Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

Temsil ağırlama giderleri

... sayılı İlamın 13’üncü maddesinde ... Belediyesi tarafından 2019 Yerel Seçimleri öncesinde “Belediye İcraatları ile İlgili Bilgilendirme Toplantısı” adı altında toplantı düzenlenip 1.200 kişilik yemek verilmesi ve teknik ekipman kiralanması; “İstişare Toplantısı” adı altında yapılan organizasyon için ise 500 kişilik yemek hizmeti alınması sonucu sebebiyet verilen toplam ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Müdür Vekili) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Personeli) ... ile Diğer Gerçekleştirme Görevlisi (Belediye Başkanı) ... müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine karar verilmişti.

Sorumluların başvurusu sonucu Temyiz Kurulu tarafından verilen ..., ... ve ... Tutanak no.lu Kararlarda özetle;

Söz konusu iştişare ve bilgilendirme toplantılarının, belediye hizmetlerinde önceliklerin belirlenmesi, belediye hizmetleri hakkında bilgilendirme, vatandaşların bu hizmetlere katılımının sağlanması, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması amaçlarıyla düzenlendiği ve bu faaliyetlere katılanlara çalışmaların etkili ve verimli yürütülmesi amacıyla yemek verildiği görüldüğünden, yapılan yemek giderlerinin, temsil, ağırlama ve tören gideri niteliğinde değil de, Belediyenin 5393 sayılı Kanun’un 13, 14, 60 ve 76’ncı maddelerinde ifade edilen hemşehri hukuku ve kent konseyi çalışmaları ile sosyo-kültürel, turizm ve tanıtım faaliyetleri gibi görev ve sorumlulukları kapsamında katlanabileceği giderler niteliğinde olduğu anlaşıldığından bu sebeple yapılan harcamalarda mevzuata aykırılık söz konusu olmadığı; bu itibarla, ... sayılı İlamın 13’üncü maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca bozulmasına karar verilmiştir.

Temyiz Kurulunun söz konusu kararı ile ilgili dilekçe ve eki belgelerin incelemesi sonucunda,

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Matbua dağıtımı” başlıklı 62’nci maddesinde;

“…Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, İktisadi Devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hizmetli olarak çalışanlar, ilan dağıtamazlar.”

Yine aynı Kanun’un “Seçim süresince yapılamayacak işler” başlıklı 63’üncü maddesinde;

“62’nci maddede sayılanlarla, umumi menfaatlere hadim cemiyetler ve bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetliler seçimlerde de tarafsızlıklarını muhafaza etmek zorundadırlar.

Yukarıda yazılı olanların, 5830 sayılı kanunda yazılı yasak hükümleri saklı kalmak üzere seçim süresince :

a) Siyasi partilere veya adaylara her ne nam ile olursa olsun bağış ve yardımlarda bulunmaları,

b) Memur ve hizmetlileriyle her türlü araç ve gereç ve imkanlarını siyasi bir partinin veya adayın emrinde veya herhangi bir siyasi faaliyette çalıştırmaları, kullanmaları veya kullandırmaları yasaktır.”

Hükmü yer almakta olup “Törenlere ait yasaklar” başlıklı 64’üncü maddesinde ise;

“Seçim propagandasının başlangıç tarihinden oy verme gününü takip eden güne kadar olan süre içinde, 62’nci maddede sayılı bütün daire, teşekkül ve müesseselerle Bankalar Kanun’una tabi teşekküllere ait kaynaklardan yapılan iş ve hizmetler dolayısıyla, (açılış ve temel atma dahil) törenler tertiplemek, nutuklar söylemek, demeçler vermek ve bunlar hakkında her türlü vasıtayla yayınlarda bulunmak yasaktır.”

Amir hükmü bulunmaktadır.

Seçim Süreci, Yüksek Seçim Kurulu’nun 1119 numaralı kararında;

“Mahalli idareler seçimlerinin başlangıç tarihi 1 Ocak 2019 Salı, seçim propagandası serbestliğinin başlangıç tarihi ise 21 Mart 2019 Perşembe günüdür.”

Şeklinde belirlenmiştir.

Söz konusu harcamalara bakıldığında; ... tarihinde 1200 kişilik “Belediye İcraatları ile İlgili Bilgilendirme Toplantısı” ve ... tarihinde 500 kişilik “İstişare Toplantısı” yapıldığı ve bu toplantılarla ilgili olarak yemek hizmeti ve sahne hizmeti satın alındığı görülmektedir.

Belediye imkânlarının bir adayın emrinde kullanılması 298 sayılı Kanun’un 63’üncü maddesinde yasaklanan hallerden olup seçim tarihinden kısa bir zaman önce belediye bütçesinde yer alan temsil, tanıtım ve ağırlama ödeneklerini kullanmak suretiyle organizasyonlar düzenlenmesi ve bu organizasyonlara katılanlara yemek hizmeti verilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Sorumlular savunmalarında bu nitelikteki toplantıların yıl boyunca yapıldığını ifade etmiş iseler de, yapılan incelemelerde bu nitelikte olan ve büyük çapta katılım gösterilen toplantıların sadece seçim süreciyle sınırlı olarak yapıldığı tespitine yer verilmiştir.

