Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Asilde aranan şartları taşımayan vekil memura tazminat ve ek ödeme farklarının ödenmesi.

2-163 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile; Belediyede tekniker kadrosunda çalışırken … Zabıta Müdürlüğü’nde Şube Müdürlüğüne vekaleten atanan …’a genel ve özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları taşımadığı halde zabıta şube müdürlüğü kadrosuna ait yan ödeme, özel hizmet tazminatı ve ek ödeme fark tutarlarının ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinden müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

İlamda tazmin hükmü, 2018 yılında 1. derece Zabıta Şube Müdürü görevini vekaleten yürüten (tekniker) …, bu kadro için asilde aranan tüm şartları taşımamasına rağmen bu personele zabıta şube müdürlüğü kadrosu için öngörülen yan ödeme, özel hizmet tazminatı ve ek ödeme fark tutarlarının ödenmesi sonucu … TL kamu zararına sebep olunduğu gerekçesiyle verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68’inci maddesinin B fıkrasında, kurumların 1 ve 2’nci dereceli kadrolarına en az 10 yıl, 3 ve 4’üncü dereceli kadrolarına en az 8 yıl hizmeti bulunan ve yükseköğrenim görenlerin atanabileceği ve aynı Kanun’un “Vekâlet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları” başlıklı 86’ncı maddesinde kimlere ne şekilde vekâlet verileceği, 175’inci maddesinde de vekâlet edenlere vekâlet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86'ncı maddesinde, memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabileceği ve sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebileceği belirtilmektedir.

Devlet memurlarına ödenecek zam ve tazminatlara ilişkin olarak 2018 yılı Bakanlar Kurulu Kararında, 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın ve eki cetvellerin uygulanmasına devam olunacağı kararlaştırılmıştır.

2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın “Vekalet” başlıklı 9’uncu maddesinde;

"(1) 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesi uyarınca;

a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere;

aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, …

cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,

kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175’nci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.

2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara, ... vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.” denilmektedir.

Yine 15/1/2012 tarihinde yürürlüğe giren 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin 1’inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek Madde 9’da;

“…kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.” denilmektedir.

İlgili mevzuata göre, vekalet görevini yürüten personele vekalet edilen görevin zam, tazminat ve ek ödeme farklarının ödenebilmesi için personelin genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asilde aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması gerekmektedir.

Öte yandan, 04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in;

(07.05.2014 tarih 28993 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği işlenmiş halinde;)

“Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21’inci maddesinde; “(1) Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” denilmiştir.

11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde;

“(1) Bu Yönetmeliğin amacı, belediye zabıta teşkilâtının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını, zabıta memurlarının niteliklerini, görevde yükselme ve mesleki eğitimlerini, kıyafetleri ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.”

“Kadro ve unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre belirlenmiş; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşur.

“Görevde yükselme şartları” başlıklı 17’nci maddesinde;

“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.

a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;

1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,

2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,

3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,

4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,

5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,

6) Kadro durumu elverişli olmak, şartları aranır.” denilmektedir.

…, 06.06.2006 tarihinde 4 yıllık fakülteden mezun olup, 15.01.1992 tarihinden beri Belediyede zabıta memuru olarak çalışmakta iken, 21.07.2004’de unvan değişikliği ile tekniker kadrosuna atanmış, bu kadroda çalışırken 31.01.2018 tarihli Belediye Başkanı Olur’u ile münhal bulunan 1. derece … Zabıta Şube Müdürlüğü kadrosuna vekaleten atanmıştır. 2018 yılında şube müdürlüğü kadrosuna ait yan ödeme, özel hizmet tazminatı, ek ödeme fark tutarları ödenmiştir.

Ancak söz konusu zabıta şube müdürlüğü kadrosuna atanacak kişinin, Belediye Zabıta Yönetmeliği 17’nci maddesi birinci fıkrası a bendinde sayılan tüm şartları taşıması gerekir. …, vekaleten atandığı tarih itibariyle En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olma şartını sağlamamıştır. Dolayısıyla genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca zabıta şube müdürlüğü kadrosuna asaleten atanmada aranan tüm şartları bir arada taşımayan …’a vekalet ettiği kadro için öngörülen yan ödeme, özel hizmet tazminatı ve ek ödeme fark tutarlarının ödenmesi, 2006/10344 sayılı BKK’nın 9’uncu maddesine ve 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek Madde 9’a aykırılık teşkil etmektedir. Mevzuata aykırı yapılan ödemeler sebebiyle 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde düzenlenen “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararı oluşmuştur.

Temyiz dilekçelerinde konuya ilişkin yargı süreci devam ederken, karar henüz kesinleşmemiş iken kamu zararına dayanak olan mevzuatın 02.07.2020 tarihinde tamamen değiştiği, 02 Temmuz 2020 tarih ve 31173 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik” in yürürlüğe girdiği ve eski Yönetmelik’in yürürlükten kaldırıldığı, yeni Yönetmelik’in “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7’nci maddesi birinci fıkrası a bendinde Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için artık “Son müracaat tarihi itibarıyla, koruma ve güvenlik görevlisi amiri, şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi, hukuk müşaviri, çözümleyici, uzman, sivil savunma uzmanı, ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru ile eğitmen kadrolarında veya en az önlisans düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolarda en az iki yıl ya da 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde veya ortaöğrenim düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolarda en az altı yıl çalışmış olmak” özel şartının arandığı, somut olayda …’ın yeni Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu özel şartı sağladığı yeni düzenlemelerin lehlerine olması hasebiyle Lehe Kanun Uygulaması İlkesini düzenleyen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 7’nci maddesi ile T.C. Anayasası’nın 38’inci maddesi ve emsal Anayasa Mahkemesi kararı dikkate alınarak yeni Yönetmelik’in lehe hükümler içeren hükümleri geçmişe uygulanarak hakkında hükmedilen kamu zararı kararının kaldırılması gerektiği belirtilmektedir.

