SayıştaySayıştay Temyiz Kararı55797
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire8
Dosya No51571
Yılı2020
Kesin teminatın ve ihale açık arttırma bedelinin tahsil edilmemesi.
1- 27 sayılı İlamın 1. maddesinin a bendiyle; ... ili, Merkez İlçesi, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Belediye Pasajı, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan (sabah pazarındaki) Otopark, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Kırsal Terminal ve ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Orta Blok olarak adlandırılan yerlerin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri kapsamında açık ihale usulüyle kat karşılığı ihale edilmesi işinde; ilk Encümen kararının ita amirince onaylanmaması nedeniyle kesinleşmeyen mevcut ihalenin, konusunda ve tutarında meydana gelen esaslı değişiklikler nedeniyle, iptal edilerek, mevzuatta belirtilen sürelerle yeniden ilan edilmesi ve ihalenin yenilenmesi gerekirken bu yapılmayarak sadece ilk ihale kararının revize edilmesi suretiyle işin devamını sağlayan ... tarih ve ... sayılı encümen kararını imzalayan Encümen Üyeleri ile bu kararı onaylayan ita amiri (Belediye Başkanı) hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
51571 sayılı dosyayla temyiz ve duruşma talebinde bulunan ... adına vekili Av. ..., İlamın bu maddesi ile ilgili sözlü bir açıklamada bulunmamıştır.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
Temyiz talebinde bulunulan 27 sayılı İlamın 1. maddesinin (a) bendinin hüküm kısmında;
“ ...Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, ... tarihli ilk Encümen kararının ita amirince onaylanmaması nedeniyle kesinleşmeyen mevcut ihalenin, konusunda ve tutarında meydana gelen esaslı değişiklikler nedeniyle, iptal edilerek mevzuatta belirtilen sürelerle yeniden ilan edilmesi ve ihalenin yenilenmesi gerekirken bu yapılmayarak, sadece ilk ihale kararının revize edilmesi suretiyle işin devamını sağlayan ve ... tarih ve ... sayılı encümen kararını imzalayan Encümen Üyeleri (Belediye Başkan Yardımcısı) ..., ..., ..., ..., (Yazı İşleri Müdürü) ..., (Mali Hizmetler Müdürü) ... ve (İmar ve Şehircilik Müdür V.) ... ile bu kararı onaylayan ita amiri (Belediye Başkanı) ... hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine, oybirliğiyle,
...”
denilmektedir.
Bu hükme karşı temyiz talebinde bulunan (Mali Hizmetler Müdürü) ... adına vekili Av. ... tarafından sunulan temyiz dilekçesiyle; söz konusu parsel için yapılan ihale komisyon kararının ita amirince iptal edilmesi gerekmekte olduğundan, müvekkilinin ita amiri konumunda olmaması nedeniyle hakkında soruşturma ve inceleme için Bakanlığa bildirilmesinin yerleşik mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmekte ise de;
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Daireler” başlıklı 23 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde;
“Hesap mahkemesi olarak sorumluların hesap ve işlemlerine ilişkin düzenlenen yargılamaya esas raporlarda yer alan kamu zararına ilişkin hususları hükme bağlar.”,
“Hüküm ve tutanaklar” başlıklı 50 inci maddesinde ise;
“(1) Daireler tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir.
…
(3) Hesap yargılaması sırasında, mahkemelere veya yürütülen bir soruşturma için ilgili idari mercilere verilmiş olması nedeniyle belgeleri bulunmayan hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde, bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak, hüküm dışı bırakılabilir. Hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin noksanlıklar giderildikten sonra bu hesap ve işlemlerin yargılanmasına devam edilir.”
denilmek suretiyle Sayıştay Dairelerince hesap yargılaması sonucunda verilebilecek hükümlerin “hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğu” ve “kamu zararının sorumlulardan tazmini” olduğu ve bu hükümlerin dışında “gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine” ve “hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde hüküm dışı bırakılmasına” karar verilebileceği hususu açık bir şekilde düzenlenmektedir.
Temyize konu edilen İlam maddesinde ise; “...ihalenin yenilenmesi gerekirken bu yapılmayarak sadece ilk ihale kararının revize edilmesi suretiyle işin devamını sağlayan ... tarih ve ... sayılı encümen kararını imzalayan Encümen Üyeleri ve bu kararı onaylayan Belediye Başkanı hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığına bildirilmesine,” denilerek herhangi bir sorumlu adına tazmin hükmü verilmemiş ancak konu hakkında inceleme yapılmasını teminen İçişleri Bakanlığı’na yazılmasına karar verilmiştir.
Öte yandan, 6085 sayılı Kanunun “İlamların tebliği, tavzihi ve düzeltilmesi” başlıklı 52 nci maddesinin birinci fıkrasında:
“Sayıştay ilamları; sorumlulara, sorumluların bağlı olduğu kamu idarelerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığına, ilgili muhasebe birimine ve başsavcılığa tebliğ edilir.”,
“Temyiz” başlıklı 55 inci maddesinde ise;
“(2) Sayıştay dairelerinin ilamları;
a) Kanuna aykırılık,
b) Yetkiyi aşmak,
c) Hesap yargılaması usullerine riayet etmemek,
gibi sebeplerle, 52 nci maddenin birinci fıkrasında yazılı ilgililer tarafından temyiz olunabilir.
…
(7) Temyiz Kurulu temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırır. Bozma halinde evrak yeniden karara bağlanmak üzere o kararı veren daireye gönderilir.”
hükümleri yer almaktadır.
