SayıştaySayıştay Daire Kararı620
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
İlam No79
Madde No4
Yılı2022
Hakediş
“…. İli …. İlçesi ….., ….. ve ….. Mahalleleri Muhtelif Sokaklarında Yağmursuyu ve Atıksu Şebekesi ile Dere Islah İnşaatı” işine ait revize birim fiyat hesaplanırken Bakanlık rayici hesaplanan revize birim fiyattan daha düşük olmasına rağmen İdare tarafından dikkate alınmaması sebebiyle oluşan ….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52.1’inci maddesinde;
“(Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./4. md., yürürlük: 18.08.2019)Birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi (örnekteki gibi, bu iş kaleminde %50’lik bir artış olması halinde) ve bu toplam artışın (örnekteki gibi %50) aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini (örnekteki gibi %2,5) geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan (örnekteki gibi, %50- %20=%30 ‘luk kısmına) kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.”,
52.2’nci maddesinde; “52.1. maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemez. İş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanır.” denilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinde yapım işlerinde iş kalemi miktarlarının değişmesi sonucu oluşan revize birim fiyat hesabında resmi analiz ve rayiçlerin kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
İdare tarafından “….. nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması. (Nakliyeler dahildir.)” revize birim fiyatının ….. TL olarak tespit edildiği, söz konusu poza ilişkin revize fiyatta rayiç olarak dikkate alınması gereken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın nakliye dahil fiyatının ise ….. TL olduğu anlaşılmış, Bakanlık rayici hesaplanan revize birim fiyatından daha düşük olmasına rağmen rayiç dikkate alınmadan ödeme yapılması sonucu ….. TL fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Bakanlık rayici hesaplanan revize birim fiyatından daha düşük olmasına rağmen rayiç dikkate alınmadan ödeme yapılması sonucu ….. TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür” hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri çerçevesinde Muhasebe Yetkilisi (.....) …..’ın mevzuata aykırı hakediş ödemelerinden sorumlu olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan sorumlu savunma ve savunma ekinde göndermiş oldukları belgelerden kamu zararının ….. tarih ve ….. yevmiye numaralı ödeme emri belgesiyle tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, “…. İli …. İlçesi ….., ….. ve ….. Mahalleleri Muhtelif Sokaklarında Yağmursuyu ve Atıksu Şebekesi ile Dere Islah İnşaatı” yapım işinde, “…… nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması. (Nakliyeler dahildir.)” pozuna ilişkin hatalı revize fiyat üzerinden yapılan ödemeler sonucu oluşan ….. TL kamu zararının ….. tarih ve ….. yevmiye numaralı ödeme emri belgesiyle ahiz …… İnşaat ve Ticaret A.Ş.’nin hakedişinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
“…. İli …. İlçesi ….., ….. ve ….. Mahalleleri Muhtelif Sokaklarında Yağmursuyu ve Atıksu Şebekesi ile Dere Islah İnşaatı” işine ait revize birim fiyat hesaplanırken Bakanlık rayici hesaplanan revize birim fiyattan daha düşük olmasına rağmen İdare tarafından dikkate alınmaması sebebiyle oluşan ….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52.1’inci maddesinde;
“(Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./4. md., yürürlük: 18.08.2019)Birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi (örnekteki gibi, bu iş kaleminde %50’lik bir artış olması halinde) ve bu toplam artışın (örnekteki gibi %50) aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini (örnekteki gibi %2,5) geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan (örnekteki gibi, %50- %20=%30 ‘luk kısmına) kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.”,
52.2’nci maddesinde; “52.1. maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemez. İş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanır.” denilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinde yapım işlerinde iş kalemi miktarlarının değişmesi sonucu oluşan revize birim fiyat hesabında resmi analiz ve rayiçlerin kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
İdare tarafından “….. nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması. (Nakliyeler dahildir.)” revize birim fiyatının ….. TL olarak tespit edildiği, söz konusu poza ilişkin revize fiyatta rayiç olarak dikkate alınması gereken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın nakliye dahil fiyatının ise ….. TL olduğu anlaşılmış, Bakanlık rayici hesaplanan revize birim fiyatından daha düşük olmasına rağmen rayiç dikkate alınmadan ödeme yapılması sonucu ….. TL fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Bakanlık rayici hesaplanan revize birim fiyatından daha düşük olmasına rağmen rayiç dikkate alınmadan ödeme yapılması sonucu ….. TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür” hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri çerçevesinde Muhasebe Yetkilisi (.....) …..’ın mevzuata aykırı hakediş ödemelerinden sorumlu olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan sorumlu savunma ve savunma ekinde göndermiş oldukları belgelerden kamu zararının ….. tarih ve ….. yevmiye numaralı ödeme emri belgesiyle tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, “…. İli …. İlçesi ….., ….. ve ….. Mahalleleri Muhtelif Sokaklarında Yağmursuyu ve Atıksu Şebekesi ile Dere Islah İnşaatı” yapım işinde, “…… nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması. (Nakliyeler dahildir.)” pozuna ilişkin hatalı revize fiyat üzerinden yapılan ödemeler sonucu oluşan ….. TL kamu zararının ….. tarih ve ….. yevmiye numaralı ödeme emri belgesiyle ahiz …… İnşaat ve Ticaret A.Ş.’nin hakedişinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.