İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Hakediş

………………………A.Ş. yükleniminde bulunan ………………….. TL sözleşme bedelli “İl Sınırları İçindeki Ulaşım Yollarında Asfalt Kaplaması, Bakım ve Onarım Yapılması İşi” kapsamında; BFİ 102 poz nolu “Asfalt Kazıma Makinesi İle Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli imalata ait imalat miktarının hatalı hesaplanması suretiyle ………………………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

Söz konusu imalata ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde ; “Asfaltın kazıma makinesi ile kazılması, sökülmesi, gerekli suyun taşınması, emniyet tedbirlerinin alınması, çıkan malzemenin vasıtalara yüklenmesi, İdarenin göstereceği sahaya nakliyesi, boşaltılması, dolgu yerinde tabaka tabaka serilmesi ve düzenlenmesi veya depo yerinde istif edilmesi için lüzumlu her türlü işçilik, her türlü nakliye, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar dahil 1 m3 fiyatı.

Ölçü : Asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir.”

şeklinde tarif edilmiştir.

Gerek hakediş gerekse sahada yapılan fiziki incelemeler sonucunda alt yapı kurumları tarafından yapılan alt yapı çalışmaları sırasında önceden bu kurumlar tarafından sökülüp kaldırılan ve imalatlar bittikten sonra yine bu kurumlar tarafından doldurulan alanlarında söz konusu imalatın hesabında dikkate alınarak bedelinin yüklenici firmaya ödendiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla yüklenici tarafından kazılarak sökülüp kaldırılmayan asfalt için fazladan asfalt kazıma bedeli ödenmiştir.

Sorumlular savunmalarında, bahse konu yollarda asfalt serimi yapılmadan önce yolun tümünde asfalt kazıma işleminin yapılmasının teknik bir zorunluluk olduğunu, (asfalt kazıma makinesinin işi yaparken yol güzergahında önceden diğer kurumlar tarafından yapılan kazıların olduğu kısımlarının atlaması mümkün olmadığından) yerinde de bu şekilde işlem tesis edildiğinden asfalt kazıma makinesi ile kurum kazıları sonucunda bozulan ve kurumlar tarafından mevcut asfalt kotunda tekrar dolgusu yapılan malzemede bu makine ile kazılmış olup, yapılan işlemin sorguda belirtildiği gibi hafriyat pozundan ödenmesinin yapım tekniği itibari ile yapılan işe karşılık gelmediğini belirterek kurum kazıları sonucunda bu kurumlar tarafından yapılan dolgu imalatlarının da asfalt kazıma makinesi ile kazılması nedeniyle "asfalt kazıma makinesi ile asfalt kaplamaların kazılması ve nakli" pozundan ödemenin yapıldığını belirtmişlerdir.

Savunmalarda kurum kazılarının boyut ve şekilleri değerlendirildiğinde kazıma makinesi bu alanlardan geçmiş ve asfalt kaplama ile dolgu malzemesinin kazınması işlemi karşılaştırıldığında; makine neredeyse aynı gücü harcamış ve nakliye kısmında ise her iki malzeme arasında da hacim ve ağırlık olarak da ciddi bir fark bulunmadığından, işin yapımında kazınan malzemeden dolayı ciddi bir fark oluşmadığını beyan etmişlerse de, raporda ifade edilmek istenen konu imalatın yapım şekli ve zorunluluğuyla ilgili olmayıp yapılan imalatın metraj hesabında fiilen kazılan asfalt miktarının değil asfalt kaplanacak tüm alanın hesaplamaya dahil edilmesinden dolayı kamu zararına sebebiyet verilmesiyle ilgilidir.

