SayıştaySayıştay Daire Kararı971
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No75
Madde No35
Yılı2023
Sözleşme Damga Vergisi, Piyasa Fiyat Araştırması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve sorumlunun sözlü savunmasının dinlenmesi sonucunda;
Kültür ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün doğrudan temin ile gerçekleştirmiş olduğu silikon vitrin mankeni alımlarında;
A) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmenin yapılmaması sonucunda sözleşme damga vergisi alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Yargılamaya konu hususta, Kültür ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün doğrudan temin ile almış olduğu silikon vitrin mankeni alımlarının belli bir süreyi gerektirmesi nedeniyle sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmeden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak, kamu zararı tutarı ...-TL’nin ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ...-TL’si ise ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Ltd. Şti.’den tahsil edilerek yapılan tahsilatlar ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılan silikon manken alımları için yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Sorguda, 13.12.2023 tarihli ilk alım için düzenlenen ve ... Galerisinde sergilenmek üzere alımı yapılan 7 adet silikon vitrin mankeni için Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağında birim fiyatın ...-TL olduğu, 20.07.2023 tarihinde ... Fotoğraf Galerisinde sergilenmek üzere alımı yapılan 1 adet silikon vitrin mankeni için düzenlenen Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağında ise birim fiyatın ...-TL olarak gerçekleştiği ifade edilerek, 7 aylık süre zarfında fiyatın %103 oranında arttığı, ilgili dönemde TÜFE-ÜFE ortalama fiyat artışı %80,25 olduğundan ilk alım fiyatı esas alındığında ikinci alımın ...-TL olması gerektiği tespitine yer verilmiş ve bu minvalde ikinci alımın söz konusu tutarın üzerinde birim fiyatla gerçekleşmesi nedeniyle kamu zararı oluştuğu iddiasında bulunulmuştur.
Ancak, ... Galerisi için gerçekleşen 13.12.2023 tarihli ilk alımda herhangi bir özel talep içermeyen 7 adet standart silikon mankeni alımı yapılmış olup, söz konusu alım Firmanın mevcut stoklarından karşılanmıştır. 20.07.2023 tarihinde ... Fotoğraf Galerisinde sergilenmek üzere alınan 1 adet silikon vitrin mankeni içinse, İdare tarafından özel bir yüz ifadesi talebinde bulunulmuş olup, bu çalışma standart bir siparişten ziyade özel ve sanatsal nitelikte bir çalışma gerektirmektedir.
Bu çerçevede, ikinci alımın özel bir sipariş olması yönüyle ilk alımdan ayrıldığı açıktır. Ayrıca gerek ikinci alımın stoklardan karşılanamayacağı, gerekse de ikinci alımın yalnızca 1 adet ürün içermesi nedeniyle ilk alımda doğal olarak oraya çıkan miktar iskontosundan da yararlanamayacağı göz önüne alındığında, ÜFE-TÜFE oranındaki artışa kıyasen ikinci alımın daha yüksek bir birim fiyat üzerinden gerçekleşmesinin makul olduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve sorumlunun sözlü savunmasının dinlenmesi sonucunda;
Kültür ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün doğrudan temin ile gerçekleştirmiş olduğu silikon vitrin mankeni alımlarında;
A) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmenin yapılmaması sonucunda sözleşme damga vergisi alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Yargılamaya konu hususta, Kültür ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün doğrudan temin ile almış olduğu silikon vitrin mankeni alımlarının belli bir süreyi gerektirmesi nedeniyle sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmeden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak, kamu zararı tutarı ...-TL’nin ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ...-TL’si ise ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Ltd. Şti.’den tahsil edilerek yapılan tahsilatlar ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılan silikon manken alımları için yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Sorguda, 13.12.2023 tarihli ilk alım için düzenlenen ve ... Galerisinde sergilenmek üzere alımı yapılan 7 adet silikon vitrin mankeni için Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağında birim fiyatın ...-TL olduğu, 20.07.2023 tarihinde ... Fotoğraf Galerisinde sergilenmek üzere alımı yapılan 1 adet silikon vitrin mankeni için düzenlenen Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağında ise birim fiyatın ...-TL olarak gerçekleştiği ifade edilerek, 7 aylık süre zarfında fiyatın %103 oranında arttığı, ilgili dönemde TÜFE-ÜFE ortalama fiyat artışı %80,25 olduğundan ilk alım fiyatı esas alındığında ikinci alımın ...-TL olması gerektiği tespitine yer verilmiş ve bu minvalde ikinci alımın söz konusu tutarın üzerinde birim fiyatla gerçekleşmesi nedeniyle kamu zararı oluştuğu iddiasında bulunulmuştur.
Ancak, ... Galerisi için gerçekleşen 13.12.2023 tarihli ilk alımda herhangi bir özel talep içermeyen 7 adet standart silikon mankeni alımı yapılmış olup, söz konusu alım Firmanın mevcut stoklarından karşılanmıştır. 20.07.2023 tarihinde ... Fotoğraf Galerisinde sergilenmek üzere alınan 1 adet silikon vitrin mankeni içinse, İdare tarafından özel bir yüz ifadesi talebinde bulunulmuş olup, bu çalışma standart bir siparişten ziyade özel ve sanatsal nitelikte bir çalışma gerektirmektedir.
Bu çerçevede, ikinci alımın özel bir sipariş olması yönüyle ilk alımdan ayrıldığı açıktır. Ayrıca gerek ikinci alımın stoklardan karşılanamayacağı, gerekse de ikinci alımın yalnızca 1 adet ürün içermesi nedeniyle ilk alımda doğal olarak oraya çıkan miktar iskontosundan da yararlanamayacağı göz önüne alındığında, ÜFE-TÜFE oranındaki artışa kıyasen ikinci alımın daha yüksek bir birim fiyat üzerinden gerçekleşmesinin makul olduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.