SayıştaySayıştay Temyiz Kararı53799
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire2
Dosya No48382
Yılı2018
Konu: Müdürlüğe vekaleten görevlendirilen personele, asilde aranan şartları taşımadığı halde vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi.
3. 137 İlam sayılı Daire Kararının 3’üncü maddesiyle, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilen personele, asilde aranan şartları taşımadığı halde vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.
... Belediye Başkanlığı adına Başkan Vekili ... tarafından Daire Kararının 3’üncü maddesi hakkında temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Daire Kararında yer alan tüm maddeler için ortak ifadeler içeren temyiz dilekçesi özeti ve başvuru üzerine Daire Kararının temyiz edilen tüm maddeleri ile ilgili olarak verilen Başsavcılık Mütalaası, Daire Kararının 1’inci maddesi ile ilgili olarak yukarıda yer almaktadır.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
137 İlam sayılı Daire Kararının 3’üncü maddesiyle, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilen personele, asilde aranan şartları taşımadığı halde vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.
Esas yönünden inceleme
Mevzuat
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlıklı 68’inci maddesinin (B) fıkrasında;
“Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,
hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Kanunun “Vekalet, İkinci Görev Aylık ve Ücretleri ile Diğer Ödemeler” başlıklı 175’inci maddesinin ikinci fıkrasında bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Devlet Memurlarına verilecek zam ve tazminatları düzenleyen 17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın “Vekalet” kenar başlıklı 9’uncu maddesinin ilk fıkrasının a.1 bendinde;
“cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları kaydıyla;
vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.”
hükmü yer almaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9’uncu maddesinde:
“… kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin7’nci maddesinde;
“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak”
hükümlerine yer verilmiştir.
Somut uygulamanın mevzuat kapsamında değerlendirilmesi
Veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda görev yapan ... ... tarih, ... sayı ve “Görev” konulu yazıyla yazı işleri müdür vekili ve basın yayın ve halkla ilişkileri müdür vekili olarak görevlendirilmiştir.
2018 yılında birinci dereceli basın yayın ve halkla ilişkiler müdürü kadrosuna vekalet eden ... 2 yıllık halkla ilişkiler bölümü (ön lisans) mezunudur. Adı geçen kişi 657 sayılı Kanunun 68’inci maddesinin B-bendinde belirtilen bir ve ikinci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl hizmet süresi şartını taşımaktadır. Ancak Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7’nci maddesinin a-bendinin dördüncü fıkrasında; ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak şartını taşımamaktadır. Zira ... söz konusu kadroya vekaleten görevlendirildiği tarihte üçüncü dereceli veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda bulunmaktadır. Vekaleten görevlendirmenin yapıldığı 2012 yılından kamu zararının oluştuğu 2018 yılına kadar olan süreçte adı geçen kişi tarafından Yönetmelikte belirtilen görevlerde iki yıl çalışıldığı bilgisi veya bu yönde bir iddia bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin Geçici 1’inci maddesinde: “Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar, diğer koşullara sahip oldukları takdirde 7 nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edilir.” denilmektedir. Bu hükme göre 18.04.1999 tarihinde görevde bulunan ve bu tarih itibarıyla ön lisans mezunu olanların 7’nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edilecektir. Ancak ...’un iki yıllık yükseköğrenim mezuniyet tarihinin 30 Eylül 2000 olması dolayısıyla 18.04.1999 tarihi itibarıyla Yönetmeliğin Geçici 1’inci maddesi kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda bulunan ... iki yıl süreyle uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmaması ve ön lisans mezunu olması dolayısıyla asilde aranan şartları taşımadığı halde basın yayın ve halkla ilişkiler müdürü olarak vekaleten görevlendirilmiştir. Asilde aranan şartları taşımadığı halde yürüttüğü vekalet görevi dolayısıyla adı geçen kişiye ödenen ek ödeme ve özel hizmet tazminatı 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının g bendinde belirtilen “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamındadır.
Sorumluluk yönünden inceleme
Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmaması
Daire Kararında görevlendirme yazısında imzası bulunan Belediye Başkanının vekalet ücreti ödenmesine dair talimatı bulunmadığı gerekçesiyle sorumluluğu bulunmadığına karar verilmiştir. Daire Kararı bu yönden hukuka uygundur. Zira asilde aranan şartları taşımayan kişinin vekaleten görevlendirilmesi durumunda bu görevlendirme hukuken geçerli olmakla birlikte bu kişiye vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmemesi gerekmektedir. Dolayısıyla kamu zararı asilde aranan şartları taşımayan kişinin vekaleten görevlendirilmesinin doğrudan sonucu değildir. Vekaleten görevlendirme ile kamu zararının oluşması arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır.
Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunması
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesine göre, bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
Kanunun “harcama talimatı ve sorumluluk” kenar başlıklı 32’nci maddesinde:
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmektedir.
Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” kenar başlıklı 33’üncü maddesinde:
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.“
hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 10’uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,
Usul ve Esasların 12’nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Aylıklar” kenar başlıklı 8’inci maddesinde ücretli vekaletlerde vekalet onayının ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme emri belgesine ekleneceği belirtilmektedir. Ancak yukarıda yer verilen 657 sayılı Kanun, 375 sayılı KHK ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararda belirtildiği üzere asilde aranan koşulları taşımayan kişiye vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenemeyeceği yönündeki açık hüküm gereği, vekaleten görevlendirilen kişinin asilde aranan şartları taşıyıp taşımadığının 5018 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatı kapsamında harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir.
Buna göre, vekalet ettiği görevin asilde aranan şartlarını taşımayan ...’a vekalet ettiği görevin ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu oluşan kamu zararından ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.
BU İTİBARLA, 35626 Karar-137 İlam sayılı Daire Kararının 3’üncü maddesinde verilen hüküm hukuka uygun olduğundan, Daire Kararının 3’üncü maddesinin TASDİKİNE (Üye ...’un aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 08.02.2023 tarih ve 53799 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
Üye ...’un karşı oy gerekçesi
Görevlendirme olurunda zam ve tazminatların ödenmesi konusunda bir talimat yoksa da bunların ödenmemesi halinde sonraki süreçte, Anayasa’da düzenlenmiş olan angarya yasağı gereği dava açılması beklenen bir durumdur. Somut olaydaki benzeri görevlendirmelerde, personel lehine olan yargı kararları mevcuttur. Bu nedenle, görevlendirme olurunun her iki durumu da (zam ve tazminatların ödenmesi ya da ödenmemesi durumlarını) içeriyor olmasının, sonraki süreçlerin hatalı bir yorumlamaya mahal vermeden yürütülebilmesi açısından gerekli olduğu düşünülmektedir.
Mevzuat karşısındaki kusurlu uygulamanın dayanağı görevlendirme olurudur. Bu nedenle, harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisi sorumlu olmayıp, görevlendirmeyi yapan belediye başkanı münferiden sorumludur.
Dolayısıyla Daire Kararının sorumluluktan bozulması gerekir.)
3. 137 İlam sayılı Daire Kararının 3’üncü maddesiyle, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilen personele, asilde aranan şartları taşımadığı halde vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.
... Belediye Başkanlığı adına Başkan Vekili ... tarafından Daire Kararının 3’üncü maddesi hakkında temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Daire Kararında yer alan tüm maddeler için ortak ifadeler içeren temyiz dilekçesi özeti ve başvuru üzerine Daire Kararının temyiz edilen tüm maddeleri ile ilgili olarak verilen Başsavcılık Mütalaası, Daire Kararının 1’inci maddesi ile ilgili olarak yukarıda yer almaktadır.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
137 İlam sayılı Daire Kararının 3’üncü maddesiyle, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilen personele, asilde aranan şartları taşımadığı halde vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.
Esas yönünden inceleme
Mevzuat
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlıklı 68’inci maddesinin (B) fıkrasında;
“Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,
hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Kanunun “Vekalet, İkinci Görev Aylık ve Ücretleri ile Diğer Ödemeler” başlıklı 175’inci maddesinin ikinci fıkrasında bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Devlet Memurlarına verilecek zam ve tazminatları düzenleyen 17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın “Vekalet” kenar başlıklı 9’uncu maddesinin ilk fıkrasının a.1 bendinde;
“cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları kaydıyla;
vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.”
hükmü yer almaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9’uncu maddesinde:
“… kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin7’nci maddesinde;
“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak”
hükümlerine yer verilmiştir.
Somut uygulamanın mevzuat kapsamında değerlendirilmesi
Veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda görev yapan ... ... tarih, ... sayı ve “Görev” konulu yazıyla yazı işleri müdür vekili ve basın yayın ve halkla ilişkileri müdür vekili olarak görevlendirilmiştir.
