SayıştaySayıştay Temyiz Kararı57698
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
Dosya No49969
Yılı2017
297 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesince aralarında ortak hizmet projesi olmadan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin ek fıkrasında yer alan “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10 uncu maddesi; belediyeler … için uygulanmaz.” hükmüne aykırı olarak; “... ... Derneği” kullanımında olan yere ait elektrik faturalarının ödenerek anılan Derneğe nakdi yardım yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararının;
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ... (Fen İşl. Müd. V.) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İşçi)’dan,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ... (Fen İşl. Müd. V.) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (Kalem Memuru)’dan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.
297 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; Belediye’nin ... ... Derneği ile herhangi bir ortak hizmet projesi gerçekleştirmediği halde Belediye’ye ait olup söz konusu Dernek tarafından kullanılmakta olan “...” adlı yere ait elektrik faturalarının Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesine 6360 sayılı Kanun ile eklenen ek fıkra hükmüne aykırı olarak anılan Derneğe nakdi yardım sağlandığına ve bu suretle kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedilmiştir.
Temyiz dilekçelerinde konunun esası ile ilgili olarak; 5393 sayılı Kanunun Belediye Başkanının görev ve yetkileri arasındaki “Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezi oluşturmak” maddesine istinaden 2015 yılında ... Projesinin geliştirildiği, bu proje ile ilçede yaşayan 9500 civarındaki engelli-down sendromlu bireylere yönelik iş, eğitim, yaşam alanı ve sosyal hayata katılım imkanı sağlamanın amaçlandığı, proje içeriğinde down sendromlu çocukların çalıştığı bir cafe, diğer engelli bireyler için müzik, resim ve el sanatları atölyeleri, engelli bireylerin ürettikleri ürünleri satabilecekleri stantlar, engelli çocuk parkı ve spor alanının kurulmasının planlandığı, yine engelli-down sendromlu kursiyerlerin engelli donanımlı minibüsle öğretmen eşliğinde evlerinden alınıp, öğretmen eşliğinde evlerine teslim edilmesi, buraya gelen özel çocukların her türlü ihtiyaçlarının (yemek-taşıma-tuvalet-eğitim-spor-müzik dahil) karşılanmasının, halk eğitim merkezleri hocaları nezaretinde rehabilite edilip topluma kazandırılmasının planlandığı, bu projenin hayata geçirilmesi için Belediye’ye ait … bulunan 3150 m2 büyüklüğündeki 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanının tahsis edildiği, hazırlanan mimari projenin ve yaklaşık maliyetin 06.04.2015 tarih ve … sayılı yazı ile İller Bankası’na gönderildiği, İller Bankasının 14.05.2015 tarih ve … sayılı yazısı ile bu projeyi uygun görmesi ve hibe ödenek desteği vermesi üzerine bakım-onarım işleri için ihaleye çıkıldığı, ihaleye konu işlerin 12.05.2016 tarihinde tamamlandığı ve söz konusu tesisin işletilmesi için 23.06.2016 tarih ve … sayılı yazı ile sorumlu Destek Hizmetleri Müdürlüğü kullanımına bırakıldığı, 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanının engelli-down sendromlu bireylere hizmet etmek amacıyla Destek Hizmetleri Müdürlüğü’nce çalıştırıldığı, ayrıca bu hizmetleri gerçekleştirmek için bir dernek kurulduğu ve bu dernekle bu faaliyetlerin yürütüldüğü, söz konusu alan için Dernek lehine tahsis, kiralama, ortak kullanım, satım ve benzeri kullanım hakkı devri iş ve işlemlerinin yapılmadığı, orada Belediye personelinin hizmet verdiği, kapıda Belediyenin güvenlik görevlilerinin görev yaptığı, Makine İkmal Müdürlüğünden bir şoförün görevlendirildiği, bilgisayar, elektronik sistemlerinin, mutfak malzemelerinin, elektrik-su gibi giderlerin Belediye tarafından karşılandığı, bu tesisin idareye intikal eden elektrik faturalarının da görevli birim olan Fen İşleri Müdürlüğü Elektrik Atölyesi birimince sözleşme numarasına göre yerinde yapılan kontrollerde yerin Destek Hizmetleri Müdürlüğünce işletildiğinin görülmesi üzerine ödendiği, dolayısıyla yapılan ödemelerin Belediyelerin engellilere yönelik hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, belirtilmiştir.
