SayıştaySayıştay Temyiz Kararı58229
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareGenel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Daire1
Dosya No54461
Yılı2022
İdari şartnamede asgari ücretin katı üzerinden belirlenen teknik personel ücretleri uygulamada katlı seviyenin altına düştüğü halde ceza kesintisi yapılmaması.
51 sayılı İlamın 6’ncı maddesi ile, 30.05.2017 tarihinde …İş Ortaklığına ihale edilen (İKN.:…) “… Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri” işinde işin ifası sırasında yüklenicinin; teknik personel ücretlerini, güncel asgari ücretin idari şartnamenin 48’inci maddesinde belirlenen katlı tutarlarından daha az ödemesine rağmen idare tarafından sözleşmenin 16’ncı maddesinde ve aynı şekilde özel teknik şartnamenin 13.4’üncü maddesinde bahsedilen (gecikme) cezası kesintisinin yapılmaması sonucu oluşan … TL kamu zararının İlamda adları ve unvanları belirtilen sorumlularından tazminine karar verilmiştir.
Sorumlu Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Bölge Müdürü) tarafından 54461 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde [Gerçekleştirme Görevlisi … (Genel Müdür Yard.-Dosya no.:54456) ile Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Bölge Müd. Yard.-Dosya no.:54464) tarafından gönderilen temyiz dilekçelerinde de aynı olmak üzere] özetle;
MADDE 6
TEMYİZ ÖZETİ: İhalesi ve Sözleşmesi … Genel Müdürlüğünce yapılan “… Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri işinde çalıştırılan teknik personele İdari Şartnamedeki/Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki ücretten daha düşük ücret ödendiği halde, ceza kesintisinin yapılmaması” konusunda temyiz savunmasının gerekçeleri aşağıda arz ve izah edildiği:
TEMYİZ NEDENLERİNİN AÇIKLANMASI ve TALEP
“İdari Şartname’de, yüklenici tarafından teknik personele ödenecek asgari ücretin, ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin katları şeklinde taahhüt edilmesine ilişkin hükmün konulması sadece teklifin geçerlilik şartı olmayıp, işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları olarak ödenmesinin garanti altına alınmasına yönelik” olduğunun iddia edildiği,
Söz konusu işe ait sözleşmenin “Teknik Personel Ücretleri” başlıklı 36.1.2. maddesinde yer alan "Teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesi (işveren katılımları dahil) Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Teknik Personel Gideri olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacaktır. Yüklenici, personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlüdür.” hükmü gereğince, yüklenicinin sözleşme kapsamındaki sorumluluğunun teknik personele ödenen aylık brüt ücretlerin teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmadığının belgelenmesi ile sınırlı oluğu, bu itibarla sözleşmesi Genel Müdürlükçe hazırlanan iş için sözleşmeye aykırı iş yürütmesinin mümkün olmadığı,
İşe ait sözleşmenin hiçbir maddesinde, işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları olarak ödenmesine dair bir hükmün yer almadığı, yükleniciye ceza kesintisi yapılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı,
“Teknik personelin nitelik ve yeterliliğinin alacağı ücret ile doğru orantılı olduğu genel kabulü doğrultusunda; danışmanlık hizmetini fiilen icra edecek olan personelin niteliğine ve kalitesine ilişkin asgari hizmet standardı, yüklenicinin teknik personele yapacağı asgari ücret ödemesi üzerinden tesis edilmektedir...” denilerek ilgili teknik personele ödenecek ücretlerle alakalı yapılan uygulamaların hatalı olduğunun iddia edildiği,
İşin gerçekleştirildiği aylara ait imzalı bordroların her hakkediş ekinde idareye sunulduğu, idarece yapılan denetim ve kontrollerde imzalı bordrolarda teknik personelin ücretlerinin aynı kalmadığı ve belirli dönemlerde arttığının idarece tespit edildiği,
Dikkat çekmek ister ki, teknik personelin sonraki yıllara ait ücretlerin belirlenmesi ve artış oranları ile ilgili düzenlemelerin sözleşme serbestisi içinde, teknik personel (işçi) ve yüklenici (işveren) arasındaki iş sözleşmelerinde düzenlenebileceği, işe ait sözleşmenin hiçbir maddesinde, teknik personele yapılacak ücret artışlarına dair bir hükmün bulunmadığı,
“Bütün istekiler, İdari Şartnamenin 48’inci maddesi hükmü gereğince, teknik personele işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları şeklinde ücret ödeneceğini ve bunun için İdare tarafından ödenecek fiyat farkının nasıl hesaplanacağını bilecek durumda olup tekliflerini buna göre hazırlamışlardır. İşin süresi boyunca da Yükleniciye İdare tarafından 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslara göre işin şartname ve sözleşmesinde yazılı formülle hesaplanan tutarda fiyat farkı da ödenmiştir.”
