Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

İtfaiye biriminde görevlendirilen ancak norm kadroda yer alan itfaiye personeline ilişkin unvanlarda bulunmayan memurlara maktu mesai ücreti ödenmesi

İdare tarafından; itfaiye biriminde görevlendirilen ancak norm kadroda yer alan itfaiye personeline ilişkin unvanlarda bulunmayan memurlara, maktu mesai ücreti ödenmesi sonucunda ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.

13.07.2005 tarihli ve 25874 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52 nci maddesinde;

“İtfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.

İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”,

31.12.2022 tarihli ve 32060 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7427 sayılı 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli (K) Cetveli’nin “(B) Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde;

“Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. (...)” ifadeleri yer almaktadır.

Diğer yandan, 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu Yönetmeliğin amacı; belediye itfaiye teşkilâtının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını, (Değişik: RG-18/12/2021-31693) itfaiye personelinin niteliklerini, görevde yükselme ve mesleki eğitimlerini, kıyafetlerini, kullanacakları araç, teçhizat ve malzeme ile denetim usul ve esaslarını düzenlemektir.” hükmü yer almakta olup bahse konu Yönetmelik’in, 18.12.2021 tarihli ve 31693 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değiştirilen

“Kadro ve unvanlar” başlıklı başlıklı 8 inci maddesinde;

“Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğe göre itfaiye personeli; itfaiye daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.”,

“Diğer personel” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“(1) İtfaiye hizmetlerinin yürütülmesinde, rızaları alınmak ve temel itfaiye eğitimi verilmek şartıyla 8 inci maddede sayılanlar dışında diğer personel itfaiye teşkilatında görevlendirilebilir.

(2) Ayrıca, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere itfaiye personeli dışında personel çalıştırılabilir.” şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;

Belediyelerin itfaiye hizmetlerinin, yalnızca itfaiye teşkilatındaki daire başkanı, şube müdürü, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadrolarında bulunan personel tarafından yürütüleceği şeklinde bir sınırlamaya yer verilmediği,

Yukarıda sayılan personel dışında diğer memur kadrolarında bulunan personelin de rızaları alınmak ve temel itfaiye eğitimi verilmek şartıyla itfaiye teşkilatında görevlendirilebileceği, yapılan görevlendirme sonucunda ilgililerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerini fiilen yürütmeleri halinde, bu personele de maktu mesai ücreti ödenebileceği,

Ancak, Yönetmelik’in 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, itfaiye biriminde yardımcı ve destek personeli olarak çalıştırılan memurlara ise itfaiye hizmetlerini fiili olarak yerine getirmediklerinden dolayı maktu mesai ücreti ödenmesinin mümkün olmadığı,

Anlaşılmaktadır.

Denetçi Sorgusunda; norm kadroda yer alan itfaiye personeline ilişkin unvanlarda bulunmayan memurların, itfaiye biriminde yalnızca yardımcı ve destek personeli olarak görevlendirilebileceği değerlendirmesinde bulunmak suretiyle, fiilen itfaiye hizmeti yapmayan ve norm kadroda yer alan itfaiye personeline ilişkin unvanlarda bulunmayan Sorgu konusu memurlara, maktu mesai ücreti ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmiş,

Sorumluların savunmalarında; Sorgu konusu personelin, Yönetmelik’in 14’üncü maddesinin birinci fıkrasına göre, rızaları alınarak ve temel itfaiye eğitimi verilerek itfaiye biriminde görevlendirildiği, ilgililerin fiili olarak itfaiye hizmetlerini yürüttüğü, bu suretle maktu mesai ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verilmediği ifade edilmiş,

Raporun Sonuç kısmında ise Sorumlular tarafından personele verildiği iddia olunan temel itfaiye eğitiminin, Yönetmelik’e ekli programlarda belirtilen eğitimlere uygun olduğuna ilişkin herhangi bir belgenin savunma eklerinde sunulmadığının belirtilmesi suretiyle, Sorguda yer verilen gerekçeler uyarınca, … personele ödenen maktu mesai ücretleri sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiğine Karar verilmesi talep edilmiştir.

Rapora konu edilen memurların, itfaiye biriminde görevlendirilmelerine ilişkin yazılar ve duruşma esnasında sunulan eğitim dokümanları incelendiğinde;

Memurların, görevlendirilmelerinin öncesinde 30 saatlik “Temel İtfaiye Eğitimi” programına katıldığı, itfaiye hizmetlerinde çalışmalarına ilişkin rızalarının bulunduğu ve Yönetmelik’e ekli “Ek-8” no.lu cetveldeki eğitimlerin, söz konusu personele yıllık olarak verildiği görülmüş olup

İncelemenin devamında, savunma eklerinde gönderilen nöbet çizelgeleri ve itfaiye olay raporlarının tetkikinden;

Yalnızca, İlama ekli Tablo (A)’da adı geçen … personelin; grup amirlikleri ve 112 acil çağrı merkezindeki görevlerinin niteliğinin gereği olarak, 657 sayılı Kanun’da belirtilen çalışma süresi ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiili suretle çalıştığı,

İlama Ekli Tablo (B)’de adı geçen … personelin itfaiye birimindeki görevlerinin niteliğinin ise 657 sayılı Kanun’da belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiili suretle çalışmak üzerine olmadığı,

Tespit edilmiştir.

Bu itibarla; İlama ekli Tablo (A)’da adı geçen personele, 7427 sayılı 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli (K) Cetveli’nin “(B) Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde yer verilen düzenleme uyarınca, maktu mesai ücreti ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamakta iken, İlama ekli Tablo (B)’de adı geçen personele, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiili suretle çalışmadıkları halde, maktu mesai ücreti ödendiğinden, 24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.

Oluşan kamu zararından sorumlular:

5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkililerinin ve

5018 sayılı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi ile 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, “Harcama yetkilileri, (…) bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin

Oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.

Ek olarak, 5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkralarında;

“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.

(…)

Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır.” hükümleri yer almakta olup ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzası bulunmamasına rağmen, ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisinin de bahse konu eksikliğin bulunduğu ödeme emri belgesi ile ilişikli kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.

Sonuç:

Yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen gerekçeler uyarınca, Rapora konu edilen ... TL tutarının;

İlama ekli Tablo (A)’da adı geçen personele ödenen … TL’si mevzuata uygun olduğundan anılan tutar ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,

İlama ekli Tablo (B)’de adı geçen personele ödenen maktu mesai ücretleri sonucu oluşan ve hesabı İlama ekli Tablo (C)’de gösterilen … TL kamu zararının,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Şube Müdürü Vekili) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Şube Müdürü) ...’e

…’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Dairesi Başkanı) ... ile Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Dairesi Başkanı) ...’a,

Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle,

6085 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Karar verildi.