Mevzuat:
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;
“Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“…
Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.
…”
“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesin (a) bendinde;
Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) … sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/20126360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
…
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
…”
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde;
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.
…”
“Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde;
“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
…
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak.
…”
“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde;
“Belediyenin giderleri şunlardır:
…
i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.” hükümleri yer almaktadır.
Daire Kararı gerekçesi, temyiz itirazları ve dosyada bulunan bilgi ve belgelerin Belediye Kanunu hükümleri dikkate alınarak incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde;
... Belediyesi tarafından ilçede yaşayan engelli-down sendromlu bireylerin sosyal hayata katılmalarını sağlamak, onlara iş, eğitim ve yaşam merkezi kurmak amacıyla ... Projesi’nin hazırlandığı ve Belediyenin mülkündeki 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanının projenin hayata geçirilmesi için tahsis edildiği, İller Bankası’nın da desteğiyle tesisin 2016 yılında faaliyete başladığı, tesis alanında down sendromlu çocukların çalıştığı bir kafeteryanın, diğer engelli bireyler için müzik, resim ve el sanatları atölyelerinin, engelli bireylerin ürettikleri ürünleri satabilecekleri stantların, engelli çocuk parkı ve spor alanlarının bulunduğu görülmüştür.
Belediyenin 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanında faaliyetlerin başladığı 2016 yılından 2019 yılı sonuna kadar tesis ya da burada yer alan kafeterya (...) için herhangi bir Dernek lehine tahsis, kiralama, ortak kullanım ve benzeri hak devri işlemlerini yapmadığı, tesisteki engelli-down sendromlu bireylere yönelik hizmetlerin bizzat Belediye tarafından koordine edildiği, ihtiyaçların Belediye eliyle karşılandığı, bu alanda Belediye personelinin de çalıştığı görüldüğünden, Belediyenin mülkündeki ...’nin bu yıllarda engelli-down sendromlu çocuklara, bireylere hizmet vermek amacıyla Belediye tarafından kurulan, kullanılan, işletilen bir yaşam merkezi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla ... adlı bu yere ait elektrik faturalarının ödenmesinin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 13, 14/a, 15/a, 38/m-n ve 60/i’inci maddelerinin yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca Belediyenin ilçede yaşayan engelli-down sendromlu vatandaşlara yönelik yaptığı veya yaptırdığı sosyal hizmetler kapsamında olduğu anlaşıldığından, yapılan ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla; ...’nin elektrik faturalarının ödenmesi ile kamu zararına sebebiyet verilmediğinden, sorumluların temyiz itirazlarının kabulü ile 297 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmü 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca BOZULARAK, dosyanın yeniden hüküm verilmek üzere ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(3. Daire Başkanı ... ile Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 05.02.2025 tarih ve 57698 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
3. Daire Başkanı ...:
297 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle; ... Belediyesi tarafından, aralarında ortak hizmet projesi olmadan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin ek fıkrasında yer alan “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10 uncu maddesi; belediyeler … için uygulanmaz.” hükmüne aykırı olarak “... ... Derneği” kullanımında olan yere ait elektrik faturalarının ödenmesi nedeniyle oluşan … TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.
Çoğunluk görüşünde; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesi, Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesin (a) bendindeki Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) … sosyal hizmet ve yardım, …… yapar veya yaptırır. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır hükmü, Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak hükmü, Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak, Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde; i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.” hükümleri çerçevesinde yapılan harcamanın mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle tazmin hükmünün bozulmasına karar vermiştir.
Söz konusu hükümler, bireysel müracaatlar kapsamında engelliler tarafından bizzat yapılan müracaatlar çerçevesinde yapılabilecek yardımlara ilişkin düzenlemelerdir. İlama konu harcamalarda ise muhatap “... ... Derneği” dir. Bu nedenle konunun 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesine göre değerlendirilmesi gerekir. Bu maddeye göre Belediyeler, görev ve sorumluluk alanına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projesi gerçekleştirebilecekler, diğer derneklerle gerçekleştirecekleri ortak hizmet projelerini ise mahallin en büyük mülki idare amirinin izniyle yapabileceklerdir. Ancak, 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesine, 12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ile eklenen ek fıkrayla; 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi birinci fıkrası ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu 10’uncu maddesinin Belediyeler için uygulanmayacağı hükme bağlandığından, 12.11.2012 tarihinden itibaren, Belediyelerin (ortak hizmet projesi dışında) derneklere bütçelerinden yardım yapabilme imkanları kaldırılmıştır. Dolayısıyla ... adlı yere ait elektrik faturalarının ödenmesi işlemi, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 13, 14, 15, 38 ve 60’ıncı maddeleri çerçevesinde değerlendirilemeyeceğinden, söz konusu derneğe yapılan harcamalar sebebiyle kamu zararı oluşmuştur.
Tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.
Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...:
Belediye 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanı için 2016-2017-2018-2019 yıllarında herhangi bir Dernek lehine tahsis, kiralama, ortak kullanım ve benzeri hak devri gibi işlemlerini yapmasa da ilk olarak 28.02.2017 tarihinde ... adlı yer için taşınmaz tespit tutanağı düzenlenerek ... ... Derneğinin bu alanı fuzuli işgal ettiğini tespit etmiş ve 01.06.2016-28.02.2017 tarihleri arası için 13.195,00 TL ecrimisil bedeli istemiştir. Bu bedel ilgili Dernek’ten 19.04.2017’de tahsil edilmiştir. Yerel seçimlerin akabinde göreve başlayan yeni Belediye Başkanı tarafından da inceleme yapılmış ve 24.05.2019 tarihinde geçmişe dönük olarak 2016-2017-2018-2019 yılları için ecrimisil bedelleri tahakkuk ettirilerek ilgili Derneğe tebliğ edilmiştir. Belediye tarafından ... adlı yer için ecrimisil istendiğine göre, bu alanın anılan yıllarda Belediye’nin izni olmaksızın Dernek tarafından haksız işgal edildiği, kullanıldığı ortadadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesine göre, Belediyeler görev ve sorumluluk alanına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projesi gerçekleştirebilir. Diğer derneklerle gerçekleşecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izni gerekir. 75’inci maddeye 12.11.2012 tarihli 6360 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ile eklenen ek fıkrada; 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi birinci fıkrası ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu 10’uncu maddesinin Belediyeler için uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Yani 12.11.2012 tarihinden itibaren Belediyelerin (ortak hizmet projesi olmadan) derneklere bütçelerinden yardım yapabilmeleri engellenmiştir.
Somut olayda, Belediye, ... adlı yerde faaliyet gösteren ... ... Derneği’ne …’nin elektrik faturalarını ödeyerek maddi yardım yapmıştır. Dernekle belediye arasında ortak hizmet projesi de gerçekleşmemiştir.
Dolayısıyla Belediye bütçesinden yapılan ödemeler 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesi ek fıkra hükmüne aykırı olduğundan, mevzuata aykırı ödemeler sebebiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Bu itibarla 297 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.
Üye ..., Üye ...:
Konunun esası yönünden yukarıda yer verilen Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’in azınlık görüşüne katılarak kamu zararının olduğu düşünülmekle birlikte, kararda sorumluluk hükmünün hukuka uygun verilmediği düşünülmektedir.
Şöyle ki; Daire kararında elektrik faturalarını ödeyen Fen İşleri Müdürü (Harcama yetkilisi sıfatıyla) ve Fen İşleri Müdürlüğünde çalışan memurlar (Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla) sorumlu tutulmuştur.
Fen İşleri Müdürü ve memurları temyiz dilekçelerinde; Belediye’ye ait her türlü taşınmazla ilgili tahsis, kiralama, devir, irtifak hakkı, üst hakkı, intifa hakkı kurulması konularında protokol ve/veya idari sözleşmelerin hazırlanması ve bu taşınmazların işgalini önlemek üzere gerekli tedbirlerin alınması iş ve işlemlerinden sorumlu birimin Emlak İstimlak Müdürlüğü olduğunu, Fen İşleri Müdürlüğü’nün sadece Belediye’nin kullandığı tüm birimlere ait elektrik faturalarını ödediğini, Emlak İstimlak Müdürlüğü’ne Belediye’nin kullanımında olmayan yerlerin listesinin sorulduğunu, Emlak İstimlak Müdürlüğü’nün (12.06.2017 tarih ve … sayılı yazısı, 04.11.2021 tarih ve … sayılı yazısı) ...’nin Belediyenin kullanımında olduğunu bildirdiğini, Destek Hizmetleri Müdürlüğü’nce çalıştırıldığı da bilindiğinden faturaların ödendiğini, burada varsa bir sorumlunun kendi birimine herhangi bir bildirim yapmayan Emlak İstimlak Müdürlüğü ile Destek Hizmetleri Müdürlüğü olduğunu belirterek sorumluluk itirazında bulunmuşlardır.