İdari Şartnamenin 48’inci maddesinde, isteklilerden tekliflerini Özel Teknik Şartnamenin ekinde yer alan ve A) Teknik Personel Giderleri, B) Geri Ödenecek Masraflar (Toplam A’nın yüzdesi olarak) ve C) Faturalı Giderler (Tahmini) olmak üzere üç bölümden oluşan Birim Fiyat Teklif Cetvelini doldurup imzalayarak teklif mektupları ile birlikte sunmalarının istendiği, teklif tutarının söz konusu Cetvelin A, B ve C bölümlerinin toplamından oluşacağı, İdare tarafından cetvelde 75 sıra halinde gösterilen teknik personel için istekliler tarafından teklif edilecek ücretin, ihale tarihi itibari ile yürürlükte olan brüt asgari ücretin İdari Şartnamede belirtilen katlarından az olamayacağı, az olması halinde tekliflerin geçersiz sayılacağı belirtilmiş olup, teknik personele işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları şeklinde ücret ödeneceği hükmünün yer almadığı,
İşin idari şartnamesi ve sözleşmesindeki, “fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı maddelerinde ise “31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren 27/06/2013 tarih ve 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki olan "4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilen Hizmet Atımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar" çerçevesinde fiyat farkı hesaplanacaktır. Bu iş için fiyat farkı ağırlık katsayıları verilmemiştir.” hükmünün yer aldığı,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Endeks veya fiyat belirlenmeyen hizmet atımlarında fiyat farkı” başlıklı 10. maddesi, “İhale dokümanında fiyat farkı verileceği öngörülmesine rağmen idare tarafından sabit katsayılar ile endekslerin belirlenmediği durumlarda, temel endeks ve günce endeks olarak, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yılı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun “ÜFE Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır” hükmü olup, İdare tarafından ödenen fiyat farklarının asgari ücretteki artışlara göre değil, 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslar “FİYAT FARKI HESABI” başlıklı 5. MADDESİ uyarınca, Yurt içi Üretici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranına göre hesaplandığı,
İş’e ait sözleşmenin gerek “Fiyat farkı ödemesi ve hesaplaması şartları” başlıklı 14. maddesinde, gerekse de “Diğer hususlar” başlıklı 36. maddesinde yükleniciye ödenen fiyat farkı tutarlarının teknik personel ücretlerine yansıtılmasına ilişkin bir maddenin bulunmadığı,
İşbu açıklamalara ek olarak ayrıca;
- İstanbul ... İş Mahkemesi’nin 2021/... no’lu … Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İşinde görev alan bir teknik personel tarafından Yüklenici’ye açılan 2021/… Esas alacak davasının 2023/… sayılı karar ile reddedildiği,
-Ankara ... İş Mahkemesi, … Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İşinde görev alan bir teknik personel tarafından Yüklenici‘ye açılan 2022/… Esas alacak davasının 2024/… sayılı karar ile reddedildiği,
-Emsal Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 2023/… Esas 2023/… Karar sayılı dosyasında, "Davacı vekili teknik şartnamede belirtilen ücrete göre müvekkilinin çalışmaya başladığını, ancak devam eden yıllarda asgari ücrette yapılan artırmaların yansıtılmadığını bunun hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüş ise de, davalı ile dava dışı idare arasındaki ihale sözleşmesinin teknik şartnamesinde ücretin ihale tarihindeki yürürlükte olan asgari ücretin belirli bir katından az olamayacağının kararlaştırıldığı, her yıl geçerli olan asgari ücrete göre katsayının korunacağına dair teknik şartname veya bireysel iş sözleşmesinde bir düzenleme olmadığı, mahkemece kabul edilen ücretin yerinde olduğu, dolayısı ile davacının ücret alacağının bulunmadığı değerlendirilmiştir." şeklinde karar verdiği,
Sonuç itibariyle; yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, yüklenicinin çalıştırılan teknik personele ilişkin ücret ödemelerini sözleşmede belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ödediği, sözleşmeye ilişkin yükümlülüklerini yerine getirdiği, sözleşme hükümlerine aykırı bir uygulama olmadığı için, herhangi bir ceza kesintisi yapılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı ve İdarece yapılan uygulamanın kamu zararı doğurmadığı,
Kaldı ki, işbu sorguda yer alan hususun Sayıştay Düzenlilik Denetimi Raporlarında da yer aldığı, tespitler sonrasında Genel Müdürlük tarafından yapılan sözleşmelere, yüklenicinin fiyat farklarını teknik personele ödemesi gerektiğine dair hükümler konularak belirsizliklerin giderildiği,
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, ihalesi ve sözleşmesi Genel Müdürlükçe yapılan sadece yerinde kontrollük hizmetlerini yürüttüğü söz konusu iş için tarafına çıkarılan kamu zararına verdiği savunmanın kabulünü, mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle kamu zararı tespiti yapılan hususların yeniden değerlendirilmesi hususunda gereğini bilgilerine ve takdirlerine arz ettiği, belirtilmiştir.
Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Kontrol Müh.-Dosya no.:54451) tarafından gönderilen temyiz dilekçesinde özetle;
… Bakanlığı’nın 2022 yılı denetimleri sonucu yazılan sorguda özetle; … Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İş’inde, teknik personele birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyattan daha düşük ödeme yapıldığı halde ceza kesintisi yapılmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinin belirtildiği, Sayıştay ilamında … TL kamu zararının müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildiği, söz konusu Sayıştay ilamında, 21.11.2023 tarihli yazılı savunmasının diğer yetkili ve görevlilerin savunmasıyla tamamen aynı nitelikte olduğu düşünülerek ilave ifadelerine yer verilmediği ve bunların değerlendirilmediği, Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olması sebebiyle savunmasının aşağıda yer aldığı:
Bölge Müdürlüğünün 11.02.2021 tarihli Ek-1 Görevlendirme yazısı ile “… Yapım işi ile Müşavirlik Sözleşmesi ile … Yapım işi ile Müşavirlik Sözleşmesi” projeleri kapsamında mimari işlerin kontrolünde Mimar olarak görevlendirildiği,
Sorgu aşamasında verdiği savunmada da belirtildiği üzere; Bölge Müdürlüğünün 29.03.2021 tarihli Ek-2 yazısı ile müşavir firmaya ödenen fiyat farklarının, en az Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki Teknik Personel Giderleri kaleminin payı oranında Teknik Personel Ücretlerine yansıtılması gerektiğinin tespit edildiği ve söz konusu durum ile ilgili Genel Müdürlükten uygulamaya esas talimatların bildirilmesinin istendiği, Bölge Müdürlüğünün 06.12.2021 tarihli Ek-3 yazısı ile söz konusu durumun Müşavir Firma İşçi Temsilcisi ve Sn. …adıyla kayda alınan dilekçe ile birlikte Genel Müdürlüğe tekrar iletildiği, Genel Müdürlüğün 22.07.2022 tarihli Ek-4 yazısında “...hakkedişlerde yükleniciye ödenen fiyat farklarının, en az Birim Fiyat Cetvelindeki Teknik Personel Giderleri kaleminin payı oranında Teknik Personel Ücretlerine yansıtılması ve personel dilekçesinde yer almakta olan taleplerin değerlendirilmesi tarafımızca da uygun görülmektedir.” Denildiği,
İşe ait Sözleşme’nin, Özel Teknik Şartname Bölümü “Diğer Hususlar” başlıklı 13. maddesinde;
“4. Danışman İdarenin yazılı veya sözlü talimatını ve/veya sözleşmesel herhangi bir yükümlülüğünü; konu hakkında idarece yazılacak 1. Tekit’ ten itibaren 12 takvim günü içerisinde yerine getirmediği takdirde 12 günden sonra ifa tarihine kadar geçen (gecikilen) her gün için Proje Müdürü için teklif edilen bedelin 1 güne karşılık gelen tutarı kadar ceza danışmanın izleyen hakkedişlerinden kesilir." hükmünün yer aldığı, bu itibarla ceza kesilecekse; 22.07.2022 tarihli Genel Müdürlüğün Ek-4 yazısı ile yapılan 1. Tekit’ ten 12 gün sonra yani 03.08.2022 tarihinden itibaren sözleşme gereği gereken cezanın kesilmesi gerektiği,
Ancak 11.08.2022 tarihli Ek-5 Müşavirlik yazısı ile sunulan 47 numaralı hakkedişin (ilk düzeltme işleminin yapılması gereken hakkediş) gerekli düzeltmeler yapılmadığı için tarafınca uygun görülmediği, 47 numaralı hakkediş ve sonraki gerçekleşen Müşavir Firma hakkedişlerinde herhangi bir onay ya da kararının bulunmadığı, Genel Müdürlüğün 14.09.2022 tarihli Ek-7 yazısı ile başka bir projeye görevlendirilmiş olup söz konusu projedeki görevinin sona erdiği ve dolayısıyla ilgili cezayı kesecek herhangi bir görev yetkisinin bulunmadığı,
Sonuç itibariyle 22.07.2022 tarihli Genel Müdürlüğün Ek-4 yazısı ile yapılan 1. Tekit’ ten 12 gün sonra yani 03.08.2022 tarihinden (47 numaralı hakkedişten) itibaren sorgu konu kesintinin yapılmaması sonucu oluşan kamu zararı ile ilgili herhangi bir görev yetkisi olmadığı gibi herhangi bir sorumluluk ve kararının olmadığı,
Sayıştay ilamında kamu zararı kararının şahsının üzerinden kaldırılması hususunda gereğini arz ettiği, belirtilmiştir.
