular tarafından ilgili ilin Amatör Spor Kulüpleri Federasyonundan alınan liste, ilgili Spor Kulübü Derneği Tüzüğü, Spor Kulübü Derneği tarafından Belediyeye sunulan nakdi yardımın ne amaçla kullanılacağını açıklayan ayrıntılı dilekçe (dilekçede ilgili Spor Kulübünün 2017/2018 futbol sezonu amatör branşlarında müsabakalara katılabilmek adına yapılan gidiş/dönüş seyahat ve konaklamadan kaynaklanan harcamalar, gıda ve çeşitli ihtiyaçlardan doğan harcamalar için yardıma ihtiyaç duydukları ve ihtiyaç duyulan bedelin Seyahat ve Konaklama için … TL, Gıda ve Beslenme için … TL ve Personel Gideri … TL, amatör branşlarında müsabakalara katılabilmek adına … TL olmak üzere toplam … TL olduğunu beyan ederek nakdi yardım talebinde bulunduğu görülmektedir.), Dernek İç Denetçi Raporu, Gelir Tablosu, Bilanço Raporu ve Detay Mizan Raporu, yardım yapılan Spor Kulübü Derneği tarafından yazılan … tarihli, … sayılı ve “Alt Yapı Amatör Takımlarımızın Deplasman Giderleri” konulu yazı, nakdi yardım karşılığında, ilgili Spor Kulübü Derneğince yapılan restoran, et/malzeme alımı, konaklama gibi giderlere ilişkin faturalara yer veren kanıtlayıcı belgeler, Derneğin kamuya yararlı dernek statüsünde bulunduğunu tevsik eden belgeler savunmaya eklenmiş ve tüm bu belgelerin incelenmesi neticesinde hüküm tesis edilmiştir.
… Belediyesi tarafından belediye bütçesinden, … Spor Kulübü Derneği’ne nakdi yardım yapılmasına konu somut uyuşmazlıkta ise sorumlular tarafından yukarıda yer verilen belgelerden hiçbiri sunulmadığı gibi … Spor Kulübü Derneği tarafından Belediye’ye yazılan nakdi yardım talepli dilekçede nakdi yardımın ne amaçla kullanılacağı açıklanmamıştır. Hal böyle iken … tarih ve … no.lu ilama konu olayda varılan sonucun somut olaya uygulanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
Sorumlular son olarak yapılan nakdi yardımın 5393 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmişlerse de anılan maddeye istinaden bütçeden amatör spor kulüplerine yardım yapılması mevzuata uygun değildir.
Sorumluluk yönünden inceleme:
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesine göre, harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludurlar.
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesine göre, gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması ile 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
Bu nedenle ödeme emri belgesi ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi kamu zararından 5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddeleri uyarınca sorumludurlar.
Belediye Başkanı ve Belediye Meclis üyelerinin mali sorumluluklarına ilişkin olarak ise; 5018 sayılı Kanun’un 31’inci maddesinde yer alan; “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmü gereği, … Belediyesince … Spor Kulübü Derneği’ne Belediye bütçesinden yapılan nakdi yardıma Belediye Meclisi kararı ile onay verildiğinden … tarih ve … sayılı Belediye Meclisi Kararında imzası bulunan Belediye Başkanı ve Belediye Meclis üyelerinin yapılan ödemelere ilişkin sorumlulukları bulunmaktadır.
Sorumlulardan müteveffa Diğer Sorumlular (..) … ve … ise kendilerine sorgu tebliğ edilmeden önce vefat etmişlerdir.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 61’nci maddesinde Sayıştay Kanununda yargılama usulüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. HMK’nın 50’nci maddesi; medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanların davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 114’üncü maddesinde taraf ve dava ehliyetine sahip olmanın dava şartı olduğu ve 115’nci maddesinde de mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını resen araştıracağı ve dava şartı noksanlığı halinde ise davanın usulden reddedileceği hükümlerini amirdir. Adı geçen kişiler vefat ettikleri için taraf ehliyetine haiz olmayıp kendilerine karşı bir dava açılamayacaktır. Her ne kadar HMK’nın 55’inci maddesinde tarafların birinin ölümü halinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişler ise, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar davanın erteleneceği ifade edilmiş ise de, adı geçen kişiler kendilerine henüz sorgu tebliğ edilmeden vefat ettikleri için bu davada taraf sıfatını hiç kazanmadıklarından bu maddenin uygulama imkanı bulunmamaktadır. Bu nedenle kendilerine uyuşmazlık konusu işlemde bir sorumluluk tevcihi mümkün değildir.
Bu itibarla, … Belediyesi tarafından … Spor Kulübü Derneği’ne Belediye bütçesinden yapılan nakdi yardım tutarı olan … TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi (...) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…) …, ile Diğer Sorumlular (…) …, (…) …,(…) …, ve (…) …,’ya müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.