İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Yapım işinde, boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması.

1- 283 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle; … A.Ş. + … Ltd. Şti İş Ortaklığının taahhüdündeki “… İşi”nde; 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu [(Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden .... Proje Müdürü … (aynı ek ilam maddesinde aynı sıfatla temyiz talep eden Kontrol Mühendisi …’ın kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde de tamamen aynı mahiyette olmak üzere) temyiz dilekçesinde özetle; işe ait hakedişlere konu olan' imalatların yerinde incelenerek ödemeye doğru yansıyıp yansımadığını ortaya çıkarmak amacı ile, Sayıştay Başkanlığının görevlendirdiği farklı kamu kurumlarında görev yapmakta olan 3 üyeli Bilirkişi Heyetinin çalışmalarına inceleme tarihlerinde imalatları yerinde göstermek sureti ile yardımda bulunduklarını, işletme ve bakım yolu, CTP boru döşeme imalatları, HKV yapıları (boru minhası) ve yatay sondaj imalatları götürü olarak hakedişe konu olmayıp, birim fiyatı ile ödemesi yapıldığından; ancak ve ancak arazide yerinde yapılan metrajın ölçülerek hakedişe konu olan metraj ile karşılaştırılması sureti ile ancak kamu zararı hesaplanabileceğini, imalatlardan sadece yatay sondaj imalatında ölçüm yapılarak bir sonuç çıkarıldığını, incelemeler sırasında ölçüm alınmadan, Bilirkişi tarafından geçici hakediş raporu çelişkileri göz önüne alınarak bulunan rakamların Sayıştay Denetçisinde yanlış kanı oluşturduğunu, neticesinde gerçeğe aykırı bir kamu zararı hesabı yapıldığını, tekrar edilecek bir bilirkişi çalışmasında arazideki imalatların ölçümünün yapılması neticesinde hesaplanan kamu zararının yanlışlığının ortaya çıkacağını, bahsi geçen kamu zararı hakkında daha önceki savunmalarına ek olarak konular hakkında açıklamalarının aşağıda izah edildiği gibi olduğunu;

Değişik basınç sınıfında boru kullanılmasına ilişkin kamu zararı hesabına yapılan itirazlar;

Söz konusu işin 30 adet hakediş raporu düzenlenmiş olup, düzenlenen hakedişler geçici olduğunu ve neticesinde kesin hesabı yapılmadan bir ara ödeme niteliğinde olduğunu, 30 no.lu hakediş itibarı ile ödenen CTP boru miktarlarının, basınç sınıfları ve SN’lerinin aşağıda belirtildiği gibi olduğunu;

Ø2800/4 Atü SN 2500 = 4.950,00 mt

Ø2800/6 Atü SN 2500 = 9.793,00 mt

Ø2800/10 Atü SN 2500 = 11.166,00 mt

Ø2800/16 Atü SN 2500 = 250,00 mt

Ø2800/6 Atü SN 5000 = 10.000,00 mt

Ø2800/10 Atü SN 5000 = 11.640,00 mt

Ø2800/16 Atü SN 5000 = 360,00 mt

TOPLAM = 48.159,00 mt olup,

Sol sahilde onaylanan revize proje ve sağ sahildeki mevcut projeye göre döşenmesi gereken boru basınç sınıflarının tek tek çıkarılmış olup sol sahil projeye göre döşenmesi gereken; '

Ø2800/4 Atü SN 2500 = 4.073,51 mt

Ø2800/6 Atü SN 2500 = 10.404,81 mt

Ø2800/10 Atü SN 2500 = 4.429,81 mt

Ø2800/16 Atü SN 2500 = 173,13 mt

Ø2800/6 Atü SN 5000 = 1.943,66 mt .

Ø2800/10 Atü SN 5000 = 5.461,47 mt

Toplam = 26.486,39 mt

Sağ sahil projeye göre döşenmesi gereken;

Ø2800/6 Atü SN 2500 = 3.694,13 mt

Ø2800/10 Atü SN 2500 =3.311,83 mt

Ø2800/6 Atü SN 5000 = 7.866,40 mt

Ø2800/10 Atü SN 5000 = 6.410,83 mt

Ø2800/16 Atü SN 5000 = 360,00 mt.

Toplam = 21.643,19 mt

Proje bazında döşenmesi gereken ile hakediş arasındaki farkın bunlara göre aşağıdaki gibi olduğunu;

Projede Hakediş Fiyatı Miktarı (TL)

Ø2800/16 Atü SN 2500 = 173,13 … 2.100x0,88 -…

Ø2800/6 Atü SN 5000 = 5.810,06 … 3.423x0,88 -…

Ø2800/10 Atü SN 5000 = 9.872,00 … 3515x0,88 …

Ø2800/16 Atü SN 5000 = 360,00 … 0 0,00

Toplam +… TL

Sayıştay Ek İlamıyla 2017 yılı hesapları incelemesi sonucu hakedişler tek tek ele alınarak yapılan incelemede oluştuğu söylenen kamu zararının 30 no.lu hakediş itibarıyla bakıldığında herhangi bir kamu zararı oluşmadığının görüleceğini, basınç sınıfından dolayı fark yok iken Sayıştay Ek İlamında ara hakedişler baz alınarak kamu zararı hesaplanmasının maddi ve hukuki dayanağının bulunmadığını, yukarıda açıklanan sebeplerden ötürü boru miktarındaki yanlışlık farklı basınçlı boru kullanılması, eksik hat kapama vanalarının yapıldığından bahisle ödenmesi istenen (2. maddeden; … TL+işbu maddeden … TL) toplam; … TL’den açıklanan ve sahadaki mevcut durumla oluşan farkın ise … TL olarak gözükmekte olup, bu tutarın müteahhidin yapılacak olan ilk hakedişinde minha edilerek düzeltilecek olup herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmeyeceğini, yasal mevzuat yönünden irdeleme yapılacak olursa da (Ek İlamın 2’nci maddesini de kapsayacak şekilde); metrajın yanlış veya fazla hesaplanması halinde uygulanacak mevzuat hükümlerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesinde (YİGŞ) düzenlenmiş olup, anılan Şartname’nin “Geçici Hakediş Raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “... Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. ...” hükmüne, “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükümler ile, asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metrai olduğunun hüküm altına alındığını, kesin hesabın, geçici kabul ile kesin kabul arasındaki dönemde yapılan bir işlem olup, kesin hakedişin kesin metraja dayalı olarak kesin kabulden sonra ödendiği dikkate alındığında nihai metrajın belirlenmesinin, eş söyleyişle varsa bir yanlışın düzeltilmesi için kesin hakedişe kadar zaman bulunduğunun aşikâr olduğunu, somut olayda; 30 numaralı hakediş itibarıyla işin % 80’ninin yapıldığı, işin devam ettiği ve henüz kabul aşamasına gelinmediği, dolayısıyla YİGŞ’nin iş kalitesine ilişkin 23’üncü, 24’üncü, 25’inci madde hükümleri ile metraja ilişkin 39’uncu ve 40’ıncı madde hükümleri gereğince; uyuşmazlık konusu işte kamu zararı gerekçesini oluşturan “iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumunun henüz oluşmadığı ve iş kabul aşamasına gelmediğinden, diğer bir ifade ile henüz eser meydana getirilmediğinden; “işin yapılmış sayılması” söz konusu olmadığı gibi İdarece yapılan ödemelerin de kesin ödeme olmayıp geçici ödeme niteliğinde olduğunu, dilekçe ekindeki Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında da görüleceği gibi izleyen hakedişlerde düzeltme imkânı bulunduğunu (ki İdarece bu yönde uygulama yapılmakta olduğunu), idarelerde % 5 kesin hesap teminatının bu nedenle alındığı ve kesin hesabının tamamlanması ve kabulün yapılmasından sonra serbest bırakıldığı göz önüne alındığında oluşabilecek fazla ödemenin buradan da karşılanabileceğinin düşünüldüğünü ki; bu durumda kamu zararı oluştuğundan da söz edilemeyeceğini, temyiz itirazına konu 8. Daire Ek İlamında tüm bu hususlar gözetilmeden taraflarınca kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedildiğini, kararın oluşa, yasaya ve hakkaniyete aykırı olup kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden ... .... Bölge Müdürü .... , kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde (genel anlamda sadece sorumluluk yönünden itiraz ederek, bu bağlamda Ek İlamın 2’nci., 3’üncü ve 4’üncü maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; İlama konu “.... ı İnşaatı İşi için düzenlenen 2016-2017 yıllarındaki geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak imzaladığını, T.C. Danıştay İkinci Dairesi’nin 1997/… E. ve 1998/… K. sayılı Kararı’nda merkez personelinin inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği değerlendirilerek yargılamaya gerek görülmediğini, yapı denetim teşkilatı dışındaki birimlere metraja bağlı fazla ödeme ile ilgili herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini, Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin 2003/… E. ve 2004/… K. sayılı Kararında ise hakediş raporlarında düzenleyen ve onaylayan sıfatı ile imzası bulunmayıp inceleyen sıfatı ile imzası bulunan şahsın TCK kapsamında suç sayılacak ve yargılama gerektirecek bir suçu olmadığı değerlendirilerek soruşturma izni verilmesine ilişkin kararın kaldırılmasına karar verildiğini, Danıştay İkinci Dairesi’nin 2000/… E. ve 2000/… K. sayılı Kararında da sanıkların il merkezinde görev yaptıkları için hakediş raporlarına dahil edilen imalatların tamamlanıp tamamlanmadığını mahallinde yeniden ölçme ve kontrol etme imkanlarının bulunmadığı, ayrıca sanıklar tarafından incelenmesinin gerekmediği değerlendirilerek meni muhakemelerine karar verildiğini, ayrıca Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli 43415 tutanak no.lu Kararında; “... bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulması mümkün değildir. İmalatın fen ve sanat kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılmayışından, sadece ilgili branştaki yapı denetim görevlisi sorumudur...” denilerek inceleyen birimlere sorumluluk yüklenmediğini, müteahhide ek bir menfaat temini yapılmasına, imalatların eksik veya kusurlu yapılmasına, sözleşme bedelinin mevzuata aykırı şekilde değiştirilmesi veya yükseltilmesine dair yazılı ve sözlü herhangi bir talimatı bulunmadığını, böyle bir tespit yokken görevi ihmal ile ilgili bir çıkarımda bulunmanın mümkün olmadığını, projenin yürütülmesi ile ilgili olarak Kurum içi veya başka kamu kurumlarında doğrudan şahsına ve karar mekanizmasına yönelik herhangi bir şikayet bulunmadığını, alt düzey kamu görevlilerinin gündelik iş ve işlemlerinin denetimi için makul özenin tarafınca gösterildiğini, proje ve sahanın yönetimi konusunda bir bölge müdürünün her hakediş ya da imalat kalemiyle ilgili dahlini beklemenin, bölge müdürünü kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri ile aynı çerçevede değerlendirmenin makul ve gerçekçi olmadığını, .... Genel Müdürlüğü tarafından yapımı gerçekleştirilen işlerin denetiminin 30/09/2010 tarihli .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütülmekte olduğunu, Yönerge’nin “Genel hükümler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.” hükmü, “Yapı denetim teşkilatı” başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında; “Yapı Denetim Teşkilatı: a) Merkezde; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Yetkilendirilmiş Daire Başkan Yardımcısı, Şube Müdürü, Başmühendis, Mühendis ve Yardımcı Denetim Elemanlarından, b) Bölge Müdürlüklerinde: Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, ilgili Şube Müdürü, Taşra Şube Müdürü, Yapı Denetim Şefi, Başmühendis, Yapı Denetim Mühendisi, Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi ve Yardımcı Yapı Denetim Elemanlarından oluşur.” Hükmü, 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Yapı Denetim Teşkilatında yönetim ve denetim yapan görevliler Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi veya Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükümlerine uygun olarak ve aşağıda yazılı sıraya göre birbirinin emir, denetim ve gözetimi altında görevlerini yürütürler, a) Yapı Denetim Amiri: işin özelliğine göre, merkezde işi yürüten Daire Başkanlığının ilgili Şube Müdürü, taşrada işi yürüten Bölge Müdürlüğünün ilgili Taşra Şube Müdürü veya müstakil olarak kurulması halinde yapı denetim amirinden oluşur. Bir yapı denetim amirinin sorumluluğunda birden fazla yapı denetim görevi toplanabilir. B) Yapı Denetim Şefi ... c) Yapı Denetim Mühendisi ...ç) Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi ...d) Yardımcı Yapı Denetim Elemanı ... ” hükmünün yer aldığını, görüleceği üzere ... Genel Müdürlüğünde Genel Müdürden en alttaki teknik elemana kadar her birim amirinin sıralı amirler şekilde denetim teşkilatını oluşturmakta olduğunu, bölge müdürü de taşrada genel müdürlüğün temsilcisi olduğunu, ancak iş özeline inildiğinde ve yapı işleri mevzuatı çerçevesinde bakıldığında yapım işinin denetiminden sorumlu en üst yöneticinin; yönergedeki pozisyonu ile denetim amiri, fiili kadrosu ile şube/proje müdürü olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının; “Hakediş raporlarının düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara göre işlem yapılır: ... b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir, c) İhzarat yapılmasının öngörüldüğü işlerde; 1) İhzarat miktarı yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir. ..." hükmü çerçevesinde imalat ve ihzarata ilişkin metraj ölçümü konusunun yapı denetim mühendisinin görevi olduğunu, ... Genel Müdürlüğü’nün teşkilat yapısında yapı denetim mühendislerinin taşra birimlerindeki yapı denetim amirliklerinde çalışmakta olduğunu, yapı denetim amirliklerinin numaralı şube müdürlükleri olabileceği gibi müstakil kurulmuş proje/şube müdürlükleri şeklinde de olabildiğini, … Bölge Müdürlüğü’nün teşkilat şemasına bakıldığında; Bölge Müdürlüğünün taşrasını oluşturan 7 Şube Müdürlüğünün 6 tanesinin numaralı Şube Müdürlüğü, bir tanesinin ise müstakil Proje Müdürlüğü olduğunu;

