İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Fazla çalışma ücreti

… Belediyesinde işçi statüsünde çalışan personelin fazla çalışmalarına dayanak teşkil eden çalışma saatlerinin hatalı hesaplanması nedeniyle personele olması gerekenden fazla ücret ödemesinde bulunulduğu görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde;

“Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir…” hükmü,

“Saklı Haklar” başlıklı 45’inci maddesinde;

“Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan haklara, ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu Kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulamaz.

Bu hususlarda işçilere daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya gelenekten doğan kazanılmış haklar saklıdır.” hükmü,

“Çalışma Süresi” başlıklı 63’üncü maddesinde;

“Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır…

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir...” hükmü ve

… Belediyesi ile … Sendikası arasında … tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin “İş Süresi (Çalışma Saatleri)” başlıklı 24’üncü maddesinde;

“Haftalık çalışma süresi 40 saattir…

Haftalık iş süresini hafta içi tamamlayan işçiler hafta sonu iki gün hafta tatiline hak kazanırlar.” hükmü,

İlgili Toplu İş Sözleşmesi’nin “Fazla Çalışmalar ve Ücretleri” başlıklı 27’nci maddesinde;

“Haftalık 40 saatten 45 saate kadar yapılan çalışmalar, fazla sürelerle çalışma olarak kabul edilip her 1 saat fazla çalışma için verilen ücretin saat başına düşen miktarının %25 yükseltilmesi ile ödenir. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmalardır.” hükmü

yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, işçinin haftalık çalışma süresinin kırk beş saati aşması durumunda fazla çalışma kapsamında verilecek ücretin, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 oranında artırılarak hesaplanması; Toplu İş Sözleşmesi ile haftalık çalışma süresinin kırk saat belirlenmesi nedeniyle kırk beş saate kadar ifa edilen beş saatlik çalışma süresinin ise fazla sürelerle çalışma kapsamında değerlendirilmesi ve bu sürelere ilişkin fazla çalışma ücretinin de normal çalışma süresinde saat başına tekabül eden ücretin %25 oranında artırılarak hesaplanması gerekmektedir.

Yapılan incelemelerde, işçi statüsünde görev yapan personele haftalık çalışma süresi kırk beş saat olmasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin hesaplanmasında haftalık çalışma süresine riayet edilmeyerek fazla çalışmaya dayanak teşkil eden saatlerin “günlük” olarak hesaplandığı ve günlük çalışma saatini aşan tüm çalışmaların fazla sürelerle çalışma veya fazla çalışma kapsamında değerlendirildiği görülmüştür.

Bu itibarla fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma sürelerinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden çalışma sürelerinin hatalı biçimde belirlenmesi nedeniyle personele fazla ödeme yapılması sonucunda kamu zararı oluşmuştur. Oluşan kamu zararından 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince, ödeme emri ve ekli belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludurlar. Ancak, vefat eden kamu görevlisine 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ikincil mevzuat ile yüklenmiş bir sorumluluk bulunmadığından, vefat eden Gerçekleştirme görevlisi …’ın sorumluluğu bulunmamaktadır.

Diğer taraftan; sorguda yer verildiği üzere ödeme emri eki belgelerde evrak eksikliği bulunması nedeniyle oluşan kamu zararından Muhasebe Yetkilisi … sorumlu tutulmuşsa da; ödeme emrine eklenmesi gereken belgelerin eksik oluşu işçilerin fazla çalışmalarının hatalı hesaplanması sonucunda oluşan kamu zararı arasında illiyet bağı bulunmadığından söz konusu kamu zararından muhasebe yetkilisinin sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu durumda, oluşan kamu zararından ilgili ödeme emri belgelerini imzalayan harcama yetkilileri tek başına sorumludurlar.

Bu itibarla, kamu zararı … TL’nin;

… TL’sinin … tarih ve … numaralı muhasebe işlem fişi ile,

… TL’sinin … tarih ve … numaralı muhasebe işlem fişi ile,

… TL’sinin … tarih ve … numaralı muhasebe işlem fişi ile,

tahsil edildiği anlaşıldığından, tahsilat toplamı … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus kalmadığına;

Geriye kalan … TL kamu zararının;

… TL’sinin Harcama Yetkilisi …’ya,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi …’a,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi …’a,

…

tek başına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.