a) Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile KİK 105, KİK 106 ve KİK 107 tutanaklarının; meslek mensubu (SMMM/YMM) tarafından tanzim edilmediği, TÜRMOB özel kaşesinin bulunmadığı, meslek odası faaliyet belgelerinin sunulmadığı ve tespit dönemlerinin mevzuattaki süreleri kapsamadığı, tutanakta belirtilen birim fiyatların dayanak faturalarla uyuşmadığı, örneğin tam yağlı süt ve paketli roll ekmek gibi ürünlerin yağ oranı ve gramaj bilgileri faturalarda yer almadığı,

b) Maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile ekmeklere ilişkin açıklama yapmasının mümkün olmadığı, zira hesaplanan toplam poşetli ekmeklerin, mevzuat gereği 3 aylık dönem içerisinde en az yarısı kadar alış %5 oranında da satış yapmış olmasının mümkün olmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklamasında poşetli roll ekmekleri maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile tevsik ederek fiyatlandırmış ise, sunduğu belgelerin doğruluğunun; geçici beyanname, beyanname dönemi, İlk Madde ve Malzeme / Yarı Mamuller- Üretim veya Ticari Mallar Hesabında kayıtlı olan mamul/mala ilişkin toplam tutar, toplam miktar, malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti ve yevmiye defteri kayıt adedi kadar faturaların meslek mensubundan istenilerek tek tek teyit edilmesi gerektiği,

Teknik Şartnamede, her öğün ile birlikte ambalajlı su verileceğinin düzenlendiği, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile ambalajlı sulara ilişkin açıklama yapmasının mümkün olmadığı, zira ilgili firmaların mevzuat gereği 3 aylık dönem içerisinde ambalajlı su miktarının yarısı kadar alış, %5 oranında da satış yapmış olmalarının mümkün olmadığı, düzenlemesine rağmen suyun tek öğün üzerinden açıklandığı,

Satış fiyatları üzerinden EK-O.7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ile birim fiyatları tevsik etmesi durumunda açıklamaya konu malların ticareti ile iştigal ediyor olması diğer bir ifade ile o alanda faaliyet gösteriyor olması gerektiği, ancak sunulan EK-O.7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ekinde ve açıklama dosyası içeriğinde, açıklamaya konu gıda maddelerinin alış ve satışı ile iştigal ettiğine ilişkin belge sunulmadığı,

c) Ortalama menü maliyetlerinin hatalı hesaplandığı, yapılan hesaplamalarda gün sayısının fazla, menü toplam maliyetinin eksik, ortalama maliyetin ise ana girdi hesabına eksik hesaplama yapılarak yansıtıldığı, bu hatalı hesaplama neticesinde ortalama öğün maliyetinin düşük hesaplandığı,

ç) Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin ekinde bulunan standart forma uygun düzenlenmediği,

d) Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için (Ana Çiğ Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti) /Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerektiği, oran belirtmeyen veya belirtilen oranın 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Ek-H.4) olması gereken “0,80’den az veya 0,95’den çok” mevcut oran aralıkları belirtilen hesaplamalar neticesinde değiştiği ve ilgili hükümde yer alan oranların doğru olarak hesaplanmadığı,

e) Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.2.6’ncı maddesi uyarınca hesaplanan toplam ana girdi tutarı ve hesaplanan toplam işçilik tutarının toplanarak toplam teklif tutarına bölünmesi gerektiği, ancak her öğün için birim ana girdi ve işçilik birim maliyetinin toplandığı ve teklif birim fiyatına bölünerek oranın hesaplandığı,

Sunulan açıklamada çalıştırılacak personele ait giyim giderlerinin “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirmesi gerekirken “işçilik giderleri” kısmına dâhil edildiği, mevzuata aykırı olarak yapılan bu yanlış hesaplama ile işçilik giderinin toplam teklif tutarına oranını ve dolayısıyla da işçilik oranını değiştirildiği, bu hesaplama neticesinde Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelindeki İşçilik Giderlerinin yanlış olarak hesaplamasına neden olunduğu,

f) Ana çiğ girdi maliyetlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklandığı, ancak söz konusu girdilerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.2 maddesi uyarınca merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyatları ile açıklanabileceği, dolayısıyla fiyat teklifi ile yapılan açıklamanın Tebliğ’in 79.2.6.maddesine aykırı olduğu, kaldı ki gıda malzemelerinin neden fiyat teklifi ile açıklandığına dair hiçbir hukuki gerekçenin de belirtilmediği, ayrıca fiyat tekliflerinde olması gereken TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı, TÜRMOB kaşesi yerine Kamu İhale Genel Tebliğinin 8.4. maddesine aykırı davranılarak kaşe numarasının yazıldığı, fiyat tekliflerinin ekinde imza beyannamesi ile meslek mensuplarına ait oda faaliyet belgesi ve maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) sunulmadığı,

g) Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.2.6. maddesi uyarınca kırmızı et, beyaz et, balık, kuru gıdalar, sebze ve meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılamayacağı, ancak 79.2.2. maddesindeki diğer yöntemlerin fiilen mümkün olmadığı hâllerde bu yönteme başvurulabileceği, kullanılacak ürünlere ait fiyatların kamu kurum ve kuruluşlarının fiyat tarifelerinde varken ve bu kuruluşların fiyatlarıyla açıklama yapılması fiilen mümkün olmasına rağmen üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılarak usulüne uygun olmayan açıklama yöntemi belirlendiği, örneğin yemek ile birlikte verilmesi gereken “Bardak su ürünü”, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İştiraki olan Hamidiye Su firmasında, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İştiraki olan Kalabak Su firmasında, İzmir Büyükşehir Belediyesi İştiraki olan İzmir Su firmasında ve Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ) İşletmesi olan Elmacık Su firmasında bulunmasına ve piyasaya arzı olmasına rağmen ilgili firma tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin kullanılmasının anılan Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesinde yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmaması şartına bağlandığı, yukarıda belirtilen ilgili kamu kuruluşlarına bağlı kamu iktisadi teşebbüslerinde ve bağlı şirketlerinde açıklamaya konu malzemelerin üretilmesi ve piyasaya satışı olmasına rağmen Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.2’nci maddesinde belirtilen “Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar” kullanılması gerekirken fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, fiyat teklifi aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığına dair hiçbir hukuki gerekçe sunulmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin “Bahse konu gıda maddelerinin Kamu Kurum Kuruluşları, Ticaret Borsaları, vb. kuruluşlar tarafından ilan edilen birim fiyatları da bulunmamaktadır.” şeklindeki gerekçesini tevsik edici herhangi bir belgeye yer verilmediği, söz konusu isteklinin anılan gerekçesine dayanarak fiyat teklifi ile yapılan açıklamasının mevzuata uygun olmadığı,

ğ) Tebliğ’in 79.2.2.3’üncü maddesi çerçevesinde, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen birim fiyatların, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) fiyatlardan olmadığı, sunulan internet çıktılarında birim fiyatların geçerli olduğu tarihlerin bulunmadığı ve ilgili kurumlardan teyitlerinin yapılması gerektiği,

h) Anılan Tebliğ’in 79.2.2.4’üncü maddesi çerçevesinde, açıklama kapsamında sunulan bültenlerde yer alan fiyatlar ile ana girdi listesinden bulunan fiyatların birbiriyle örtüşmediği, ortalama fiyatların kullanıldığı, bülten tarihlerinin 12 aylık dönemi kapsamadığı,