... .... Bölge Müdürlüğünün (…)

Merkez Birimleri;

.... -Batman Sulamaları İşletme ve Bakım Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

…Şube Müdürlüğü

Sivil Savunma Uzmanlığı

… Şube Müdürlüğü

… Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

Hukuk İşleri Müdürlüğü

Taşra Birimleri;

…. … Şube Müdürlüğü (… İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (… İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (…'de)

…. Şube Müdürlüğü (…İlinde)

.... Proje Müdürlüğü (… İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (… İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (… İlinde)

İle 41.164 km²’de hizmet sağlamakta olduğunu, ... Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi gereğince merkez veya bölge ihaleli işlerin arazideki denetiminin taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince yürütülmekte olduğunu, hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğüne sunulduğunu, buradaki incelemenin ardından Daire Başkanlığı’na ödeme yapılmak üzere gönderildiğini, “... İşi” i için düzenlenen hakedişlerin de yukarıdaki çerçevede incelenmiş ödenmek üzere imzaya sunulduğunu, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan Yapı Denetim Amirliğince hazırlanan tutanaklarda herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanmadığından evrağın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediğini, yapı denetim mühendisi ve yapı denetim amiri (bu iş için .... Proje Müdürü) ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde, yapılan işlere ilişkin imalat metrajlarının; ödemesi gerçekleştirilen metrajlarla aynı olduğunun, inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmadığının görüldüğünü, … Bölge Müdürü olarak 11.02.2016 tarihinde görevlendirildiğini ve bu görevi 11.10.2017 tarihine kadar özveri ile sürdürdüğünü, tüm bunların dışında görevlendirildiği zaman zarfında; 19.12.2015 - 10.03.2016 tarihleri arasında Bölücü Terör Örgütü’ne karşı Güvenlik Güçlerimizce … Operasyonu, 14.03.2016 - 04.06.2016 tarihleri arasında yine Bölücü Terör Örgütü’ne karşı …’de … Operasyonunun yürütüldüğünü, bu operasyonlar sonrasında … … İlçesi’nde 25 milyon kök hint kenevirinin toplandığı uyuşturucu operasyonunun gerçekleştirildiğini, 15 Temmuz 2016 tarihinde hain FETÖ terör örgütünce darbe girişiminde bulunulduğunu, 24 Ağustos 2016 tarihinde ... .... Bölge Müdürlüğü zırhlı iş makinalarının da kullanıldığı … Harekatı ve Nisan 2017 tarihinden başlamak üzere de … İli … İlçesi … Kırsalında terör örgütüne yönelik kapsamlı harekatların Güvenlik Güçlerimiz tarafından icra edildiğini, söz konusu operasyonlara Bölge Müdürlüğü tarafından gereken her türlü desteğin verildiğini, iş makinaları ve ekiplerin görevlendirildiğini, çok sayıda ... operatör ve çalışanı teröristlerin kurşun, roket ve EYP (El Yapımı Patlayıcıları) saldırıları ile yaralandığını, söz konusu dönemde ...’ye ait iş makinalarının atölyelerde zırhlandırılmış olup, bu sayede yaşanabilecek elim olayların da önüne geçildiğini, … Merkez’de gerçekleştirilen … Operasyonunda yalnızca 88 günde 65 kahraman vatan evladının ... Bölge Müdürlüğü’ne 3 km mesafede şehit olduğunu, Nusaybin’de yürütülen … Operasyonu kapsamında ise yalnızca 93 günde 76 kahraman vatan evladının şehit olduğunu, tüm kurum müdürleri gibi kendisinin de bir bölge müdürünün temsil görevinden dolayı şehit olan güvenlik güçlerinin ilde düzenlenen cenaze merasimlerine katılım sağladığını, görev yaptığı süre boyunca güvenlik güçleriyle de tek vücut halinde teröre karşı birlikte hareket edildiğini, yıllardır ülkeyi kana bulayan eli kanlı terör örgütü ve mensuplarına karşı da kurumsal ve kişisel bir duruş sergilendiğini, bölgede görev yaptığı süre zarfında tüm samimiyet ve özveriyle çalıştığını, (sonrasında ... çalışanlarının bu olaylar sırasında yaşadığı hadiseleri fotoğraflarıyla belgelendirerek sıralamak suretiyle) söz konusu dönemde ülkenin içinde bulunduğu şartlar gereği birçok bölge müdürünün mesleki hayatında karşılaşamayacağı ender zorlu görevleri en zor şartlar altında gerektiğinde can pahasına yerine getirdiğini, .... ’da Bölge Müdürü olarak görev yaptığı süre zarfında;

2016 Yılı İş Adedi 2017 Yılı İş Adedi

Planlama Proje Yapım Planlama Proje Yapım

Etüt Planlama ve

Tahsisler Dairesi

Başkanlığı 7 8

Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı - 9 118 - 107

Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı - 3 7 - 3 5

İçmesuyu Dairesi Başkanlığı - 2 11 - - 13

İşletme ve Bakım Dairesi Başkanlığı - - 21 - - 26

TOPLAM 7 14 157 8 13 151

GENEL TOPLAM 178 172

Görüleceği üzere 2016 yılında çoğunluğu (157 adedi) yapım olmak üzere toplam 178 adet iş, 2017 yılında ise çoğunluğu (151 adedi) yapım olmak üzere 172 adet işin .... .... Bölge Müdürlüğü tarafından yürütüldüğünü, bu çapta ve büyüklükte bir iş hacmi içerisinde Bölge Müdürü’nün birebir arazinin her noktasında yapılan işlerin metraj ve imalat kalitelerinden sorumlu tutulması doğru olmayıp, her işin kendi kontrollük teşkilatı ve yapı denetim amiri bulunmakta olduğunu, görevde bulunduğu dönemde yapılan işler olarak (yine fotoğraflarla belgelendirilmek suretiyle);

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı / Haziran 2018’de … İlçesine su verildi)

.... (Tamamlandı / test aşamasında)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Büyük Ölçüde Tamamlandı)

… (… / Büyük ölçüde tamamlandı)

… (memba batardosu tamamlanarak derivasyon gerçekleştirildi, gövde sıyırma kazıları, şantiye içi taşıma yolları, enjeksiyon ulaşım ve enjeksiyon galerileri tamamlandı, gövde dolgusu önemli ölçüde yapıldı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Görevde bulunduğum dönemde batardo seviyesinde tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Önemli ölçüde tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (2, 3 ve 4. Kısım Şebekeler kapsamında 17.523 ha sulamaya hazır hale getirildi)

… (3260 ha sulamaya hazır hale getirildi)

… ili … ilçesi, … merkez, … ili … ilçesi, … ili … ilçesi … köyü, … il merkezi, … ili … ilçesi … (Planlama ve proje yapımları tamamlandı ve işler yatırım programına alındı)

