SayıştaySayıştay Daire Kararı973
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No73
Madde No44
Yılı2023
Yeterli Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;
.... Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından doğrudan temin yöntemine göre ….’den temin edilen “Taziyede Dağıtılmak Üzere Etli Pide Alınması İşi”nde, yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması suretiyle malın yüksek fiyat ile alınması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde, anılan maddede belirtilen hallerde idarelerin ihtiyaçlarını, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılayabileceği, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise, “22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.
…
22.1.1.4. Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın, ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, sadece piyasa fiyat araştırması yapılması yeterli ve zorunludur.
Raporda, alınan teklifler ve sonucunda düzenlenen Piyasa Fiyat Araştırması Tutanaklarına göre Taziyede Dağıtılmak Üzere Etli Pide Alınması İşlerinde, Ocak ayında …. TL/Adet olan fiyatın Haziran ayında …. TL/Adet, Ağustos ayında ise …. TL/Adet olarak gerçekleştiği, söz konusu dönemde her ne kadar yüksek oranlı fiyat artışları olmuşsa da, Ocak/Ağustos dönemi için %100’ün üzerindeki bir fiyat artışını kabul etme imkanı bulunmadığından Ağustos ayı birim fiyatı …. TL/Adet olarak kabul edilerek fazlası için yapılan ödeme kamu zararı olarak değerlendirilmiştir.
Dosya kapsamından, “Taziyede Dağıtılmak Üzere Etli Pide Alınması İşleri”nin piyasa fiyat araştırması yapılarak 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği, alım sürecinde firmalardan yazılı fiyat teklifleri alınmak ve piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmek suretiyle en düşük teklifi sunan firmadan alımın yapıldığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, etli pidelerin doğrudan temin yöntemi ile alınmasında, alım öncesinde firmalardan teklif istenerek piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmesinde ve piyasa fiyat araştırması tutanağında yer verilen firmalar arasından en uygun teklif verenden alımın gerçekleştirilmesinde mevzuatın öngörmüş olduğu tüm hususlar yerine getirilmiştir.
Ayrıca, kamu zararına esas tutulan fiyatın (…. TL) seçimi konusunda objektif bir kriter konulmadığı gibi bu fiyatı ortaya çıkaracak herhangi bir mevzuat da sorgu metnine eklenmemiştir.
Bu itibarla, objektif bir kriter ya da mevzuata aykırı bir karar, işlem ya da eylemin varlığı ortaya konulmadan sorumluların kamu zararına sebebiyet verdiklerinden bahsedilemeyeceğinden mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;
.... Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından doğrudan temin yöntemine göre ….’den temin edilen “Taziyede Dağıtılmak Üzere Etli Pide Alınması İşi”nde, yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması suretiyle malın yüksek fiyat ile alınması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde, anılan maddede belirtilen hallerde idarelerin ihtiyaçlarını, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılayabileceği, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise, “22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.
…
22.1.1.4. Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın, ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, sadece piyasa fiyat araştırması yapılması yeterli ve zorunludur.
Raporda, alınan teklifler ve sonucunda düzenlenen Piyasa Fiyat Araştırması Tutanaklarına göre Taziyede Dağıtılmak Üzere Etli Pide Alınması İşlerinde, Ocak ayında …. TL/Adet olan fiyatın Haziran ayında …. TL/Adet, Ağustos ayında ise …. TL/Adet olarak gerçekleştiği, söz konusu dönemde her ne kadar yüksek oranlı fiyat artışları olmuşsa da, Ocak/Ağustos dönemi için %100’ün üzerindeki bir fiyat artışını kabul etme imkanı bulunmadığından Ağustos ayı birim fiyatı …. TL/Adet olarak kabul edilerek fazlası için yapılan ödeme kamu zararı olarak değerlendirilmiştir.
Dosya kapsamından, “Taziyede Dağıtılmak Üzere Etli Pide Alınması İşleri”nin piyasa fiyat araştırması yapılarak 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği, alım sürecinde firmalardan yazılı fiyat teklifleri alınmak ve piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmek suretiyle en düşük teklifi sunan firmadan alımın yapıldığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, etli pidelerin doğrudan temin yöntemi ile alınmasında, alım öncesinde firmalardan teklif istenerek piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmesinde ve piyasa fiyat araştırması tutanağında yer verilen firmalar arasından en uygun teklif verenden alımın gerçekleştirilmesinde mevzuatın öngörmüş olduğu tüm hususlar yerine getirilmiştir.
Ayrıca, kamu zararına esas tutulan fiyatın (…. TL) seçimi konusunda objektif bir kriter konulmadığı gibi bu fiyatı ortaya çıkaracak herhangi bir mevzuat da sorgu metnine eklenmemiştir.
Bu itibarla, objektif bir kriter ya da mevzuata aykırı bir karar, işlem ya da eylemin varlığı ortaya konulmadan sorumluların kamu zararına sebebiyet verdiklerinden bahsedilemeyeceğinden mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.