ı) Ana girdi tablosunda bulunan malzemelerin birim fiyatlarının hatalı olarak Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveline yansıtıldığı, ayrıca ana çiğ girdilerin fiyatlarını tevsiki amacıyla, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgeleri sunması gerekirken, maliyet düşürücü olarak mevzuatta belirlenen sürelerin dışındaki (ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde olması gerekirken, daha eski veya ihale tarihinden sonraki bültenlerin kullanılması suretiyle) ve asgari birim fiyatları kullanarak açıklama yapıldığı, bununla birlikte anılan ürünlere Teknik Şartnamedeki yemek reçetelerinde yer verilmesine rağmen, ana girdiler tablosunda adı geçen ürünlerin bulunmadığı,

i) Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.2.2.5’inci maddesi uyarınca sunulan Toptancı Hali Fiyatlarının, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde belirlenen ortalama fiyatlar olması gerekirken, 12 aylık dönem öncesi ve ihale tarihi sonrası belirlenen fiyatlar kullanılmadığı, teyitlerinin yapılması gerektiği,

j) Ana girdilerden olan “ceviz içi”, “fındık içi”, “badem içi” ve “çam fıstık içi” ürünlerinin birim fiyatlarının ticaret borsası bültenlerinde yer aldığı, ancak ilgili ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla, ticaret borsalarında yer alan “kabuklu ceviz” ve “kabuklu fındık” birim fiyatlarının kullanıldığı ya da ticaret borsa bültenlerinde salt “fındık”, salt “ceviz”, “fındık içi”, “ceviz içi” ürünleri ayrı ayrı yer alması ve birim fiyatları da birbirinden farklılık arz etmesine rağmen salt “fındık” ve salt “ceviz” üzerinden maliyet düşürücü şekilde açıklamada bulunulduğu,

k) Ekmek, ayran, süt, yoğurt, bardak su gibi ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla halk ekmek fabrikaları, Atatürk Orman Çiftliği gibi kamu kurumu niteliğini haiz kuruluşların fiyat listelerini kullandığı, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.3’üncü maddesi gereği sunulan fiyat listelerinin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) olması gerekirken, ilan/davet tarihinden önceki tarihli fiyat listeleri ile açıklama yapıldığı ve kullanılan ürünlerin Şartnamede belirtilen gramajlara uygun olmadığı,

l) Teknik Şartnamede yapılan düzenlemeler gereğince, söz konusu ürünlerin “yağlı”, “tam yağlı”, “pastörize, “baldo”, “UHT”, niteliğine haiz olmaları gerektiği, ancak anılan ürünler için öngörülen bedellerin tevsiki için sunulan Ticaret Borsası bültenlerinde sadece “kaşar peyniri”, “beyaz peynir”, “tulum peyniri”, “örgü peynir”, “pirinç”, “süt”, “yoğurt”, “süzme yoğurt”, “yumurta”, “ayran” ibarelerinin yer aldığı, söz konusu ürünlerin niteliğinin ihale dokümanında düzenlendiği üzere “tam yağlı”, “yağlı”, “pastörize”, “baldo”, “UHT”, “kiraz”, “Napolyon”, “mandalina” “çekirdeksiz”, “kırmızı mercimek”, “futbol” olma özelliklerini karşılayıp karşılamadığı hususunun açıkça anlaşılmadığı, Ticaret Borsası bültenlerinde kaşar peyniri, beyaz peynir, pirinç, süt, yoğurt ve yumurta çeşitleri arasında fiyat farkının olması sebebiyle, “taze kaşar peyniri”, “tam yağlı beyaz peynir”, “baldo pirinç,” “pastörize tam yağlı süt”, “UHT tam yağlı süt”, “yağlı yoğurt”, birim fiyatları diğer ürün fiyatlarından daha yüksek olduğu, ilgili ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla “kaşar peyniri”, “beyaz peynir”, “tulum peyniri”, “pirinç”, “süt”, “yoğurt”, “süzme yoğurt”, “yumurta” “ayran” birim fiyatlarının kullanılmasının maliyet düşürücü unsur olduğu,

m) Birim fiyat tekliflerini tevsik etmek üzere oluşturulan maliyet hesaplamaları kapsamında kullanılan ürünlerin birim fiyatlarının gerçeği yansıtmadığı, adet olarak tevsik edilmesi gereken ürünlerin kilogram fiyatları üzerinden, kilogram olarak tevsik edilmesi gereken ürünlerin ise adet fiyatları üzerinden hesaplandığı, özellikle maydanoz, dereotu, limon, yumurta gibi ürünlerin teknik şartname hükümlerine göre, kilogram olarak hesaplanması gerekirken, adet fiyatları kullanıldığı, piyasada adet ve kilogram fiyatlarının birbirinden farklı olduğu, 1 adet = 1 kilogram olduğu yönünde herhangi bir tevsik edici belge sunulmadığı,

n) Ayçiçek yağı, zeytinyağı, salça gibi ürünlerin piyasada farklı ambalaj ve miktara sahip ürünlerden 1 lt ve/veya 1 kg olarak ürünlerin birim fiyatları yerine 0,5 lt ve/veya 0,5 kg olan ürünlerin birim fiyatları kullanılarak maliyet hesaplamasının yapıldığı,

o) İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesine göre, yemek hizmetinde görev alacak personellerin, idare mutfağında üretilen yemekleri yiyeceği ancak personel yemek sayısının toplam yemek sayısına dâhil edilmeyerek ilgili gıda maddesi maliyetinin yüklenici tarafından karşılanacağının açıkça belirtildiği, ancak sunulan açıklama dosyasında, personel yemek giderine ilişkin her hangi bir açıklama yapılmadığı gibi kazana girecek toplam çiğ girdi malzemelerine de eklenmediği, çiğ girdi hesaplama tablosunda, öğle ve akşam yemek maliyeti birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen sayı ile çarpılarak çiğ girdi malzeme giderinin hesaplandığı, oysa ilgili hesaplama tablosunda, normal yemek sayısına personel sayısının ilavesi ile hesaplanması gerektiği, anılan şartname düzenlemesi uyarınca yüklenicinin karşılaması gereken personel yemek maliyetinin, çiğ girdi maliyetlerine dâhil edilmesi gerektiği, idareyi yanıltmak amacıyla günlük uygulanan mevcutlar içerisine dâhil edildiği, ancak maliyet hesaplamalarına dâhil edilmediği, günlük uygulanan mevcutların ise, sadece sözleşme süresince kullanılacak malzeme miktarını hesaplamak amacı ile kullanıldığı, hesaplanan bu miktarlar üzerinden maliyet/satış tutarı tespit tutanağında karşılanması gereken “asgari” miktarlar hesaplanmadığı, ana girdi (çiğ girdi) hesabının ise menü ortalama maliyeti üzerinden yapıldığı, personel yemek maliyetinin ana girdi (çiğ girdi) hesabına dâhil edilmediği,