Ek 1-Bölge Müdürlüğünün görevlendirme yazısı (1 sayfa)
Ek 2-Bölge Müdürlüğünün yazısı (2 sayfa)
Ek 3-Bölge Müdürlüğünün yazısı (1 sayfa)
Ek 4-Genel Müdürlüğün yazısı (2 sayfa)
Ek 5-… İş Ortaklığının 47 numaralı hakkediş yazısı (1 sayfa)
Ek 6- 18.08.2022 tarihli ve … sayılı Bölge Müdürlüğünün 47 numaralı hakkediş onay yazısı (1 sayfa)
Ek 7-Genel Müdürlüğün görevlendirme yazısı ve eki (2 sayfa)
Başsavcılık Mütalaasında özetle;
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere verilen)
Sayıştay 1'inci Dairesi tarafından verilen kararda savunmada ileri sürülen hususlar karşılandığından, temyiz talebinin yerinde olmadığı,
Bu nedenle temyiz talebinin reddi ile … 2022 yılı hesabının 1'inci Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 13.05.2024 tarih ve 51 numaralı ilamın 6. maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.
Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Kontrol Müh.) için verilen Başsavcılık Mütalaasında ilave olarak özetle;
Diğer Gerçekleştirme Görevlisi …’nın savunmasındaki sorumluluk itirazının hakkedişleri düzenleyen gerçekleştirme görevlisi olması nedeniyle kabul edilmesinin mümkün olmadığı,
Teknik personele birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyattan daha düşük ödeme yapıldığı halde ceza kesintisi yapılmaması sonucunda, fiyat farkı olarak yükleniciye ödenen tutarların teknik personel ücretlerine yansıtamadığı ve sözleşme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi sebebiyle ceza kesintisi uygulanmayarak kamu zararına sebebiyet verildiğinin açık olduğu,
Bu nedenle temyiz talebinin reddi ile … Bakanlığı 2022 yılı hesabının 1'inci Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 13.05.2024 tarih ve 51 numaralı ilamın 6. maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.
Konuyla ilgili olarak sorumlular … (Bölge Müdürü), … (Genel Müd. Yard.) ile ilgililer … (Genel Müdür), … (Daire Başkanı), … (Daire Başkanı), … (Kontrol Müh.) yapılan duruşmaya katılmış olup, adı geçen kişiler tarafından sözlü açıklamalarda özetle;
Danışmanlık işi özelinde ödenen fiyat farklarının teknik personele yansıtılacağına dair net bir belirlemenin olmadığı, ancak uygulamada müşavir firmanın fiyat farklarını ücret artışlarına yansıttığı, ayrıca 2022’deki enflasyonist etkilerden dolayı (fiyat farkı b katsayısı 1’e denk geldiğinden) fiyat farklarının tam yansıtıldığı ve ücretlerin asgari ücret katları seviyelerinde ödendiği, yapılan ödemelerin idarece kontrol edildiği, ücretlerle ilgili ceza kesintisine sebebiyet verecek bir durumun oluşmadığı, belirtilmiştir.
Sayıştay Savcısı tarafından duruşma esnasında yazılı görüşteki gerekçeler yinelenerek, ilam hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.
Duruşmacılar ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
30.05.2017 tarihinde … İş Ortaklığına ihale edilen (İKN.:…) “… Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri” işi ile alakalı olarak;
Mevzuat:
İşe ait idari şartnamenin “48-Diğer Hususlar” başlıklı maddesinin “48.2. Mali Hususlar” başlıklı alt maddesinde;
“Birim Fiyat Teklif Cetvelinde gösterilen her bir pozisyon için Danışman tarafından teklif edilecek olan teknik personel ücretleri, ihale tarihi itibari ile yürürlükte olan brüt asgari ücretin;
•Proje Müdürü için 10 (on) katından,
•Proje Müdür Yardımcıları için 8 (sekiz) katından,
•Uzmanlar-Türk için 7 (yedi) katından,
• Uzmanlar-Yabancı için 20 (yirmi) katından,
• Kontrol Amirleri için 7 (yedi) katından,
• Şefler için 6 (altı) katından,
• Mimarlar, Mühendisler, İş Güvenliği Uzmanı için 4 (dört) katından,
• Teknikerler ve Teknisyenler için 2,5 (ikibuçuk) katından az olamaz. Bu şartları sağlamayan teklifler geçersiz sayılacaktır.
Teklif edilen toplam tutara istekliler tarafından belirlenecek oranda hesap edilen geri ödenecek masraflar karşılığı eklenecektir.
Mali Teklif Tutarı; teknik personel ücretleri toplamı (A), geri ödenecek masraflar karşılığı (B), faturalı giderler tutarının (C) toplamından oluşacaktır.” denilmektedir.
İşe ait 06.07.2017 tarihli sözleşmenin;
“Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde, sözleşmenin uygulanması sırasında yürürlükteki (31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış) “4734 saylı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” çerçevesinde fiyat farkı hesaplanacağı öngörülmüş, fiyat farkı ağırlık katsayıları verilmemiştir.
“Madde 16-Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı maddesinde;
“16.1.1.
…
Danışman İdarenin yazılı veya sözlü talimatını ve/veya sözleşmesel herhangi bir yükümlülüğünü; konu hakkında idarece yazılacak 1. Tekit’ten itibaren 12 takvim günü içerisinde yerine getirmediği takdirde, 12 günden sonra ifa tarihine kadar geçen (gecikilen) her gün için Proje Müdürü için teklif edilen bedelin 1 güne karşılık gelen tutarı kadar ceza danışmanın izleyen hakkedişlerinden kesilecektir.
…” denilmektedir. Özel Teknik Şartnamenin 13.4’üncü maddesinde aynı düzenleme vardır.
“Madde 36-Diğer hususlar” başlıklı maddesinin,
“36.1. Ücretler ve Ödemeler” başlıklı alt maddesinde;
“36.1.1- Ödeme Esasları:
Bu sözleşme kapsamında verilecek hizmetlerle ilgili olarak Danışmana yapılacak ödemeler, Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan üç kalem esas alınarak yapılacak olup bu kalemlerin kapsamları, hesaplamaları ve ödemeleri aşağıdaki gibi olacaktır.