Sorumluluk itirazlarının Belediye birimlerinin görev-yetki-sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
Belediye Birimleri Çalışma Yönetmeliğinde, mülkiyeti Belediye’ye ait taşınmazların korunması, değerlendirilmesi, denetlenmesi, işgalinin önlenmesi, varsa işgalcilerin tahliye edilmesi, ecrimisil uygulanması, taşınmazlar için tahsis-kiralama-hak devri işlemlerinin yapılması iş ve işlemleri Emlak İstimlak Müdürlüğü’nün görevleri arasında sayılmaktadır. Bu nedenle somut olayda; ... Derneği’nin Belediye taşınmazı üzerinde işgalci konumunda olup olmadığını tespit etmeye ve gerekli tahliye işlemlerini başlatmaya yetkili birim Emlak İstimlak Müdürlüğüdür. Ayrıca Derneğin Başkanı mevcut Belediye Başkanının eşidir. Belediye Başkanı 5393 sayılı Kanunla Belediye’nin taşınmaz mallarını idare etmekle görevlendirilmiştir. Belediye Başkanı, eşinin başkanlığını yürüttüğü Derneğin Belediye taşınmazı üzerindeki faaliyetlerinden ve fuzuli şagil konumunda olduğundan haberdardır.
Bu nedenle Dernek tarafından haksız yere kullanılan ...’nin elektrik faturalarının ödenmesi konusunda oluşan kamu zararından, buranın 2016-2017-2018-2019 yıllarında haksız kullanıldığını bilen ve bu bilgiyi Fen İşleri Müdürlüğü’ne vermeyen Emlak İstimlak Müdürü ile beraber 5393 sayılı Kanundaki taşınmazları idare etmek hususundaki görevini yerine getirmeyip, Belediyenin kullanımında olmayan taşınmazın faturalarının ödenmesine sebebiyet veren (mevcut yıllarda görev yapan) Belediye Başkanı sorumlu tutulmalıdır. Fen İşleri Müdürlüğü’nün sorumluluğu kaldırılmalıdır.
İlamdaki sorumluluk hükmünün açıklanan hususlar dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi için hükmün BOZULMASI gerekir.
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ... (Fen İşl. Müd. V.) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İşçi)’dan,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ... (Fen İşl. Müd. V.) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (Kalem Memuru)’dan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.
297 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; Belediye’nin ... ... Derneği ile herhangi bir ortak hizmet projesi gerçekleştirmediği halde Belediye’ye ait olup söz konusu Dernek tarafından kullanılmakta olan “...” adlı yere ait elektrik faturalarının Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesine 6360 sayılı Kanun ile eklenen ek fıkra hükmüne aykırı olarak anılan Derneğe nakdi yardım sağlandığına ve bu suretle kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedilmiştir.
Temyiz dilekçelerinde konunun esası ile ilgili olarak; 5393 sayılı Kanunun Belediye Başkanının görev ve yetkileri arasındaki “Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezi oluşturmak” maddesine istinaden 2015 yılında ... Projesinin geliştirildiği, bu proje ile ilçede yaşayan 9500 civarındaki engelli-down sendromlu bireylere yönelik iş, eğitim, yaşam alanı ve sosyal hayata katılım imkanı sağlamanın amaçlandığı, proje içeriğinde down sendromlu çocukların çalıştığı bir cafe, diğer engelli bireyler için müzik, resim ve el sanatları atölyeleri, engelli bireylerin ürettikleri ürünleri satabilecekleri stantlar, engelli çocuk parkı ve spor alanının kurulmasının planlandığı, yine engelli-down sendromlu kursiyerlerin engelli donanımlı minibüsle öğretmen eşliğinde evlerinden alınıp, öğretmen eşliğinde evlerine teslim edilmesi, buraya gelen özel çocukların her türlü ihtiyaçlarının (yemek-taşıma-tuvalet-eğitim-spor-müzik dahil) karşılanmasının, halk eğitim merkezleri hocaları nezaretinde rehabilite edilip topluma kazandırılmasının planlandığı, bu projenin hayata geçirilmesi için Belediye’ye ait … bulunan 3150 m2 büyüklüğündeki 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanının tahsis edildiği, hazırlanan mimari projenin ve yaklaşık maliyetin 06.04.2015 tarih ve … sayılı yazı ile İller Bankası’na gönderildiği, İller Bankasının 14.05.2015 tarih ve … sayılı yazısı ile bu projeyi uygun görmesi ve hibe ödenek desteği vermesi üzerine bakım-onarım işleri için ihaleye çıkıldığı, ihaleye konu işlerin 12.05.2016 tarihinde tamamlandığı ve söz konusu tesisin işletilmesi için 23.06.2016 tarih ve … sayılı yazı ile sorumlu Destek Hizmetleri Müdürlüğü kullanımına bırakıldığı, 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanının engelli-down sendromlu bireylere hizmet etmek amacıyla Destek Hizmetleri Müdürlüğü’nce çalıştırıldığı, ayrıca bu hizmetleri gerçekleştirmek için bir dernek kurulduğu ve bu dernekle bu faaliyetlerin yürütüldüğü, söz konusu alan için Dernek lehine tahsis, kiralama, ortak kullanım, satım ve benzeri kullanım hakkı devri iş ve işlemlerinin yapılmadığı, orada Belediye personelinin hizmet verdiği, kapıda Belediyenin güvenlik görevlilerinin görev yaptığı, Makine İkmal Müdürlüğünden bir şoförün görevlendirildiği, bilgisayar, elektronik sistemlerinin, mutfak malzemelerinin, elektrik-su gibi giderlerin Belediye tarafından karşılandığı, bu tesisin idareye intikal eden elektrik faturalarının da görevli birim olan Fen İşleri Müdürlüğü Elektrik Atölyesi birimince sözleşme numarasına göre yerinde yapılan kontrollerde yerin Destek Hizmetleri Müdürlüğünce işletildiğinin görülmesi üzerine ödendiği, dolayısıyla yapılan ödemelerin Belediyelerin engellilere yönelik hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, belirtilmiştir.