Ayrıca 5 ilde her ay Valiler başkanlığında düzenlenen koordinasyon toplantılarına bizzat katılım sağlandığını, Belediye Başkanlığı görevine getirilen Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara gerekli her türlü desteğin sağlandığını, görüleceği üzere Bölge Müdürlük Makamı tarafından 5 ilde yer alan bütün yatırımlar takip edilmekte olup, bu inşaatlardaki tüm imalatların bire bir Bölge Müdürü tarafından kontrollüğünün yapılmasının da söz konusu olmadığını, her işin kontrollük teşkilatı ve yapı denetim amiri bulunduğunu, T.C. Danıştay İkinci Dairesi’nin 1998-… sayılı Kararında (1997-… Esas) ise Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan …-… İşinin fen ve sanat kaidelerine göre yapılmadığı, yapılan imalat ile ataşman değerlerinin birbirini tutmadığı halde usulsüz hakedişler düzenlemek suretiyle müteahhide fazla ödemede bulunulduğu gerekçesi ile yapılan yargılamada; Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan …-… İşini fen ve sanat kaidelerine uygun biçimde yaptırmadıkları, bu inşaat işiyle ilgili imalat ile ataşmanlann birbirini tutmaması sebebiyle düzenlenen hakedişlerin de doğruyu yansıtmadığı, dolayısıyla gerek bu inşaatın yapımında ve gerekse imalat ile ilgili hakedişlerin düzenlenmesinde gerekli dikkat ve özeni göstermedikleri anlaşılan sanıklar; Köy Hizmetleri İl Müdürü, aynı Yerde Yol Şube Müdürü ve İnşaat Teknisyeni hakkında eylemlerine uyan TCK’nın 230 ve 80 inci maddeleri gereğince lüzumu muhakemelerine karar verilmişken, … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü hakkında; “Sanık … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü için inşaat mahallinde imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği anlaşıldığından meni muhakemesine” denildiğini, özetle, Danıştay 2. Dairesinin “Bölge Müdürünün inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediğinden meni muhakeme kararı verilmesine” ilişkin 1997/… Esas ve 1998/… sayılı Kararının mevcut olduğunu, merkez ihaleli olan temyize konu iş için düzenlenen geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak tasvip eden sıfatıyla imzaladığını, hakedişlerin kendi içerisinde belge ve tutanak yönünden tutarlı olduğunu, dolayısıyla kamu hizmetini yerine getirirken yaptığı görevinde herhangi bir görev kusuru bulunmadığını, .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi 3. Bölüm, madde 8/a'da yapı denetim amirinin görev, yetki ve sorumlulukları belirtilmiş olup, bu maddede; “İşin özelliğine göre, merkezde işi yürüten Daire Başkanlığımın ilgili Şube Müdürü, taşrada işi yürüten Bölge Müdürlüğü’nün ilgili Taşra Şube Müdürü veya müstakil olarak kurulması halinde Yapı Denetim Amiri’nden oluşur. ...” denildiğini, bu nedenle Yapı Denetim Amiri sıfatıyla sorumlulukların yerine getirilmediği iddiasının Bölge Müdürlüğü yetki tevkilleri/Bölge Müdürü Oluru ile Yapı Denetim Amiri olarak görevlendirilen kişilerde sorgulanması gerektiğini, günün sonunda rapora bağlanan hususların tamamen eksik olduğu iddia edilen kusurlu işlerden kaynaklanan bir ticari ihtilaf olduğunu, sözleşmenin geldiği aşamada .... ’nin hala bu itilafı yargıya taşıyabilecek ve müteahhide karşı aksiyon alabilecek durumda olduğunu, yani ortada kesinleşmiş, geri dönülemez somut bir kamu zararı bulunmadığını, Ek İlamda kamu zararının kaynağım 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinin (b) fıkrasındaki; “Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” hükmü olduğunun ifade edildiğini, yapım işlerinin genel olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun İkinci Kısım, Yedinci Bölümünde yer alan eser sözleşmesi olarak tanımlandığını (470 inci madde ve devamı), eser sözleşmesinin, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olduğunu, eser sözleşmesinin detaylarının ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve ikincil mevzuatında belirlendiğini, ikincil mevzuatta tipi yer alan ve yüklenici ile karşılıklı olarak 5/9/2013 tarihinde imzalanan sözleşmenin “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 19. maddesinin; “İşin teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları ile kısmi kabul, geçici ve kesin kabul işlemleri Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yürütülür.” hükmü ile sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne (YİGŞ) işaret edildiğini, YİGŞ’nin dokuzuncu bölümünün, kabul işlemlerini düzenlediğini, “Geçici Kabul” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur.” hükmü ile Borçlar Kanunu’ndaki tanımı ile sözleşme ve eki şartname ve projelere uygun olarak eser meydana getirildiğinde yüklenicinin idareye bir dilekçe ile başvurarak süreci başlatmakta olduğunu ve eserin idarece teslim alınması ile sürecin bitmekte olduğunu, ancak işe başlama ile eserin teslim alınması süresi arasında yaşanması muhtemel sorunlar ile ilgili olarak YİGŞ’nin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığım ve daha fazla emek harcadığım öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü, “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır. (2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan islerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.” hükmü ve “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım islerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir ... (4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.” hükümlerinin yer aldığını, bu hükümlerden hareketle işin devamı sırasında ve kesin kabul yapılmasına kadar olan süreçte yüklenicinin kusurundan kaynaklanan, proje ve şartnameye uymayan her türlü imalat yapı denetim görevlisi tarafından yıktırılıp sözleşmeye uygun hale getirilebildiğini, mevzuatta yer alan bu hükümlerin temel gerekçesinin; sözleşme ve eklerine uygun iş yapmayan yüklenicinin bu işleri fen kurallarına uygun yapana (eseri meydana getirene) kadar İdarenin yaptırımlarını, yüklenicinin görevlerini ve sürecin usulünü ortaya koymak olduğunu, sözleşme eki YİGŞ'de yer alan bu hükümlerin sözleşmenin yürütülmesi sırasında olması muhtemel sorunların sözleşme şartları içerisinde nasıl düzeltilebileceğine ilişkin hususları içermekte olduğunu, öte yandan metrajın yanlış veya fazla hesaplanmasına ilişkin olarak ise; YİGŞ’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzar attan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. ...” hükmü ile herhangi bir hakediş döneminde bu metrajlann düzeltilebileceğinin belirlendiğini, YİGŞ’nin “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır...” hükmü ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, kesin hesabın geçici kabul ile kesin kabul arasındaki dönemde yapıldığı, kesin hakedişin kesin metraja dayalı olarak kesin kabulden sonra ödendiği hususları dikkate alındığında nihai metrajın belirlenmesi, diğer bir ifade ile varsa bir yanlışın düzeltilmesi için kesin hakedişe kadar zaman bulunduğunu, … tarihinde ihale edilen ve … TL bedel üzerinden sözleşmesi imzalanan temyiz konusu işte … tarihinde yer teslimi yapıldığını, … olan sözleşmesine göre iş bitim tarihinin, verilen süre uzatımları ile 3/6/2018 tarihine uzatıldığını, 30 sayılı hakediş itibarıyla (…/…=) % 80 oranında gerçekleşme sağlandığını, sonuç olarak adı geçen iş devam eden bir iş olup henüz kabul aşamasına gelinmediğini, dolayısıyla yukarıda ifade edilen YİGŞ’nin iş kalitesine ilişkin 23’ üncü, 24’üncü ve 25’inci madde hükümleri ile metraja ilişkin 39’uncu ve 40’ıncı madde hükümlerinin, sözleşmenin gereği olarak bu işte uygulanabilir durumda olduğunu, o halde devam eden bir işte kamu zararı gerekçesini oluşturan "iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumunun henüz oluşmadığını, iş kabul aşamasına gelmediğinden, diğer bir ifade ile eser henüz meydana getirilmediğinden “işin yapılmış sayılması" söz konusu olmadığı gibi İdarece yapılan ödemenin de kesin nitelikte olmadığını, herhangi bir geçici hakedişte düzeltilmesi imkânı bulunduğunu, henüz kesin hakediş yapılmadığını, bu sebeple kamu zararı hesabı yapılması için erken bir aşama olduğunun düşünüldüğünü, devam eden bir işte kamu zararı sebebiyle hakedişin arka kapak sayfasından yapılan Sayıştay kesintisinin (kişi borçları hesabı) bütçeye gelir olarak kaydedilmekte olduğunu ve sonuçta yüklenicinin bu meblağ kadar eksik ödeme almakta olduğunu, ancak daha sonra sözleşme şartları çerçevesinde geçici kabul işlemi yapılana kadar bu imalatların tamamlatılması gerektiğinden yüklenici imalatları tamamladığında yeniden bu bedeli talep edeceğini, oysa hakediş içerisinde bu metraj ödenmiş görüneceğinden hakedişi ve ödeme belgesi oluşturulamayan bir ödeme işlemi yapılmak durumunda kalınacağını, bu itibarla devam eden işlerde yapılacak kesintinin metrajdan yapılmasının sözleşmenin yukarıdaki amir hükümleri gereği olduğunu, bu durumun metraj artışından oluşan kamu zararı kesintisinin devam eden işlerde yapılamayacağını yine ortaya koymakta olduğunu, Sayıştay raporunda .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Yönergesinin aleyhine olacak şekilde tamamen yanlış yorumlandığını, söz konusu Yönerge hükümlerinin hangi hükümlerinin tarafınca ihlal edildiğine dair hiçbir tespit bulunmadığını, söz konusu dönemde içerisinde bulunduğu şartlar altında ..., …, …, ... ve … illerinde faaliyet gösteren Bölge Müdürlüğünde Bölge Müdürü olarak görev yapan şahsının, münhasıran bu iş için görevlendirilen işin kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri (.... Proje Müdürü) ile aynı şekilde değerlendirilmesinin hakkaniyet ölçüsünden uzak olduğunu, oysa; Sayıştay raporunda imalatın fiili olarak .... il sınırları içerisinde yapıldığı, iş kapsamındaki kontrollük görevinin ise … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde .... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü, dolayısıyla ilgili mahkeme kararları gereğince, işin yürütülmesi esnasında, imalatın hatalı yapılması veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluğun, işin fiilen başında bulunan kontrol teşkilatına ait olduğu gerekçeleri ile .... Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı çalışanlarının yapılan imalatları ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden kontrol etme imkanları bulunmadığı gerekçesi ile sorumlu bulunmadığını, 22.07.2017 Cumartesi günü;

Genel Müdür Yardımcısı …,

… Dairesi Başkanı …

… Başkan Yardımcısı …,

… Şube …,

… Şube Müdürü …,

… Şube Müdürlüğü personeli İnşaat Yüksek Mühendisi …,

… Şube Müdürlüğü’nden …'ndan oluşan Genel Müdürlük heyetinin bahse konu işi yerinde bizzat denetlediğini, söz konusu denetime ait fotoğrafların dilekçede bulunduğunu, yapılan bu denetim esnasında da işin fen ve sanat kaideleri ile .... Şartnamelerine uygunsuzluğu yönünde sulama konusunda ihtisas sahibi Daire Başkanlığı ilgili tüm Şube Müdürlüklerince de görüş bildirilmediğini, şartnamelere aykırı bir durum tespit edilse idi bunun zaten Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği gereğince şantiye defterine yazılarak belirtileceğini, sonuç itibarıyla, yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürütmekte olduklarını, bu itibarla mükerrer veya fazla metraj ölçümü sebebiyle şahsına verilen tazmin hükmünün kaldırılması istemini Kurulumuza iletmiştir.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı …, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde (genel anlamda sadece sorumluluk yönünden itiraz ederek, bu bağlamda Ek İlamın 3’üncü maddesini de kapsayacak şekilde) özetle; ... Genel Müdürlüğü Personel Dairesi Başkanlığı’ndan alınan … tarihli ve … sayılı yazıda da (Dilekçe Eki: 1) belirtildiği üzere ... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı olarak görevli olduğu 03.02.2017-14.03.2018 tarihleri dışında kalan … İşindeki ödeme emri ve hakedişlerde de imzasının bulunmadığını, ayrıca söz konusu iş için düzenlenen ve imzası bulunan ödeme emri belgelerini Harcama Yetkilisi sıfatıyla imzaladığını ifade ettikten sonra, yukarıda sorumlu …’in temyiz dilekçesindeki mevzuat ve açıklamaları aynen tekrar etmiş ve kısaca; 05/07/2013 tarihinde ihalesi yapılan işin, 30 numaralı hakediş itibarıyla % 80’inin gerçekleşmiş olduğunu, işin devam ettiği ve henüz kabul aşamasına gelinmediğini ve YİGŞ'nin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü, “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24’üncü, “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25’inci, “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu ve “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddelerine yer verilerek imalat hatalarının ve metraj hatasından kaynaklanan fazla ödemelerin, işe ait kesin hakediş yapılıncaya kadar düzeltilebileceğini ve bu yaklaşıma dayanılarak da 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde tanımlanan kamu zararının oluşmadığını Kurulumuza arz etmiştir.

(Sorumlular ... ve …’ın temyiz dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaalarında özetle; dilekçelerde özetle; anılan işe ilişkin olarak 05.10.2017 tarihine kadar 30 adet hakediş tanzim edilerek fiyat farkı ve KDV de dahil olmak üzere … TL ödemede bulunulduğu, halihazırda sol sahil 26.405,50 m, sağ sahilde 21.442,90 m boru olmak üzere toplam 47.848,40 m CTP Ø2800 çeşitli atülerde boru döşemesi yapıldığı, sol sahil revize projesinde ayrıca yerinde yapılacak tespitte de görüleceği üzere fazla ödemeye konu olacak boru miktarının 310,60 m, bu durumda da fazla ödemenin … TL olduğu, bu farkın da kesin hesap yapılırken kesileceği dikkate alındığında, herhangi bir kamu zararının bulunmadığı hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; söz konusu işin 2017 yılı içinde düzenlenen 23 ila 30 sayılı hakedişler itibarıyla incelenmesi neticesinde; 2800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde; ödemeye esas alınan miktarların, metraj hesaplamalarına nazaran fazla olup olmadığı hususuyla ilgili olarak; ... Teftiş Kurulu tarafından, ... elemanları arasından atanan Bilirkişi Heyetince sahada yapılan çalışmada da 3.467,38 m CTP boru hattının, imalatı yapılmamasına rağmen bedelinin ödendiğinin tespit edildiği, bu tespite yakın denetim ekibi ve Sayıştay tarafından görevlendirilen Bilirkişi Heyetince, 2017 yılında düzenlenen 23 ila 30 no.lu hakedişler ekinde bulunan ve kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından imzalı teknik rapor ve tutanaklar ile işe ait projelerin esas alınarak inceleme ve tespit çalışmalarının yapıldığı ve mezkur Ek İlama konu tespitlerin hakedişe ekli olan imalat tespit tutanağından ve teknik rapordan geldiği, ve kamu zararına konu eksikliğin tespit edildiği ve mezkur Ek İlam ile tazminine hükmedildiğinin görüldüğü, temyiz talebinde bulunan sorumlunun ise esas almış olduğu hesaplamanın hakediş üzerinden olup, konunun fiili imalatlar ile hakediş arasındaki farkın kamu zararı olarak tazmine hükmedilmesi olduğu; açıklanan nedenlerle, 3.660,72 m CTP boru hattı imalatı yapılmamasına rağmen Ek İlamda belirtilen hakedişler vasıtasıyla bedelinin ödenmesi neticesinde kamu zararı oluştuğundan talebin reddedilerek Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu .... ’in temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede özetle;