ö) Çalıştırılacak personele ait giyim, yemek ve yol giderlerinin "yardımcı girdiler" yerine "işçilik giderleri" kısmına dahil edilerek işçilik oranının mevzuata aykırı şekilde değiştirildiği ve asgari işçilik maliyeti yerine %4 sözleşme ve genel giderler dahil modül üzerinden hesaplama yapıldığı iddia edilmektedir. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bu hizmet alımında, EKAP modülündeki %4’lük oran dâhil edilerek hesaplama yapılmasına rağmen, yardımcı giderler tablosunda sözleşme damga vergisi, karar pulu ve KİK payının mükerrer olarak hesaplandığı veya bazı isteklilerce sözleşme giderlerine ilişkin hiçbir açıklamaya yer verilmediği,

p) Aşırı düşük teklif açıklamasının İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesindeki düzenlemeler dikkate alınmadan yapıldığı, KİK İşçilik Hesaplama Modülüne göre “Asgari İşçilik Maliyeti” üzerinden hesaplanması gerekirken %4 sözleşme ve genel giderler dâhil işçilik maliyeti hesaplamasının yapıldığı, personele verilmesi gereken yemek ve yol giderlerinin işçilik hesabına dâhil edildiği, yol ve yemek giderinin yardımcı giderler olarak işçilik giderinden ayrıştırılmasının gerektiği, diğer taraftan, açıklama sunan istekliler tarafından mevzuat hükümlerine aykırı olarak EKAP İşçilik Hesaplama Modülünde yer alan %4 sözleşme ve genel giderler dâhil işçilik maliyetinin işçilik hesabına dâhil edildiği gibi, ayrıca “Yardımcı giderler” tablosunda da sözleşme giderlerinin (damga vergisi (0,569), karar pulu vergisi (% 0,948) ve KİK payının (%0,05) hesaplanarak mükerrer hesaplama yapıldığı,

r) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.5’inci maddesindeki açıklamaya göre hesaplanması gereken sözleşme damga vergisi, sözleşme karar pulu ve Kamu İhale Kurumu payının her ne kadar yardımcı giderler kategorisi içerisinde yer alsa da, söz konusu giderlerin hesaplanmak suretiyle açıklanacağı ancak belgelendirilmesinin zorunlu olmadığı, ilgili istekliler tarafından sözleşme giderlerine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, toplam teklif fiyatı üzerinden ilgili oranlara göre açıklanması gereken giderlere açıklamada yer verilmediği, iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin 1, 2 ve 3’üncü iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) (Değişik: 12/06/2015-29384 R.G./4. md.) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Verilen hizmetin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir...” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11'inci maddesinde “… (8) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 8’inci maddesinde “8.4. İhale dokümanında istenen ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenerek ya da onaylanarak başvuru veya teklif kapsamında idareye sunulan belgelerde, 15/11/2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşenin kullanılması gerekmektedir.” düzenlemesi,

Anılan Tebliğ’in “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “… 78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması zorunludur.

78.3.1. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır. …” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

…

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerekir.

İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur.Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır...” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Bilecik İl Sağlık Müdürlüğü, Bağlı 2. ve 3. Basamak Sağlık Tesislerinin Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı:

24 Aylık İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı 2. ve 3. Basamak Sağlık Tesisleri için Yemek Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Bilecik İl Sağlık Müdürlüğümüz (Ana Bina - Ek Bina- Merkez TSM- Halk Sağlığı Lab.) ,2. ve 3. Basamak Sağlık Tesislerimiz (Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Bozüyük Devlet Hastanesi (Ana Bina-Palyatif Bakım Merkezi Binası- TRSM Binası), Osmaneli M.S.Ç. Devlet Hastanesi, Söğüt Devlet Hastanesi, Bilecik Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi, Bozüyük Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve sözleşme giderleri, ihale konusu işte kullanılacak personel giyim gideri, eğitimi gideri, yaka kartı gideri, ambalaj, tahmil, tahliye, istif, tartı, muayeneye hazır hale getirme, gıda kontrol laboratuvar tahlil ücretleri, çalıştırılacak işçilerin her türlü işçilik giderleri vb. giderler, amortisman giderleri, Teknik şartnamede belirtilen araç ve gereç, demirbaş malzemeler ile yemeklerin hazırlanmasında her türlü gıda, temizlik, diğer malzemeler, işin ifası için gerekli olan her türlü sarf malzeme, Elektrik, Doğalgaz/LPG, Tüp, ve Su giderleri, Her türlü tesisat, sayaç, abonelik masrafları, yemeklerin bağlı birimlere taşınması, gerekli görüldüğünde gıda maddesi ve pişen yemeklerin numune alınması ve laboratuvar tahlil masrafları, yemekleri tesisler arası taşıma, araç ve yakıt giderleri, Teknik Şartnamede tarif edilen tüm menülerin hazırlanması için gerekli malzeme giderleri teklif fiyata dahildir. Ayrıca yemek hizmetinde çalıştırılacak personellerin tüm özlük hakları ve SGK sorumlulukları 4857 sayılı iş kanununa göre yüklenici firmaya aittir.

- Teknik şartnamede belirtilen sayıdaki personelin;

Gıda Mühendisi veya Diyetisyen, brüt asgari ücretin %75 fazlası,

Aşçı başı, brüt asgari ücretin %70 fazlası

Aşçı, brüt asgari ücretin %50 fazlası,

Aşçı yardımcısı, brüt asgari ücretin %30 fazlası

Dağıtım- Garsoniye- Temizlik- Bulaşık Hizmetlerinde Çalışan Eleman: brüt asgari ücretin %6 fazlası (SGP Oranı)

-Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler,

- İşveren sigorta primi ile ilgili giderler,

-İşçilere günlük gidiş-dönüş olarak brüt 97,92 TL yol bedeli gideri,

- Hizmetin ifa edileceği süre içerisinde yüklenicinin kusurudan kaynaklı kullandığı alanların fiziki yapısını düzenlenmesi, tamir, bakım, onarım masrafları,

-İhale kapsamında çalışan işçilere sağlık tesisinde çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme lığının 05.06.2008 tarihli 2008/42 Sayılı Genelgesi gereğince, İşçilerin yemek ihtiyaçları yüklenici tarafından karşılanacaktır. Ancak, yükleniciye yemek ihtiyacının karşılanması noktasında bir bedel ödenmeyecek olup, bu bedelin karşılığı olarak, hizmet alımı kapsamında çalıştırdığı işçilerin yemek ihtiyaçlarını karşılaması için hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. İstekliler de tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir.

-Yükleniciden istenilen makine, araç, gereç, tesis, ekipman ve demirbaşların bakım-onarımları onarımları yüklenici firmaya aittir. İdare tarafından yükleniciye teslim edilen makine, araç, gereç, tesis, ekipman, demirbaş malzemelerin bakımı ve yüklenicinin kusurunun teknik personelce tespit edilmesi halinde tamiri yükleniciye aittir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Birim fiyat teklif cetveli aşağıda yer verildiği gibi düzenlenmiştir.

