İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Hatalı yeni birim fiyat hesaplanması



… Müdürlüğünce … yılında ihale edilen … İKN’ li “… İşleri” kapsamında yeni birim fiyatlı imalatlara uygulanması gereken 0,90 katsayısının uygulanmayarak fazla ödemeye sebebiyet verildiği iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde; idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21'inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği,

Yeni fiyatın tespitinde de iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre yalnızca aşağıda belirtilen sıralamaya uyularak:

• Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler,

• İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler,

• İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler,

• Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler,

dikkate alınarak belirtilen analizlerden birinin kullanılacağı belirtilmiştir.

Ayrıca 22’nci maddenin devamında:

“…

(5) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.6) İdare istediği taktirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” denilmektedir.

Genel şartname ile tarif edilen ve yukarıda belirtilen hususların formüle edilmiş hali Kamu İhale Genel Tebliği 53.5’inci maddesinde açıklanmıştır. Buna göre kar ve genel gider dahil tespit edilen ve yüklenici ile mutabık kalınan yeni birim fiyatın aşağıda görüleceği üzere hesaplanan değerden daha yüksek olmaması gerekmektedir.

Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması durumunda,

YBF ≤ 0,90 x BF

YBF: Yeni iş kaleminin birim fiyat

BF: Resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan yeni iş kalemine ait birim fiyat

BİTBF: Yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyat

BİHBF: İdarece yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyat,

formülü uygulanması gerektiği belirtilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, sözleşmede bulanmayan işler için oluşturulacak imalat analizlerinin teklif kapsamında sunulmamış veya benzerlik göstermemiş olduğu durumlarda İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren analizlerin dikkate alınarak oluşturulacağı, fiyatlarının ise kaynakların verimli kullanılması gözetilerek; varsa yüklenicinin teklifinin ekinde yoksa İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler üzerinden belirlenecektir. Ayrıca yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemeyeceği anlaşılmaktadır.

İlgili işin Sözleşmesinin 28.2.2. maddesinde yüklenici karı ve genel giderler %25 olarak belirlenmiştir.

İdarece ihalesi yapılan “… İşleri” kapsamında yeni birim fiyatlı imalatlar ortaya çıkmış, bu imalatların analizleri hazırlanmış, teklif birim fiyatta yer almayan imalat kalemleri ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış yüklenici karı ve genel giderler sözleşmesinde %25 belirtilmiş olmasına rağmen %15 olarak belirlenmiş ancak ilgili yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın “… Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez. …” hükmüne aykırı olarak %90’ı kadar ödenmeyerek yekûn tutar üzerinden ödendiği görülmüştür.

Sözleşmesine göre, yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata %25 yerine %15 yüklenici karı ve genel giderler eklenmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuata göre yeni birim fiyat, %25 yüklenici karı ve genel gider eklenerek bulunmaktadır. Oluşturulan bu yeni birim fiyatın ise yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince en fazla %90’ı kadar belirlenmesi gerekmektedir. Yüklenici karı ve genel gider hariç oluşturulan yeni birim fiyata %25 yüklenici karı ve genel gider eklenmesi ve bu fiyatın %90’ının uygulanması sonucu oluşan fiyatla, yüklenici karı ve genel gider oranın %12,5 olarak hesaplaması aynı sonucu vermektedir. Örnek olarak; yüklenici karı ve genel gider hariç oluşturulan 100 TL yeni birim fiyatlı işe yüklenici karı ve genel giderlerin %25 uygulanması sonucu yeni birim fiyat 125 TL olmakta bu tutarın %90’ı ise 112,50 TL’ye tekabül etmektedir. Yeni birim fiyat oluşturulurken yüklenici karı ve genel gider oranının %12,5 olarak hesaplanması ile aynı sonucu vermektedir. Ancak İdare tarafından oluşturulan yeni birim fiyatlar yüklenici karı ve genel gider %15 olarak hesaplanarak bulunmuş yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre uygulanması gereken %90’lık oran hesaplanmadan ödeme yapılmıştır. Dolayısıyla bu durum işin sözleşmesinde %25 olarak belirtilen yüklenici karı ve genel giderlerin uygulanarak hesaplanması ve sonrasında %90’nın alınması hesabı ile arasında %2,5 oranında fazla ödemeye sebebiyet verilmiştir.

Nitekim sorgu konusu hususa sorumlularca da itiraz edilmemiş, fazla ödeme yapıldığı kabul edilmiş, savunmalarında söz konusu pozlara yapılan fazla ödemeler ek hakkediş ile düzeltilerek toplamda … TL eksi hakediş yapılarak işleme konulduğu ifade edilmiş ve fazla ödenen tutarın kişi borcuna alındığını gösteren … numaralı muhasebe işlem fişi ek olarak gönderilmiştir.

Ancak … numaralı muhasebe işlem fişine bakıldığında kamu zararı tutarın tahsil edilmediği yalnızca kişi borcuna alındığı anlaşılmaktadır. Bu durumda sorumlular her ne kadar gerekli düzeltmeleri yapmış olduklarını ifade etseler de kamu zararına ilişkin tahsilat gerçekleşmemiş olmaktadır.

Bu itibarla … TL kamu zararının;

Harcama Yetkilisi (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Tesisler Bakım ve Onarım Şube Müdürü) …, Diğer Sorumlu (Müdür Yardımcısı) …, Diğer Sorumlu (Kontrol Mühendisi) …, Diğer Sorumlu (Kontrol Mühendisi) … ve Diğer Sorumlu (Kontrol Mühendisi) …’e

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,