- Ek İlama konu iş için düzenlenen 2016-2017 yıllarındaki geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak imzaladığı, .... Genel Müdürlüğü tarafından yapımı gerçekleştirilen işlerin denetiminin 30/09/2010 tarihli .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, anılan Yönerge gereğince merkez veya bölge ihaleli işlerin arazideki denetiminin taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince gerçekleştirildiği, hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğü’ne sunulduğu, buradaki incelemenin ardından da Daire Başkanlığı’na ödeme yapılmak üzere gönderildiği, bahse konu iş için düzenlenen hakedişlerin de bu çerçevede incelenerek, ödenmek üzere imzaya sunulduğu,

- Hakediş ekinde kanıtlayıcı belge olarak yer alan Yapı Denetim Amirliğince hazırlanan tutanaklarda herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanmadığından evrakın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediği,

- 2016 ve 2017 yıllarında 308 adedi yapım olmak üzere 350 işin ... .... Bölge Müdürlüğünce yürütüldüğü, bu büyüklükteki bir iş hacmi içerisinde Bölge Müdürünün birebir arazinin her noktasında yapılan işlerin metraj ve imalat kalitelerinden sorumlu tutulmasının doğru olmadığı, her işin kendi kontrollük ve denetim amiri bulunduğu,

- Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli ve 43415 tutanak no.lu Kararında; bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkanı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulamayacağının belirtildiği, ayrıca Danıştay İkinci Dairesinin, Bölge Müdürünün inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediklerinden meni muhakeme kararı verilmesine ilişkin 1997/3019 Esas ve 1998/1332 sayılı Kararının bulunduğu,

- Görevde bulunduğu dönemde, ülkemizin içinde bulunduğu şartlar gereği birçok bölge müdürünün mesleki hayatında karşılaşamayacağı ender zorlu görevleri en zor şartlar altında gerektiğinde can pahasına yerine getirmiş olduğu, görevde bulunduğu sürece yatırım programı kapsamında yer alan işlerin dışında, terörle mücadele bağlamında ülkenin yüklemiş olduğu tarihi sorumlulukları itiraz etmeden yürüttüğü, Bölge Müdürü olarak şahsının, işin kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri ile eşit değerlendirilmiş olmasının bahsettiği şartlar altında ne kadar hakkaniyet ölçüsünde olduğunun Kurulumuzun takdirlerine arz ettiği,

- Yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürüttüğü, bu itibarla mükerrer veya fazla metraj ölçümü sebebiyle ortaya çıkan tazmin hükmünden şahsının sorumlu tutulmaması gerektiği

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; ek ilama konu olan edilen yapım işinde, “Boru Hattındaki Mükerrer Ödemeler” ile “Projedeki Basınç Sınıfına Uygun Olmayan Ödemeler”in tespitinin hakedişler düzeyinde yapılabilecek mahiyette olup, ayrıca işin fiilen başında bulunmayı gerektirecek nitelikte olmadığı, öncelikle ödemesi yapılacak hakedişlerde “metraj tutanakları” ve “yeşil defter” bulunmadığı, ödemenin tamamıyla “Teknik Rapor” adı verilen kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından karşılıklı imzalanan belgeye göre yapıldığı, Bölge Müdürü olan sorumlunun da geçici hakedişlerde tasvip eden sıfatıyla imzası bulunmakta olup, bu imzasından dolayı oluşan kamu zararından sorumluluğunun bulunduğu; bu nedenle talebin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu .... ’ın temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede özetle;

- ... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı olarak görevli olduğu 03.02.2017-14.03.2018 tarihleri dışında kalan … İşi’ndeki ödeme emri ve hakedişlerde imzasının bulunmadığı,

- Hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan tutanaklarda herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanılmadığından evrakın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediği,

- Söz konusu işte 30 sayılı hakediş itibarıyla % 80 oranında gerçekleşme sağlandığı, devam eden bir iş olması nedeniyle de kesin kabul aşamasına gelinmediği, dolayısıyla da kamu zararı gerekçesini oluşturan “iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumunun henüz oluşmadığı

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; ek ilama konu olan ve kamu zararı doğuran ödemelerin 30.03.2017-20.10.2017 tarihleri arasında 24, 28, 29 ve 30 no.lu hakedişler ile gerçekleştirilmiş olup, söz konusu geçici hakedişlerin tarihlerinin, ilgilinin görev yaptığı tarihler ile örtüştüğü, Ek İlamda da belirtildiği üzere, boru hattındaki mükerrer ödemeler ile projedeki basınç sınıfına uygun olmayan ödemelerin, hakedişler üzerinde yapılacak basit bir inceleme ile tespit edilebilecek hususlar olup, fiilen işin başında bulunmayı gerektirecek nitelikte olmadığı, öte yandan, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39'uncu maddesinin (a) bendinde; “Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.” denildiği, madde metninden açıkça anlaşılacağı üzere, geçici hakedişlerle bir ödemenin yapılabilmesi için öncelikle sözleşmeye ve teknik şartnamelere uygun bir imalat yapılması ve o imalatın birim fiyat teklif cetvelinde yazılı olan fiyatı ile imalat miktarı çarpılarak yapılacak ödeme tespit edilmesi gerektiği, dolayısıyla, ek ilama konu olayda olduğu gibi, teknik şartnamelere uygun imalat yapılmamış olmasına rağmen, yapılmış gibi hakedişe dâhil edilerek ödenmesi ve bu ödemenin kesin hakediş düzenleninceye kadar kesilebileceği ileri sürülerek, kamu zararının henüz oluşmadığının ifade edilmesinin mümkün olmadığı; açıklanan nedenlerle talebin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

Yukarıda adı geçen sorumlu (...), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde özetle; .... Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Olurunun “Mali Yönden” başlığının 3. ve 4. maddeleri ile “İdari Yönden” Başlığının 8. ve 9. maddelerinde Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “.... ı İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli kök raporunun Kurulumuza sunulduğunu, .... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Daire Başkanlığa verilen görev sonucu Başkanlıkça bir komisyon kurularak Sayıştay Başkanlığının “... İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapılmasının istendiğini, söz konusu rapor için Komisyonun yerinde incelemeler yaptığını ve Sayıştay’ın anılan işe ait hakedişlerin 30 sayılı hakediş itibarıyla incelemesi neticesinde ortaya çıkardığı hususlar nedeniyle oluşan kamu zararının tespiti için bir kök rapor hazırladığını, görevlendirilen Komisyonun 5 gün boyunca önem ve öncelik sırasına göre yerinde incelemelerde bulunduğunu, incelemeler sonucunda ortaya çıkan raporda belirtilen Sayıştay Ek İlamında belirtilen tüm kamu zararına sebebiyet verdiği iddia edilen kalemlerin tek tek incelendiğini, Sayıştay’ın Ek İlam sıra no: 2 Sorgu madde no: 2’de görüleceği üzere (2016 yılı) … TL ve Ek İlam sıra no: 2 Sorgu madde no: 2’de belirtilen (2017 yılı) … TL kamu zararı oluştuğundan bahisle çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması ile ödemeye esas alınan boru basınç sınıflarının projeye uygun olmaması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verdiği gerekçesiyle karara bağlandığını, bu zararın ...’nin kök raporunda … TL olduğunu, ayrıca ... raporunda da belirtildiği gibi; Cam Takviyeli Plastik (CTP) Borular Genel Teknik Şartnamesinde belirtildiği üzere 9.6.5 maddesinde belirtilen 5 CTP Boru Hattının Hidrostatik Basınç ve Sızdırmazlık Deneyinin işin bitiminden sonra yapılacağını ve hattın fennin izin verdiği değerle dahilinde zorlanması olarak da yorumlanabilecek yöntemlerle hem dolgu işleminin başarısını hem boru hem de dolgu malzemesinin uygunluğunu, hem de hattın işletmeye hazır olduğunu gösteren deney yapıldıktan sonra başarılı olarak tamamlanmayan sözleşme şartlarına uymayan imalatların tespiti yapılmadan zarar-bedel tespiti yapılmasının doğru olmayacağını, Sayıştay’ın 2014 yılı Ek İlamında oluşturulan diğer konularla ilgili maddelerin kamu zararı tutarların da birinde … TL, bir diğerinde 629.102,70 TL olmak üzere toplam … TL olarak tespit edildiğini, ...’nin kök raporunda bu zararın sayfa 36/38 ve sayfa 20/38’de … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay Ek İlamında hükmedilen kamu zararı ile ... tarafından kök raporda hesaplanan kamu zararı arasındaki farkın bariz olduğunu, ... raporunda toplam … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay raporunda ise bu tutarın … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay tarafından oluşturulan raporda 2013 fiyatları baz alındığında oluşan kamu zararı tutarının … TL civarında olduğunu, aradaki farkın basit bir hesaplama hatası olmadığını, Sayıştay’ın dayanak raporunun hatalı ve eksik olduğunun açıkça görüldüğünü açıkça görüldüğünü, arazide yapılan yüzeysel incelemelerin sonucunda hesaplanan tutarın gerçeği yansıtmadığını, yapım işlerinin 6098 Sayılı TBK’da yer alan eser sözleşmeleri kapsamında değerlendirildiğini, eser sözleşmesinin detaylarının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmesi Kanunu ve ikincil mevzuatında belirlendiğini, ikincil mevzuat olarak yüklenici ile yapılan sözleşmenin 19. maddesi gereği “Yapım İşleri Genel Şartnamesi”nin işaret edildiğini, bu durumda sözleşme eki olan Şartname’nin 39/1-c maddesinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.” hükmü ve YİGŞ 39/4 maddesinde yer alan; “… b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir. ... f) Her hakediş tutarından, bir evvelki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutara idarece ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi eklendikten sonra bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir.” hükmü doğrultusunda yanlış hesaplanan bir metrajın sonraki hakediş ile düzeltilebileceği ve teftiş ve Sayıştay tespitlerine konu olan metraja dayalı ölçümlerin her an sahada tekrar ölçülebilme imkanı olduğundan; bunlara ilişkin metraj miktarlarının düzeltilerek hakedişten kesilebileceğinin açık olduğunu, ayrıca YİGŞ 40/1-a maddesindeki; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükümler ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, ayrıca teftiş ve Sayıştay raporlarına konu olan birim fiyat tarifesine uymayan ödeme aşaması oluşmadığı halde ödenen imalatın bedelinin ödenmesinin söz konusu olmadığını, temyiz dilekçesinde de belirttiği üzere söz konusu ödemelerin geçici avans niteliğinde olup temyiz dilekçesinde sunulan Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararlarında da görüleceği üzere izleyen hakedişlerde söz konusu durumu düzeltme imkânı bulunduğunu, yapılan işlerin ilim ve fenne uygun olmadığı düşüncesinden hareketle, henüz tamamlanmamış, deney aşamasına gelmemiş, deneyleri yapılmamış işler için oluşabilecek zararlar yönünden bedel tespiti yapılmasının doğru olmadığını, yukarda ayrıntılarıyla belirttiği üzere; ...’nin kök raporunun yeni belge niteliğinde olduğunu, söz konusu rapor göz ardı ederek yapılacak olan incelemenin sağlıklı olamayacağının aşikar olduğunu, söz konusu raporun karar verirken göz önüne alınmasının zaruri olduğunu, 30.01.2019 tarihli ve 45552 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında özetle; “Temyiz Kuruluna sunulan yeni belgeler gerekse de önceden sunulmuş belgeler, kamu zararı hesabı ve sorumluluk bağlamında dikkate alınmayan hususlar yeniden değerlendirilmeden tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet görülmediğinden; tazmin hükmünün bozulmasına ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine” karar verildiğini, Sayıştay Ek İlamından sonra oluşturulan yeni belge niteliğindeki ... kök raporunun Temyiz Kurulu tarafından verilecek kararda göz önüne alınmaması neticesinde ortaya tarifi imkânsız zararlar doğacağını ve şahsının mahvına sebebiyet vereceğini ifade etmek suretiyle Sayıştay 8. Daire Başkanlığı 3018/3376/6/... sayılı sorgularına konu edilen Ek İlamların bu rapor kapsamında değerlendirilerek, gerekirse tekrar bilirkişi incelemesi yapılarak yeni bir rapor alınması ve bu rapor doğrultusunda kararın tekrar değerlendirilmesini teminen bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesini Kurulumuza arz etmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (.... ), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde (Ek İlamın 2’nci, 3’üncü ve 4’üncü maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; Savcılık Makamı değerlendirmesinde yeşil defterlerin bulunmadığının ifade edildiğini, Dilekçe Eki: 1’de sunduğu söz konusu işe ait yeşil defter kapak sayfaları incelenirse, metraja ilişkin belgelerin de Yapı Denetim Amiri ve Kontrol Mühendisi tarafından kontrol edilerek imza altına alındığının görüleceğini, yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürütmekte olduklarını, ... Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’nın “Cam Takviyeli Plastik (CTP) Borular Genel Teknik Şartnamesi” ve ilgili standartlara göre, her bir boru istenilen niteliklerde olduğunun doğrulanması amacıyla gerekli testlere tabi tutulmadan fabrikadan şantiyeye sevk edilmediğini, söz konusu testlerin sahada yapılma imkanı/ihtiyacı bulunmayıp, fabrika testlerinin bu konuda kanıtlayıcı belge olduğunu, bunun dışında ... tarafından kurulan “muayene komisyonları" tarafından da fabrikaya gidilerek örnekleme yapılmak suretiyle çeşitli testler (iç çap, dış çap, et kalınlığı, anma boyu, sızdırmazlık, boyuna çekme, çember çekme, yüzey sertliği, rijitlik. vb.) yapıldığını, söz konusu testlerin Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş personel tarafından fabrikalarda bizzat yerinde yapıldığını, söz konusu testlere ilişkin örnek belgelerin Dilekçe Eki: 2’de yer aldığını, sunmuş olduğu bu belgelerde;

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış imalat tespit tutanakları.