A²					B³
Sıra No	İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması⁴		Miktarı		Teklif Edilen Birim Fiyat	Tutarı⁵
Sıra No	İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması⁴	Birimi	İşçi Sayısı	Ay/Gün/Saat	Teklif Edilen Birim Fiyat	Tutarı⁵
1	Gıda Mühendisi- Diyetisyen (Brüt asgari ücretin %75 fazlası)	Ay	2	24
2	Aşçıbaşı (Brüt asgari ücretin %70 fazlası)	Ay	2	24
3	Aşçı(Brüt asgari ücretin %50 fazlası)	Ay	4	24
4	Aşçı Yardımcısı(Brüt asgari ücretin %30 fazlası)	Ay	4	24
5	Garsoniye- Temizlik- Bulaşık Hizmetlerinde Çalışan Elemanı (Brüt asgari ücretin %6 fazlası)	Ay	33	24
I. ARA TOPLAM (KDV Hariç)⁶
Sıra No	İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması ⁷	Birimi	Miktarı		Teklif EdilenBirim Fiyat	Tutarı⁵
1	SABAH /GECE KAHVALTISI	öğün	443.500
2	DİYET SABAH KAHVALTISI	öğün	133.000
3	NORMAL ÖĞLEN YEMEĞİ VE AKSAM YEMEĞİ/REJİM 3	öğün	1.302.000
4	DİYET ÖĞLEN YEMEĞİ VE AKŞAM YEMEĞİ	öğün	232.000
5	ARA ÖĞÜN	öğün	268.000
6	REJİM 1	öğün	20.000
7	REJİM 2	öğün	102.600
8	Aşçı: En az brüt asgari ücretin %50 fazlası -Ulusal Bayram ve Tatil Günleri	gün	62
9	Aşçı Yardımcısı: En az brüt asgari ücretin %30 fazlası Yard.-Ulusal Bayram ve Tatil Günleri	gün	62
10	Hazırlıkçı- Garsoniye- Temizlik- Bulaşık Hizmetlerinde Çalışan Eleman: En az brüt asgari ücrein %6 fazlası - Ulusal Bayram ve Tatil Günleri	gün	651
II. ARA TOPLAM (KDV Hariç)⁸
TOPLAM TUTAR (KDV Hariç)

Başvuruya konu ihalenin, 14.04.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ve Bilecik İl Sağlık Müdürlüğü ile bağlı 2. ve 3. basamak sağlık tesislerinin 24 aylık malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtım hizmet alımına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede teklifleri sınır değerin altında kalan isteklilerden idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, bu isteklilerden Çağatay Kur. Hiz. A.Ş., Mem Yem. İnş. Tem. Petrol Nak. Taah. Hay. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, Lotus Catering Yemek İnş. Tur. Org. Dan. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti, Taşhan Yemek Tem. Hiz. Oto. İnş. Nak. Tur. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Halk-Gıda Yemek San. Tic. Tem. Tur. İnş. Kuy. ve Orman Ürü. Paz. Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı (ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi), Dnz Grup Tem. Hiz. İnş. Taah. Oto. Medikal Hazır Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti. (ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi) ve Magnum Cat. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının 11.05.2026 tarihli ihale komisyonu kararı ile uygun görüldüğü anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde ifade edildiği üzere, ihale komisyonu tarafından, verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olarak belirlenen teklifler reddedilmeden önce, belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, anılan maddede belirtilen hususlar kapsamında yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme neticesinde, aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği belirtilmiştir.

Bu çerçevede, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, ihale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi yönünde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Ayrıca malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin sunulması ve değerlendirilmesine ilişkin olarak ise özel açıklamalar da bulunmaktadır. Buna göre, malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılması gerektiği öngörülmüş olup bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde, malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılacağı ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtileceği, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği malzemeli yemek sunumu hesap cetvelini hazırlayarak açıklaması kapsamında sunması, bu açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerektiği, oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin tekliflerinin ise reddedilmesi gerektiği, istekliler tarafından sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılması gerektiği, isteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatını açıklamalarının gerektiği, toplam miktar ve tutar açıklamasının ise yapılmayacağı, örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklamanın uygun kabul edileceği açıklanmıştır.

Lotus Catering Yemek İnş. Tur. Org. Dan. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti, Taşhan Yemek Tem. Hiz. Oto. İnş. Nak. Tur. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Halk-Gıda Yemek San. Tic. Tem. Tur. İnş. Kuy. ve Orman Ürü. Paz. Dış Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması ve bu açıklamaya ilişkin tevsik edici belgeler, başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde ve yukarıda aktarılan mevzuat ve doküman düzenlemeleri bir arada değerlendirilerek incelendiğinde;

a) Açıklama kapsamında anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı (KİK 105) ve Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı (KİK 107) kullanılarak açıklama yapıldığı, KİK 106 Satış Tutarı Tespit Tutanağının kullanılmadığı, ticaret borsası bülten fiyatları haricinde kalan 28 girdinin tevsiki için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.7’nci maddesindeki açıklamalar gereğince Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanaklara ilişkin tarih ve sayı bilgilerinin yer aldığı, ilgili meslek mensubunca her sayfasının hem TÜRMOB kaşesi ile hem de meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle kaşelenip imzalandığı, söz konusu tutanağın Tebliğ’in 8.4’üncü maddesine uygun olduğu,

Sunulan fiyat teklifinde faturaya ilişkin tarih, fatura seri ve sıra no bilgilerinin de yer aldığı ve ilgili meslek mensubu tarafından da her sayfasının kaşelenip imzalandığı, ilgili tutanağın 1’inci sayfasında yer alan SMMM bilgileri ile ilgili meslek mensubunun kaşe bilgilerinin birbirileri ile uyumlu olduğu ve ilgili meslek mensubuna ait “Faaliyet Belgesi”nin de sunulduğu, ihale ilan tarihinin 24.02.2026 olduğu, maliyet tespit tutanağının (KİK 105) “01.11.2025 – 31.01.2026” tarihlerine veya bundan önceki üç aya ilişkin olarak düzenlenmiş olmasının gerektiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan tutanaklar incelendiğinde; bu tutanaklarda tutanağa esas 3 aylık sürenin “01.08.2025 – 31.10.2025” ve “01.01.2026 – 31.03.2026” olarak belirtildiği,