2018 yılında birinci dereceli basın yayın ve halkla ilişkiler müdürü kadrosuna vekalet eden ... 2 yıllık halkla ilişkiler bölümü (ön lisans) mezunudur. Adı geçen kişi 657 sayılı Kanunun 68’inci maddesinin B-bendinde belirtilen bir ve ikinci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl hizmet süresi şartını taşımaktadır. Ancak Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7’nci maddesinin a-bendinin dördüncü fıkrasında; ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak şartını taşımamaktadır. Zira ... söz konusu kadroya vekaleten görevlendirildiği tarihte üçüncü dereceli veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda bulunmaktadır. Vekaleten görevlendirmenin yapıldığı 2012 yılından kamu zararının oluştuğu 2018 yılına kadar olan süreçte adı geçen kişi tarafından Yönetmelikte belirtilen görevlerde iki yıl çalışıldığı bilgisi veya bu yönde bir iddia bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin Geçici 1’inci maddesinde: “Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar, diğer koşullara sahip oldukları takdirde 7 nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edilir.” denilmektedir. Bu hükme göre 18.04.1999 tarihinde görevde bulunan ve bu tarih itibarıyla ön lisans mezunu olanların 7’nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edilecektir. Ancak ...’un iki yıllık yükseköğrenim mezuniyet tarihinin 30 Eylül 2000 olması dolayısıyla 18.04.1999 tarihi itibarıyla Yönetmeliğin Geçici 1’inci maddesi kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda bulunan ... iki yıl süreyle uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmaması ve ön lisans mezunu olması dolayısıyla asilde aranan şartları taşımadığı halde basın yayın ve halkla ilişkiler müdürü olarak vekaleten görevlendirilmiştir. Asilde aranan şartları taşımadığı halde yürüttüğü vekalet görevi dolayısıyla adı geçen kişiye ödenen ek ödeme ve özel hizmet tazminatı 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının g bendinde belirtilen “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamındadır.
Sorumluluk yönünden inceleme
Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmaması
Daire Kararında görevlendirme yazısında imzası bulunan Belediye Başkanının vekalet ücreti ödenmesine dair talimatı bulunmadığı gerekçesiyle sorumluluğu bulunmadığına karar verilmiştir. Daire Kararı bu yönden hukuka uygundur. Zira asilde aranan şartları taşımayan kişinin vekaleten görevlendirilmesi durumunda bu görevlendirme hukuken geçerli olmakla birlikte bu kişiye vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmemesi gerekmektedir. Dolayısıyla kamu zararı asilde aranan şartları taşımayan kişinin vekaleten görevlendirilmesinin doğrudan sonucu değildir. Vekaleten görevlendirme ile kamu zararının oluşması arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır.
Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunması
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesine göre, bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
Kanunun “harcama talimatı ve sorumluluk” kenar başlıklı 32’nci maddesinde:
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmektedir.
Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” kenar başlıklı 33’üncü maddesinde:
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.“
hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 10’uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,
Usul ve Esasların 12’nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Aylıklar” kenar başlıklı 8’inci maddesinde ücretli vekaletlerde vekalet onayının ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme emri belgesine ekleneceği belirtilmektedir. Ancak yukarıda yer verilen 657 sayılı Kanun, 375 sayılı KHK ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararda belirtildiği üzere asilde aranan koşulları taşımayan kişiye vekalet ettiği kadronun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenemeyeceği yönündeki açık hüküm gereği, vekaleten görevlendirilen kişinin asilde aranan şartları taşıyıp taşımadığının 5018 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatı kapsamında harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir.
Buna göre, vekalet ettiği görevin asilde aranan şartlarını taşımayan ...’a vekalet ettiği görevin ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu oluşan kamu zararından ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.
BU İTİBARLA, 35626 Karar-137 İlam sayılı Daire Kararının 3’üncü maddesinde verilen hüküm hukuka uygun olduğundan, Daire Kararının 3’üncü maddesinin TASDİKİNE (Üye ...’un aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 08.02.2023 tarih ve 53799 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
Üye ...’un karşı oy gerekçesi
Görevlendirme olurunda zam ve tazminatların ödenmesi konusunda bir talimat yoksa da bunların ödenmemesi halinde sonraki süreçte, Anayasa’da düzenlenmiş olan angarya yasağı gereği dava açılması beklenen bir durumdur. Somut olaydaki benzeri görevlendirmelerde, personel lehine olan yargı kararları mevcuttur. Bu nedenle, görevlendirme olurunun her iki durumu da (zam ve tazminatların ödenmesi ya da ödenmemesi durumlarını) içeriyor olmasının, sonraki süreçlerin hatalı bir yorumlamaya mahal vermeden yürütülebilmesi açısından gerekli olduğu düşünülmektedir.
Mevzuat karşısındaki kusurlu uygulamanın dayanağı görevlendirme olurudur. Bu nedenle, harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisi sorumlu olmayıp, görevlendirmeyi yapan belediye başkanı münferiden sorumludur.
Dolayısıyla Daire Kararının sorumluluktan bozulması gerekir.)