Mevzuat:
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;
“Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“…
Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.
…”
“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesin (a) bendinde;
Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) … sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/20126360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
…
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
…”
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde;
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.
…”
“Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde;
“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
…
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak.
…”
“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde;
“Belediyenin giderleri şunlardır:
…
i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.” hükümleri yer almaktadır.
Daire Kararı gerekçesi, temyiz itirazları ve dosyada bulunan bilgi ve belgelerin Belediye Kanunu hükümleri dikkate alınarak incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde;
... Belediyesi tarafından ilçede yaşayan engelli-down sendromlu bireylerin sosyal hayata katılmalarını sağlamak, onlara iş, eğitim ve yaşam merkezi kurmak amacıyla ... Projesi’nin hazırlandığı ve Belediyenin mülkündeki 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanının projenin hayata geçirilmesi için tahsis edildiği, İller Bankası’nın da desteğiyle tesisin 2016 yılında faaliyete başladığı, tesis alanında down sendromlu çocukların çalıştığı bir kafeteryanın, diğer engelli bireyler için müzik, resim ve el sanatları atölyelerinin, engelli bireylerin ürettikleri ürünleri satabilecekleri stantların, engelli çocuk parkı ve spor alanlarının bulunduğu görülmüştür.
Belediyenin 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanında faaliyetlerin başladığı 2016 yılından 2019 yılı sonuna kadar tesis ya da burada yer alan kafeterya (...) için herhangi bir Dernek lehine tahsis, kiralama, ortak kullanım ve benzeri hak devri işlemlerini yapmadığı, tesisteki engelli-down sendromlu bireylere yönelik hizmetlerin bizzat Belediye tarafından koordine edildiği, ihtiyaçların Belediye eliyle karşılandığı, bu alanda Belediye personelinin de çalıştığı görüldüğünden, Belediyenin mülkündeki ...’nin bu yıllarda engelli-down sendromlu çocuklara, bireylere hizmet vermek amacıyla Belediye tarafından kurulan, kullanılan, işletilen bir yaşam merkezi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla ... adlı bu yere ait elektrik faturalarının ödenmesinin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 13, 14/a, 15/a, 38/m-n ve 60/i’inci maddelerinin yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca Belediyenin ilçede yaşayan engelli-down sendromlu vatandaşlara yönelik yaptığı veya yaptırdığı sosyal hizmetler kapsamında olduğu anlaşıldığından, yapılan ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla; ...’nin elektrik faturalarının ödenmesi ile kamu zararına sebebiyet verilmediğinden, sorumluların temyiz itirazlarının kabulü ile 297 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmü 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca BOZULARAK, dosyanın yeniden hüküm verilmek üzere ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(3. Daire Başkanı ... ile Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 05.02.2025 tarih ve 57698 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
3. Daire Başkanı ...:
297 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle; ... Belediyesi tarafından, aralarında ortak hizmet projesi olmadan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin ek fıkrasında yer alan “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10 uncu maddesi; belediyeler … için uygulanmaz.” hükmüne aykırı olarak “... ... Derneği” kullanımında olan yere ait elektrik faturalarının ödenmesi nedeniyle oluşan … TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.