Poşet tahin-bal (30 gram) ve kaşar peyniri (2 adet 20 gram) ürünlerini ilişkin Hurma Yemekhane ve Temizlik Hiz. İnş. Taah. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından fiyat teklifi alındığı, tutanakta yer alan bilgiler ile fiyat teklifindeki bilgiler karşılaştırıldığında başta teklif edilen fiyat ile diğer bilgilerin birbiriyle uyumlu, gramaj bilgilerinin faturada yer aldığı ancak ilgili tutanaktaki tutanağa esas üç aylık sürenin “01.01.2026 – 31.03.2026” olarak belirtildiği, fatura bilgileri tablosundan yukarıda anılan ürünlere ilişkin sırasıyla 30.03.2026 ve 28.03.2026 tarihli faturaların düzenlendiği ve ihale ilan tarihinin 24.02.2026 olduğu göz önüne alındığında tutanağın ekinde bulunan fatura bilgileri tablosunda sunulan faturaların ilan tarihinden önceki üç ay içerisinde olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibi isteklinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

b) Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağında yer alan 28 girdinin de 600 yurtiçi satışlar hesabında bulunduğu, tutanağa esas üç aylık sürenin “01.08.2025-31.10.2025” olarak belirtildiği, tarih ve sayı bilgisinin bulunduğu, fatura bilgileri tablosundan ilgili firmanın “Astu grup Yemek Organizasyon San. ve Tic. Ltd. Şti.nin olduğu fiyat teklifi veren firmanın ticaret unvanı dikkate alındığında teklife konu alanla faaliyet gösterdiğinin anlaşıldığı, diğer yandan EK-O.7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağının 18.05.2024 tarihli ve 32550 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile yürürlükten kaldırıldığı, bu sebeple yürüklükten kaldırılan standart forma ilişkin iddianın da uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan ekmek ve suyun maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklanmasının mümkün olmadığı (zira 3 aylık dönem içerisinde ambalajlı su miktarının yarısı kadar alış, %5 oranında da satış yapmış olmalarının mümkün olmadığı) iddiasının ise isteklilerin yasaların izin verdiği ölçülerde ilgili mevzuat hükümlerine uygun faaliyetlerini sürdürebileceği, dolayısıyla ekmek ve suyun maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklanmasının önünde ihale mevzuatı açısından engel olmadığından bu yöndeki iddia da yerinde bulunmamıştır.

Ayrıca açıklamaları kapsamında, ilgili faturaların mevzuata uygun olarak maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.7) beyan edildiği, söz konusu faturaların mevzuata uygun olarak anılan tutanakta beyan edilmesinin yeterli olduğu, kaldı ki yukarıda aktarılan mevzuat hükmü uyarınca satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekmekle birlikte, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerin faaliyet alanına ilişkin bir belge sunma zorunluluğu bulunmamaktadır.

c) İhale kapsamında Bilecik İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı hastaneler için hazırlanan 14 günlük örnek yemek ve rejim menü listelerinin; toplam 443.500 normal hasta ve personel sabah/gece kahvaltısı, 133.000 hasta diyet sabah kahvaltısı, 1.302.000 normal öğlen yemeği ve akşam yemeği/rejim 3, 232.000 diyet yemeği, 268.000 kuşluk, ikindi ve gece ara öğünleri ile 20.000 rejim 1 ve 102.600 rejim 2 öğünlerinin ilgili başlıklar altında, besin değerleri ve diyet kısıtlamaları gözetilerek düzenlendiği, tüm ana öğünlerde ve kahvaltılarda 1 adet 500 cc hazır su ile öğün başına en fazla 3 adet 50 gramlık ekmek verilmesinin esas kılındığı ve talebe göre tuzsuz, kepekli, tam buğday veya glutensiz diyet ekmeği sağlanabileceği ayrıca Ramazan ayında iftar yemeklerinde ve sahurda ek olarak 1 adet (en az 100 gr) Ramazan pidesinin verileceği idarece öngörülmüştür.

Yapılan hesaplamalarda gün sayısının fazla, menü toplam maliyetinin eksik, ortalama maliyetin ise ana girdi hesabına eksik hesaplama yapılarak yansıtılmadığı ve hesaplamaların doğru olduğu görüldüğünden, iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

ç) Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli, 18.05.2024 tarihli ve 32550 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile yürürlükten kaldırılmış olup, söz konusu cetvelin yerine Kamu İhale Kurulu’nun 18.07.2024 tarihli ve 2024/DK.D-133 sayılı kararı ile KİK103 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli yürürlüğe konulmuştur. Bu nedenle, yürürlükten kaldırılan Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli esas alınarak ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

d ve e) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan KİK 103 Malzemeli Hesap Sunum Cetvelinde (Ek-H.4) yer alan ana girdilerin birim fiyatları ile birim fiyatları tevsik etmek için kullanılan belgelerdeki birim fiyatların uyumlu olduğu, her bir öğün için ana girdi maliyetinin teklif edilen birim fiyatlardan daha düşük olduğu, anılan istekli tarafından hesaplanan birim öğün maliyetlerinin hatalı olmadığı, açıklama yöntemleri kısmında, ortalama birim fiyatların belgelerin kaçıncı sayfasında olduğunun belirtildiği, ana girdiler ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının Tebliğ’de belirtilen oranlar (0,80 – 0,95) arasında (0,8964) olup açıklamanın mevcut hâliyle mevzuat kapsamında yapıldığı, giyim giderlerinin işçilik giderleri kısmına dâhil edilmediği anlaşılmıştır.

f, g, h ve ı) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi), sebze, meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılamayacağı, ancak 79.2.2’nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabileceğinin açıklanmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş ortağı “Taşhan yemek” firması tarafından “Beyaz peynir (diyet, tuzsuz), çay (poşet, 2 gr), dolma zeytin (yeşil biberli), dondurulmuş bamya, dondurulmuş bezelye, dondurulmuş ıspanak, dondurulmuş taze fasulye, hazır cevizli baklava, kakao, karışık turşu, kepekli galeta (tuzsuz), kereviz (kök), krema, kuru erik (çekirdeksiz), kuru üzüm (çekirdeksiz), paket diyabetik reçel (30 gr), paket kakaolu fındık kreması (30 gr), paket meyve suyu (200 ml, kayısılı), paket meyve suyu (200 ml, vişneli), paket süt (200 ml, tam yağlı), paket süt (200 ml, yarım yağlı), paket tahin helva (80 gr), paket yoğurt (200 gr, tam yağlı), pet şişe su (500 ml), poşet ıhlamur (2 gr), poşet tahin pekmez (30 gr), poşet tereyağı (15 gr) ve vanilya” olarak maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklandığı,

Diğer ana girdilerden olan; "Poşet reçel (ayva, çilekli, kayısılı, vişneli-30 gr), paket roll ekmek (50 gr), paket roll ekmek tuzsuz/kepekli/tam buğday /glutensiz-50 gr), paket eritme peynir (20 gr), paket krem peynir (20 gr), kaşar peyniri (2 adet 20 gr), sargılı küp şeker, paketli kesme/küp şeker (3 gr), poğaça (hazır 100 gr), simit (hazır 100 gr), paket ayran (300 ml), paket yoğurt (200 ml), yoğurt (tam yağlı), poşet tahin-bal (30 gr), siyah zeytin tuzsuz, yeşil zeytin, yeşil zeytin tuzsuz.)” ürünlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklandığı,

Aşırı düşük açıklamasını tevsiken 2025 yılı Mayıs ayı ve 2026 yılının Şubat aylarına ilişkin olarak Ticaret Borsa Bültenleri ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatların açıklama yöntemi olarak kullanıldığı, anılan istekli tarafından sunulan bültenlerin, ihale tarihi olan 14.04.2026 tarihinden önceki son 12 aylık dönem içerisinde yer alan herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatları içerdiği ve bu yönüyle Kamu İhale Genel Tebliği'nde öngörülen süre şartını karşıladığı, fiyatların ana girdide kullanılan fiyatlar ile uyumlu olduğu dolayısıyla anılan istekli tarafından Tebliğde açıklanamayacağı belirtilen ürünlere ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklamada bulunulmadığı,