Bu mevzuat hükümleri karşısında, söz konusu İlamda herhangi bir kişinin sorumluluğuna ve herhangi bir miktarın tazminine hükmedilmemiş olduğundan; Encümen Üyesi (Mali Hizmetler Müdürü) ... adına vekili Av. ...’ın 27 sayılı İlamın 1(a) maddesine ilişkin temyiz TALEBİNİN REDDİNE, oybirliğiyle,
Karar verildiği 04.10.2023 tarih ve 55797 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
2-27 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendiyle; yükleniciden alınması gereken ... TL açık arttırma bedelinin sözleşmenin imzalanması aşamasında, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken ... TL tutarındaki kesin teminatın ise, sözleşmenin imzalanmasından önce yükleniciden tahsil edilmemesinden kaynaklanan toplam (... +...) ... TL kamu zararının, gerek belediye alacaklarının takip ve tahsilinden gerekse mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesinden yetkili ve sorumlu kılınan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ...’den münferiden tahsil edilmesine hükmedilmiş ve ayrıca, gerek kesin teminatın ve gerekse açık arttırma bedelinin mevzuata uygun olarak tahsil edilmesi sorumluluğunu yerine getirmediği halde bu değerler hakkında tahsil edilmiş gibi gerçeğe aykırı muhasebe kayıtlarını düzenleyen Muhasebe Yetkilisi ... hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
İlamda sorumlu Muhasebe Yetkilisi olarak tek başına sorumlu tutulan ... adına vekili Avukat ... tarafından 27 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendi ve İlamın 1. maddesinin a bendi için ortak temyiz dilekçesi sunulmuştur ve yukarıda yer aldığı gibidir.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılığın İlamın 1. maddesinin (c) bendi için yapmış olduğu mütalaada;
“İlamın 1 inci maddesinin (c) bendine ilişkin olarak,
- Gerek ... TL tutarındaki açık artırma bedelinin, gerekse ... TL tutarındaki kesin teminatın yükleniciden kambiyo senedi olarak alındığından ortada kamu zararının bulunmadığı,
- Kambiyo senetlerinin kesin teminat olarak değerlendirilemeyeceği düşünülse dahi Yüklenici ile düzenlenen sözleşme gereği devri yapılmayan 3 daire ile 1 dükkanın yaklaşık ... TL değerinin bulunması nedeniyle ortada bir kurum zararının bulunmadığı ileri sürülmekte ve ilamın bozulması talep edilmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu' nun 26'ncı maddesinde, geçici veya kesin teminat olarak kabul edilecek değerler;
a) Tedavüldeki Türk Parası,
b) Bankalar ve özel finans kuramlarının verecekleri süresiz teminat mektupları,
c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler,
olarak sayılmıştır.
Kesin teminata ilişkin 11.10.017 tarih ve 10805 yevmiye numaralı muhasebeleştirme belgesinde, 110-Hisse senetleri h.(borç) ...TL; 330- Alınan depozito ve teminatlar h. (alacak) ... TL kaydı yer almasına rağmen, Mali Hizmetler Birimine o tarihte teminat olarak teslim edilen herhangi bir değer bulunmamaktadır.
Kayıtlarda yer alan ... tarih ve 10805 ve 10807 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişlerinin herhangi bir tahsilat içermediği kayıtlardan açıkça görülmektedir. Yükleniciden tek seferde tahsil edilmesi gereken ... TL tutarındaki açık artırma bedeline ait 10807 yevmiye numaralı fiş üzerindeki 110-Hisse senetleri h. (borç), 250- Arsalar h. (alacak) ; 805- Gelir yansıtma h.(borç), 800-Gelirler h. (alacak) kaydı muhasebe tekniğine ve mevzuata uygun olmayan bir kayıttır. Sözleşmenin 2 ve 42 üncü madde hükümleri uyarınca, açık artırma bedelinin belediyenin hesabına yatırılması gerektiğinden, belediyeye sunulduğu iddia edilen kambiyo senetlerinin tahsilat olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki gerek kat karşılığı bedelin, gerekse kesin teminatın muhasebe kayıtlarına alındığı ... tarihinde Belediye ye teslim edilen herhangi bir menkul varlık bulunmamaktadır.
Söz konusu tutarlara karşılık olarak ... tarihinde ... TL, ... tarihinde ise ... TL tutarlı senetler alınmış ise de, bu senetlerle ilgili olarak yapılan takipler sonuçsuz kalmıştır. Dolayısıyla kamu zararının varlığı devam etmektedir.
Diğer taraftan Yüklenici ile düzenlenen sözleşme gereği devri yapılmayan 3 daire ile 1 dükkân bulunsa da, işin tasfiyesi yapılmamış olup, anılan gayrimenkullerin bedelinin henüz Belediyenin aktifine girmemesi nedeniyle, kamu zararının varlığı ortadan kalkmamıştır.
Bu nedenlerle talebin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.
Arz ederim. “
denilmektedir.
Sorumlu vekili ... tarafından sunulan 2. temyiz dilekçesi ve buna karşılılık yapılan 2. Başsavcılık mütalaası, İlamın 1(a) bendi ile aynıdır.
51571 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan ve İlamda Muhasebe Yetkilisi olarak sorumlu tutulan ... adına vekili Av. ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
27 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendiyle, yükleniciden alınması gereken ... TL açık arttırma bedelinin sözleşmenin imzalanması aşamasında, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken ... TL tutarındaki kesin teminatın ise, sözleşmenin imzalanmasından önce yükleniciden tahsil edilmemesinden kaynaklanan toplam (... +...) ... TL kamu zararının, gerek belediye alacaklarının takip ve tahsilinden gerekse mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesinden yetkili ve sorumlu kılınan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ...’den münferiden tahsil edilmesine ve gerek kesin teminatın ve gerekse açık arttırma bedelinin mevzuata uygun olarak tahsil edilmesi sorumluluğunu yerine getirmediği halde bu değerler hakkında tahsil edilmiş gibi gerçeğe aykırı muhasebe kayıtlarını düzenleyen Muhasebe Yetkilisi ... hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine karar verilmiştir.
