SayıştaySayıştay Daire Kararı591
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
İlam No150
Madde No8
Yılı2021
Araç kiralama bedeli
Belediye tarafından ……… ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve …………… Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, ……. İnşaat Taahhüt ve Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “…. Ay Süre ile Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” kapsamındaki taşıtların aylık kira bedellerinin, taşıtlara ilişkin kasko sigortası değerlerinin %2’sini aşması suretiyle ……… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kurumların edinebilecekleri taşıtlar” başlıklı 7’nci maddesi gereğince kurumların taşıt ihtiyaçlarını karşılarken esas olarak hizmet alımını kullanmaları, bu şekilde temini mümkün olmayan, ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtların ise diğer yollarla edinilebileceği ve bu taşıtların muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik şekilde temin edilmesinin şart olduğu belirtilmiştir.
Hizmet Alımı Sureti ile Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde ise taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasındaki temel amacın, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması olduğu açıklanmıştır.
Anılan Usul ve Esaslar’ın “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşamayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
İhalenin uygulanması zamanında yürürlükte olan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; şoför giderleri hariç olmak üzere hizmet alımı yöntemiyle edinilen binek taşıtların aylık kiralama bedelinin (KDV hariç), taşıt için harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla yayımlanan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmaması gerekmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin tetkikinden 18.11.2020 tarihli ihale onay belgesine istinaden 21.12.2020 tarihinde ihalesi yapılan araç kiralama hizmet alımı işinde, bahse konu araçlara Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan 2020 yılı ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinden daha fazla aylık kira bedeli ödendiği görülmüş olup bu suretle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.
Sorumlular savunmalarında Hizmet Alımı Sureti ile Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı ibaresinin, 21.4.2022 tarih ve 31816 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılmasına Dair Esas ve Usuller ile harcama talimatının verildiği ay olarak değiştirildiğinden kamu zararı oluşmayacağını belirtilmişler ise de; mevzuat değişikliği ihale tarihinden ve ihale onay tarihinden sonra gerçekleşmiştir. Dolayısıyla mevzuatın o dönemki düzenlemeler kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sorumlulukla ilgili olarak;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun kurul, komite veya komisyona ait olacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde ihale yetkilisinin ve ihale komisyonu üyelerinin işlemleri değerlendirildiğinde, ihale yetkilisince ihale onay belgesi düzenlenmesi ve bu ihale ile ilgili sözleşmenin imzalanması işlemi, 5018 sayılı Kanun çerçevesinde harcama talimatıdır. İhale komisyon üyeleri ise vermiş oldukları “ihale kararı” ile bu talimatı gerçekleştirmişlerdir.
Harcama talimatı olan onay belgesi/sözleşme ile bu talimatın gerçekleştirilmesi yönündeki ihale kararı ile birlikte hukuka aykırı işlem oluştuğundan ihale yetkilisi ve ihale komisyonu üyeleri ile hakediş raporunu düzenleyen ve onaylayanların; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince ödeme emri ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte kamu zararından sorumlulukları bulunmaktadır.
Bu itibarla; Belediye tarafından ……….. ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve ………….. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, ……….. İnşaat Taahhüt ve Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “…….. Ay Süre ile Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı” işinde 2020 yılı ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinden fazla aylık kira bedeli ödenmesi sonucu oluşan ………….. TL kamu zararının;
……………. TL’sinin Harcama Yetkilisi ve İhale Komisyonu Başkanı olan (Zabıta Müd. V.) …………, ödeme emri belgesini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi ve İhale Komisyonu Üyesi olan (Kadrolu İşçi) ……….. ile İhale Komisyonu Üyeleri (Kadrolu İşçi) ……….., (Vhki) ………., (Kadrolu İşçi) ………….., (Kadrolu İşçi) ………….’e,
……….. TL’sinin ise Harcama Yetkilisi ve İhale Komisyonu Başkanı olan (Zabıta Müd. V.) ……….., ödeme emri belgesini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi ve İhale Komisyonu Üyesi olan (Kadrolu İşçi) …………, hakediş raporunu düzenleyen (Kadrolu İşçi) ……….. ile İhale Komisyonu Üyeleri (Kadrolu İşçi) ………, (Vhki) ………, (Kadrolu İşçi) ……, (Kadrolu İşçi) …………’e,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanun’un 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ……….’in karşı oy gerekçesi;
“Araç kiralama ihalesi 18.11.2020 tarihli ihale onay belgesine istinaden 21.12.2020 tarihinde yapılmıştır. Kamu zararı hesabı Ocak 2020 tarihindeki kasko değeri esas alınmak suretiyle tespit edilmiştir. Hizmet 2021 yılında ifa edilmekte, yüklenici de teklifini hizmetin 2021 yılında gerçekleştirileceği kabulüyle vermektedir. İhale konusu hizmet alımı zorunlu olarak Aralık 2020 yılında bir sonraki yılda gerçekleştirilmek üzere yapılmaktadır. Buradan yola çıkarak fiyat teklifi, harcaması ve gerçekleşmesi 2021 yılına ilişkin olan bir alımda kamu zararı belirlenirken de kasko değerinin Ocak 2021 yılı fiyatları dikkate alınmalıdır. Bu bağlamda, kamu zararının yeniden hesaplanması için grubuna iadesine karar verilerek konunun hüküm dışı bırakılması gerekmektedir.”