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış ihzarat tespit tutanakları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış iş kalemi takip çizelgeleri,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış metraj cetvelleri,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış imalat durumunu gösterir teknik raporlar,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış gömlekleme malzemesi sıkılık deney raporları ve özetleri,

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış hakediş dönemlerinde yapılan iş kalemleri tespit tutanakları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanan kesin hesap icmalleri,

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış kesin hesap tutanakları, kesin hesap metraj cetvelleri,

• Muayene komisyonları tarafından imzalanan test ve muayene tutanakları, muayene kabul raporları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış boru sicil tutanakları,

• Boru üretici akredite firmalar tarafından imzalanmış Boru Sicil Listeleri (Esen Plastik, Süperlit)

Yer almakta olup, bu belgelerde inceleyeni şüpheye düşürecek bir husus bulunmadığını, ayrıca dilekçe ekinde sunmuş olduğu belgelerden de görüleceği üzere ödemelerin sadece teknik raporlar üzerinden değil, yeşil defter, metraj, tutanak, muayene ve test raporları, sıkılık deneyleri vb. birçok husus birlikte değerlendirilerek gerçekleştirildiğini, Boru Haltındaki Mükerrer Ödemeler” ile "Projedeki Basınç Sınıfına Uygun Olmayan Ödemeler”in tespiti hakedişler düzeyinde yapılabilecek mahiyette olsa idi Genel Müdürlük ihaleli olan işte gerek projelerin ve gerekse hakedişlerin nihai onay makamı olan Genel Müdürlüğün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından da gerekli tespitlerin yapılabileceğini, zaten bu gerekçe ile ... Genel Müdürlüğü çalışanlarının bu hususlarda ek ilama konu edilmediğini, fabrikalarda ilgili komisyonlar tarafından yapılan tüm test ve muayenelere ait belgelerin de Dilekçe Eki: 2’de mevcut olduğunu, bunların dışında, ... Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu ve ek ilama konu olan iş kalemleriyle ilgili imalatların son durumunu gösteren 31.08.2021 tarihli raporda (Dilekçe Eki: 3) aşağıdaki tespitlerin yapıldığını, söz konusu tespitin Ek İlama ilişkin savunmasını verdiği gün imza altına alınmış olduğundan daha önceden belirtmesinin mümkün olamadığını,

• Sağ ve Sol Sahilde Ana boru hattında toplam 47.423 m CTP boru döşemesi yapıldığını (Oysa Ek İlamda hakedişe konu edilen 48.159 m borudan 3.660,70 m borunun yapılmadığı iddia edilerek ilam konusu edildiğini/Herhangi bir aletli ölçüme de dayanmadığını)

• 41.197 m Ana hat işletme ve bakım yolu yapıldığını (Oysa Ek İlamda 71.950 m işletme ve bakım yolunun yalnızca 2.000 m yapıldığı değerlendirilerek kalan 69.950 m'lik kısmın ilam konusu edildiğini/Herhangi bir aletli ölçüme de dayanmadığını)

• 17 adet 2800 mm HKV imalatı yapıldığını, 2 adet hat kapama vanası da sahada olup, vatandaş muhalefeti nedeniyle yerleştirilemediğini (Oysa Ek İlamda toplam 19 adet hat kapama vanasının 11 adedinin yapıldığı belirtilerek kalan 8 adet hat kapamasının ilam konusu edildiğini)

• 119.67 m yatay sondaj imalatı yapıldığını,

• Gömlekleme/yastıklama malzemesi ile ilgili değerlendirmenin boruların sızdırmazlık testleri sonucunda yapılabileceği, ... …. Sondaj Şube Müdürlüğünün gerçekleştirmiş olduğu sondaj çalışmalarından elde ettiği verilerde, yerinde yapılan incelemelerde tek manevra boyunda susuz olarak gerçekleştirilen karot alımı neticesinde elde edilen karot yüzdelerinin oldukça düşük olduğu, gerçekleştirilen sondajlar sonucunda elde edilen sonuçların zemin durumu hakkında yorum yapılmasına elverişli olmadığı, bu durumun temel sondaj yöntemi ile hendek dolgusunun loglanamayacağı olarak da yorumlanabileceğinin değerlendirildiğini,

Tüm bunların dışında da hakedişlere konu edilmeyen 994 parça vananın da tümüyle sahaya getirilmiş olduğunun Sayıştay raporunda da ifade edildiğini, bu tespitlerden de görüleceği üzere Ek İlama konu olan miktarlarda çok ciddi hataların söz konusu olduğunu, Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu ve Ek İlama konu olan iş kalemleriyle ilgili imalatların son durumunu gösteren 31.08.2021 tarihli raporda sağ ve sol sahilde ana boru hattında toplam 47.423 m CTP boru döşemesi yapıldığının ifade edildiğini, bu tespit raporunda hakedişte ödemesi yapılan, ancak döşenmemiş olan 736 m (48.159 m-47.423 m) CTP boru bulunduğunun ayrıca ifade edildiğini, ...'nin Cam Takviyeli Plastik (CTP) Borular Genel Teknik Şartnamesi madde 6.1 Uzunluk başlığı altında “Aksi belirtilmedikçe cam takviyeli plastik borular en fazla 6 m anma uzunluklarında olacaktır. Borunun döşeme uzunluğundaki tolerans ± 60 mm'dir.” denildiğini, bu durumun Dilekçe Eki:2’de sunduğu “Muayene ve Kabul Tutanaklarının-Boru Anma Boyu" başlığı altında da kabul edilen tolerans payı olarak gösterildiğini, dolayısıyla 48 km'lik bir hatta boru üretim hassasiyetinden kaynaklı farkın dahi 480 m olabildiğini, oysa ek ilama konu sahadaki tespitlerin fabrikadan çıkan boruların hepsinin hatasız şekilde 6 m uzunluğunda olduğu kabulü üzerinden olup, ayrıca hiçbir aletli ölçüme de dayanmadığını, bu ölçüde bir toplam farkın da yalnızca görevde bulunduğu süre içerisinde değil, işin başından itibaren düzenlenen 30 ayrı hakedişin toplamında gerçekleştiğini, yukarıda izah ettiği tüm hususlar göz önünde bulundurulduğunda toprak altına yerleştirilen sahadaki imalatlara ilişkin böyle bir farkı da Bölge Müdürünün tespit etmesinin mümkün olmadığını, bu sorumluluğun yapı denetim amiri ve kontrol mühendisinde olduğunu, imalatın niteliği konusundaki tereddüdün gerek denetim teşkilatı ve gerekse kabul komisyonları tarafından değerlendirilerek devam eden işte sözleşme kapsamında işlem yapılması gerektiğini belirtmek istediğini ifade ettikten sonra ... sulama inşaatlarında kullanılan boruların fabrika test ve kabul işlemlerinin “Test Heyetleri/Muayene ve Kabul Heyetleri” tarafından yapıldığı, sahadaki imalatlara ait tüm metraj ve kontrollerin ilgili sürveyanlar, kontrol mühendisi ve denetim amiri tarafından gerçekleştirildiği, bunlara ait metraj ve tutanakların kontrol mühendisi ve denetim amiri tarafından imzalandığı, hakediş içindeki bu evrakların Bölge Müdürünü şüpheye düşürecek mahiyette olmadığı, Bölge Müdürüne herhangi bir olumsuz durumun sözle veya yazılı olarak rapor edilmediği, Yapı Denetim Amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürüttüğü, Bölge Müdürünün hakedişte İnceleyen sıfatı ile imzasının bulunduğu, 27.07.2017 tarihinde ... Genel Müdürlüğü’nün sulama inşaatlarından sorumlu uzman teknik heyeti tarafından sahada bizzat incelemelerde bulunulduğu, tüm bu incelemelerde de gerek boru ve gerekse yastıklama malzemesi ile ilgili olumsuz bir durumun tespit veya rapor edilmediği, önceki temyiz dilekçesinde vermiş olduğu Genel Müdürlüğün inceleme tarihindeki fotoğraflarından da anlaşılacağı üzere yastıklama malzemesinin gözle görüldüğü, Bölge Müdürünün her işin başında sürekli olarak durmasının, toprak altındaki imalatları görmesinin mümkün olmadığı hususlarını (yine önceki temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü hususları da tekrar etmek suretiyle) Kurulumuza bildirmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (.... ), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde ilk dilekçesindeki hususları aynen tekrar ettikten sonra (sadece sorumluluk yönünden itiraz ederek) özetle; imalatın metrajına ilişkin sorumluluğun Yapı Denetim Teşkilatında olup; Harcama Yetkilisi sıfatıyla yapılan hakediş incelemelerinde metrajlar hakkında herhangi bir tereddüt oluşturacak bulguya rastlanmadığından hakediş ödemesi yapıldığını, hakedişin kendi içerisinde belge ve tutanak yönünden tutarlı olduğunu, imalatın niteliği konusundaki tereddüdün ise gerek denetim teşkilatı ve gerekse kabul komisyonları tarafından değerlendirilerek sözleşme kapsamında işlem yapılması gerektiğinin düşünüldüğünü Kurulumuza bildirmiştir.

(Sorumlu ...’in ikinci temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede; .... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı bünyesinde oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu 31.08.2021 tarihli rapora yer verildiği ve Sayıştay 8. Daire Başkanlığı’nın 3018/3376/6/… sayılı sorgularına konu edilen Ek İlamların, bu rapor kapsamında değerlendirilerek, gerekirse tekrar bilirkişi incelemesi yaptırılıp yeni bir rapor alınmasının teminen kararın bozulmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; konunun esasına ilişkin olarak dilekçe ekinde gönderilen ve yargılama aşamasında bulunmayan belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından; sözü edilen belgelerin yargılamanın iadesini gerektirir nitelikte görülmesi halinde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlular .... ve .... ’ın ikinci temyiz dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaalarında özetle; adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından; yargılamanın söz konusu mütalâaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sırasında görüşülen dosyalarla sorumlu … adına duruşma talebinde bulunan sorumlu vekili Av. … ve sorumlu … ve adına sorumlu vekili Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, (Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti tespitlerine de dayandırılarak) 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunduğu ve ödemeye esas alınan boru basınç sınıflarının projeye uygun olmadığı; bu suretle yükleniciye fazla ödemede bulunularak kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından .... ı İşine ilişkin olarak hakedişlere giren ödemelerin yerinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması amacıyla, konusunda uzman mühendislerden oluşan Bilirkişi Heyetince düzenlenen 22.03.2019 tarihli .... ı İşine Ait Bilirkişi Kurulu Raporunun, söz konusu işe ait 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin kısmında;

“a. Hakediş ödemelerinde metrajların belirlenmesinde herhangi bir harita çalışması yapılmadığı tespit edilmiştir. Yapılan incelemelerde hat ile ilgili onaylı herhangi bir harita çalışması (as-built, sayısal işletme, kot tutanağı vb.) olmadığı görülmüştür. Ödemeler için hakediş ekinde bulunan kontrol mühendisi ve yüklenici tarafından imzalı teknik raporun esas alındığı görülmektedir. Teknik rapor ile hakediş icmaline yansıyan farklılıklar da tespit edilerek belirtilmiştir. Teknik rapora göre hazırlanan hakediş ödemeleri Tablo-8’de yer almaktadır. Hakediş ödemelerine göre başlangıç ve bitiş mesafeleri esas alınarak yapılan ödemelerde toplam 48.917,42 metre hat bulunması gerekirken, teknik raporlar ile icmal arasındaki farklılıklar nedeni ile toplam ödemesi yapılan hat miktarı 758,42 metre azalarak 48.159 metre olmaktadır. Hakediş eki teknik rapora göre km’leri çakışarak mükerrerlik gösteren hat uzunluğu 2.537,12 metredir. Km’lerdeki 2.537,12 metre mükerrerlik düşüldüğünde hakedişe girmesi gereken gerçek hat uzunluğu 46.380,30 metre olmaktadır.