Bu defa, İlamda yer alan kamu zararı tutarından münferiden sorumlu tutulan Muhasebe Yetkilisi ... adına vekili Av. ... tarafından temyiz talebinde bulunularak tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, idare ile yüklenici arasında ... tarihinde mülkiyeti belediyeye ait muhtelif yerlerde açık artırma sonrası belirlenen bedele ilave olarak arsa payı karşılığı inşaat yapım işi sözleşmesi imzalandığı; sözleşmenin yürürlüğü devam etmekte iken, yüklenicinin sorumluluklarını yerine getirmemesi üzerine, ... Belediye Başkanlığı’nca muhatabı firmaya ... tarihli çekilen ihtarname ile sözleşmesinin feshedildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun;
“Kesin Teminat” başlıklı 54’üncü maddesinde;
“Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarakyerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınır. Tasfiye idaresince yapılan taşınır mal satışlarında kesin teminat, ihale bedelinin % 6'sından az olamaz.
Müteahhit veya müşterinin bu zorunluluğa uymaması halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminatı gelir kaydedilir.
Verilen kesin teminat, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir.
Sözleşmenin yapılmasından sonra geçici teminat iade edilir. ”
Kanunun “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 26’ncı maddesinde;
“Geçici veya kesin teminat olarak kabul edilecek değerler aşağıda gösterilmiştir
a) Tedavüldeki Türk Parası,
b) Bankalar ve özel finans kurumlarının verecekleri süresiz teminat mektupları,
c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler (Nominal bedele faiz dahil edilerek ihraç edilmiş ise bu işlemlerde anaparaya tekabül eden satış değerleri esas alınır).
İdare ile yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin;
“Sözleşmenin Konusu” başlıklı 2’nci maddesinde;
“...
Açık artırma sonrası belirlenen bedel ... TL (... TL) olup, sözleşme imzalanma aşamasında yüklenici tarafından tek seferde ödenecektir.
...” ,
“Sözleşmenin Geçerliliği ve Yürürlüğü” başlıklı 4’üncü maddesinde;
"...Yüklenici açık arttırma sonucu teklif ettiği bedeli belediyenin hesabına yatırmadığı taktirde söz konusu sözleşme yürürlüğe girmeyecektir. ...”,
“Paylaşımın Şekli ve Oranları” başlıklı 5’inci maddesinde;
“...
Sözleşme Bedeli; yukarıda belirtilen tablolara ve ihale artırım bedeli olan tutarın toplamına göre ... TL’dir.”,
“Kesin Teminat ve İadesi” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Yüklenici sözleşme aşamasında inşaat maliyeti olarak tespit edilen tutar ve açık artırma sonrası belirlenen bedel toplamının %15’i oranında kesin teminat vermek zorundadır. Kesin teminatın banka mektubu olarak sunulması halinde teminat mektubu süresiz olarak düzenlenecektir.
Teminat tutarı:... TL’dir. Yüklenici ... TL kesin teminatı Nakit olarak yatırmıştır.”
hükümleri yer almaktadır.
Bu sözleşme hükümleri uyarınca, sözleşmenin yürürlüğe girmesi için belediye hesaplarına yatırılması şart koşulan ... TL tutarındaki açık artırma bedeli ile sözleşmeye göre inşaat maliyeti olarak tespit edilen ... TL ile açık artırma sonrası belirlenen ... TL toplamı olan ... TL’nin %15’i olarak hesaplanan ... TL kesin teminat tutarının sözleşmenin imzalanması aşamasında idareye ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesiyle ve duruşma esnasında sorumlu vekili tarafından ifade edildiği üzere, gerek ... TL açık artırma bedeli için gerekse kesin teminat bedeli olan (sözleşmede nakit olarak yatırıldığı belirtilen) ... TL için yükleniciden kambiyo senedi alındığı; ... TL bedelli senedin yüklenicinin talimatı ve isteğiyle belediye nezdinde bulunan başka bir işten dolayı emanetler hesabında izlenen hak edişinden kesilerek kambiyo senedinin aslının yükleniciye iade edildiği, dolayısıyla ... TL’lik açık artırma bedelinin tahsil edildiği; kesin teminat bedelinin tahsili için alınan kambiyo senedinin ise Hukuk Birimine iletildiği ve ... İcra Dairesi ... sayılı dosya ile icra takibinin başlatıldığı , dolayısıyla söz konusu kambiyo senetlerinin aslının ilgili icra dairesinin kasasında bulunduğu belirtilmektedir.
Temyiz dilekçesiyle tahsil edildiği belirtilen ... TL’lik açık artırma bedelinin tahsilatına ilişkin kayıtların yapıldığı ve dilekçe ekinde sunulan Muhasebe İşlem Fişleri (MİF) incelendiğinde; bunlardan ... tarih ve 10807 yevmiye numaralı olanın, 101 no.lu Alınan Çekler hesabının borçlandırılması karşılığında 250 no.lu Arsa ve Araziler hesabının alacaklandırılması suretiyle açık artırma bedeli karşılığında istekliden ... TL tutarında çek alındığını gösteren kayda ilişkin (imzasız) düzenlenen MİF olduğu, 18.03.2019 tarih ve 2816 yevmiye numaralı olanın ise, 320 no.lu Bütçe Emanetleri hesabının borçlandırılması karşılığında 101 no.lu Alınan Çekler hesabının alacaklandırılarak ... TL tutarlı çekin iadesine ilişkin düzenlenen (imzasız) MİF olduğu görülmektedir.
Yapılan bu üç kayda göre; ... TL tutarındaki açık arttırma bedeli karşılığında yükleniciden önce hisse senedi, sonra çek alındığı, en son ise alındığı iddia edilen çekin yüklenicinin idareden alacağına karşılık geri yükleniciye iade edildiği anlaşılmaktadır.