Ancak somut uygulamada kamu zararı oluşturduğu tespit edilen ödemeler 2018 yılında gerçekleştirilmiştir; 2018 yılında ise 2009 tarihli Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik ile 2007 tarihli Belediye Zabıta Yönetmeliği yürürlüktedir. Ayrıca görevde yükselme suretiyle zabıta şube müdürlüğüne atanmak için aranan şartlar, Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’te değil, 2007’den beri yürürlükte olan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için gereken “en az iki yıl zabıta amiri kadrosunda çalışmış olmak” şartı 2007’den bu yana halen geçerli olan bir şarttır. Bu anlamda Daire Kararının ödemelerin yapıldığı dönemde geçerli olan Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne dayanılarak kurulan gerekçesi hukuka uygundur.

Bu nedenle sorumluların 2020 tarihli Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’te şube müdürlüğüne atanmada yeni ve lehe olan hükümlerinin geçmişe uygulanması yönüyle öne sürdüğü temyiz itirazlarının kabul edilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla; 2018 yılında … Zabıta Şube Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten …’a ilgili müdürlüğe asaleten atanmada aranan şartların tümünü taşımamasına rağmen vekalet farkları ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, sorumluların temyiz iddiaları reddedilerek, 163 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Üye … ile Üye … ’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 23.10.2024 tarih ve 57326 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.



Karşı Oy Gerekçesi

Üye …:

Zabıta Şube Müdürlüğü kadrosunda vekaleten görevlendirilen kişi, 657 sayılı Kanunun 68/B’inci maddesinde ve Belediye Zabıta Yönetmeliğinde asaleten atanmada aranan öğrenim ve kamu hizmeti koşulunu sağlamaktadır. Kişi, ilgili Yönetmelik’in denetimin yapıldığı 2018 yılında yürürlükte olan maddesinde belirtildiği üzere iki yıl zabıta amiri olarak çalışmamıştır. Ancak …, Belediyede 8 yıl zabıta memuru olarak çalışmıştır. Yönetmelik’in o tarihte yürürlükte olan maddesinde alt görev olarak sadece zabıta amiri görev unvanı sayılmıştır. Savunmalarda da öne sürüldüğü gibi, İdarelerde bu unvanlarda yeter sayıda kadro olmayabilir veya bu kadrolarda 2 yıl asaleten çalışmış memurun bulunması güç olabilir, mağduriyetler ortaya çıkabilir. Bu nedenle, somut olayda, ihtiyaca binaen zabıta şube müdürlük kadrolarına vekaleten görevlendirilen personel için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde ve ilgili Yönetmelikte belirtilen eğitim ve hizmet koşullarını taşıması yeterli görülmelidir.

Bu itibarla; zabıta şube müdürü görevini vekaleten yürüten kişinin, 2018 yılında yürürlükte olan mevzuatta belirtilen “alt görevlerde çalışma” koşulu dışında diğer tüm koşulları taşıdığı, şube müdürlüğü görev ve sorumluluğunu üstlenerek, o görevi fiilen yerine getirdiği anlaşıldığından, anılan kişiye vekalet görevi nedeniyle zam ve tazminat fark tutarlarının ödenmesinde mevzuata aykırı bir durum söz konusu olmadığından, bu konudaki kamu zararı kararının anılan gerekçeyle kaldırılması gerekir.

Üye …:

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde kamu zararı; “… mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmıştır.

5018 sayılı Kanunu’nun 71’inci maddesinin 2’nci fıkrası gereğince, kamu zararının belirlenmesinde esas alınması gereken kriterler dikkate alındığında; hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla yaptırılması veya mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapıldığı iddialarından hiçbirini ileri sürme imkânımız bulunmamaktadır. Diğer taraftan ilgilinin, bu görevi yürütebilmesi için gerekli teknik eğitim veya öğretim şartını taşımadığı veya mesleki veya teknik bilgi, beceri veya tecrübesi nedeniyle ilgilinin bu görevi gereği gibi yerine getirmediği veya getiremeyeceği yönünde herhangi bir tespit veya değerlendirme de bulunmadığı görülmektedir.

Yapılan işlemler; idari ve adli bir soruşturmanın konusu olduğu değerlendirilmekle beraber, bu işlem nedeniyle 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde belirtilen kriterler muvacehesinde; “Kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmamıştır.” İlgiliye hizmet yaptırılmadan veya vekalet edilen kadro için belirlenen tutardan fazla veya mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapıldığı iddialarından hiçbirini ileri sürme imkânımız bulunmamaktadır.

Yapılan ödemeler, fiilen yapılan görevin karşılığı ödemelerdir. Bu kadro için başka bir personele ödeme yapıldığına ilişkin bir tespit de mevcut değildir. Görevin yetki ve sorumluluğunu taşıyarak bu görevi fiilen yerine getiren ilgiliye yapılmış olan ödemelerin; mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir. Bu nedenle verilen tazmin hükmüne ilişkin daire kararının “Refi” gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.