SOL SAHİL

KM BAŞ KM BİT KESİŞEN GERÇEK MESAFE HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ MİKTARI

0+675,000 1+675,000 1000 1 29

1+675,000 3+875,000 -1.055,64 2200 2 29 3200

2+819,360 3+090,230 270,87 30 30/YF

3+090,230 3+978,220 887,99 28 31/YF

3+978,220 4+029,820 51,6 28 30/YF

4+550,000 6+550,000 -20,00 2000 7 30

6+530,000 7+900,000 -500,00 1370 6 30

7+400,000 11+719,000 4319 4 29/30 1319metre 6 ATÜ,

750metre 4 ATÜ

7+400,000 7+900,000 -500,00 500 5 31

11+425,000 11+675,000 -250,00 250 3 30

11+995,000 12+720,000 725 8 30 700

14+274,370 16+401,000 2126,63 30 31/YF

16+401,000 17+461,410 1060,41 28 31/YF

17+548,000 17+895,000 347 9 30

17+895,000 18+898,000 -91,00 1003 10 30

18+807,000 20+604,000 1797 11 30 1809

20+604,000 22+099,000 1495 12 31 1500

22+099,000 24+884,000 -43,00 2785 13 30 995 metre 6 atü, 1790 metre 10 atü

24+841,000 25+918,000 -66,00 1077 15 31/32 250metre 16 atü

827 metre 10 atü

25+852,000 26+114,000 262 16 31 263

26+340,000 26+610,000 270 10 31

Toplam : -2.525,64 25797,5



SAĞ SAHİL

KM BAŞ KM BİT KESİŞEN GERÇEK MESAFE HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ MİKTARI

1+755,850 2+821,360 1065,51 29 31/YF

2+821,360 4+168,000 1346,64 24 30/YF

4+168,000 7+100,980 2932,98 22 30/YF

7+100,980 8+255,760 -1,42 1154,78 24 30/YF

8+254,340 10+754,340 2500 23 30/YF 2498,58

10+754,340 11+821,360 1067,02 22 30/YF

11+821,360 12+358,400 537,04 22 31/YF

12+358,400 14+358,400 2000 20 31

14+358,400 16+358,400 -10,06 2000 19 31

16+348,340 18+364,340 2016 18 31

18+364,340 19+327,300 962,96 22 31/YF 1462,96

19+827,300 21+559,940 1732,64 25 31/YF

21+559,940 21+919,940 360 30 32/YF

21+998,330 24+765,150 2766,82 27 31/YF

24+765,150 25+442,680 677,53 27 30/YF

Toplam : -11,48 23119,92

Tablo-8: Hakediş Ödemelerinde kullanılan Km'lerin, hakediş numaraları ve ödemelerin yapıldığı birim fiyatların listesi.

b. İmalatların projede belirtilen boru basınç dayanımı değerlerine uygun yapılması gerektiğinden, ödemeler ile proje değerlerinin uygunluğu incelenmiştir. Bu sayede ödemelerde kullanılan birim fiyatların doğru olup olmadığı tespit edilmiştir. Bölge Müdürlüğünün dosyalarında revize proje yapılarak, ana projede bulunan basınç sınıfları değiştirilen hat görülmemiştir. Yeni birim fiyat üzerinden ödemesi yapılan 4 ATÜ basınç sınıfındaki hatlar, ... Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı yazısına istinaden 6 ATÜ olarak değiştirilmiştir. Hakedişlerde bulunan km aralıkları ve birim fiyatlarının, projede bulunan km aralıkları ve basınç sınıfları ile karşılaştırması Tablo-9’da yer almaktadır. Mükerrerlik gösteren km aralıkları minha edilerek boş gösterilmiştir.

Boruların bulunduğu km aralıkları esas alınarak basınç sınıfları belirlendiğinde, sol sahilde; 4 Atü toplam 6.601,83 metre, 6 Atü toplam 10.054,59 metre, 10 Atü toplam 6.446,22 metre, 16 Atü toplam 169,22 metre hat, sağ sahilde; 6 Atü toplam 14.612,19 metre, 10 Atü toplam 8.136,25 metre, 16 Atü toplam 360 metre hat bulunmaktadır.

SOL SAHİL (MÜKERRER KM'LER MİNHA EDİLMİŞ)

SOL SAHİL (MÜKERRER KM'LER MİNHA EDİLMİŞ)

HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ KM BAŞ HAKEDİŞ KM BİT PROJE

KM BAŞ PROJE

KM SON PROJEYE

GÖRE ATÜ PROJE

MESAFE

1 29 0+675,000 1+675,000 0+675,000 1+675,000 4 1000,000

2 29 1+675,000 3+875,000 1+675,000 2+357,220 4 682,220

2+357,220 2+792,740 6 435,520

2+792,740 3+247,370 4 454,630

3+247,370 3+561,880 6 314,510

3+561,880 3+804,940 4 243,060

3+804,940 3+875,000 6 70,060



28 31/YF 3+875,000 3+978,220





3+875,000 3+978,220 6 103,220

28 30/YF 3+978,220 4+029,820 3+978,220 4+029,820 6 51,600

7 30 4+550,000 6+550,000 4+550,000 4+906,850 4 356,850

4+906,850 5+075,530 6 168,680

5+075,530 5+243,210 4 167,680

5+243,210 5+258,370 6 15,160

5+258,370 5+593,970 4 335,600

5+593,970 5+918,410 6 324,440

5+918,410 6+092,730 4 174,320

6+092,730 6+281,750 6 189,020

6+281,750 6+340,940 4 59,190

6+340,940 6+550,000 6 209,060

6 30 6+550,000 7+900,000 6+550,000 6+850,960 6 300,960

6+850,960 7+105,200 4 254,240

7+105,200 7+438,400 6 333,200

7+438,400 7+900,000 4 461,600

4 29/30 7+900,000 11+719,000

7+900,000 8+059,670 4 159,670

8+059,670 8+468,160 6 408,490

8+468,160 8+702,160 4 234,000

8+702,160 8+977,480 6 275,320

8+977,480 9+209,520 4 232,040

9+209,520 9+275,490 6 65,970

9+275,490 9+496,090 4 220,600

9+496,090 9+870,870 6 374,780

9+870,870 10+096,600 4 225,730

10+096,600 10+136,560 6 39,960

10+136,560 10+322,310 4 185,750

10+322,310 10+496,500 6 174,190

10+496,500 10+920,050 4 423,550

10+920,050 10+966,510 6 46,460

10+966,510 11+326,880 4 360,370

11+326,880 11+719,000 6 392,120

5 31



3 30

8 30 11+995,000 12+720,000 11+995,000 12+260,460 10 265,460

12+260,460 12+720,000 6 459,540

30 31/YF 14+274,370 16+401,000 14+274,370 16+401,000 10 2126,630

28 31/YF 16+401,000 17+461,410 16+401,000 16+962,690 10 561,690

16+962,690 17+209,990 6 247,300

17+209,990 17+244,820 10 34,830

17+244,820 17+461,410 6 216,590

9 30 17+548,000 17+895,000 17+548,000 17+895,000 6 347,000

10 30 17+895,000 18+898,000 17+895,000 18+317,670 6 422,670

18+317,670 18+439,310 4 121,640

18+439,310 18+801,810 6 362,500

18+801,810 18+898,000 4 96,190

11 30 18+898,000 20+604,000 18+898,000 18+936,060 4 38,060

18+936,060 20+113,830 6 1177,770

20+113,830 20+228,670 4 114,840

20+228,670 20+604,000 6 375,330

12 31 20+604,000 22+099,000 20+604,000 20+620,250 6 16,250

20+620,250 21+986,810 10 1366,560

21+986,810 22+099,000 6 112,190

13 30 22+099,000 24+884,000 22+099,000 22+536,410 6 437,410

22+536,410 22+568,100 10 31,690

22+568,100 22+783,760 6 215,660

22+783,760 22+807,720 10 23,960

22+807,720 23+992,010 6 1184,290

23+992,010 24+884,000 10 891,990

15 31/32 24+884,000 25+918,000 24+884,000 25+593,190 10 709,190

25+593,190 25+762,410 16 169,220

25+762,410 25+918,000 10 155,590

16 31 25+918,000 26+114,000 25+918,000 26+114,000 10 196,000

10 31 26+340,000 26+610,000 26+340,000 26+421,790 10 81,790

26+421,790 26+609,160 6 187,370

26+609,160 26+610,000 10 0,840



SAĞ SAHİL (MÜKERRER KM'LER MİNHA EDİLMİŞ)

HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ KM BAŞ HAKEDİŞ KM BİT PROJE

KM BAŞ PROJE

KM SON PROJEYE

GÖRE ATÜ PROJE

MESAFE

29 31/YF 1+755,850 2+821,360 1+755,850 1+860,440 6 104,590

1+860,440 2+086,660 6 226,220

2+086,660 2+130,460 6 43,800

2+130,460 2+294,720 6 164,260

2+294,720 2+642,950 6 348,230

2+642,950 2+821,360 6 178,410

24 30/YF 2+821,360 4+168,000 2+821,360 4+168,000 6 1346,640

22 30/YF 4+168,000 7+100,980 4+168,000 7+100,980 6 2932,980

24 30/YF 7+100,980 8+255,760 7+100,980 7+150,770 6 49,790

7+150,770 7+485,950 6 335,180

7+485,950 7+901,390 6 415,440

7+901,390 8+027,790 6 126,400

8+027,790 8+166,300 6 138,510

8+166,300 8+255,760 6 89,460

23 30/YF 8+255,760 10+754,340 8+255,760 8+366,680 6 110,920

8+366,680 8+432,150 6 65,470

8+432,150 8+510,540 6 78,390

8+510,540 8+564,860 6 54,320

8+564,860 8+695,750 6 130,890

8+695,750 8+746,780 6 51,030

8+746,780 9+111,050 6 364,270

9+111,050 9+832,250 6 721,200

9+832,250 10+177,390 6 345,140

10+177,390 10+754,340 6 576,950

22 30/YF 10+754,340 11+821,360 10+754,340 11+821,360 6 1067,020

22 31/YF 11+821,360 12+358,400 11+821,360 12+183,360 10 362,000

12+183,360 12+358,400 6 175,040

20 31 12+358,400 14+358,400 12+358,400 13+929,180 6 1570,780

13+929,180 14+028,270 10 99,090

14+028,270 14+358,400 6 330,130

19 31 14+358,400 16+358,400 14+358,400 14+795,500 6 437,100

14+795,500 14+890,050 10 94,550

14+890,050 15+710,900 6 820,850

15+710,900 15+813,090 10 102,190

15+813,090 16+348,340 6 535,250

16+348,340 16+358,400 10 10,060

18 31 16+358,400 18+364,340 16+358,400 18+364,340 10 2005,940

22 31/YF 18+364,340 19+327,300 18+364,340 19+327,300 10 962,960

25 31/YF 19+827,300 21+559,940 19+827,300 21+559,940 10 1732,640

30 32/YF 21+559,940 21+919,940 21+559,940 21+919,940 16 360,000



27 31/YF 21+998,330 24+765,150 21+998,330 24+765,150 10 2766,820

27 30/YF 24+765,150 25+442,680 24+765,150 25+442,680 6 677,530

Tablo-9: KM aralıklarına ait Proje Basınç sınıfları ve Hakediş ödemelerinde kullanılan Birim Fiyatları listesi

c. Bölge Müdürlüğü hakedişlerinde mükerrer ödemeler silinerek, ödemesi yapılan km aralıklarının projede yer alan basınç sınıflarına göre metrajları Tablo-10’da yer almaktadır. 30 no.lu hakedişte ödemesi yapılan hatlar ile tespiti yapılan metrajların bedellerinin farkı … TL (KDV ve Fiyat Farkları Hariç) olmaktadır.