36.1.2- Teknik Personel Ücretleri:
Birim Fiyat Teklif Cetvelinde gösterilen pozisyonlarda bu sözleşmenin ifası için Danışman tarafından çalıştırılan personelin aylık brüt tavan ücretleri, bu kalem kapsamında ödenecektir. Birim Fiyat Teklif Cetvelinde her pozisyon için Danışman tarafından teklif edilmiş olan ücretler, o pozisyonda çalıştırılacak olan kilit personelin aylık ücretlerinin tavanını teşkil eder. Danışmanın kilit personeline yaptığı ödemelerin varsa, bu ücreti aşan miktarı için Danışmana bir ödeme yapılmaz.
İşin devamı sırasında idarenin onayı alınarak Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan tavan ödemesinin toplam miktarı aşılmamak şartıyla teknik personel sayısı ve adam-ay miktarları değiştirilebilir veya aylık brüt ücretleri mevcut kadrolardan birine denk alınmak suretiyle yeni kadrolar açılabilir.
Ücretlere, sosyal sigorta primleri ve burada sayılanlarla sınırlı kalmamak üzere yürürlükteki yasa ve mevzuata göre personel için ödenmesi gereken her türlü vergi, kesinti, masraf vb. harcamalar dahildir.
…
Her bir kilit personel için ödenecek aylık brüt ücret; o hakediş dönemine ait Aylık Puantaj Cetvelinde saat olarak gösterilen bilfiil çalıştığı toplam sürenin söz konusu o ay için çalışması gereken aylık toplam çalışma süresine oranının, Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki aylık ücretle çarpımına eşit olacaktır.
Aylık Puantaj Cetveline göre, hakedişe esas ay içinde çalışılması gereken aylık toplam sürenin tamamında çalışmış olan her bir teknik personel kendi pozisyonuna ait ücreti tam olarak hak etmiş olacaktır.
…
Teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesi (işveren katılımları dahil), Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Teknik Personel Gideri olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacaktır. Yüklenici, personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlüdür.” denilmektedir.
Bakanlıkça gerçekleştirilen danışmanlık hizmet alımı ihalesi idari şartnamesinin “Mali hususlar” başlığı altında özetle, birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen her bir pozisyon için danışman tarafından teklif edilecek olan ücretlerin, ihale tarihinde yürürlükte olan brüt asgari ücretin en az kaç katı olması gerektiğine ve danışmanın ilgili pozisyon için belirlenen ücret hadlerinden daha az tutarda teklifte bulunamayacağına ilişkin hükümler bulunmaktadır. İdari şartnamede teknik personel için asgari ücret hadlerinin belirlenmiş olması çalışacak teknik personelin belirli yetkinlik şartlarına sahip olması ve işin devamı sırasında da bu yetkinliği taşıyan teknik personelin çalıştırılması amacına hizmet etmektedir. Sözleşmenin 36.1.2’nci maddesinde teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesinin (işveren katılımları dahil), Danışman tarafından Birim Fiyat Teklif Cetvelinde “Teknik Personel Gideri” olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacağı ve yüklenicinin teknik personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır. Sözleşme maddelerinde geçen “teklif edilen birim fiyat” ifadesinin, idari şartnamede her bir pozisyona denk gelen asgari ücret katının güncel asgari ücretle çarpılması sonucu bulunan tutar olarak değerlendirilmesi ve sözleşme hükümlerinin bu doğrultuda uygulanması gerekmektedir.
Dolayısıyla idari şartnamede personel ücretlerine getirilen asgari hadlere ilişkin düzenleme sadece tekliflerin geçerlilik şartı olmayıp, bu düzenlemenin gereği olarak hizmetin ifa edildiği süre içerisinde de personel ücret ödemelerinde asgari hadlerin korunması gerekmektedir. Nitekim, söz konusu danışmanlık işinde personel ücretlerindeki asgari seviyenin korunmasını sağlayacak miktarda fiyat farkı ödemeleri yapılmaktadır. Bu konuyla ilgili olarak da İdarenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 38’inci maddesi uyarınca teknik personel ücretlerinin sözleşme şartlarına uygun tutarlarda ödenip ödenmediğini resen kontrol etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Yapılan kontroller neticesinde, teknik personel ücretlerinin (işveren katılımları dahil) sözleşme şartlarına uygun olmadığının yani idari şartnamede belirtilen katlı seviyelerin altına düştüğünün tespit edilmesi halinde sözleşmenin 16’ncı maddesi ile Özel Teknik Şartnamenin 13.4’üncü maddesinde bahsedilen gecikme cezası uygulanacaktır.
Hakedişlere ekli teknik personel ücret bordroları ile temyiz duruşmasında Kurula arz edilen tablolar incelendiğinde, sözleşmenin 36.1.2’nci maddesi ile idari şartnamenin 48.2’nci maddesi hükümlerine uygun olarak uygulama yılında yüklenicinin her bir pozisyondaki teknik personele ödediği brüt ücretlerin (işveren katılımları dahil), işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan (güncel) asgari ücretin idari şartnamede gösterilen katlı tutarlarından daha düşük olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla somut olayda sözleşmenin 16’ncı maddesi ile Özel Teknik Şartnamenin 13.4’üncü maddesinde bahsedilen gecikme cezası hükmünün uygulanmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; sorumluların temyiz itirazları kabul edilerek 51 sayılı İlamın 6’ncı maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmü somut olayda (gecikme) cezası kesintisinden kaynaklanan herhangi bir kamu zararının oluşmadığı gerekçesi ile BOZULARAK, konu hakkında yeniden hüküm verilmek üzere Dosyanın İlgili Daireye Gönderilmesine,
(Üye … ile Üye …’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 10.09.2025 tarih 58229 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üye …:
Temyize konu İlamda, “söz konusu işe ait hakkediş raporları ekinde yer alan teknik personele ait bordroların incelenmesi neticesinde, yüklenici tarafından teknik personele güncel brüt asgari ücretin idari şartnamedeki/birim fiyat teklif cetvelindeki katlarından daha az ücret ödendiği görülmüş olup;…” denilerek teknik personel brüt ücretlerinin katlı asgari ücret seviyesinden daha düşük ödendiği vurgulanmıştır. Bu tespit dolayısıyla da gecikme cezası (kamu zararı) hesaplanmıştır. Ancak düşük ödeme olarak bahsedilen tespiti kanıtlayan herhangi bir bilgiye İlamda yer verilmemiştir. Kamu zararı hakkında hüküm verilebilmesi için kanıtlayıcı bilgilerin açıkça görülmesi gerekir. Bu nedenle bu bilgilerin İlama eklenmesini teminen hükmün bozulması gerekir.
