SayıştaySayıştay Daire Kararı971
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No75
Madde No20
Yılı2023
Mükerrer Ödeme, Sözleşme Damga Vergisi, Piyasa Fiyat Araştırması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen “Antivirüs Programı Alımı İşi”nde;
A) Alımın bir önceki hizmet alımına ait geçerlilik süresi ile mükerrerlik oluşturması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Sorumluların savunmaları ve savunmaya ekli belgelerin incelenmesinden; veri kaybının önlenmesi ve güvenlik açığına neden olunmaması amacıyla ve hizmet sürekliliğinin sağlanması kapsamında satın alma işlemlerinin bir önceki uygulamanın bitiş tarihinden önce gerçekleştirildiği, Belediyenin hizmet binalarının farklı bölgelerde yer alması ve uygulamanın her bir kullanıcı bilgisayarında tek tek düzenlenmesi nedeniyle yeni programa geçiş işlemlerinin belirli bir süre gerektirdiği, ayrıca yeni uygulama için kurulum testleri yapılması, bir önceki yazılımın bilgisayarlardan kaldırılması gibi süreçler nedeniyle, alımın bir önceki yazılımın süresi bittikten sonra yapılması halinde eski program ajanlarının kurulu olduğu bilgisayarlarda yüklü olan verilerin ve bu bilgisayarlar üzerinden ulaşılabilen bilişim sistemlerinin savunmasız kalacağı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun veri güvenliğine ilişkin olarak sorumlulara yüklediği ödevler ve bu ödevlerin yerine getirilmemesi halinde karşılaşılacak müeyyideler çerçevesinde işlemlerin zorunlu olarak bir önceki programın bitiş süresinden önce başlatıldığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, önceki ürünün bitiş tarihi olan 07.10.2023 tarihinden sonra, 14.10.2023 tarihinde yeni ürün olan Bitdefender GravityZone Business Security Enterprise programının lisans bilgisinin girildiği ve bu tarihe kadar eski uygulamanın çalışır halde tutulduğu, yeni uygulamanın Lisans bitiş tarihinin ise 14.10.2026 tarihi olarak belirlendiği ve bu kapsamda mükerrer bir ödemede bulunulmadığı da görülmüştür.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmenin yapılmaması sonucunda sözleşme damga vergisi alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Yargılamaya konu hususta, Bilgi İşlem Müdürlüğünün doğrudan temin usulüyle 3 yıl için gerçekleştirmiş olduğu Antivirüs Programı alımının belli bir süreyi içermesi nedeniyle, alımın sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmeden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak, kamu zararı tutarı ...-TL ... tarihli ve ... no.lu banka dekontu ile ahizi ...AŞ’den tahsil edilerek ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) Yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde doğrudan temin, “Kanunda belirtilen hallerde, ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilerle teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği usul” olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin son fıkrasında ise, “Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Her ne kadar sorguda, 17.09.2020 tarihli Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağına göre, 3 yıl süreli ve 1.000 kullanıcılı Antivirüs Programı Alımına ilişkin bedelin ...-TL olduğu, söz konusu tutarın döviz cinsinden güncellemesi ile TÜFE oranı güncellemesine ilişkin ortalama fiyatın ...-TL olarak gerçekleştiği ifade edilerek 2023 yılındaki alımın bahse konu ortalama bedeli aşmaması gerektiği iddia edilmişse de;
Savunmalardan, 2020 yılındaki alım ile 2023 yılına ait alımın lisans türü ve içerik bakımından farklılık arz ettiği, 2020 yılında alınan ürünün Bitdefender GravityZone Business Security, 2023 yılında alınan ürünün ise Bitdefender GravityZone Business Security Enterprise modeli olduğu, yeni alımın birçok farklı ek modülleri olan en üst sürüm olduğu anlaşılmış olup, bu minvalde 2020 yılındaki alım bedelinin TÜFE ve döviz kuru üzerinden güncellenmesi suretiyle tespit edilen ortalama bedelin 2023 yılındaki alıma ilişkin fiyata esas oluşturduğunun kabulü mümkün değildir.
Kaldı ki, somut olayda mevzuatına uygun olarak 3 farklı firmadan fiyat teklifi alınmış ve alım ekonomik olarak en avantajlı teklifi veren firma üzerinden gerçekleştirilmiştir.