Diğer yandan, bahse konu açık artırma bedeli karşılığında istekliden herhangi bir şekilde çek/hisse senedi alındığını ya da nakden tahsilat yapıldığını kanıtlayıcı mahiyette bir belgeye rastlanılmamıştır. Ayrıca, sözleşmenin yukarıda yer verilen 2’nci ve 4’üncü madde hükümleri gereği, açık artırma bedelinin belediyenin hesabına yatırılması gerektiğinden, hisse senetlerinin ya da çeklerin ya da yüklenicinin hakedişinden mahsuben yapılan kesintinin tahsilat olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Sözleşmede yüklenici tarafından nakit olarak yatırıldığı belirtilen ancak temyiz dilekçesiyle kambiyo senedi olarak alındığı ifade edilen kesin teminat (yükleniciden alındığı belirtilen ... TL, sözleşmeye göre olması gereken; ... TL) ile ilgili olarak ise; temyiz dilekçesi eklerinde muhasebe kayıtlarına ilişkin bir belge sunulmamış olmakla birlikte; Daire İlamında da yer aldığı üzere, rapor dosyası ve eki belgeler arasında yer alan MİF’ler incelendiğinde; kesin teminat bedelinin önce hisse senedi, ardından çek kaydının yapılıp, sonrasında sözleşme devam eder iken yükleniciye iade edildiğini gösterir muhasebe kayıtlarının olduğu görülmektedir.
Bu üç kayda göre; yükleniciden kesin teminat karşılığında önce hisse senedi, sonra çek alındığı, en son ise alınan çekin yükleniciye iade edildiği muhasebe kayıtlarının olduğu görülmekle birlikte, yapılan incelemelerde kesin teminat karşılığında istekliden herhangi bir şekilde çek /hisse senedi alındığını ya da nakden tahsilat yapıldığını tevsik edecek mahiyette bir belgeye ulaşılamamıştır. Kaldı ki, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 26 ncı maddesi hükmü dikkate alındığında, teminat olarak kabul edilen değerler arasında çeklerin veya hisse senetlerinin sayılmaması nedeniyle alınan çeklerin veya hisse senetlerinin teminat olarak kabul edilmesi söz konusu değildir. Yine 2886 sayılı Kanunun “Müteahhit veya müşterinin sözleşmenin bozulmasına neden olması” başlıklı 62 nci maddesinde düzenlendiği üzere; taahhüdünü sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen yüklenicinin, idarenin en az 10 gün süreli ihtarına rağmen aynı durumu devam ettirmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilmeli ve sözleşmesi feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilmelidir.
Sonuç olarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca alınması gereken açık arttırma bedeli olan ... TL ile sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken kesin teminat tutan olan ... TL’nin, sözleşmenin imzalanmasından önce tahsil edilmemesi nedeniyle, gelir kaydedilememesi sonucu toplam (... +...) ... TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, 27 sayılı İlamın 1- (c) bendiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üyeler ... ve ...’un sorumluluğa ilişkin karşı oylarıyla) oyçokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 04.10.2023 tarih ve 55797 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçeleri
Üyeler ... ve ...’un karşı oy gerekçesi;
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;
“Bahse konu işe ilişkin olarak düzenlenmiş olan Sözleşmenin, 'Sözleşmenin Konusu' başlıklı 2 ’nci maddesinin ikinci fıkrasındaki; “Açık arttırma sonrası belirlenen bedel ... TL (... TL) olup, sözleşme imzalanma aşamasında yüklenici tarafından tek seferde ödenecektir. ”,
‘Sözleşmenin Geçerliliği ve Yürürlüğü ’ başlıklı 4 'üncü maddesindeki;
“... Yüklenici açık arttırma sonucu teklif ettiği bedeli belediyenin hesabına yatırmadığı taktirde söz konusu sözleşme yürürlüğe girmeyecektir. ...”,
‘Kesin Teminat ve İadesi ’ başlıklı 6’ncı maddesindeki;
“Yüklenici Sözleşme aşamasında inşaat maliyeti olarak tespit edilen tutar ve açık artırma sonrası belirlenen bedel toplamının %15’i oranında kesin teminat vermek zorundadır. Kesin teminatın banka mektubu olarak sunulması halinde teminat mektubu süresiz olarak düzenlenecektir.
Teminat Tutarı: ... TL’dir. Yüklenici ... TL kesin teminatı nakit olarak yatırmıştır.”,
hükümleri uyarınca, gerek ... TL açık arttırma bedelinin ve gerek İdarece sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken ... TL kesin teminat bedelinin sözleşmeden önce tahsil edilmemesine rağmen tahsil edilmiş gösterilmesinden kaynaklanan toplam ... TL kamu zararı ile ilgili olarak Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ...’nin sorumluluğunun bulunduğuna ilişkin çoğunluk görüşüne katılmakla beraber,
Sözleşmeyi İdare adına imzalayan Belediye Başkan V. ...’nun, Sözleşmenin 4 ’üncü maddesi gereği yüklenici tarafından belediyenin hesabına yatırılması gereken açık arttırma bedeli ile Sözleşmenin 6 ’ncı maddesi uyarınca yükleniciden nakden tahsil edileceği belirtilen kesin teminat tutarının, sözleşmeyi imzalamadan önce tahsil edilip edilmediğini kontrol etme mükellefiyetini yerine getirmesi gerekirken, yapılan incelemede bu özeni göstermediği görülmüştür. ... yapmış olduğu savunmasında, mali hizmetler müdürlüğü birimi tarafından söz konusu tutarların kendisine tahsil edildiğinin bildirilmesi üzerine sözleşmeyi imzaladığını, kaldı ki bu tutarların gerçekten tahsil edilip edilmediğini teknik olarak bilmesinin mümkün olmadığını ve yapılan muhasebe kayıtlarının doğruluğunu araştırmak gibi bir yükümlülüğünün de bulunmadığını belirtmişse de, yapılan tahsilatı tevsik edecek mahiyette vezne alındısı/banka dekontu gibi belgelerin mevcut olup olmadığını bizzat görmeden, sözleşmeyi imzalamaması gerektiği açıktır.
Ancak ... TL tutarındaki kamu zararı ile ilgili olarak sorumluluğa bu mükellefiyeti yerine getirmediği anlaşılan ve sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkan V. ...’NUN da dahil edilmesi gerektiği değerlendirildiğinden, Daire Kararının sorumluluk yönünden BOZULMASINA karar verilmesi uygun olacaktır.
