SayıştaySayıştay Daire Kararı35814
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareDiğer Özel Bütçeli İdareler
Daire2
İlam No79
Madde No17
Yılı2023
A) Yeni birim fiyat
B) Revize birim fiyat
A) ... ihale kayıt numaralı “...” yapım işinde, sözleşme kapsamında bulunmayan işlere yönelik tespit edilen yeni birim fiyatın hatalı belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti” başlıklı 28’inci maddesinde;
“28.1. Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre hesaplanır.
28.1.1. Sözleşmenin yürütülmesi sürecinde yeni birim fiyatın tespit edilmesi gerektiği durumlarda Genel Şartname’nin 22’nci maddesine göre belirlenecek analizde kar ve genel gider oranı %10 olarak alınır.”
İfadesine yer verilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“…
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
…
(5) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici kârına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.”
Hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, belirlenen yeni birim fiyata üst sınır uygulaması getirilmiştir. Buna göre yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemeyecektir.
... İnş. A.Ş. yükleniminde bulunan “...”yapım işinde; “...” iş kaleminde yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunduğu, ancak yeni birim fiyatın; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerde kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ı ile mukayese edilmemesi ve sözleşmede öngörülen %10 oranında kâr ve genel gider oranı esas alınmadan belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüşse de,.
... TL tutarındaki kamu zararının ahizi ... İnş. A.Ş.’den ... tarih ve 27 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişiği kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;
B) ... ihale kayıt numaralı “...” yapım işi kapsamındaki imalat kaleminde meydana gelen iş artışları sonucunda hesaplanan revize birim fiyatın resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan revize birim fiyattan fazla olması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti ile İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinde;
“…
28.2. İş kalemi miktarının değişmesi
28.2.1. Herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
R = F x [ 1 - (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin birim fiyatı (TL / …),
A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),
R = Revize birim fiyat (TL / ...).
28.2.2. (28.2.1) maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemez. İş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanır.”
İfadesi yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım İşlerinde İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 52’nci maddesinde de yer alan bu hüküm uyarınca, sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın sözleşme bedelinin %1’ini geçmesi halinde, artışın gerçekleştiği iş kalemi için sözleşmenin 28’inci maddesinde yer alan formül dikkate alınarak birim fiyatın revize edilmesi ve bu iş kaleminin %20’yi aşan kısmı için revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir. Ancak bu halde dahi hükümde yer verilen formül uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyattan yüksek olamayacaktır.
“...” yapım işinde; “...” iş kaleminde meydana gelen artış yüzdesi %546,33 iken artış miktarının sözleşme bedeline oranı %2,59 olarak gerçekleştiği görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından sözleşme ile hüküm altına alınan revize birim fiyat uygulanması için aranan oransal şartların gerçekleşmesi nedeniyle revize birim fiyat hesabı yapıldığı ancak o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyat ile mukayese edilmeden yükleniciye ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüşse de,
... TL kamu zararının ahizi ... İnş. A.Ş.’den ... tarih ve 27 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;
B) Revize birim fiyat
A) ... ihale kayıt numaralı “...” yapım işinde, sözleşme kapsamında bulunmayan işlere yönelik tespit edilen yeni birim fiyatın hatalı belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti” başlıklı 28’inci maddesinde;
“28.1. Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre hesaplanır.
28.1.1. Sözleşmenin yürütülmesi sürecinde yeni birim fiyatın tespit edilmesi gerektiği durumlarda Genel Şartname’nin 22’nci maddesine göre belirlenecek analizde kar ve genel gider oranı %10 olarak alınır.”
İfadesine yer verilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“…
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
…
(5) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici kârına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.”
Hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, belirlenen yeni birim fiyata üst sınır uygulaması getirilmiştir. Buna göre yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemeyecektir.
... İnş. A.Ş. yükleniminde bulunan “...”yapım işinde; “...” iş kaleminde yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunduğu, ancak yeni birim fiyatın; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerde kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ı ile mukayese edilmemesi ve sözleşmede öngörülen %10 oranında kâr ve genel gider oranı esas alınmadan belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüşse de,.
... TL tutarındaki kamu zararının ahizi ... İnş. A.Ş.’den ... tarih ve 27 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişiği kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;
B) ... ihale kayıt numaralı “...” yapım işi kapsamındaki imalat kaleminde meydana gelen iş artışları sonucunda hesaplanan revize birim fiyatın resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan revize birim fiyattan fazla olması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti ile İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinde;
“…
28.2. İş kalemi miktarının değişmesi
28.2.1. Herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
R = F x [ 1 - (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin birim fiyatı (TL / …),
A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),
R = Revize birim fiyat (TL / ...).
28.2.2. (28.2.1) maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemez. İş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanır.”
İfadesi yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım İşlerinde İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 52’nci maddesinde de yer alan bu hüküm uyarınca, sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın sözleşme bedelinin %1’ini geçmesi halinde, artışın gerçekleştiği iş kalemi için sözleşmenin 28’inci maddesinde yer alan formül dikkate alınarak birim fiyatın revize edilmesi ve bu iş kaleminin %20’yi aşan kısmı için revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir. Ancak bu halde dahi hükümde yer verilen formül uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyattan yüksek olamayacaktır.
“...” yapım işinde; “...” iş kaleminde meydana gelen artış yüzdesi %546,33 iken artış miktarının sözleşme bedeline oranı %2,59 olarak gerçekleştiği görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından sözleşme ile hüküm altına alınan revize birim fiyat uygulanması için aranan oransal şartların gerçekleşmesi nedeniyle revize birim fiyat hesabı yapıldığı ancak o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyat ile mukayese edilmeden yükleniciye ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüşse de,
... TL kamu zararının ahizi ... İnş. A.Ş.’den ... tarih ve 27 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;