Üye …:
Daire Kararında belirtilen gerekçeyle, somut uygulamada oluşan kamu zararının hesaplanmasının fiili duruma ve mevzuata uygun olduğu kanaatiyle, Daire Kararının Tasdiki gerekir.
51 sayılı İlamın 6’ncı maddesi ile, 30.05.2017 tarihinde …İş Ortaklığına ihale edilen (İKN.:…) “… Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri” işinde işin ifası sırasında yüklenicinin; teknik personel ücretlerini, güncel asgari ücretin idari şartnamenin 48’inci maddesinde belirlenen katlı tutarlarından daha az ödemesine rağmen idare tarafından sözleşmenin 16’ncı maddesinde ve aynı şekilde özel teknik şartnamenin 13.4’üncü maddesinde bahsedilen (gecikme) cezası kesintisinin yapılmaması sonucu oluşan … TL kamu zararının İlamda adları ve unvanları belirtilen sorumlularından tazminine karar verilmiştir.
Sorumlu Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Bölge Müdürü) tarafından 54461 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde [Gerçekleştirme Görevlisi … (Genel Müdür Yard.-Dosya no.:54456) ile Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Bölge Müd. Yard.-Dosya no.:54464) tarafından gönderilen temyiz dilekçelerinde de aynı olmak üzere] özetle;
MADDE 6
TEMYİZ ÖZETİ: İhalesi ve Sözleşmesi … Genel Müdürlüğünce yapılan “… Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri işinde çalıştırılan teknik personele İdari Şartnamedeki/Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki ücretten daha düşük ücret ödendiği halde, ceza kesintisinin yapılmaması” konusunda temyiz savunmasının gerekçeleri aşağıda arz ve izah edildiği:
TEMYİZ NEDENLERİNİN AÇIKLANMASI ve TALEP
“İdari Şartname’de, yüklenici tarafından teknik personele ödenecek asgari ücretin, ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin katları şeklinde taahhüt edilmesine ilişkin hükmün konulması sadece teklifin geçerlilik şartı olmayıp, işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları olarak ödenmesinin garanti altına alınmasına yönelik” olduğunun iddia edildiği,
Söz konusu işe ait sözleşmenin “Teknik Personel Ücretleri” başlıklı 36.1.2. maddesinde yer alan "Teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesi (işveren katılımları dahil) Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Teknik Personel Gideri olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacaktır. Yüklenici, personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlüdür.” hükmü gereğince, yüklenicinin sözleşme kapsamındaki sorumluluğunun teknik personele ödenen aylık brüt ücretlerin teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmadığının belgelenmesi ile sınırlı oluğu, bu itibarla sözleşmesi Genel Müdürlükçe hazırlanan iş için sözleşmeye aykırı iş yürütmesinin mümkün olmadığı,
İşe ait sözleşmenin hiçbir maddesinde, işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları olarak ödenmesine dair bir hükmün yer almadığı, yükleniciye ceza kesintisi yapılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı,
“Teknik personelin nitelik ve yeterliliğinin alacağı ücret ile doğru orantılı olduğu genel kabulü doğrultusunda; danışmanlık hizmetini fiilen icra edecek olan personelin niteliğine ve kalitesine ilişkin asgari hizmet standardı, yüklenicinin teknik personele yapacağı asgari ücret ödemesi üzerinden tesis edilmektedir...” denilerek ilgili teknik personele ödenecek ücretlerle alakalı yapılan uygulamaların hatalı olduğunun iddia edildiği,
İşin gerçekleştirildiği aylara ait imzalı bordroların her hakkediş ekinde idareye sunulduğu, idarece yapılan denetim ve kontrollerde imzalı bordrolarda teknik personelin ücretlerinin aynı kalmadığı ve belirli dönemlerde arttığının idarece tespit edildiği,
Dikkat çekmek ister ki, teknik personelin sonraki yıllara ait ücretlerin belirlenmesi ve artış oranları ile ilgili düzenlemelerin sözleşme serbestisi içinde, teknik personel (işçi) ve yüklenici (işveren) arasındaki iş sözleşmelerinde düzenlenebileceği, işe ait sözleşmenin hiçbir maddesinde, teknik personele yapılacak ücret artışlarına dair bir hükmün bulunmadığı,
“Bütün istekiler, İdari Şartnamenin 48’inci maddesi hükmü gereğince, teknik personele işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları şeklinde ücret ödeneceğini ve bunun için İdare tarafından ödenecek fiyat farkının nasıl hesaplanacağını bilecek durumda olup tekliflerini buna göre hazırlamışlardır. İşin süresi boyunca da Yükleniciye İdare tarafından 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslara göre işin şartname ve sözleşmesinde yazılı formülle hesaplanan tutarda fiyat farkı da ödenmiştir.”
İdari Şartnamenin 48’inci maddesinde, isteklilerden tekliflerini Özel Teknik Şartnamenin ekinde yer alan ve A) Teknik Personel Giderleri, B) Geri Ödenecek Masraflar (Toplam A’nın yüzdesi olarak) ve C) Faturalı Giderler (Tahmini) olmak üzere üç bölümden oluşan Birim Fiyat Teklif Cetvelini doldurup imzalayarak teklif mektupları ile birlikte sunmalarının istendiği, teklif tutarının söz konusu Cetvelin A, B ve C bölümlerinin toplamından oluşacağı, İdare tarafından cetvelde 75 sıra halinde gösterilen teknik personel için istekliler tarafından teklif edilecek ücretin, ihale tarihi itibari ile yürürlükte olan brüt asgari ücretin İdari Şartnamede belirtilen katlarından az olamayacağı, az olması halinde tekliflerin geçersiz sayılacağı belirtilmiş olup, teknik personele işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları şeklinde ücret ödeneceği hükmünün yer almadığı,
İşin idari şartnamesi ve sözleşmesindeki, “fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı maddelerinde ise “31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren 27/06/2013 tarih ve 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki olan "4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilen Hizmet Atımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar" çerçevesinde fiyat farkı hesaplanacaktır. Bu iş için fiyat farkı ağırlık katsayıları verilmemiştir.” hükmünün yer aldığı,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Endeks veya fiyat belirlenmeyen hizmet atımlarında fiyat farkı” başlıklı 10. maddesi, “İhale dokümanında fiyat farkı verileceği öngörülmesine rağmen idare tarafından sabit katsayılar ile endekslerin belirlenmediği durumlarda, temel endeks ve günce endeks olarak, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yılı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun “ÜFE Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır” hükmü olup, İdare tarafından ödenen fiyat farklarının asgari ücretteki artışlara göre değil, 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslar “FİYAT FARKI HESABI” başlıklı 5. MADDESİ uyarınca, Yurt içi Üretici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranına göre hesaplandığı,