Başvuru sahibinin mesnetsiz iddialarına karşın yemek ile birlikte verilecek su ürünü için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklamada bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağı üzerinde tarih ve sayı bilgisinin yer aldığı, ilgili meslek mensubunca her sayfasının hem TÜRMOB kaşesi ile hem de meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle kaşelenip imzalandığı, söz konusu tutanağın Tebliğ’in 8.4’üncü maddesine uygun olduğu anlaşıldığından iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

ğ) Anılan istekli tarafından “makarna” ve “arpa/tel şehriye” girdisine ilişkin olarak kg başına 64,00 TL birim fiyat öngörüldüğü, isteklinin söz konusu fiyatı tevsik etmek amacıyla Bursa Ekmek ve Besin Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından yayımlanan fiyat tarifelerine ilişkin ekran görüntülerine ait bilgisayar çıktılarının sunulduğu ancak sunulan belgelerde yer alan fiyatların hangi tarih/tarihlerde geçerli olduğuna ilişkin başka bir belge sunulmadığı gibi, sunulan belgelerde de ekran görüntüsü çıktılarının alındığı tarihin yer almadığı ve fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olup olmadığının teyit edilemediği bununla birlikte, inceleme aşamasında bahsi geçen ürünlerin fiyatlarına ilişkin ilgili internet adresinden yapılan sorgulamada kullanılan ürün fiyatlarının güncel olduğu, (“makarna-şehriye çeşitleri 500 gr” fiyatının 32,00 TL) anlaşıldığından, bu yönüyle iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anılan istekli tarafından “siyah zeytin paket 20 gram” girdisine ilişkin olarak açıklamaları kapsamında “siyah zeytin paket 20 gram” girdisi için 5,50 TL, birim fiyat öngörüldüğü, isteklinin söz konusu fiyatları tevsik etmek amacıyla “Bursa Ekmek ve Besin Sanayi ve Ticaret A.Ş.” tarafından yayımlanan fiyat tarifelerine ilişkin ekran görüntülerine ait bilgisayar çıktılarının sunulduğu, ancak sunulan belgelerde yer alan fiyatların hangi tarih/tarihlerde geçerli olduğuna ilişkin başka bir belge sunulmadığı gibi, sunulan belgelerde de ekran görüntüsü çıktılarının alındığı tarihin ise farklı tarihleri yansıttığı ve fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olup olmadığının teyit edilemediği bununla birlikte, inceleme aşamasında bahsi geçen ürünlerin fiyatlarına ilişkin ilgili internet adresinden yapılan sorgulamada kullanılan ürünün bulunamadığı ve açıklama kapsamında kullanılan 5,50 TL’lik fiyatın teyidinin yapılamadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

i) Sunulan açıklama kapsamında “elma, kuru sarımsak, limon, muz, pırasa, portakal, sivri biber, taze fasulye, taze kabak ve taze kayısı” girdilerine ilişkin olarak toptancı hal fiyatlarının kullanıldığı, söz konusu fiyatların ihale tarihi olan 14.04.2026 tarihinden önceki son 12 aylık dönem içerisinde yer alan işlem günlerine ait ortalama fiyatları gösterdiği, bu haliyle toptancı hal fiyatları kullanılarak açıklama yapılmasına ilişkin düzenlemeye uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

j) Çam fıstığı içi ve fındık içi malzemesinin çam fıstığı ya da fındık üzerinden değil çam fıstığı içi ve fındık içi üzerinden açıklandığı, badem içi ve ceviz içinin ise iki haftalık örnek menü malzemelerinden olmadığı dikkate alındığında anılan girdilere ilişkin iddialar uygun bulunmamıştır.

k) Ekmek, ayran, süt, yoğurt, bardak su gibi ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla halk ekmek fabrikaları, Atatürk Orman Çiftliği gibi kamu kurumu niteliğini haiz kuruluşların fiyat listelerinin kullanılmadığı, ürünlerin şartnamede düzenlenen gramajlara uygun olduğu dolayısıyla bu ürünler için iddianın dayanaksız olduğu sonucuna varılmıştır.

l) Teknik Şartnamesinde yapılan düzenlemelerden, isteklilerin açıklamaları kapsamında futbol cinsi kırmızı mercimek ve Napolyon kiraz sunulması gerektiğine ilişkin bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeple anılan ürünlere ilişkin iddia yerinde bulunmamıştır.

-Tam yağlı ve yarım yağlı yoğurt, tam yağlı ayran, tam yağlı ve yarım yağlı süt üzerinden açıklama yapıldığı görüldüğünden,

-Kaşar peynirinin tam yağlı kaşar peyniri fiyatı ile açıklandığı, dokümanda tam yağlı olması istenilen yoğurdun açıklamasında tam yağlı olduğu,

-Beyaz peynirin tam yağlı, normal ve diyet, tuzsuz olarak pirincin baldo, sütün UHT, yumurtanın M orta boy (ağırlığı 53-63 gram) açıklandığı, dolayısıyla bu ürünlere ilişkin yapılan açıklamanın Teknik Şartname’nin ilgili maddelerine uygun olduğu,

-Örgü peyniri, süzme yoğurt ve tulum peynirin Teknik Şartname’de yemek malzemeleri içinde yer almadığı, anlaşıldığından bu yöndeki iddialar uygun bulunmamıştır.

m) Açıklama istenilen örnek menüdeki yemek malzemelerinden olan dereotunun Teknik Şartname’de “3.Her demette en az 50 gr dereotu olmalı ve sap uzunluğu 5 cm’yi geçmemelidir.” ve maydanozun “1.100 gr’ lık demetler halinde olacaktır.” şeklinde düzenlediği isteklinin kg olarak açıkladığı, limon ve yumurtanın adet olarak belirlendiği, bu çerçevede anılan isteklice dereotu ve maydanozun demetinin kg hesabı yapılarak birim fiyata yansıtıldığı, limon ve yumurtanın adet olarak kilogram birim fiyatına dönüştürülerek hesaplamanın açıklandığı anlaşılmış olup Evsaf Şartnamesinde aksi bir ifadenin bulunmadığı görüldüğünden, iddia yerinde bulunmamıştır.

n) Sunulan açıklama kapsamında ayçiçek yağının, zeytinyağının ve domates salçasının lt/kg fiyatı üzerinden açıklama yapıldığı, dolayısıyla 0,5 lt ve/veya 0,5 kg olan ürünlerin birim fiyatları kullanılarak maliyet hesaplamasının yapıldığı iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

o ve ö) İhale dokümanında düzenlenen personel çalıştırılmasına dayalı olmayan söz konusu hizmet alımı kapsamında toplam 45 personel çalıştırılacağı; bu doğrultuda ilgili personelin “2 adet gıda mühendisi - diyetisyen, 2 adet aşçıbaşı, 4 adet aşçı, 4 adet aşçı yardımcısı ve 33 adet garsoniye - temizlik - bulaşık hizmetlerinde çalışan elemanı” şeklinde belirlenmiş olup, sözleşme süresince bu kadronun eksiksiz olarak görev yapması ve çalışan personelin yemek ihtiyaçlarını karşılaması için hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanmasına imkân verileceği, isteklilerin de tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyecekleri düzenlendiği anlaşılmıştır.