1- 27 sayılı İlamın 1. maddesinin a bendiyle; ... ili, Merkez İlçesi, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Belediye Pasajı, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan (sabah pazarındaki) Otopark, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Kırsal Terminal ve ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Orta Blok olarak adlandırılan yerlerin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri kapsamında açık ihale usulüyle kat karşılığı ihale edilmesi işinde; ilk Encümen kararının ita amirince onaylanmaması nedeniyle kesinleşmeyen mevcut ihalenin, konusunda ve tutarında meydana gelen esaslı değişiklikler nedeniyle, iptal edilerek, mevzuatta belirtilen sürelerle yeniden ilan edilmesi ve ihalenin yenilenmesi gerekirken bu yapılmayarak sadece ilk ihale kararının revize edilmesi suretiyle işin devamını sağlayan ... tarih ve ... sayılı encümen kararını imzalayan Encümen Üyeleri ile bu kararı onaylayan ita amiri (Belediye Başkanı) hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
51571 sayılı dosyayla temyiz ve duruşma talebinde bulunan ... adına vekili Av. ..., İlamın bu maddesi ile ilgili sözlü bir açıklamada bulunmamıştır.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
Temyiz talebinde bulunulan 27 sayılı İlamın 1. maddesinin (a) bendinin hüküm kısmında;
“ ...Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, ... tarihli ilk Encümen kararının ita amirince onaylanmaması nedeniyle kesinleşmeyen mevcut ihalenin, konusunda ve tutarında meydana gelen esaslı değişiklikler nedeniyle, iptal edilerek mevzuatta belirtilen sürelerle yeniden ilan edilmesi ve ihalenin yenilenmesi gerekirken bu yapılmayarak, sadece ilk ihale kararının revize edilmesi suretiyle işin devamını sağlayan ve ... tarih ve ... sayılı encümen kararını imzalayan Encümen Üyeleri (Belediye Başkan Yardımcısı) ..., ..., ..., ..., (Yazı İşleri Müdürü) ..., (Mali Hizmetler Müdürü) ... ve (İmar ve Şehircilik Müdür V.) ... ile bu kararı onaylayan ita amiri (Belediye Başkanı) ... hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine, oybirliğiyle,
...”
denilmektedir.
Bu hükme karşı temyiz talebinde bulunan (Mali Hizmetler Müdürü) ... adına vekili Av. ... tarafından sunulan temyiz dilekçesiyle; söz konusu parsel için yapılan ihale komisyon kararının ita amirince iptal edilmesi gerekmekte olduğundan, müvekkilinin ita amiri konumunda olmaması nedeniyle hakkında soruşturma ve inceleme için Bakanlığa bildirilmesinin yerleşik mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmekte ise de;
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Daireler” başlıklı 23 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde;
“Hesap mahkemesi olarak sorumluların hesap ve işlemlerine ilişkin düzenlenen yargılamaya esas raporlarda yer alan kamu zararına ilişkin hususları hükme bağlar.”,
“Hüküm ve tutanaklar” başlıklı 50 inci maddesinde ise;
“(1) Daireler tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir.
…
(3) Hesap yargılaması sırasında, mahkemelere veya yürütülen bir soruşturma için ilgili idari mercilere verilmiş olması nedeniyle belgeleri bulunmayan hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde, bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak, hüküm dışı bırakılabilir. Hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin noksanlıklar giderildikten sonra bu hesap ve işlemlerin yargılanmasına devam edilir.”
denilmek suretiyle Sayıştay Dairelerince hesap yargılaması sonucunda verilebilecek hükümlerin “hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğu” ve “kamu zararının sorumlulardan tazmini” olduğu ve bu hükümlerin dışında “gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine” ve “hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde hüküm dışı bırakılmasına” karar verilebileceği hususu açık bir şekilde düzenlenmektedir.
Temyize konu edilen İlam maddesinde ise; “...ihalenin yenilenmesi gerekirken bu yapılmayarak sadece ilk ihale kararının revize edilmesi suretiyle işin devamını sağlayan ... tarih ve ... sayılı encümen kararını imzalayan Encümen Üyeleri ve bu kararı onaylayan Belediye Başkanı hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığına bildirilmesine,” denilerek herhangi bir sorumlu adına tazmin hükmü verilmemiş ancak konu hakkında inceleme yapılmasını teminen İçişleri Bakanlığı’na yazılmasına karar verilmiştir.
Öte yandan, 6085 sayılı Kanunun “İlamların tebliği, tavzihi ve düzeltilmesi” başlıklı 52 nci maddesinin birinci fıkrasında:
“Sayıştay ilamları; sorumlulara, sorumluların bağlı olduğu kamu idarelerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığına, ilgili muhasebe birimine ve başsavcılığa tebliğ edilir.”,
“Temyiz” başlıklı 55 inci maddesinde ise;
“(2) Sayıştay dairelerinin ilamları;
a) Kanuna aykırılık,
b) Yetkiyi aşmak,
c) Hesap yargılaması usullerine riayet etmemek,
gibi sebeplerle, 52 nci maddenin birinci fıkrasında yazılı ilgililer tarafından temyiz olunabilir.
…
(7) Temyiz Kurulu temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırır. Bozma halinde evrak yeniden karara bağlanmak üzere o kararı veren daireye gönderilir.”
hükümleri yer almaktadır.