Her hakedişin ekinde yer alan teknik raporda hangi km’ler için ödeme yapıldığı ve hangi basınç sınıfında boru döşendiği ile ilgili bilgi bulunmaktadır. Teknik raporda yer alan metraj ve basınç sınıfına göre de parasal icmalde ilgili imalat kalemine teknik raporda yer alan metrajın girilmesi gerekmektedir. Ancak teknik rapor ile icmaller arasındaki farklılıklar, teknik raporda yer alan km aralıklarının mükerrer olması ve km aralıklarında yapılan ödemelerin proje basınç sınıflarına uygun olarak yapılmamış olması nedeniyle hakedişlerde hatalar görülmektedir.”

Denilmiştir.

Söz konusu tespit, kamu ihale mevzuatı ve mali mevzuat açısından değerlendirilecek olursa;

04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “Projelerin Uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinde:

“(1) Sözleşme konusu işler, idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır.

…

(3) Projelerin zemine uygulanması sırasında meydana gelen hataların sorumluluğu ve hataların neden olduğu zararlar ve giderler yükleniciye ait olup, bunun sonucu olarak meydana gelen hatalı işin bedeli de yükleniciye ödenmez. …”,

“Sözleşme ve Eklerine Uymayan İşler” başlıklı 23’üncü maddesinde:

“(1) Yüklenici projelerde kendiliğinden hiçbir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.”,

“Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24’üncü maddesinde:

“(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.

(2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.”,

“Yüklenicinin Bakım ve Düzeltme Sorumlulukları” başlıklı 25’nci maddesinde:

(1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir.

(2) İdare, yüklenicinin yaptığı işlerde kesin kabul tarihine kadar geçen zaman içinde herhangi bir aksaklık gördüğü takdirde, bu aksaklıkları yukarıda belirtildiği şekilde düzelttirip onarmakla birlikte, işin niteliğine göre aksaklığı tespit edilen yapım işlerinin kesin kabul işlemlerini uygun bir tarihe erteleyebilir. Bu takdirde kabulü ertelenen kısım için, idarenin uygun göreceği bir tutarda teminat alıkonur.

…

(4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.”

Hükümleri yer almakta olup, bu hükümler karşısında sözleşme ve eklerine uymayan, hatalı, kusurlu ve eksik oldukları tespit edilen iş/imalatlar için hakedişlerden kesinti yapılmamasının (diğer bir ifadeyle tam ödeme yapılmasının), 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesindeki kamu zararına esas alınan kriterlerden “a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” ve “b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” kapsamlarında kamu zararına sebebiyet vereceği noktasında herhangi bir şüphe bulunmamaktadır.

Temyize konu Ek İlamda da bu değerlendirmeden hareketle; “yapılan incelemede, hakediş ödemelerine esas metrajların belirlenmesinde herhangi bir haritalama çalışması (as-built, sayısal işletme, kot tutanakları vb) yapılmadığı; İdarenin mutat uygulamasında yapılan imalatların, öncelikle imalat tespit tutanaklarıyla belirlendiği, ardından yeşil deftere geçirildiği ve hakediş ekinin, yapılan işler listesine ilave edilerek ödemesinin yapıldığı, bununla birlikte, bahse konu yapım işinde gerçekleştirilen imalatların, yüklenici ile kontrol mühendisi tarafından imzalanan Teknik Rapor ile belirlendiği ve yapılan işler listesine dâhil edilmek suretiyle hakediş ödemesinin yapıldığı; hakedişler üzerinde yapılan çalışmada, Teknik Raporda yapıldığı ifade edilen imalat miktarı ile yapılan işler listesine dâhil edilerek ödemesi yapılan imalat miktarının da birebir aynı olmadığı, 30 no.lu hakediş itibariyle Teknik Raporda yapıldığı ifade edilen toplam boru hattı uzunluğu 48.917,42 m iken, hakedişlerde ödemesi yapılan toplam hat uzunluğunun 48.159,00 m olduğu; hakediş ekinde yer alan ve ilgili hakedişte yapılan ödemenin hangi km aralıklarında yapıldığı, hangi imalat kalemine ilişkin olduğunu belirten Teknik Raporda yapıldığı ifade edilen km aralıklarında mükerrerliklerin yer aldığı, Teknik Raporlar baz alınarak yapılan çalışmada, mükerrer olarak ödemesi yapılan hat uzunluğunun 2.537,12 m olduğu, ayrıca, Bilirkişi Raporunda da belirtildiği üzere, hakedişe girerek ödemesi yapılan boru basınç sınıflarının işe esas projeye uygun olmadığı” ifade edilerek kamu zararı oluştuğuna karar verilmiştir.

Ek İlamdan açıkça görüleceği üzere; Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti, hakediş tahakkuk tutarını oluşturan evrak olarak (hakediş bazlı düzenlenen) teknik raporları esas almış, teknik raporlarında km aralığı yazılmamış olan 27, 28, 29 ve 30 no.lu hakedişlerde ise (yine hakediş bazlı düzenlenen) kesin hesap cetvellerini esas almıştır.

Öncelikle, teknik raporun bir ödeme belgesi olarak hukuki vasfına yönelik Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Şöyle ki; anılan Yönetmeliğin 7’nci maddesinde, hakediş raporunun; yapım işleri hakediş raporu (ön kapak), dizi pusulası, hakediş icmali, hakediş raporu (arka kapak), metraj icmali (yeşil defter), metraj cetvelleri, fiyat farkı hesap tablosu, fiyat farkı ağırlık oranları, ödenek dilimleri, yapılan işler listesi ve hakediş özetinden oluştuğu hükme bağlanmıştır.

Benzer şekilde, .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 16’ncı maddesinde; yaptırılmakta olan her türlü iş için hakedişler düzenlenirken; şantiye defteri, röleve defteri, ataşman defteri, yeşil defter ve tutanakların düzenlenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Buna göre; düzenlenen hakedişlerde yapılan imalatlara karşılık gelen miktar ilk olarak metraj icmaline (yeşil defter) işlenir. Yeşil deftere metraj miktarı olarak yansıyan rakam yapılan işler listesine girer. Yapılan işler listesinde metrajlar teklif birim fiyat cetvelinde bulunan teklif birim fiyatlar ile çarpılarak sözleşme birim fiyatları cinsinden hakediş tutarı bulunur. İşin sözleşmesinde öngörülmüş ise fiyat farkı eklenerek hakediş raporu (arka kapak) sayfasında tahakkuk tutarı belirlenir. Bu işleyiş sırasına göre metrajların denetiminin yapılması için yapım işleri hakediş raporunda incelenmesi gereken evrak yeşil defter veya yapılan işler listesi olmalıdır.

Her ne kadar Ek İlamda ödemesi yapılan hakedişlerde “metraj tutanakları” ve “yeşil defter” bulunmadığı, ödemenin tamamen “teknik rapor” adı verilen kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından karşılıklı imzalanan belgeye göre yapıldığı ve bu belge doğrultusunda kamu zararı hesabı yapılmasında hukuken bir isabetsizlik bulunmadığı ifade edilmiş ise de; sorumlularca iş kapsamında düzenlenen ve tahakkuka bağlanan 30 adet hakedişte bulunan (9 no.lu hakediş ve sonrasında düzenlenen) kesin hesap cetvellerinin birleştirilmiş hali Kurulumuza sunulmuş olup, ayrıca sorumluların dilekçelerinde; bu cetvellerden görüleceği üzere projesinde yazan basınç sınıfı ile kesin hesap ve icmalde hakedişe giren basınç sınıfında farklılıklar bulunduğu, yüklenicinin temin ettiği, fabrika muayene testleri yapılıp, test komisyonunca uygun görülerek sahaya getirilen 4-6-10-16 atü basınç sınıflarında boruların, arazi problemleri (toplulaştırma, zarar-ziyan problemi, vatandaş engellemeleri), iklim şartları, karayolu/demiryolu yatay sondaj geçişleri ve terör nedenleriyle kesintisiz olarak döşenememiş olup, problemleri çözülmüş yerlere (diğer bir deyişle, boru güzergâhlarındaki imalatların zaman zaman aralıklı ya da sorunlu bölgenin tekrar geri dönülmek üzere o an atlanarak geçilmesi şeklinde) döşendiği (3 no.lu hakedişteki imalatın Km: 11+425 den başlaması, 4 no.lu hakedişteki imalatın Km: 7+400 ile Km: 11+719 arasında olması da, imalatların parçalı ve aralıklı yapıldığının ispatı niteliğinde olmakla beraber), Genel Müdürlüğün 04.06.2015 tarihli ve 362833 sayılı yazısı ile yeni üretim siparişi verilecek olan şebeke hatları için 4 atü basınç sınıfında boru kullanılmaması, projesinde 4 atü olarak yer alan ancak döşenmeyen boruların yerine 6 atü basınç sınıfında boru döşenmesi talimatı verildiği, dolayısıyla bu yazıdan sonra henüz üretim siparişi verilmemiş ve projesinde 4 atü görünen hatlarda, 6 atü döşenmesi ve 6 atü boru pozundan ödeme yapıldığı, birleştirilmiş kesin hesap tablosunda, teknik rapor bilgilerine göre var görünen mükerrerliklerin kesin hesap cetvellerinde düzeltildiği, kesin hesap metraj cetvellerinde Sol Sahilde 58,31 m, Sağ Sahilde 10,06 m olmak üzere toplam 68,37 m’nin sehven mükerrer gösterildiği ve bu metraj ile ilgili fazla yapılan ve (hakedişler bazındaki fazla/eksik ödemelerin kümülatif toplamı sonucunda yapılan hesaplamayla) parasal olarak fiyat farkı ve %18 KDV’siz … TL’ye tekabül ettiği bildirilen ödemenin düzenlenecek hakedişten minha edileceği hususları ileri sürülmüştür.

Bu manada, hakedişler özelinde gönderilen yeşil defterler ve imalat-ihzarat tutanakları ve kesin hesap metraj cetvellerinin birleştirildiğine ve proje basınç sınıfları sütunu projeye göre revize edilerek yapılan yanlış kalemden ödeme miktarlarının açıklamalı olarak hakediş bazında hesaplandığına yönelik (detaylı tablolarla hazırlanmış) iddia ve itirazlar dikkate alınmadan tazmin hükmü verilmesi hukuken isabetli olmayacaktır.

Nitekim Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra, .... Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “.... ı İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli Kök Raporda da aynı konu hakkında inceleme yapılmış ve bu kez kamu zararı tutarı fiyat farkı ve %18 KDV’siz olarak … TL olarak hesaplanmıştır.

Dolayısıyla, halihazırda yukarıda sözü edilen Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporundaki açıklamalar doğrultusunda düzenlenecek olan “tespit hakedişi”nin beklenilmesi ve bu hakedişten sonraki (miktarı değişen imalatlar için) son verilere göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. ...

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar…”

Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca Sayıştay Genel Kurulu’nun, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik verdiği 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Yine aynı Karar’ın “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı 4’üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında da:

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”

Denilmek suretiyle ödemeye esas hakediş raporları ile diğer belgeleri düzenleyen kişilerin sorumluluğundan bahsedilmektedir.

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan .... ı Yapım İşinde, imalat fiili olarak .... İl sınırları içinde yapılmaktadır. İş kapsamındaki kontrollük görevi, 30.09.2010 tarihli .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, ... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

Bahse konu kamu zararı, (işin fiilen başında bulunan ve Bölge Müdürlüğüne bağlı Proje ve Şube Müdürlüklerinde çalışan) Kontrol Teşkilatında görevli kamu görevlileri ile yüklenicinin imzaladığı hakediş raporunun ödeme emri belgesine bağlanarak ödenmesi sonucu ortaya çıkmış olup, hakediş raporları ile buna ekli yapılan işler listesi, metraj cetvelleri, yeşil defter vb. belgeleri düzenleyen, imzalayan ve onaylayan söz konusu kişilerin sorumluluğu bulunmaktadır.

