SayıştaySayıştay Daire Kararı591
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
İlam No150
Madde No25
Yılı2021
Fiyat dışı unsur
Belediye tarafından ….. ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve ….. İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “Muhtelif Yerlerde Bakım Onarım Yapılması İşi” ihalesinde fiyat dışı unsur düzenlenmesinin mevzuata aykırı olarak uygulanması suretiyle …. TL kamu zararına sebep olunduğu hususu ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; idarelerin bu Kanun’a göre yapacakları ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelerin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde;
“37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.” denilmektedir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 61 inci maddesinde; “(1) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir.”
“Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62 nci maddesinde ise;
“(1)İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.
(2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir.
(3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez.
(4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.”
hükümleri yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 53.3.1 inci maddesinde ise;
“Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.” denilmektedir.
Sorgu konusu edilen ihalenin İdari Şartnamesi’nin …. inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği, değerlendirmenin fiyatın esas olduğu 30 puanlık “Mali Teklif Puanlaması” ile fiyat dışı unsurun esas olduğu 70 puanlık “Kalite ve Teknik Değer Nitelik Puanlaması” olmak üzere iki kısımda yapılacağı, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin ise toplam puanı en yüksek olan istekliye ait teklif bedel olacağı, yaklaşık maliyeti oluşturan …. adet iş kaleminden ihale dokümanında belirtilen …. adet iş kalemi için “istekli tarafından teklif edilen o iş kalemi tutarının, isteklinin toplam teklif bedeline oranının; aynı iş kalemlerinin yaklaşık maliyetteki bedellerinin toplam yaklaşık maliyete oranının %90- %110 aralığında (%90 ve %110 dahil) kalması” durumunda isteklilere puan verileceğinin öngörüldüğü, bu puanlama kriteri ile ilgili iş kalemleri için teklif edilecek tutarın isteklinin toplam teklifi içerisindeki ağırlık oranının idarece hazırlanan yaklaşık maliyette aynı iş kaleminin toplam yaklaşık maliyetteki ağırlık oranı arasında uyumluluk arandığı görülmüştür.
Yargılamaya Esas Raporda her ne kadar, ihalede fiyat dışı unsur olarak puanlama yönteminin kullanılması nedeniyle, ihalenin en düşük fiyat teklifi veren firma üzerinde kalmaması nedeniyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de; idareler tarafından ihalelerde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyatın yanı sıra fiyat dışı unsurların kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer verilen Yönetmelik’in 62 nci maddesinde yer alan düzenlemede belirtilen fiyat dışı unsurlar örnek mahiyetinde olup, fiyat dışı unsurlar tahdidi olarak sayılmamış, işin özelliğine göre belirlenecek başka fiyat dışı unsurlara göre de değerlendirme yapılabileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla; fiyat dışı unsurları ihalenin özelliği çerçevesinde belirleme yetkisine sahip olan idarenin kanunda örnek olarak sayılan fiyat dışı unsurlar dışında kalan başkaca unsurları kullanmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır. Bu çerçevede yapılacak işin özelliğine göre; fiyat dışı unsurların belirlenmesi idarenin takdirine bırakılmış olup, ihaleye sunulan teklif fiyatları ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak ihaledeki ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin belirlenmesine yönelik İdari Şartnamedeki düzenlemelerin yapılması mümkün bulunmaktadır.
Bu itibarla; Belediye tarafından …. ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve …. İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “Muhtelif Yerlerde Bakım Onarım Yapılması İşi” ihalesinde fiyat dışı unsur düzenlenmesi hususunda mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına;
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
Belediye tarafından ….. ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve ….. İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “Muhtelif Yerlerde Bakım Onarım Yapılması İşi” ihalesinde fiyat dışı unsur düzenlenmesinin mevzuata aykırı olarak uygulanması suretiyle …. TL kamu zararına sebep olunduğu hususu ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; idarelerin bu Kanun’a göre yapacakları ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelerin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde;
“37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.” denilmektedir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 61 inci maddesinde; “(1) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir.”
“Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62 nci maddesinde ise;
“(1)İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.
(2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir.
(3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez.
(4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.”
hükümleri yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 53.3.1 inci maddesinde ise;
“Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.” denilmektedir.
Sorgu konusu edilen ihalenin İdari Şartnamesi’nin …. inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği, değerlendirmenin fiyatın esas olduğu 30 puanlık “Mali Teklif Puanlaması” ile fiyat dışı unsurun esas olduğu 70 puanlık “Kalite ve Teknik Değer Nitelik Puanlaması” olmak üzere iki kısımda yapılacağı, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin ise toplam puanı en yüksek olan istekliye ait teklif bedel olacağı, yaklaşık maliyeti oluşturan …. adet iş kaleminden ihale dokümanında belirtilen …. adet iş kalemi için “istekli tarafından teklif edilen o iş kalemi tutarının, isteklinin toplam teklif bedeline oranının; aynı iş kalemlerinin yaklaşık maliyetteki bedellerinin toplam yaklaşık maliyete oranının %90- %110 aralığında (%90 ve %110 dahil) kalması” durumunda isteklilere puan verileceğinin öngörüldüğü, bu puanlama kriteri ile ilgili iş kalemleri için teklif edilecek tutarın isteklinin toplam teklifi içerisindeki ağırlık oranının idarece hazırlanan yaklaşık maliyette aynı iş kaleminin toplam yaklaşık maliyetteki ağırlık oranı arasında uyumluluk arandığı görülmüştür.
Yargılamaya Esas Raporda her ne kadar, ihalede fiyat dışı unsur olarak puanlama yönteminin kullanılması nedeniyle, ihalenin en düşük fiyat teklifi veren firma üzerinde kalmaması nedeniyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de; idareler tarafından ihalelerde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyatın yanı sıra fiyat dışı unsurların kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer verilen Yönetmelik’in 62 nci maddesinde yer alan düzenlemede belirtilen fiyat dışı unsurlar örnek mahiyetinde olup, fiyat dışı unsurlar tahdidi olarak sayılmamış, işin özelliğine göre belirlenecek başka fiyat dışı unsurlara göre de değerlendirme yapılabileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla; fiyat dışı unsurları ihalenin özelliği çerçevesinde belirleme yetkisine sahip olan idarenin kanunda örnek olarak sayılan fiyat dışı unsurlar dışında kalan başkaca unsurları kullanmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır. Bu çerçevede yapılacak işin özelliğine göre; fiyat dışı unsurların belirlenmesi idarenin takdirine bırakılmış olup, ihaleye sunulan teklif fiyatları ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak ihaledeki ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin belirlenmesine yönelik İdari Şartnamedeki düzenlemelerin yapılması mümkün bulunmaktadır.
Bu itibarla; Belediye tarafından …. ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve …. İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ltd. Şti. ile sözleşme imzalanan “Muhtelif Yerlerde Bakım Onarım Yapılması İşi” ihalesinde fiyat dışı unsur düzenlenmesi hususunda mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına;
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.