Bu mevzuat hükümleri karşısında, söz konusu İlamda herhangi bir kişinin sorumluluğuna ve herhangi bir miktarın tazminine hükmedilmemiş olduğundan; Encümen Üyesi (Mali Hizmetler Müdürü) ... adına vekili Av. ...’ın 27 sayılı İlamın 1(a) maddesine ilişkin temyiz TALEBİNİN REDDİNE, oybirliğiyle,
Karar verildiği 04.10.2023 tarih ve 55797 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
2-27 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendiyle; yükleniciden alınması gereken ... TL açık arttırma bedelinin sözleşmenin imzalanması aşamasında, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken ... TL tutarındaki kesin teminatın ise, sözleşmenin imzalanmasından önce yükleniciden tahsil edilmemesinden kaynaklanan toplam (... +...) ... TL kamu zararının, gerek belediye alacaklarının takip ve tahsilinden gerekse mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesinden yetkili ve sorumlu kılınan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ...’den münferiden tahsil edilmesine hükmedilmiş ve ayrıca, gerek kesin teminatın ve gerekse açık arttırma bedelinin mevzuata uygun olarak tahsil edilmesi sorumluluğunu yerine getirmediği halde bu değerler hakkında tahsil edilmiş gibi gerçeğe aykırı muhasebe kayıtlarını düzenleyen Muhasebe Yetkilisi ... hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
İlamda sorumlu Muhasebe Yetkilisi olarak tek başına sorumlu tutulan ... adına vekili Avukat ... tarafından 27 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendi ve İlamın 1. maddesinin a bendi için ortak temyiz dilekçesi sunulmuştur ve yukarıda yer aldığı gibidir.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılığın İlamın 1. maddesinin (c) bendi için yapmış olduğu mütalaada;
“İlamın 1 inci maddesinin (c) bendine ilişkin olarak,
- Gerek ... TL tutarındaki açık artırma bedelinin, gerekse ... TL tutarındaki kesin teminatın yükleniciden kambiyo senedi olarak alındığından ortada kamu zararının bulunmadığı,
- Kambiyo senetlerinin kesin teminat olarak değerlendirilemeyeceği düşünülse dahi Yüklenici ile düzenlenen sözleşme gereği devri yapılmayan 3 daire ile 1 dükkanın yaklaşık ... TL değerinin bulunması nedeniyle ortada bir kurum zararının bulunmadığı ileri sürülmekte ve ilamın bozulması talep edilmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu' nun 26'ncı maddesinde, geçici veya kesin teminat olarak kabul edilecek değerler;
a) Tedavüldeki Türk Parası,
b) Bankalar ve özel finans kuramlarının verecekleri süresiz teminat mektupları,
c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler,
olarak sayılmıştır.
Kesin teminata ilişkin 11.10.017 tarih ve 10805 yevmiye numaralı muhasebeleştirme belgesinde, 110-Hisse senetleri h.(borç) ...TL; 330- Alınan depozito ve teminatlar h. (alacak) ... TL kaydı yer almasına rağmen, Mali Hizmetler Birimine o tarihte teminat olarak teslim edilen herhangi bir değer bulunmamaktadır.
Kayıtlarda yer alan ... tarih ve 10805 ve 10807 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişlerinin herhangi bir tahsilat içermediği kayıtlardan açıkça görülmektedir. Yükleniciden tek seferde tahsil edilmesi gereken ... TL tutarındaki açık artırma bedeline ait 10807 yevmiye numaralı fiş üzerindeki 110-Hisse senetleri h. (borç), 250- Arsalar h. (alacak) ; 805- Gelir yansıtma h.(borç), 800-Gelirler h. (alacak) kaydı muhasebe tekniğine ve mevzuata uygun olmayan bir kayıttır. Sözleşmenin 2 ve 42 üncü madde hükümleri uyarınca, açık artırma bedelinin belediyenin hesabına yatırılması gerektiğinden, belediyeye sunulduğu iddia edilen kambiyo senetlerinin tahsilat olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki gerek kat karşılığı bedelin, gerekse kesin teminatın muhasebe kayıtlarına alındığı ... tarihinde Belediye ye teslim edilen herhangi bir menkul varlık bulunmamaktadır.
Söz konusu tutarlara karşılık olarak ... tarihinde ... TL, ... tarihinde ise ... TL tutarlı senetler alınmış ise de, bu senetlerle ilgili olarak yapılan takipler sonuçsuz kalmıştır. Dolayısıyla kamu zararının varlığı devam etmektedir.
Diğer taraftan Yüklenici ile düzenlenen sözleşme gereği devri yapılmayan 3 daire ile 1 dükkân bulunsa da, işin tasfiyesi yapılmamış olup, anılan gayrimenkullerin bedelinin henüz Belediyenin aktifine girmemesi nedeniyle, kamu zararının varlığı ortadan kalkmamıştır.
Bu nedenlerle talebin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.
Arz ederim. “
denilmektedir.
Sorumlu vekili ... tarafından sunulan 2. temyiz dilekçesi ve buna karşılılık yapılan 2. Başsavcılık mütalaası, İlamın 1(a) bendi ile aynıdır.
51571 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan ve İlamda Muhasebe Yetkilisi olarak sorumlu tutulan ... adına vekili Av. ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
27 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendiyle, yükleniciden alınması gereken ... TL açık arttırma bedelinin sözleşmenin imzalanması aşamasında, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken ... TL tutarındaki kesin teminatın ise, sözleşmenin imzalanmasından önce yükleniciden tahsil edilmemesinden kaynaklanan toplam (... +...) ... TL kamu zararının, gerek belediye alacaklarının takip ve tahsilinden gerekse mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesinden yetkili ve sorumlu kılınan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ...’den münferiden tahsil edilmesine ve gerek kesin teminatın ve gerekse açık arttırma bedelinin mevzuata uygun olarak tahsil edilmesi sorumluluğunu yerine getirmediği halde bu değerler hakkında tahsil edilmiş gibi gerçeğe aykırı muhasebe kayıtlarını düzenleyen Muhasebe Yetkilisi ... hakkında inceleme ve gerekirse soruşturma yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine karar verilmiştir.