Bu itibarla, ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen “Antivirüs Programı Alımı İşi”nde;
A) Alımın bir önceki hizmet alımına ait geçerlilik süresi ile mükerrerlik oluşturması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Sorumluların savunmaları ve savunmaya ekli belgelerin incelenmesinden; veri kaybının önlenmesi ve güvenlik açığına neden olunmaması amacıyla ve hizmet sürekliliğinin sağlanması kapsamında satın alma işlemlerinin bir önceki uygulamanın bitiş tarihinden önce gerçekleştirildiği, Belediyenin hizmet binalarının farklı bölgelerde yer alması ve uygulamanın her bir kullanıcı bilgisayarında tek tek düzenlenmesi nedeniyle yeni programa geçiş işlemlerinin belirli bir süre gerektirdiği, ayrıca yeni uygulama için kurulum testleri yapılması, bir önceki yazılımın bilgisayarlardan kaldırılması gibi süreçler nedeniyle, alımın bir önceki yazılımın süresi bittikten sonra yapılması halinde eski program ajanlarının kurulu olduğu bilgisayarlarda yüklü olan verilerin ve bu bilgisayarlar üzerinden ulaşılabilen bilişim sistemlerinin savunmasız kalacağı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun veri güvenliğine ilişkin olarak sorumlulara yüklediği ödevler ve bu ödevlerin yerine getirilmemesi halinde karşılaşılacak müeyyideler çerçevesinde işlemlerin zorunlu olarak bir önceki programın bitiş süresinden önce başlatıldığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, önceki ürünün bitiş tarihi olan 07.10.2023 tarihinden sonra, 14.10.2023 tarihinde yeni ürün olan Bitdefender GravityZone Business Security Enterprise programının lisans bilgisinin girildiği ve bu tarihe kadar eski uygulamanın çalışır halde tutulduğu, yeni uygulamanın Lisans bitiş tarihinin ise 14.10.2026 tarihi olarak belirlendiği ve bu kapsamda mükerrer bir ödemede bulunulmadığı da görülmüştür.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmenin yapılmaması sonucunda sözleşme damga vergisi alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Yargılamaya konu hususta, Bilgi İşlem Müdürlüğünün doğrudan temin usulüyle 3 yıl için gerçekleştirmiş olduğu Antivirüs Programı alımının belli bir süreyi içermesi nedeniyle, alımın sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmeden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak, kamu zararı tutarı ...-TL ... tarihli ve ... no.lu banka dekontu ile ahizi ...AŞ’den tahsil edilerek ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) Yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde doğrudan temin, “Kanunda belirtilen hallerde, ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilerle teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği usul” olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin son fıkrasında ise, “Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Her ne kadar sorguda, 17.09.2020 tarihli Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağına göre, 3 yıl süreli ve 1.000 kullanıcılı Antivirüs Programı Alımına ilişkin bedelin ...-TL olduğu, söz konusu tutarın döviz cinsinden güncellemesi ile TÜFE oranı güncellemesine ilişkin ortalama fiyatın ...-TL olarak gerçekleştiği ifade edilerek 2023 yılındaki alımın bahse konu ortalama bedeli aşmaması gerektiği iddia edilmişse de;
Savunmalardan, 2020 yılındaki alım ile 2023 yılına ait alımın lisans türü ve içerik bakımından farklılık arz ettiği, 2020 yılında alınan ürünün Bitdefender GravityZone Business Security, 2023 yılında alınan ürünün ise Bitdefender GravityZone Business Security Enterprise modeli olduğu, yeni alımın birçok farklı ek modülleri olan en üst sürüm olduğu anlaşılmış olup, bu minvalde 2020 yılındaki alım bedelinin TÜFE ve döviz kuru üzerinden güncellenmesi suretiyle tespit edilen ortalama bedelin 2023 yılındaki alıma ilişkin fiyata esas oluşturduğunun kabulü mümkün değildir.
Kaldı ki, somut olayda mevzuatına uygun olarak 3 farklı firmadan fiyat teklifi alınmış ve alım ekonomik olarak en avantajlı teklifi veren firma üzerinden gerçekleştirilmiştir.
Bu itibarla, ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.