Söz konusu imalatın tarifinde ölçü; freze makinesi ile kazılan asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp hacmi olarak tanımlanmıştır, ancak uygulamada alt yapı kurumları tarafından yapılan çalışmalar dolayısıyla bu çalışmaların yapıldığı yollarda mevcut tranşe genişliği kadar olan kısımdaki asfalt bu kurumlar tarafından zaten kazıldığı için asfalt olmayan bu bölgelerdeki stabilize dolgunun kaldırılmasında bu pozun uygulanmaması gerekirdi. Her ne kadar savunmalarda asfalt yapılabilmesi için yolun tamamının asfalt kazıma makinesi ile kazılması gerektiği ileri sürülmüşse de imalat miktarının hesabında toprak dolgu olan yerlerin hesaplanan miktardan minha edilmesi ve minha edilen alanlardaki kaldırılan dolgu içinde BFİ. 158 poz nolu Hafriyat Yapılması pozundan ödeme yapılması gerekirdi. BFİ 158 Poz nolu imalat tarifi; “Tüm hafriyat işlerinin yapılması işidir. Proje ve detaylarına göre her türlü zemin ve klasta, geniş derin, dar derin veya serbest, suda veya kuruda el veya makina ile hafriyat yapılması, kazı esnasında çıkacak veya kazı çukuruna gelen zemin sularının pompalar ile boşaltılması, kazı esnasında eski imalatlara ait kalıntılar çıkması durumunda bu kalıntıların kırılması, sökülmesi hafriyat fazlalığının idarenin belirleyeceği moloz döküm sahasına nakliyesi veya idare tarafından uygun görüldüğü taktirde kazıdan çıkan dolguya uygun malzemelerin inşaat sahası dolgularında kullanılması ve tabaka tabaka sıkıştırılması, sahada hali hazırda birikmiş hafriyatların moloz döküm sahasına nakliyesi, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü nakliye, işçilik, alet edevat giderleri ve makina giderleri, yüklenici karı ve genel giderler dahil 1 m3 hafriyat yapılması fiyatıdır. Ölçü: Projedeki boyutlar üzerinden metreküp cinsinden kazı yapılan yerin hacmi hesaplanır” şeklinde olduğundan stabilize alanlarda yapılan kazı imalatları için, yapılacak işler listesinde yer alan en uygun imalat kaleminin bu olması nedeniyle bu imalat kalemine ait birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerekirdi.

Yine sorumlu savunmalarında; yapılan asfalt kazıma işleminin tüm yola yapılmaması durumunda, sadece kazı olan kısımların iş makinesi ile ortalama 14 cm kazılması, daha sonra yolda mevcutta bulunan asfalta kazıma işlemi yapılması (bu durumda asfalt kazıma işlemi yapılırken kazı alanları 14 cm yol kotunun altında kaldığından bu kısımlarda kazıma işlemi yapılmayacaktır) durumunun ortaya çıkacağını, bu durumda iş makinesi ile kazısı yapılan ve örselen zeminin teknik olarak mevcut asfalt kazıma yapılmış alanla aynı sıkışmayı sağlamayacağının açık olduğunu, bunun da farklı sıkışmadan dolayı yolun kullanımına ve trafik yüküne göre değişmekle birlikte kısa bir süre içinde çökme/oturma sonucunu ortaya çıkartacağını, bu durumun da hem can ve mal güvenliği açısından tehlike teşkil edeceğini ve asfalt yama onarımının yapılması gerekliliğini doğuracağını, sonucunda ise asfalt serim yapılmak suretiyle yenilenen yolun kısa bir süre sonra bozulacağını, bozulmanın boyutuna göre tekrar asfalt serim yapılması ihtiyacı doğacağını ve bunun da kamu zararına sebebiyet vereceğini, ayrıca iş makinesi ile kazı yapıldığında gerek yeni döşenen hatların gerekse eskiden yolda bulunan hatların zarar göreceğini, bunların da tamiratının hatta bazı bölgelerde yenilenmesinin söz konusu olacağını, bunun da ek bir maliyet doğuracağını, bununla birlikte uygulama süresinin ciddi oranda artacağını ve bu süreçte yol sağlıklı kullanılamadığından vatandaşın da ciddi mağduriyetine sebebiyet verileceğini belirtmişler ise de, raporda ifade edilmek istenen konu imalatın yapım şekli ile ilgili olmayıp, yapılan imalatın metraj hesabında fiilen kazılan asfalt miktarının değil asfalt kaplanacak tüm alanın hesaplamaya dahil edilmesinden dolayı kamu zararına sebebiyet verilmesiyle ilgili olduğundan sorumlu savunmaları yerinde görülmemiştir.