Bu defa, İlamda yer alan kamu zararı tutarından münferiden sorumlu tutulan Muhasebe Yetkilisi ... adına vekili Av. ... tarafından temyiz talebinde bulunularak tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, idare ile yüklenici arasında ... tarihinde mülkiyeti belediyeye ait muhtelif yerlerde açık artırma sonrası belirlenen bedele ilave olarak arsa payı karşılığı inşaat yapım işi sözleşmesi imzalandığı; sözleşmenin yürürlüğü devam etmekte iken, yüklenicinin sorumluluklarını yerine getirmemesi üzerine, ... Belediye Başkanlığı’nca muhatabı firmaya ... tarihli çekilen ihtarname ile sözleşmesinin feshedildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun;
“Kesin Teminat” başlıklı 54’üncü maddesinde;
“Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarakyerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınır. Tasfiye idaresince yapılan taşınır mal satışlarında kesin teminat, ihale bedelinin % 6'sından az olamaz.
Müteahhit veya müşterinin bu zorunluluğa uymaması halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminatı gelir kaydedilir.
Verilen kesin teminat, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir.
Sözleşmenin yapılmasından sonra geçici teminat iade edilir. ”
Kanunun “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 26’ncı maddesinde;
“Geçici veya kesin teminat olarak kabul edilecek değerler aşağıda gösterilmiştir
a) Tedavüldeki Türk Parası,
b) Bankalar ve özel finans kurumlarının verecekleri süresiz teminat mektupları,
c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler (Nominal bedele faiz dahil edilerek ihraç edilmiş ise bu işlemlerde anaparaya tekabül eden satış değerleri esas alınır).
İdare ile yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin;
“Sözleşmenin Konusu” başlıklı 2’nci maddesinde;
“...
Açık artırma sonrası belirlenen bedel ... TL (... TL) olup, sözleşme imzalanma aşamasında yüklenici tarafından tek seferde ödenecektir.
...” ,
“Sözleşmenin Geçerliliği ve Yürürlüğü” başlıklı 4’üncü maddesinde;
"...Yüklenici açık arttırma sonucu teklif ettiği bedeli belediyenin hesabına yatırmadığı taktirde söz konusu sözleşme yürürlüğe girmeyecektir. ...”,
“Paylaşımın Şekli ve Oranları” başlıklı 5’inci maddesinde;
“...
Sözleşme Bedeli; yukarıda belirtilen tablolara ve ihale artırım bedeli olan tutarın toplamına göre ... TL’dir.”,
“Kesin Teminat ve İadesi” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Yüklenici sözleşme aşamasında inşaat maliyeti olarak tespit edilen tutar ve açık artırma sonrası belirlenen bedel toplamının %15’i oranında kesin teminat vermek zorundadır. Kesin teminatın banka mektubu olarak sunulması halinde teminat mektubu süresiz olarak düzenlenecektir.
Teminat tutarı:... TL’dir. Yüklenici ... TL kesin teminatı Nakit olarak yatırmıştır.”
hükümleri yer almaktadır.
Bu sözleşme hükümleri uyarınca, sözleşmenin yürürlüğe girmesi için belediye hesaplarına yatırılması şart koşulan ... TL tutarındaki açık artırma bedeli ile sözleşmeye göre inşaat maliyeti olarak tespit edilen ... TL ile açık artırma sonrası belirlenen ... TL toplamı olan ... TL’nin %15’i olarak hesaplanan ... TL kesin teminat tutarının sözleşmenin imzalanması aşamasında idareye ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesiyle ve duruşma esnasında sorumlu vekili tarafından ifade edildiği üzere, gerek ... TL açık artırma bedeli için gerekse kesin teminat bedeli olan (sözleşmede nakit olarak yatırıldığı belirtilen) ... TL için yükleniciden kambiyo senedi alındığı; ... TL bedelli senedin yüklenicinin talimatı ve isteğiyle belediye nezdinde bulunan başka bir işten dolayı emanetler hesabında izlenen hak edişinden kesilerek kambiyo senedinin aslının yükleniciye iade edildiği, dolayısıyla ... TL’lik açık artırma bedelinin tahsil edildiği; kesin teminat bedelinin tahsili için alınan kambiyo senedinin ise Hukuk Birimine iletildiği ve ... İcra Dairesi ... sayılı dosya ile icra takibinin başlatıldığı , dolayısıyla söz konusu kambiyo senetlerinin aslının ilgili icra dairesinin kasasında bulunduğu belirtilmektedir.
Temyiz dilekçesiyle tahsil edildiği belirtilen ... TL’lik açık artırma bedelinin tahsilatına ilişkin kayıtların yapıldığı ve dilekçe ekinde sunulan Muhasebe İşlem Fişleri (MİF) incelendiğinde; bunlardan ... tarih ve 10807 yevmiye numaralı olanın, 101 no.lu Alınan Çekler hesabının borçlandırılması karşılığında 250 no.lu Arsa ve Araziler hesabının alacaklandırılması suretiyle açık artırma bedeli karşılığında istekliden ... TL tutarında çek alındığını gösteren kayda ilişkin (imzasız) düzenlenen MİF olduğu, 18.03.2019 tarih ve 2816 yevmiye numaralı olanın ise, 320 no.lu Bütçe Emanetleri hesabının borçlandırılması karşılığında 101 no.lu Alınan Çekler hesabının alacaklandırılarak ... TL tutarlı çekin iadesine ilişkin düzenlenen (imzasız) MİF olduğu görülmektedir.
Yapılan bu üç kayda göre; ... TL tutarındaki açık arttırma bedeli karşılığında yükleniciden önce hisse senedi, sonra çek alındığı, en son ise alındığı iddia edilen çekin yüklenicinin idareden alacağına karşılık geri yükleniciye iade edildiği anlaşılmaktadır.