İş’e ait sözleşmenin gerek “Fiyat farkı ödemesi ve hesaplaması şartları” başlıklı 14. maddesinde, gerekse de “Diğer hususlar” başlıklı 36. maddesinde yükleniciye ödenen fiyat farkı tutarlarının teknik personel ücretlerine yansıtılmasına ilişkin bir maddenin bulunmadığı,
İşbu açıklamalara ek olarak ayrıca;
- İstanbul ... İş Mahkemesi’nin 2021/... no’lu … Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İşinde görev alan bir teknik personel tarafından Yüklenici’ye açılan 2021/… Esas alacak davasının 2023/… sayılı karar ile reddedildiği,
-Ankara ... İş Mahkemesi, … Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İşinde görev alan bir teknik personel tarafından Yüklenici‘ye açılan 2022/… Esas alacak davasının 2024/… sayılı karar ile reddedildiği,
-Emsal Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 2023/… Esas 2023/… Karar sayılı dosyasında, "Davacı vekili teknik şartnamede belirtilen ücrete göre müvekkilinin çalışmaya başladığını, ancak devam eden yıllarda asgari ücrette yapılan artırmaların yansıtılmadığını bunun hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüş ise de, davalı ile dava dışı idare arasındaki ihale sözleşmesinin teknik şartnamesinde ücretin ihale tarihindeki yürürlükte olan asgari ücretin belirli bir katından az olamayacağının kararlaştırıldığı, her yıl geçerli olan asgari ücrete göre katsayının korunacağına dair teknik şartname veya bireysel iş sözleşmesinde bir düzenleme olmadığı, mahkemece kabul edilen ücretin yerinde olduğu, dolayısı ile davacının ücret alacağının bulunmadığı değerlendirilmiştir." şeklinde karar verdiği,
Sonuç itibariyle; yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, yüklenicinin çalıştırılan teknik personele ilişkin ücret ödemelerini sözleşmede belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ödediği, sözleşmeye ilişkin yükümlülüklerini yerine getirdiği, sözleşme hükümlerine aykırı bir uygulama olmadığı için, herhangi bir ceza kesintisi yapılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı ve İdarece yapılan uygulamanın kamu zararı doğurmadığı,
Kaldı ki, işbu sorguda yer alan hususun Sayıştay Düzenlilik Denetimi Raporlarında da yer aldığı, tespitler sonrasında Genel Müdürlük tarafından yapılan sözleşmelere, yüklenicinin fiyat farklarını teknik personele ödemesi gerektiğine dair hükümler konularak belirsizliklerin giderildiği,
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, ihalesi ve sözleşmesi Genel Müdürlükçe yapılan sadece yerinde kontrollük hizmetlerini yürüttüğü söz konusu iş için tarafına çıkarılan kamu zararına verdiği savunmanın kabulünü, mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle kamu zararı tespiti yapılan hususların yeniden değerlendirilmesi hususunda gereğini bilgilerine ve takdirlerine arz ettiği, belirtilmiştir.
Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Kontrol Müh.-Dosya no.:54451) tarafından gönderilen temyiz dilekçesinde özetle;
… Bakanlığı’nın 2022 yılı denetimleri sonucu yazılan sorguda özetle; … Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İş’inde, teknik personele birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyattan daha düşük ödeme yapıldığı halde ceza kesintisi yapılmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinin belirtildiği, Sayıştay ilamında … TL kamu zararının müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildiği, söz konusu Sayıştay ilamında, 21.11.2023 tarihli yazılı savunmasının diğer yetkili ve görevlilerin savunmasıyla tamamen aynı nitelikte olduğu düşünülerek ilave ifadelerine yer verilmediği ve bunların değerlendirilmediği, Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olması sebebiyle savunmasının aşağıda yer aldığı:
Bölge Müdürlüğünün 11.02.2021 tarihli Ek-1 Görevlendirme yazısı ile “… Yapım işi ile Müşavirlik Sözleşmesi ile … Yapım işi ile Müşavirlik Sözleşmesi” projeleri kapsamında mimari işlerin kontrolünde Mimar olarak görevlendirildiği,
Sorgu aşamasında verdiği savunmada da belirtildiği üzere; Bölge Müdürlüğünün 29.03.2021 tarihli Ek-2 yazısı ile müşavir firmaya ödenen fiyat farklarının, en az Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki Teknik Personel Giderleri kaleminin payı oranında Teknik Personel Ücretlerine yansıtılması gerektiğinin tespit edildiği ve söz konusu durum ile ilgili Genel Müdürlükten uygulamaya esas talimatların bildirilmesinin istendiği, Bölge Müdürlüğünün 06.12.2021 tarihli Ek-3 yazısı ile söz konusu durumun Müşavir Firma İşçi Temsilcisi ve Sn. …adıyla kayda alınan dilekçe ile birlikte Genel Müdürlüğe tekrar iletildiği, Genel Müdürlüğün 22.07.2022 tarihli Ek-4 yazısında “...hakkedişlerde yükleniciye ödenen fiyat farklarının, en az Birim Fiyat Cetvelindeki Teknik Personel Giderleri kaleminin payı oranında Teknik Personel Ücretlerine yansıtılması ve personel dilekçesinde yer almakta olan taleplerin değerlendirilmesi tarafımızca da uygun görülmektedir.” Denildiği,
İşe ait Sözleşme’nin, Özel Teknik Şartname Bölümü “Diğer Hususlar” başlıklı 13. maddesinde;
“4. Danışman İdarenin yazılı veya sözlü talimatını ve/veya sözleşmesel herhangi bir yükümlülüğünü; konu hakkında idarece yazılacak 1. Tekit’ ten itibaren 12 takvim günü içerisinde yerine getirmediği takdirde 12 günden sonra ifa tarihine kadar geçen (gecikilen) her gün için Proje Müdürü için teklif edilen bedelin 1 güne karşılık gelen tutarı kadar ceza danışmanın izleyen hakkedişlerinden kesilir." hükmünün yer aldığı, bu itibarla ceza kesilecekse; 22.07.2022 tarihli Genel Müdürlüğün Ek-4 yazısı ile yapılan 1. Tekit’ ten 12 gün sonra yani 03.08.2022 tarihinden itibaren sözleşme gereği gereken cezanın kesilmesi gerektiği,
Ancak 11.08.2022 tarihli Ek-5 Müşavirlik yazısı ile sunulan 47 numaralı hakkedişin (ilk düzeltme işleminin yapılması gereken hakkediş) gerekli düzeltmeler yapılmadığı için tarafınca uygun görülmediği, 47 numaralı hakkediş ve sonraki gerçekleşen Müşavir Firma hakkedişlerinde herhangi bir onay ya da kararının bulunmadığı, Genel Müdürlüğün 14.09.2022 tarihli Ek-7 yazısı ile başka bir projeye görevlendirilmiş olup söz konusu projedeki görevinin sona erdiği ve dolayısıyla ilgili cezayı kesecek herhangi bir görev yetkisinin bulunmadığı,
Sonuç itibariyle 22.07.2022 tarihli Genel Müdürlüğün Ek-4 yazısı ile yapılan 1. Tekit’ ten 12 gün sonra yani 03.08.2022 tarihinden (47 numaralı hakkedişten) itibaren sorgu konu kesintinin yapılmaması sonucu oluşan kamu zararı ile ilgili herhangi bir görev yetkisi olmadığı gibi herhangi bir sorumluluk ve kararının olmadığı,
Sayıştay ilamında kamu zararı kararının şahsının üzerinden kaldırılması hususunda gereğini arz ettiği, belirtilmiştir.