Belediye tarafından ……… ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve …………… Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, ……. İnşaat Taahhüt ve Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “…. Ay Süre ile Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” kapsamındaki taşıtların aylık kira bedellerinin, taşıtlara ilişkin kasko sigortası değerlerinin %2’sini aşması suretiyle ……… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kurumların edinebilecekleri taşıtlar” başlıklı 7’nci maddesi gereğince kurumların taşıt ihtiyaçlarını karşılarken esas olarak hizmet alımını kullanmaları, bu şekilde temini mümkün olmayan, ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtların ise diğer yollarla edinilebileceği ve bu taşıtların muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik şekilde temin edilmesinin şart olduğu belirtilmiştir.
Hizmet Alımı Sureti ile Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde ise taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasındaki temel amacın, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması olduğu açıklanmıştır.
Anılan Usul ve Esaslar’ın “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşamayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
İhalenin uygulanması zamanında yürürlükte olan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; şoför giderleri hariç olmak üzere hizmet alımı yöntemiyle edinilen binek taşıtların aylık kiralama bedelinin (KDV hariç), taşıt için harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla yayımlanan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmaması gerekmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin tetkikinden 18.11.2020 tarihli ihale onay belgesine istinaden 21.12.2020 tarihinde ihalesi yapılan araç kiralama hizmet alımı işinde, bahse konu araçlara Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan 2020 yılı ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinden daha fazla aylık kira bedeli ödendiği görülmüş olup bu suretle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.
Sorumlular savunmalarında Hizmet Alımı Sureti ile Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı ibaresinin, 21.4.2022 tarih ve 31816 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılmasına Dair Esas ve Usuller ile harcama talimatının verildiği ay olarak değiştirildiğinden kamu zararı oluşmayacağını belirtilmişler ise de; mevzuat değişikliği ihale tarihinden ve ihale onay tarihinden sonra gerçekleşmiştir. Dolayısıyla mevzuatın o dönemki düzenlemeler kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sorumlulukla ilgili olarak;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun kurul, komite veya komisyona ait olacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde ihale yetkilisinin ve ihale komisyonu üyelerinin işlemleri değerlendirildiğinde, ihale yetkilisince ihale onay belgesi düzenlenmesi ve bu ihale ile ilgili sözleşmenin imzalanması işlemi, 5018 sayılı Kanun çerçevesinde harcama talimatıdır. İhale komisyon üyeleri ise vermiş oldukları “ihale kararı” ile bu talimatı gerçekleştirmişlerdir.
Harcama talimatı olan onay belgesi/sözleşme ile bu talimatın gerçekleştirilmesi yönündeki ihale kararı ile birlikte hukuka aykırı işlem oluştuğundan ihale yetkilisi ve ihale komisyonu üyeleri ile hakediş raporunu düzenleyen ve onaylayanların; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince ödeme emri ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte kamu zararından sorumlulukları bulunmaktadır.
Bu itibarla; Belediye tarafından ……….. ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve ………….. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, ……….. İnşaat Taahhüt ve Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “…….. Ay Süre ile Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı” işinde 2020 yılı ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinden fazla aylık kira bedeli ödenmesi sonucu oluşan ………….. TL kamu zararının;
……………. TL’sinin Harcama Yetkilisi ve İhale Komisyonu Başkanı olan (Zabıta Müd. V.) …………, ödeme emri belgesini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi ve İhale Komisyonu Üyesi olan (Kadrolu İşçi) ……….. ile İhale Komisyonu Üyeleri (Kadrolu İşçi) ……….., (Vhki) ………., (Kadrolu İşçi) ………….., (Kadrolu İşçi) ………….’e,
……….. TL’sinin ise Harcama Yetkilisi ve İhale Komisyonu Başkanı olan (Zabıta Müd. V.) ……….., ödeme emri belgesini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi ve İhale Komisyonu Üyesi olan (Kadrolu İşçi) …………, hakediş raporunu düzenleyen (Kadrolu İşçi) ……….. ile İhale Komisyonu Üyeleri (Kadrolu İşçi) ………, (Vhki) ………, (Kadrolu İşçi) ……, (Kadrolu İşçi) …………’e,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanun’un 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ……….’in karşı oy gerekçesi;
“Araç kiralama ihalesi 18.11.2020 tarihli ihale onay belgesine istinaden 21.12.2020 tarihinde yapılmıştır. Kamu zararı hesabı Ocak 2020 tarihindeki kasko değeri esas alınmak suretiyle tespit edilmiştir. Hizmet 2021 yılında ifa edilmekte, yüklenici de teklifini hizmetin 2021 yılında gerçekleştirileceği kabulüyle vermektedir. İhale konusu hizmet alımı zorunlu olarak Aralık 2020 yılında bir sonraki yılda gerçekleştirilmek üzere yapılmaktadır. Buradan yola çıkarak fiyat teklifi, harcaması ve gerçekleşmesi 2021 yılına ilişkin olan bir alımda kamu zararı belirlenirken de kasko değerinin Ocak 2021 yılı fiyatları dikkate alınmalıdır. Bu bağlamda, kamu zararının yeniden hesaplanması için grubuna iadesine karar verilerek konunun hüküm dışı bırakılması gerekmektedir.”