İhaleye ait İdari Şartname'nin yukarıda aktarılan 25.3.1'inci maddesinde yer alan "İhale kapsamında çalışan işçilere sağlık tesisinde çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme lığının 05.06.2008 tarihli 2008/42 Sayılı Genelgesi gereğince, İşçilerin yemek ihtiyaçları yüklenici tarafından karşılanacaktır. Ancak, yükleniciye yemek ihtiyacının karşılanması noktasında bir bedel ödenmeyecek olup, bu bedelin karşılığı olarak, hizmet alımı kapsamında çalıştırdığı işçilerin yemek ihtiyaçlarını karşılaması için hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. İstekliler de tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir." düzenlemesi gereğince anılan istekli tarafından ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personelin yemek giderine ilişkin maliyet öngörülmesi ve bu bağlamda açıklama yapılmasına gerek olmadığı anlaşılmıştır.

p ve r) İlgili istekli tarafından yapılan işçilik açıklamasında, %4 sözleşme ve genel giderler dahil işçilik maliyetinin hesaplamaya dahil edilmediği görülmekle birlikte işçilik kalemleri için açıklanan fiyatın birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen fiyattan daha düşük olduğu, ilgili mevzuat uyarınca, başvuru konusu ihale açısından sözleşme damga vergisi, sözleşme karar pulu ücreti ve Kamu İhale Kurumu payı olmak üzere isteklilerin teklif fiyatının %1,567’sine tekabül eden tutarda sözleşme giderlerinin hesaplanması gerektiği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan söz konusu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde %1,567 oranında sözleşme giderleri dahil yapılan hesaplamada ihale üzerinde bırakılan isteklinin öngörmüş olduğu ücretlerin yürürlükte bulunan asgari ücretin altında olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.

Yapılan incelemeler neticesinde; sözleşme ve genel giderler hariç asgari işçilik tutarına sözleşme giderlerinin ilave edilmesiyle hesaplanan asgari teklif tutarının, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması belgelerinde tevsik edildiği ve teklifinin yardımcı giderler kısmında bu maliyetleri mevcut olarak karşıladığı tespit edildiğinden, iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Dnz Grup Temizlik Hizmetleri İnşaat Taahhüt Otomotiv Medikal Hazır Yemek Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama ve açıklamaya ilişkin tevsik edici belgeler başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde aktarılan mevzuat ve doküman düzenlemeleri bir arada değerlendirilerek incelendiğinde;

a) Açıklama kapsamında anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, Ticaret Borsası bülteni fiyatları, Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağı kullanılarak bir açıklama yapıldığı, Ek-O.5 maliyet tespit tutanağı ile Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının kullanılmadığı, Ticaret Borsası fiyatları haricinde kalan 58 girdinin tevsiki için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.7’nci maddesindeki açıklamalar gereğince Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağının (KİK 107) sunulduğu,

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılmadığı, tevsik edilen Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağının (KİK 107) üzerinde tarih ve sayı bilgisinin yer aldığı, ilgili meslek mensubunca her sayfasının hem TÜRMOB kaşesi ile hem de meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle kaşelenip imzalandığı, söz konusu tutanağın Tebliğ’in 8.4’üncü maddesine uygun olduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

b) Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağında (KİK 107) yer alan 58 girdinin de 600 yurtiçi satışlar hesabında bulunduğu, tutanağa esas üç aylık sürenin 01.11.2025 - 31.01.2026 olarak belirtildiği, tarih ve sayı bilgisinin bulunduğu, fatura bilgileri tablosundan ilgili istekli olan Dnz Grup Tem. Hiz. İnş. Taah. Oto. Medikal Hazır Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin olduğu sattığı mallara ilişkin açılan satırlarda teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığı, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olduğu ve isteklinin ilan tarihinin (24.02.2026) içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yaptığı dolasıyla açıklamalar kapsamında, ilgili faturaların mevzuata uygun olarak Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağında beyan edildiği, kaldı ki yukarıda aktarılan mevzuat hükmü uyarınca satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekmekle birlikte, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerin faaliyet alanına ilişkin bir belge sunma zorunluluğu bulunmamaktadır. Diğer yandan Ek-O.7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağının 18.05.2024 tarihli ve 32550 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile yürürlükten kaldırıldığı, bu sebeple yürüklükten kaldırılan standart forma ilişkin iddianın da uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan ekmek ve suyun KİK 107 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ile açıklanmasının mümkün olmadığı (zira 3 aylık dönem içerisinde ambalajlı su miktarının yarısı kadar alış, %5 oranında da satış yapmış olmalarının mümkün olmadığı) iddiasının ise isteklilerin yasaların izin verdiği ölçülerde ilgili mevzuat hükümlerine uygun faaliyetlerini sürdürebileceği, dolayısıyla ekmek ve suyun KİK 107 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı ile açıklanmasının önünde ihale mevzuatı açısından engel olmadığından bu yöndeki iddia da yerinde bulunmamıştır.

d ve e) İstekli tarafından sunulan KİK 103 Malzemeli Hesap Sunum Cetvelinde (Ek-H.4) yer alan ana girdilerin birim fiyatları ile birim fiyatları tevsik etmek için kullanılan belgelerdeki birim fiyatların uyumlu olduğu, açıklama yöntemleri kısmında, ortalama birim fiyatların belgelerin kaçıncı sayfasında olduğunun belirtildiği, ana girdiler ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının Tebliğ’de belirtilen oranlar (0,80 – 0,95) arasında (0,94798) yer aldığı, giyim giderlerinin işçilik giderleri kısmına dahil edilmediği ancak anılan istekli tarafından “Rejim 2 Menüsü” için hesaplanan öğün maliyetinin (29,83 TL), ilgili öğün için teklif edilen birim fiyatın (21,00 TL) üzerinde kaldığı tespit edilmiş olup rejim 2 menüsüne ilişkin olarak teklif edilen birim öğün fiyatının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında hatalı tevsik edildiği ve başvuru sahibi isteklinin bu öğüne ilişkin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük açıklamalarını tevsiken 2025 yılı Mayıs ayı ve 2026 yılının Şubat aylarına ilişkin olarak Ticaret Borsa Bültenleri ile Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatların açıklama yöntemi olarak kullanıldığı, bülten tarihlerinin 12 aylık dönemi kapsadığı, fiyatların ana girdide kullanılan fiyatlar ile uyumlu olduğu dolayısıyla anılan istekli tarafından Tebliğde açıklanamayacağı belirtilen ürünlere ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklamada bulunulmadığı,