Hakediş raporu üzerinde imzası bulunan Bölge Müdürü (ve vekillerinin) sorumluluk itirazına gelince; .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 5’inci maddesinin ikinci fıkrası; “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.” şeklinde olup, söz konusu madde hükmünden, Bölge Müdürünün, Bölge Müdürlüğü kapsamındaki işlerin sözleşmeye uygun bir şekilde yürütülmesinden sorumlu olduğu açıkça görülmektedir.

Öte yandan, sorumlulardan bazılarınca; söz konusu yapım işinde, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde imzası bulunan ve Merkez Teşkilatında görevli olan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin, işe ait şartnameler ve sözleşme gibi dokümanlar da göz önünde bulundurularak, uzmanlık ve teknik bilgi ile fiili fiziki incelemeye dayanılarak hazırlanan ve onaylanan hakediş raporu ve eki belgelerden, iş kapsamında imalatların yapılıp yapılmadığını kontrol etme, yapılmayan veya hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmadığı iddia edilmekte ise de; boru hattındaki mükerrer ödemeler ile projedeki basınç sınıfına uygun olmayan ödemeler, hakedişler üzerinde yapılacak basit bir inceleme ile tespit edilebilecek olup fiilen işin başında bulunmayı gerektirecek nitelikte olmadığından; hakedişi inceleme ve kontrol etme yükümlülüğü bulunan Genel Müdürlük çalışanlarının, oluşan kamu zararı nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığı yönündeki bu iddialarının kabul edilmesi de mümkün görülmemektedir.

Ek İlamda da; aynı değerlendirmelerle kurulan illiyet bağı neticesinde 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne uygun bir biçimde sorumluluk tevcihi yapılmıştır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının sadece konunun esası yönünden kısmen kabulüyle, 283 sayılı Ek İlamın 1’nci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve gerek sorumlularca gönderilen hakediş bazlı birleştirilmiş kesin hesap cetvelleri ile Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra ortaya çıkan ve temyize konu edilen mükerrer ve şartnamesine uygun olamayan ödemeler hakkında değerlendirmelerin de yapıldığı (ve Dairemizce henüz görülmediği anlaşılan) ... Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporunun incelenmesini gerekse de düzenlenecek olan tespit hakedişinin beklenilmesini ve kamu zararı tutarının Kök Rapordaki değerlendirmeler ve tespit hakedişindeki miktarlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’un aşağıda yazılı sorumluluk yönünden farklı görüşleriyle), (Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 25.12.2024 tarih ve 57607 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Sorumluluk Yönünden) Farklı görüş/gerekçe

…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …:

Konunun esası yönünden yukarıda karar metnimizde yazılı çoğunluk bozma gerekçelerine aynen katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan iş; merkez ihaleli ve ödemeli bir iş olup kontrolörlük hizmeti, ilgili 30/09/2010 tarihli .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, ... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. .... Bölge Müdürlüğünde düzenlenen geçici hakediş raporu, üzerinde gerekli incelemeler yapıldıktan sonra, ödemesi yapılmak üzere, ... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığına gönderilmektedir.

Bu Daire Başkanlığında, geçici hakediş raporları üzerinde yapılan incelemede; düzenlenen hakedişler için ödeme şartlarının oluşup oluşmadığı, sözleşme ve eklerindeki ödeme aşamalarına uygun olup olmadığı, hakediş ekleri arasında eksik veya hatalı belgelerin yer alıp almadığı, hakedişin usulüne ve şekline uygun olup olmadığı, aritmetik bir hatanın yer alıp almadığı gibi hususların kontrolünün yapıldığı, dolayısıyla yapılan işin miktarına/sözleşme ve eklerine uygun olup olmadığına yönelik herhangi bir kontrolün yapılmadığı, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan imalat tutanaklarında, imalatın gerçekleşmediğini veya sözleşmeye uygun olarak gerçekleşmediğini düşündürecek herhangi bir hataya rastlanılmaması nedeniyle de, söz konusu yapım işinin yerinde denetimine ilişkin herhangi bir çalışma yapılmağı anlaşılmaktadır.

Ek İlam maddesindeki kamu zararı hesabı; Sayıştay Başkanlığı tarafından 17.01.2019 tarihinde, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 6’ncı maddesine istinaden görevlendirilen, 3 inşaat mühendisinden müteşekkil Bilirkişi Heyetinin, söz konusu işe ilişkin hakedişlere giren imalatların, mahallinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması suretiyle düzenlemiş olduğu Bilirkişi Heyeti Raporuna dayanmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre, sözleşmeye bağlanan yapım işlerinin yürütülmesinde uygulanacak genel esasları belirlemek amacıyla hazırlanan, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ), “İşlerin denetimi” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında; sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işlerinin, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilip ve gerçekleştirileceği, dördüncü fıkrasında; yüklenici ile yapı denetim görevlisi arasında anlaşmazlık olursa, bu anlaşmazlığın 51’nci madde hükümlerine göre idarece karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

YİGŞ’nin 15’inci maddesinde, yapı denetim görevlisinin yetkileri;

“(1) Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.

(2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez.

(3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder.

(4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır.

(5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir.

(6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıkları anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yine YİGŞ’nin 39’uncu maddesinde de; geçici hakediş raporları ile ilgili olarak; (c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacaklarının, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödeneceği, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterileceği, (4) Hakediş raporlarının düzenlenmesinde; (b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işlerin, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği, (c) İhzarat yapılmasının öngörüldüğü işlerde; İhzarat miktarının yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre, yüklenicinin yaptığı işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılması, ölçülmesi ve metrajlara göre hesaplanarak, bulunan miktarların geçici hakediş raporuna dahil edilmesi, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterilmesi faaliyetleri, yapı denetimi yapan kamu görevlisi/görevlilerine ait bir görevdir.

Dolayısıyla, yapı denetim görevlisince, yüklenici tarafından yapıldığı gerekçesiyle, geçici hakediş raporlarına dahil edilen imalatlardaki, imalat miktarı/ölçü hataları ile yapılan işlerin sözleşme ve eklerine uygun olmamasından kaynaklanan kamu zararından, yapı denetim görevlisi/görevlileri sorumludur.

30/09/2010 tarihli, .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin, “Genel Hükümler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında, Bölge Müdürünün görevleri;

“(2) Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.

(3) Bölge Müdürü, şube müdürlüklerinden veya yapı denetim amirliklerinden gelen proje tadilat tekliflerini, sözleşmelerden kaynaklanan tüm evrakları tetkik ederek veya ettirerek yetkisi dâhilinde olanları tasdik eder, diğerlerini görüşleriyle birlikte tetkik ve tasdik edilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen Yönerge hükümlerine göre, Bölge Müdürü, kontrol teşkilatının amiri olarak, faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde, işlerin idari işleyişinden sorumludur.

Söz konusu işin denetimi, ... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre işin yürütülmesi esnasında, imalatın sözleşme ve eklerine uygun yapılmamasından, geçici hakediş raporunda gösterildiği miktarda veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluk, işin fiilen başında bulunan Kontrol Teşkilatına aittir.

İşin yalnızca ihalesi ve ödemesinin Genel Müdürlük tarafından yapılması, Genel Müdürlük personelinin yapılan imalatlar ile ilgili fiili ve fiziki kontrol imkânının olmaması, geçici hakediş raporunda gösterilen yapılmamış veya sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılmamış imalatı, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden tespit etme imkânın bulunmaması nedenleriyle, ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile geçici hakediş raporunda İnceleyenler ve Onaylayan bölümünde imzası bulunan ... Genel Müdürlüğü personellerinin,

Geçici hakediş raporunun, ... .... Bölge Müdürlüğü ile ilgili bölümünde tetkik eden olarak imzası bulunan teknik personel ve Bölge Müdürü ile Bölge Müdür Yardımcısının,

Sorumlulukları bulunmamaktadır.

Kamu zararından sorumlular, sadece ödeme emri eki geçici hakediş raporlarını düzenleyen yapı denetim görevlileri olup, bunlar dışında Ek İlamda kendilerine sorumluluk yüklenen kamu görevlilerinin sorumluluklarının kaldırılmasını teminen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden de bozulması gerekir.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …:

Çoğunluğun bozma kararına dayanak olarak ileri sürdüğü, ... Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporunun incelenmesi, düzenlenecek olan tespit hakedişinin beklenilmesi ve kamu zararı tutarının Kök Rapordaki değerlendirmeler ve tespit hakedişindeki miktarlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesi yönündeki görüşe katılmak mümkün değildir.

Şöyle ki;

Söz konusu işin ihalesi … tarihinde yapılmış, … tarihinde işyeri teslimi yapılarak işe başlanmıştır. İşin sözleşmesine göre iş bitim tarihi … olup, verilen süre uzatımları ile 03.06.2018 tarihine uzatılmıştır.

İşe ilişkin olarak en son 05.10.2017 tarihli 30 no.lu hakediş düzenlenmiş, bu hakedişe göre % 80 oranında gerçekleşme sağlanmış olup, bundan sonra herhangi bir belge düzenlenmemiş ve kabul aşamasına geçilememiştir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından adı geçen işe ilişkin olarak görevlendirilen Bilirkişi Heyetince düzenlenen ve eksikliklerin tespit edildiği rapor 22.03.2019 tarihinde düzenlenmiştir. Bu Bilirkişi Raporu sorumlulara gönderilmiştir. Bu rapor üzerine, ... Genel Müdürlüğünce Sayıştay Başkanlığının .... ı İşi ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere müfettişlerden oluşan bir Komisyon görevlendirilmiş olup, bu Komisyon da raporunu 31.08.2021 tarihinde düzenlemiştir. Bu iki raporda da eksikliklere ilişkin tespitlere yer verilmiştir.

İşle ilgili olarak 05.10.2017 tarihinden sonra herhangi bir hakediş düzenlenmemesi, eksikliklere ilişkin 22.03.2019 tarihli Bilirkişi Raporu ve bu rapor sonrası yaptırılan inceleme sonucu düzenlenen 31.08.2021 tarihli Komisyon Raporunda tespitlerde bulunulması ve Sayıştay tarafından rapor düzenlenmesi ve kamu zararının tazminine ilişkin karar verilmesine rağmen, temyiz görüşmesinin yapıldığı 25.12.2024 tarihi itibariyle söz konusu işin tasfiye veya kabul sürecinin başlatılmadığı gibi mevcut duruma ilişkin tespit tutanağı ve tespit hakedişi düzenlenmesine ilişkin herhangi bir işlem de başlatılmamıştır.

Bu durum, idarenin söz konusu işle ilgili olarak tasarrufta bulunma konusunda istekli olmadığını göstermekte olup bu sürecin beklenmesi yönünde karar verilmesi Sayıştay kararlarının uygulanmasının gecikmesine ve etkinliğinin azalmasına sebep olacaktır.

Kaldı ki, Sayıştay yargısında kesin hesap veya kesin kabul yapılıp yapılmadığının ve bu aşamalarda düzeltme yapılabileceğinin bir önemi yoktur. Yapılacak düzeltme ve tahsilatlar, Sayıştay yargılamalarının her aşamasında dikkate alınabilecektir.

Dolayısıyla, Sayıştay tarafından görevlendirilen Bilirkişi Heyetince denetim yerinde yapılan fiili-fiziki denetim sonucu resmi belge ve kanıtlara dayalı ölçümlerle gerçekleştirilen ve 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması ve ödemeye esas alınan boru basınç sınıflarının projeye uygun olmayacak bir şekilde hakedişlerde ödeme yapılması gerekçelerinden kaynaklanan kamu zararı tespitinde ve bu kamu zararından sorumluluklarına hükmedilen kamu görevlilerinin sorumlu tutulmasında sorumluluk hukuku bağlamında bir isabetsizlik görülmediğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının reddedilerek tazmin hükmünün tasdik edilmesi gerekir.