Diğer yandan aşağıda …………………………… adları verilen gerçekleştirme görevlilerinin; göndermiş oldukları benzer mahiyetteki savunmalarında, söz konusu iş kapsamında yapılan hakedişlerin il genelindeki inşaat, elektrik, makine imalatlarını kapsadığı için hakedişin kapak kısmında kontrol teşkilatının tamamının imzasının bulunduğunu, sorgu dosyasında kamu zararına neden olduğu belirtilen BFİ 102 poz no’lu “Asfalt Kazıma Makinası ile Asfalt Kaplamalarının Kazılması ve Nakli” ve BFİ 224 poz no’lu “Ocak Taşından 0-0,250 ton Kategorisinde Hazırlanmış Taş Temini (Nakliye Hariç) pozları ile ilgili görev, uygulama ve denetim sorumluluğunun Müdürlüklerinde bulunmadığını, sorgu dosyasında geçen kamu zararı kapsamında yapılan hesaplarda belirtilen BFİ 102 ve BFİ 224 no’lu pozlarına yönelik görev, uygulama ve yerinde denetim sorumluluğu olmaması sebebi ile bu pozların hakedişlere yansıyan metraj hesaplamalarında ve ataşmanlarında imzasının bulunmadığını, bu sebeple bu pozlarla ilgili kamu zararı oluşmasında bilgi ve ilgisi olmaması nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığını, ayrıca sorguda bahsi geçen işlerin metraj ve ataşmanlarında imzasının/onayının bulunmadığını ifade etmişlerdir.



……………..

Yukarıda adı geçen sorumluların savunmaları yerinde görülmüş olup, söz konusu kamu zararı nedeniyle kendilerine sorumluluk atfedilmesi mümkün değildir.

Yine, Raporda sorumluluk atfedilen Harita Teknikerleri savunmalarında; hesaplanan alanların pozdaki ölçü birimi olan m³ cinsine dönüştürülmesinin görevleri olmadığı, sahada yapılan alan ölçümler ve hesaplamalarda bir hata bulunmadığını ifade etmişlerdir. Savunmaları yerinde görülmüş olup, söz konusu kamu zararı nedeniyle Harita Teknikerlerine de sorumluluk atfedilmesi mümkün değildir.

Rapora ilişkin üst tabloda ...... Şube Müdür Vekili ……………………… ismi sehven yer aldığı anlaşıldığından kişiyle ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.

Bu itibarla…………………. A.Ş. yükleniminde bulunan ………………….. TL sözleşme bedelli “İl Sınırları İçindeki Ulaşım Yollarında Asfalt Kaplaması, Bakım ve Onarım Yapılması İşi” kapsamında; BFİ 102 poz nolu “Asfalt Kazıma Makinesi İle Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli” imalata ait imalat miktarının hatalı hesaplanması sonucu oluşan …………………… TL kamu zararını;

Harcama Yetkilisi (……………….) ……………. ile Gerçekleştirme Görevlileri (………….) ………………, (………………) …………….., (………….) ………………, (………….) ……………, (…………..) …………….., (…………..) ……………, (……………) …………., (…………….) ………….., (………..) …….., (………..) ……….., (…………) ……………, (…………….) ……………, (………..) …………, (………….) …………., (…………….) …………, (………….) ……………..’a,

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,

karar verildi.