Çoğunluk görüşünde; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesi, Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesin (a) bendindeki Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) … sosyal hizmet ve yardım, …… yapar veya yaptırır. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır hükmü, Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak hükmü, Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak, Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde; i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.” hükümleri çerçevesinde yapılan harcamanın mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle tazmin hükmünün bozulmasına karar vermiştir.
Söz konusu hükümler, bireysel müracaatlar kapsamında engelliler tarafından bizzat yapılan müracaatlar çerçevesinde yapılabilecek yardımlara ilişkin düzenlemelerdir. İlama konu harcamalarda ise muhatap “... ... Derneği” dir. Bu nedenle konunun 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesine göre değerlendirilmesi gerekir. Bu maddeye göre Belediyeler, görev ve sorumluluk alanına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projesi gerçekleştirebilecekler, diğer derneklerle gerçekleştirecekleri ortak hizmet projelerini ise mahallin en büyük mülki idare amirinin izniyle yapabileceklerdir. Ancak, 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesine, 12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ile eklenen ek fıkrayla; 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi birinci fıkrası ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu 10’uncu maddesinin Belediyeler için uygulanmayacağı hükme bağlandığından, 12.11.2012 tarihinden itibaren, Belediyelerin (ortak hizmet projesi dışında) derneklere bütçelerinden yardım yapabilme imkanları kaldırılmıştır. Dolayısıyla ... adlı yere ait elektrik faturalarının ödenmesi işlemi, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 13, 14, 15, 38 ve 60’ıncı maddeleri çerçevesinde değerlendirilemeyeceğinden, söz konusu derneğe yapılan harcamalar sebebiyle kamu zararı oluşmuştur.
Tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.
Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...:
Belediye 2 no.lu Belediye Sosyal Tesis alanı için 2016-2017-2018-2019 yıllarında herhangi bir Dernek lehine tahsis, kiralama, ortak kullanım ve benzeri hak devri gibi işlemlerini yapmasa da ilk olarak 28.02.2017 tarihinde ... adlı yer için taşınmaz tespit tutanağı düzenlenerek ... ... Derneğinin bu alanı fuzuli işgal ettiğini tespit etmiş ve 01.06.2016-28.02.2017 tarihleri arası için 13.195,00 TL ecrimisil bedeli istemiştir. Bu bedel ilgili Dernek’ten 19.04.2017’de tahsil edilmiştir. Yerel seçimlerin akabinde göreve başlayan yeni Belediye Başkanı tarafından da inceleme yapılmış ve 24.05.2019 tarihinde geçmişe dönük olarak 2016-2017-2018-2019 yılları için ecrimisil bedelleri tahakkuk ettirilerek ilgili Derneğe tebliğ edilmiştir. Belediye tarafından ... adlı yer için ecrimisil istendiğine göre, bu alanın anılan yıllarda Belediye’nin izni olmaksızın Dernek tarafından haksız işgal edildiği, kullanıldığı ortadadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesine göre, Belediyeler görev ve sorumluluk alanına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projesi gerçekleştirebilir. Diğer derneklerle gerçekleşecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izni gerekir. 75’inci maddeye 12.11.2012 tarihli 6360 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ile eklenen ek fıkrada; 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi birinci fıkrası ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu 10’uncu maddesinin Belediyeler için uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Yani 12.11.2012 tarihinden itibaren Belediyelerin (ortak hizmet projesi olmadan) derneklere bütçelerinden yardım yapabilmeleri engellenmiştir.
Somut olayda, Belediye, ... adlı yerde faaliyet gösteren ... ... Derneği’ne …’nin elektrik faturalarını ödeyerek maddi yardım yapmıştır. Dernekle belediye arasında ortak hizmet projesi de gerçekleşmemiştir.