Diğer taraftan, “Belediye İcraatları ile İlgili Bilgilendirme Toplantısı” ile “İstişare Toplantısı” için yapılan yemek ve kiralama hizmeti alımları Belediyenin temsil, tanıtım ve ağırlama ödenekleri kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Temsil, ağırlama ve tanıtım ödeneğinin nasıl kullanılması gerektiği, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ile belirlenmektedir. Yönergenin “Temsil Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla;

Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek,

Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak,

Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek,

Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dâhil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek, için yapılır.”,

Hükmü yer almaktadır.

Yönergenin “Ağırlama Giderleri” başlıklı 5’inci maddesinde ise;

“Ağırlama, beldenin misafiri durumunda olan;

Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan ve Bakanlar Kurulu üyeleri,

Hükümet Merkezi veya diğer illerin protokolüne dahil kişiler,

Yabancı ülke temsilcileri veya konuklar,

Sanat, bilim, kültür ve spor dallarında temayüz etmiş kişiler,

Basın mensupları,

Beldenin kalkınmasında katkısı olanlar veya olacağı anlaşılanlar,

İle bu kişilerin eşleri ve refakatindeki görevliler için geleneklere ve davetin şumulüne göre, ağırlama, konuklama, konutlandırma ve bu işlerle ilgili olarak hazırlıkların gerektirdiği giderlerle ziyafet, kokteyl, hediye, çiçek, bahşiş ve taşıma giderleri şeklinde yapılır.”

Hükmüne yer verilmiştir.

Yine aynı Yönergenin “Tören Giderleri” başlıklı 9’uncu maddesinde;

“Aşağıda belirtilen törenlerin gerektirdiği giderlerin tümü veya bir kısmı, tören komitesinin kararı ile ödenebilir.

- Resmi ve dini bayramlar ile anma günleri,

- Beldenin kurtuluş günleri,

- Festival ve fuarlar,

- Beldenin sosyal, ekonomik ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak temel atma ve açılış günleri,

- Milli mücadeleye ait önemli günler.”

Hükmü yer alırken “Diğer Tören Giderleri” başlıklı 10’uncu maddesinde de;

“Yukarıda maddelerde belirtilen giderler dışında kalan ve yapılması belde için de gerekli olan veya mahalli örf, adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlik ve törenler için (nişan, nikah, ölüm gibi) harcama yapılabilir.”

Hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönerge hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; söz konusu harcamaların 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde tanımlanmış bir belediye gideri olmadığı görülmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde yer alan “Belediyenin görev, yetki ve sorumlulukları” ile 60’ıncı maddesinde yer alan “Belediyenin giderleri” ne ilişkin hükümler dikkate alındığında “bilgilendirme” adı altında yerel seçimler öncesi Belediye icraatlarına dair toplantılar düzenleyip bu toplantılara katılanlara yemek verilmesi ve bu organizasyonlar için ekipman kiralanması giderleri, mevzuatta yeri olmadığı gibi aynı zamanda Belediye imkânlarının bir adayın emrinde kullanılması sonucunu doğurduğundan 298 sayılı Kanun’un 63’üncü maddesine aykırıdır.

Belediye Başkanının sorumluluğuna ilişkin olarak;

Belediye Başkanı ... sorumluluğuna ilişkin olarak yapılan savunmalarda, belediye başkanlarının özel kanunlarla belirlenen istisnalar dışında mali sorumluluğunun bulunmadığı belirtilmektedir.

5018 sayılı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”

Hükümleri bulunmakta olup gerçekleştirme görevlileri, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan sorumludur.

Nitekim 14.06.2007 tarihli 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı’nda Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin olarak;

“5018 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine... ”

Kararı verilmiştir.

Söz konusu Kararda ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak, onay gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden kişilerin de ödeme emrini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir. İlgili Genel Kurul Kararından belediye başkanlarının gerçekleştirme belgelerini düzenlemesi veya onaylaması durumunda da diğer gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulabileceği ve üst yönetici olmanın buna engel bir durum teşkil etmediği anlaşılmaktadır. Bunun yanında somut olayda Belediye Başkanı ... ödeme belgesini onaylayan sıfatıyla imzalamış olmasıyla harcama sürecine katılmış olup söz konusu Genel Kurul Kararı gereğince diğer Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumludur.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, ... Belediyesi tarafından 2019 Yerel Seçimleri öncesinde “Belediye İcraatları ile İlgili Bilgilendirme Toplantısı” adı altında toplantı düzenlenip 1.200 kişilik yemek verilmesi ve teknik ekipman kiralanması; “İstişare Toplantısı” adı altında yapılan organizasyon için ise 500 kişilik yemek hizmeti alınması sonucu sebebiyet verilen toplam ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Müdür Vekili) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Büro Personeli) ... ile Diğer Gerçekleştirme Görevlisi (Belediye Başkanı) ... müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,

İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğu ile;

Azınlık Görüşü:

Üye ... karşı oy gerekçesi:

“Söz konusu yemek harcamaları mevzuata uygundur. Bu nedenle ilişiği kalmadığına karar verilmesi uygun olacaktır.”