Diğer yandan, bahse konu açık artırma bedeli karşılığında istekliden herhangi bir şekilde çek/hisse senedi alındığını ya da nakden tahsilat yapıldığını kanıtlayıcı mahiyette bir belgeye rastlanılmamıştır. Ayrıca, sözleşmenin yukarıda yer verilen 2’nci ve 4’üncü madde hükümleri gereği, açık artırma bedelinin belediyenin hesabına yatırılması gerektiğinden, hisse senetlerinin ya da çeklerin ya da yüklenicinin hakedişinden mahsuben yapılan kesintinin tahsilat olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Sözleşmede yüklenici tarafından nakit olarak yatırıldığı belirtilen ancak temyiz dilekçesiyle kambiyo senedi olarak alındığı ifade edilen kesin teminat (yükleniciden alındığı belirtilen ... TL, sözleşmeye göre olması gereken; ... TL) ile ilgili olarak ise; temyiz dilekçesi eklerinde muhasebe kayıtlarına ilişkin bir belge sunulmamış olmakla birlikte; Daire İlamında da yer aldığı üzere, rapor dosyası ve eki belgeler arasında yer alan MİF’ler incelendiğinde; kesin teminat bedelinin önce hisse senedi, ardından çek kaydının yapılıp, sonrasında sözleşme devam eder iken yükleniciye iade edildiğini gösterir muhasebe kayıtlarının olduğu görülmektedir.
Bu üç kayda göre; yükleniciden kesin teminat karşılığında önce hisse senedi, sonra çek alındığı, en son ise alınan çekin yükleniciye iade edildiği muhasebe kayıtlarının olduğu görülmekle birlikte, yapılan incelemelerde kesin teminat karşılığında istekliden herhangi bir şekilde çek /hisse senedi alındığını ya da nakden tahsilat yapıldığını tevsik edecek mahiyette bir belgeye ulaşılamamıştır. Kaldı ki, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 26 ncı maddesi hükmü dikkate alındığında, teminat olarak kabul edilen değerler arasında çeklerin veya hisse senetlerinin sayılmaması nedeniyle alınan çeklerin veya hisse senetlerinin teminat olarak kabul edilmesi söz konusu değildir. Yine 2886 sayılı Kanunun “Müteahhit veya müşterinin sözleşmenin bozulmasına neden olması” başlıklı 62 nci maddesinde düzenlendiği üzere; taahhüdünü sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen yüklenicinin, idarenin en az 10 gün süreli ihtarına rağmen aynı durumu devam ettirmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilmeli ve sözleşmesi feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilmelidir.
Sonuç olarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca alınması gereken açık arttırma bedeli olan ... TL ile sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken kesin teminat tutan olan ... TL’nin, sözleşmenin imzalanmasından önce tahsil edilmemesi nedeniyle, gelir kaydedilememesi sonucu toplam (... +...) ... TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, 27 sayılı İlamın 1- (c) bendiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üyeler ... ve ...’un sorumluluğa ilişkin karşı oylarıyla) oyçokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 04.10.2023 tarih ve 55797 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçeleri
Üyeler ... ve ...’un karşı oy gerekçesi;
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;
“Bahse konu işe ilişkin olarak düzenlenmiş olan Sözleşmenin, 'Sözleşmenin Konusu' başlıklı 2 ’nci maddesinin ikinci fıkrasındaki; “Açık arttırma sonrası belirlenen bedel ... TL (... TL) olup, sözleşme imzalanma aşamasında yüklenici tarafından tek seferde ödenecektir. ”,
‘Sözleşmenin Geçerliliği ve Yürürlüğü ’ başlıklı 4 'üncü maddesindeki;
“... Yüklenici açık arttırma sonucu teklif ettiği bedeli belediyenin hesabına yatırmadığı taktirde söz konusu sözleşme yürürlüğe girmeyecektir. ...”,
‘Kesin Teminat ve İadesi ’ başlıklı 6’ncı maddesindeki;
“Yüklenici Sözleşme aşamasında inşaat maliyeti olarak tespit edilen tutar ve açık artırma sonrası belirlenen bedel toplamının %15’i oranında kesin teminat vermek zorundadır. Kesin teminatın banka mektubu olarak sunulması halinde teminat mektubu süresiz olarak düzenlenecektir.
Teminat Tutarı: ... TL’dir. Yüklenici ... TL kesin teminatı nakit olarak yatırmıştır.”,
hükümleri uyarınca, gerek ... TL açık arttırma bedelinin ve gerek İdarece sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle gelir kaydedilmesi gereken ... TL kesin teminat bedelinin sözleşmeden önce tahsil edilmemesine rağmen tahsil edilmiş gösterilmesinden kaynaklanan toplam ... TL kamu zararı ile ilgili olarak Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ...’nin sorumluluğunun bulunduğuna ilişkin çoğunluk görüşüne katılmakla beraber,
Sözleşmeyi İdare adına imzalayan Belediye Başkan V. ...’nun, Sözleşmenin 4 ’üncü maddesi gereği yüklenici tarafından belediyenin hesabına yatırılması gereken açık arttırma bedeli ile Sözleşmenin 6 ’ncı maddesi uyarınca yükleniciden nakden tahsil edileceği belirtilen kesin teminat tutarının, sözleşmeyi imzalamadan önce tahsil edilip edilmediğini kontrol etme mükellefiyetini yerine getirmesi gerekirken, yapılan incelemede bu özeni göstermediği görülmüştür. ... yapmış olduğu savunmasında, mali hizmetler müdürlüğü birimi tarafından söz konusu tutarların kendisine tahsil edildiğinin bildirilmesi üzerine sözleşmeyi imzaladığını, kaldı ki bu tutarların gerçekten tahsil edilip edilmediğini teknik olarak bilmesinin mümkün olmadığını ve yapılan muhasebe kayıtlarının doğruluğunu araştırmak gibi bir yükümlülüğünün de bulunmadığını belirtmişse de, yapılan tahsilatı tevsik edecek mahiyette vezne alındısı/banka dekontu gibi belgelerin mevcut olup olmadığını bizzat görmeden, sözleşmeyi imzalamaması gerektiği açıktır.
Ancak ... TL tutarındaki kamu zararı ile ilgili olarak sorumluluğa bu mükellefiyeti yerine getirmediği anlaşılan ve sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkan V. ...’NUN da dahil edilmesi gerektiği değerlendirildiğinden, Daire Kararının sorumluluk yönünden BOZULMASINA karar verilmesi uygun olacaktır.