Dolayısıyla Belediye bütçesinden yapılan ödemeler 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesi ek fıkra hükmüne aykırı olduğundan, mevzuata aykırı ödemeler sebebiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Bu itibarla 297 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.
Üye ..., Üye ...:
Konunun esası yönünden yukarıda yer verilen Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’in azınlık görüşüne katılarak kamu zararının olduğu düşünülmekle birlikte, kararda sorumluluk hükmünün hukuka uygun verilmediği düşünülmektedir.
Şöyle ki; Daire kararında elektrik faturalarını ödeyen Fen İşleri Müdürü (Harcama yetkilisi sıfatıyla) ve Fen İşleri Müdürlüğünde çalışan memurlar (Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla) sorumlu tutulmuştur.
Fen İşleri Müdürü ve memurları temyiz dilekçelerinde; Belediye’ye ait her türlü taşınmazla ilgili tahsis, kiralama, devir, irtifak hakkı, üst hakkı, intifa hakkı kurulması konularında protokol ve/veya idari sözleşmelerin hazırlanması ve bu taşınmazların işgalini önlemek üzere gerekli tedbirlerin alınması iş ve işlemlerinden sorumlu birimin Emlak İstimlak Müdürlüğü olduğunu, Fen İşleri Müdürlüğü’nün sadece Belediye’nin kullandığı tüm birimlere ait elektrik faturalarını ödediğini, Emlak İstimlak Müdürlüğü’ne Belediye’nin kullanımında olmayan yerlerin listesinin sorulduğunu, Emlak İstimlak Müdürlüğü’nün (12.06.2017 tarih ve … sayılı yazısı, 04.11.2021 tarih ve … sayılı yazısı) ...’nin Belediyenin kullanımında olduğunu bildirdiğini, Destek Hizmetleri Müdürlüğü’nce çalıştırıldığı da bilindiğinden faturaların ödendiğini, burada varsa bir sorumlunun kendi birimine herhangi bir bildirim yapmayan Emlak İstimlak Müdürlüğü ile Destek Hizmetleri Müdürlüğü olduğunu belirterek sorumluluk itirazında bulunmuşlardır.
Sorumluluk itirazlarının Belediye birimlerinin görev-yetki-sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
Belediye Birimleri Çalışma Yönetmeliğinde, mülkiyeti Belediye’ye ait taşınmazların korunması, değerlendirilmesi, denetlenmesi, işgalinin önlenmesi, varsa işgalcilerin tahliye edilmesi, ecrimisil uygulanması, taşınmazlar için tahsis-kiralama-hak devri işlemlerinin yapılması iş ve işlemleri Emlak İstimlak Müdürlüğü’nün görevleri arasında sayılmaktadır. Bu nedenle somut olayda; ... Derneği’nin Belediye taşınmazı üzerinde işgalci konumunda olup olmadığını tespit etmeye ve gerekli tahliye işlemlerini başlatmaya yetkili birim Emlak İstimlak Müdürlüğüdür. Ayrıca Derneğin Başkanı mevcut Belediye Başkanının eşidir. Belediye Başkanı 5393 sayılı Kanunla Belediye’nin taşınmaz mallarını idare etmekle görevlendirilmiştir. Belediye Başkanı, eşinin başkanlığını yürüttüğü Derneğin Belediye taşınmazı üzerindeki faaliyetlerinden ve fuzuli şagil konumunda olduğundan haberdardır.
Bu nedenle Dernek tarafından haksız yere kullanılan ...’nin elektrik faturalarının ödenmesi konusunda oluşan kamu zararından, buranın 2016-2017-2018-2019 yıllarında haksız kullanıldığını bilen ve bu bilgiyi Fen İşleri Müdürlüğü’ne vermeyen Emlak İstimlak Müdürü ile beraber 5393 sayılı Kanundaki taşınmazları idare etmek hususundaki görevini yerine getirmeyip, Belediyenin kullanımında olmayan taşınmazın faturalarının ödenmesine sebebiyet veren (mevcut yıllarda görev yapan) Belediye Başkanı sorumlu tutulmalıdır. Fen İşleri Müdürlüğü’nün sorumluluğu kaldırılmalıdır.
İlamdaki sorumluluk hükmünün açıklanan hususlar dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi için hükmün BOZULMASI gerekir.