Ek 1-Bölge Müdürlüğünün görevlendirme yazısı (1 sayfa)
Ek 2-Bölge Müdürlüğünün yazısı (2 sayfa)
Ek 3-Bölge Müdürlüğünün yazısı (1 sayfa)
Ek 4-Genel Müdürlüğün yazısı (2 sayfa)
Ek 5-… İş Ortaklığının 47 numaralı hakkediş yazısı (1 sayfa)
Ek 6- 18.08.2022 tarihli ve … sayılı Bölge Müdürlüğünün 47 numaralı hakkediş onay yazısı (1 sayfa)
Ek 7-Genel Müdürlüğün görevlendirme yazısı ve eki (2 sayfa)
Başsavcılık Mütalaasında özetle;
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere verilen)
Sayıştay 1'inci Dairesi tarafından verilen kararda savunmada ileri sürülen hususlar karşılandığından, temyiz talebinin yerinde olmadığı,
Bu nedenle temyiz talebinin reddi ile … 2022 yılı hesabının 1'inci Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 13.05.2024 tarih ve 51 numaralı ilamın 6. maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.
Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Kontrol Müh.) için verilen Başsavcılık Mütalaasında ilave olarak özetle;
Diğer Gerçekleştirme Görevlisi …’nın savunmasındaki sorumluluk itirazının hakkedişleri düzenleyen gerçekleştirme görevlisi olması nedeniyle kabul edilmesinin mümkün olmadığı,
Teknik personele birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyattan daha düşük ödeme yapıldığı halde ceza kesintisi yapılmaması sonucunda, fiyat farkı olarak yükleniciye ödenen tutarların teknik personel ücretlerine yansıtamadığı ve sözleşme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi sebebiyle ceza kesintisi uygulanmayarak kamu zararına sebebiyet verildiğinin açık olduğu,
Bu nedenle temyiz talebinin reddi ile … Bakanlığı 2022 yılı hesabının 1'inci Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 13.05.2024 tarih ve 51 numaralı ilamın 6. maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.
Konuyla ilgili olarak sorumlular … (Bölge Müdürü), … (Genel Müd. Yard.) ile ilgililer … (Genel Müdür), … (Daire Başkanı), … (Daire Başkanı), … (Kontrol Müh.) yapılan duruşmaya katılmış olup, adı geçen kişiler tarafından sözlü açıklamalarda özetle;
Danışmanlık işi özelinde ödenen fiyat farklarının teknik personele yansıtılacağına dair net bir belirlemenin olmadığı, ancak uygulamada müşavir firmanın fiyat farklarını ücret artışlarına yansıttığı, ayrıca 2022’deki enflasyonist etkilerden dolayı (fiyat farkı b katsayısı 1’e denk geldiğinden) fiyat farklarının tam yansıtıldığı ve ücretlerin asgari ücret katları seviyelerinde ödendiği, yapılan ödemelerin idarece kontrol edildiği, ücretlerle ilgili ceza kesintisine sebebiyet verecek bir durumun oluşmadığı, belirtilmiştir.
Sayıştay Savcısı tarafından duruşma esnasında yazılı görüşteki gerekçeler yinelenerek, ilam hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.
Duruşmacılar ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
30.05.2017 tarihinde … İş Ortaklığına ihale edilen (İKN.:…) “… Kontrollük, Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri” işi ile alakalı olarak;
Mevzuat:
İşe ait idari şartnamenin “48-Diğer Hususlar” başlıklı maddesinin “48.2. Mali Hususlar” başlıklı alt maddesinde;
“Birim Fiyat Teklif Cetvelinde gösterilen her bir pozisyon için Danışman tarafından teklif edilecek olan teknik personel ücretleri, ihale tarihi itibari ile yürürlükte olan brüt asgari ücretin;
•Proje Müdürü için 10 (on) katından,
•Proje Müdür Yardımcıları için 8 (sekiz) katından,
•Uzmanlar-Türk için 7 (yedi) katından,
• Uzmanlar-Yabancı için 20 (yirmi) katından,
• Kontrol Amirleri için 7 (yedi) katından,
• Şefler için 6 (altı) katından,
• Mimarlar, Mühendisler, İş Güvenliği Uzmanı için 4 (dört) katından,
• Teknikerler ve Teknisyenler için 2,5 (ikibuçuk) katından az olamaz. Bu şartları sağlamayan teklifler geçersiz sayılacaktır.
Teklif edilen toplam tutara istekliler tarafından belirlenecek oranda hesap edilen geri ödenecek masraflar karşılığı eklenecektir.
Mali Teklif Tutarı; teknik personel ücretleri toplamı (A), geri ödenecek masraflar karşılığı (B), faturalı giderler tutarının (C) toplamından oluşacaktır.” denilmektedir.
İşe ait 06.07.2017 tarihli sözleşmenin;
“Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde, sözleşmenin uygulanması sırasında yürürlükteki (31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış) “4734 saylı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” çerçevesinde fiyat farkı hesaplanacağı öngörülmüş, fiyat farkı ağırlık katsayıları verilmemiştir.
“Madde 16-Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı maddesinde;
“16.1.1.
…
Danışman İdarenin yazılı veya sözlü talimatını ve/veya sözleşmesel herhangi bir yükümlülüğünü; konu hakkında idarece yazılacak 1. Tekit’ten itibaren 12 takvim günü içerisinde yerine getirmediği takdirde, 12 günden sonra ifa tarihine kadar geçen (gecikilen) her gün için Proje Müdürü için teklif edilen bedelin 1 güne karşılık gelen tutarı kadar ceza danışmanın izleyen hakkedişlerinden kesilecektir.
…” denilmektedir. Özel Teknik Şartnamenin 13.4’üncü maddesinde aynı düzenleme vardır.
“Madde 36-Diğer hususlar” başlıklı maddesinin,
“36.1. Ücretler ve Ödemeler” başlıklı alt maddesinde;
“36.1.1- Ödeme Esasları:
Bu sözleşme kapsamında verilecek hizmetlerle ilgili olarak Danışmana yapılacak ödemeler, Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan üç kalem esas alınarak yapılacak olup bu kalemlerin kapsamları, hesaplamaları ve ödemeleri aşağıdaki gibi olacaktır.