Yukarıda bahsi geçen ürünlere yönelik fiyat teklifi ile açıklama sunulmadığı anlaşılmış olup aşırı düşük açıklamalarını tevsiken 2025 yılı Mayıs ayı ve 2026 yılının Şubat aylarına ilişkin olarak Ticaret Borsa Bültenleri ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatların açıklama yöntemi olarak kullanıldığı, anılan istekli tarafından sunulan bültenlerin, ihale tarihi olan 14.04.2026 tarihinden önceki son 12 aylık dönem içerisinde yer alan herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatları içerdiği ve bu yönüyle Kamu İhale Genel Tebliği'nde öngörülen süre şartını karşıladığı, fiyatların ana girdide kullanılan fiyatlar ile uyumlu olduğu,

Başvuru sahibinin mesnetsiz iddialarına karşın yemek ile birlikte verilecek su ürünü için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklamada bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca KİK 107 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı üzerinde tarih ve sayı bilgisinin yer aldığı, ilgili meslek mensubunca her sayfasının hem TÜRMOB kaşesi ile hem de meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle kaşelenip imzalandığı, söz konusu tutanağın Tebliğ’in 8.4’üncü maddesine uygun olduğu anlaşıldığından iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

ğ) Anılan istekli tarafından “galeta kepekli” girdisine ilişkin olarak kg başına 262,50 TL birim fiyat öngörüldüğü, isteklinin söz konusu fiyatı tevsik etmek amacıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi Halk Ekmek A.Ş. tarafından yayımlanan fiyat tarifelerine ilişkin ekran görüntülerine ait bilgisayar çıktılarının sunulduğu ancak sunulan belgelerde yer alan fiyatların hangi tarih/tarihlerde geçerli olduğuna ilişkin başka bir belge sunulmadığı gibi, sunulan belgelerde de ekran görüntüsü çıktılarının alındığı tarihin yer almadığı ve fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olup olmadığının teyit edilemediği bununla birlikte, inceleme aşamasında bahsi geçen ürünlerin fiyatlarına ilişkin ilgili internet adresinden yapılan sorgulamada kullanılan ürün fiyatlarının güncel olduğu, (“Kepekli galeta 200 gr” fiyatının 52,50 TL) anlaşıldığından, iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

i) Sunulan açıklama kapsamında toptancı hal fiyatlarının kullanılmadığı anlaşıldığından iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

k) Ekmek, ayran, süt, yoğurt, bardak su gibi ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla halk ekmek fabrikaları, Atatürk Orman Çiftliği gibi kamu kurumu niteliğini haiz kuruluşların fiyat listelerini kullanılmadığı, ürünlerin şartnamede düzenlenen gramajlara uygun olduğu dolayısıyla bu ürünler için iddianın dayanaksız olduğu sonucuna varılmıştır.

l) Teknik Şartnamesinde yapılan düzenlemelerden, isteklilerin açıklamaları kapsamında futbol cinsi kırmızı mercimek, Napolyon kiraz ve mandalina sunulması gerektiğine ilişkin bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeple anılan ürünlere ilişkin iddia yerinde bulunmamıştır.

-Tam yağlı ve yarım yağlı yoğurt, tam yağlı ayran, tam yağlı ve yarım yağlı süt üzerinden açıklama yapıldığı görüldüğünden,

-Kaşar peynirinin tam yağlı kaşar peyniri fiyatı ile açıklandığı, dokümanda tam yağlı olması istenilen yoğurdun açıklamasında tam yağlı olduğundan,

-Beyaz peynirin tam yağlı, normal ve diyet, tuzsuz olarak pirincin baldo, sütün UHT, yumurtanın L boy (ağırlığı 63-72 gram) olarak açıklandığı, dolayısıyla bu ürünlere ilişkin yapılan açıklamanın Teknik Şartname’nin ilgili maddelerine uygun olduğu,

-Örgü peyniri, süzme yoğurt ve tulum peynirin Teknik Şartname’de yemek malzemeleri içinde yer almadığı, anlaşıldığından bu yöndeki iddialar uygun bulunmamıştır.

m) Açıklama istenilen örnek menüdeki yemek malzemelerinden olan dereotunun Teknik Şartname’de “3.Her demette en az 50 gr dereotu olmalı ve sap uzunluğu 5 cm’yi geçmemelidir.” ve maydanozun “1.100 gr’ lık demetler halinde olacaktır.” şeklinde düzenlediği isteklinin kg olarak açıkladığı, limon ve yumurtanın adet olarak belirlendiği, bu çerçevede anılan isteklice dereotu ve maydanozun demetinin kg hesabı yapılarak birim fiyata yansıtıldığı, limon ve yumurtanın adet olarak kilogram birim fiyatına dönüştürülerek hesaplamanın açıklandığı, Evsaf Şartnamesinde aksi bir ifadenin bulunmadığı görüldüğünden, iddia yerinde bulunmamıştır.

o ve ö) İhale dokümanında düzenlenen personel çalıştırılmasına dayalı olmayan söz konusu hizmet alımı kapsamında toplam 45 personel çalıştırılacağı; bu doğrultuda ilgili personelin “2 adet gıda mühendisi - diyetisyen, 2 adet aşçıbaşı, 4 adet aşçı, 4 adet aşçı yardımcısı ve 33 adet garsoniye - temizlik - bulaşık hizmetlerinde çalışan elemanı” şeklinde belirlenmiş olup, sözleşme süresince bu kadronun eksiksiz olarak görev yapması ve çalışan personelin yemek ihtiyaçlarını karşılaması için hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanmasına imkan verileceği, isteklilerinde tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyecekleri düzenlenmişir.

p ve r) İlgili istekli tarafından yapılan işçilik açıklamasında, %4 sözleşme ve genel giderler dahil işçilik maliyetinin hesaplamaya dahil edilmediği görülmekle birlikte işçilik kalemleri için açıklanan fiyatın birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen fiyattan daha düşük olduğu, ilgili mevzuat uyarınca, başvuru konusu ihale açısından sözleşme damga vergisi, sözleşme karar pulu ücreti ve Kamu İhale Kurumu payı olmak üzere isteklilerin teklif fiyatının %1,567’sine tekabül eden tutarda sözleşme giderlerinin hesaplanması gerektiği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan söz konusu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde %1,567 oranında sözleşme giderleri dahil yapılan hesaplamada anılan isteklinin öngörmüş olduğu ücretlerin yürürlükte bulunan asgari ücretin altında olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda şikâyete konu edilen, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Magnum Catering Tic. Ltd. Şti. açısından yapılan inceleme neticesinde herhangi bir aykırılık tespit edilmemiş olup başvuru sahibinin anılan istekliye yönelik iddialarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez…” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü 3 (üç) iddiasının 2’sinde (iki) haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 2/3 olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 194.085,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması hâlinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 130.036,95 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Lotus Catering Yemek İnşaat Turizm Organizasyon Danışmanlık Taahhüt İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Taşhan Yemek Temizlik Hizmetleri Otomotiv İnşaat Nakliyat Turizm Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi, Halk-Gıda Yemek Sanayi Ticaret Temizlik Turizm İnşaat Kuyumculuk ve Orman Ürünleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı ve Dnz Grup Temizlik Hizmetleri İnşaat Taahhüt Otomotiv Medikal Hazır Yemek Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmaması nedeniyle tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi hâlinde iadesine,

Oybirliği karar verildi.