36.1.2- Teknik Personel Ücretleri:
Birim Fiyat Teklif Cetvelinde gösterilen pozisyonlarda bu sözleşmenin ifası için Danışman tarafından çalıştırılan personelin aylık brüt tavan ücretleri, bu kalem kapsamında ödenecektir. Birim Fiyat Teklif Cetvelinde her pozisyon için Danışman tarafından teklif edilmiş olan ücretler, o pozisyonda çalıştırılacak olan kilit personelin aylık ücretlerinin tavanını teşkil eder. Danışmanın kilit personeline yaptığı ödemelerin varsa, bu ücreti aşan miktarı için Danışmana bir ödeme yapılmaz.
İşin devamı sırasında idarenin onayı alınarak Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan tavan ödemesinin toplam miktarı aşılmamak şartıyla teknik personel sayısı ve adam-ay miktarları değiştirilebilir veya aylık brüt ücretleri mevcut kadrolardan birine denk alınmak suretiyle yeni kadrolar açılabilir.
Ücretlere, sosyal sigorta primleri ve burada sayılanlarla sınırlı kalmamak üzere yürürlükteki yasa ve mevzuata göre personel için ödenmesi gereken her türlü vergi, kesinti, masraf vb. harcamalar dahildir.
…
Her bir kilit personel için ödenecek aylık brüt ücret; o hakediş dönemine ait Aylık Puantaj Cetvelinde saat olarak gösterilen bilfiil çalıştığı toplam sürenin söz konusu o ay için çalışması gereken aylık toplam çalışma süresine oranının, Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki aylık ücretle çarpımına eşit olacaktır.
Aylık Puantaj Cetveline göre, hakedişe esas ay içinde çalışılması gereken aylık toplam sürenin tamamında çalışmış olan her bir teknik personel kendi pozisyonuna ait ücreti tam olarak hak etmiş olacaktır.
…
Teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesi (işveren katılımları dahil), Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Teknik Personel Gideri olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacaktır. Yüklenici, personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlüdür.” denilmektedir.
Bakanlıkça gerçekleştirilen danışmanlık hizmet alımı ihalesi idari şartnamesinin “Mali hususlar” başlığı altında özetle, birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen her bir pozisyon için danışman tarafından teklif edilecek olan ücretlerin, ihale tarihinde yürürlükte olan brüt asgari ücretin en az kaç katı olması gerektiğine ve danışmanın ilgili pozisyon için belirlenen ücret hadlerinden daha az tutarda teklifte bulunamayacağına ilişkin hükümler bulunmaktadır. İdari şartnamede teknik personel için asgari ücret hadlerinin belirlenmiş olması çalışacak teknik personelin belirli yetkinlik şartlarına sahip olması ve işin devamı sırasında da bu yetkinliği taşıyan teknik personelin çalıştırılması amacına hizmet etmektedir. Sözleşmenin 36.1.2’nci maddesinde teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesinin (işveren katılımları dahil), Danışman tarafından Birim Fiyat Teklif Cetvelinde “Teknik Personel Gideri” olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacağı ve yüklenicinin teknik personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır. Sözleşme maddelerinde geçen “teklif edilen birim fiyat” ifadesinin, idari şartnamede her bir pozisyona denk gelen asgari ücret katının güncel asgari ücretle çarpılması sonucu bulunan tutar olarak değerlendirilmesi ve sözleşme hükümlerinin bu doğrultuda uygulanması gerekmektedir.
Dolayısıyla idari şartnamede personel ücretlerine getirilen asgari hadlere ilişkin düzenleme sadece tekliflerin geçerlilik şartı olmayıp, bu düzenlemenin gereği olarak hizmetin ifa edildiği süre içerisinde de personel ücret ödemelerinde asgari hadlerin korunması gerekmektedir. Nitekim, söz konusu danışmanlık işinde personel ücretlerindeki asgari seviyenin korunmasını sağlayacak miktarda fiyat farkı ödemeleri yapılmaktadır. Bu konuyla ilgili olarak da İdarenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 38’inci maddesi uyarınca teknik personel ücretlerinin sözleşme şartlarına uygun tutarlarda ödenip ödenmediğini resen kontrol etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Yapılan kontroller neticesinde, teknik personel ücretlerinin (işveren katılımları dahil) sözleşme şartlarına uygun olmadığının yani idari şartnamede belirtilen katlı seviyelerin altına düştüğünün tespit edilmesi halinde sözleşmenin 16’ncı maddesi ile Özel Teknik Şartnamenin 13.4’üncü maddesinde bahsedilen gecikme cezası uygulanacaktır.
Hakedişlere ekli teknik personel ücret bordroları ile temyiz duruşmasında Kurula arz edilen tablolar incelendiğinde, sözleşmenin 36.1.2’nci maddesi ile idari şartnamenin 48.2’nci maddesi hükümlerine uygun olarak uygulama yılında yüklenicinin her bir pozisyondaki teknik personele ödediği brüt ücretlerin (işveren katılımları dahil), işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan (güncel) asgari ücretin idari şartnamede gösterilen katlı tutarlarından daha düşük olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla somut olayda sözleşmenin 16’ncı maddesi ile Özel Teknik Şartnamenin 13.4’üncü maddesinde bahsedilen gecikme cezası hükmünün uygulanmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; sorumluların temyiz itirazları kabul edilerek 51 sayılı İlamın 6’ncı maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmü somut olayda (gecikme) cezası kesintisinden kaynaklanan herhangi bir kamu zararının oluşmadığı gerekçesi ile BOZULARAK, konu hakkında yeniden hüküm verilmek üzere Dosyanın İlgili Daireye Gönderilmesine,
(Üye … ile Üye …’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 10.09.2025 tarih 58229 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üye …:
Temyize konu İlamda, “söz konusu işe ait hakkediş raporları ekinde yer alan teknik personele ait bordroların incelenmesi neticesinde, yüklenici tarafından teknik personele güncel brüt asgari ücretin idari şartnamedeki/birim fiyat teklif cetvelindeki katlarından daha az ücret ödendiği görülmüş olup;…” denilerek teknik personel brüt ücretlerinin katlı asgari ücret seviyesinden daha düşük ödendiği vurgulanmıştır. Bu tespit dolayısıyla da gecikme cezası (kamu zararı) hesaplanmıştır. Ancak düşük ödeme olarak bahsedilen tespiti kanıtlayan herhangi bir bilgiye İlamda yer verilmemiştir. Kamu zararı hakkında hüküm verilebilmesi için kanıtlayıcı bilgilerin açıkça görülmesi gerekir. Bu nedenle bu bilgilerin İlama eklenmesini teminen hükmün bozulması gerekir.
Üye …:
Daire Kararında belirtilen gerekçeyle, somut uygulamada oluşan kamu zararının hesaplanmasının fiili duruma ve mevzuata uygun olduğu kanaatiyle, Daire Kararının Tasdiki gerekir.