SayıştaySayıştay Temyiz Kararı51338
Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire1
Dosya No47541
Yılı2018
Konu: Gezi bedeli
3-109 sayılı ilamın 48. Maddesi ile; ... Bölgesi’nde yer alan çeşitli illere (..., ..., ...) motivasyon amaçlı gezi düzenlendiği ve bu geziye ilişkin ulaşım (uçak biletleri ve şehirler arası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (Her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti) ve öğle yemeği giderlerinin belediye bütçesinden ödendiği,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ve belediyeleri ilgilendiren başka bir mevzuatta personelin moral ve motivasyonunu artırmak için gezi düzenlenerek giderlerin belediye bütçesinden karşılanabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığından ötürü söz konusu ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğine,
Kamu zararı tutarı olarak ise, ilişikli ödeme emri çerçevesinde yapılan ödemenin tamamı olduğu ve bu zararın tazmininden ödeme emrinde imzaları bulunan Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile ilişkin onay yazısını Genel Sekterlik makamına sunan İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili ... ile yazıyı onaylayan Genel Sekreter Vekili ...’ın sorumlu olduğuna hükmedilmiştir.
Temyiz Dilekçesi
Sorumluluğuna hükmedilen Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile diğer sorumlu (İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili) ... tarafınca sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde;
“1. ... Büyükşehir Belediyesinde genel sekreter yardımcısı, insan kaynakları ve eğitim dairesi başkanı ve bazı birim müdürleri için ... Bölgesi’nde yer alan çeşitli illere (..., ..., ...) eğitim, kültür ve motivasyon amaçlı gezi düzenlendiği, bu geziye ilişkin ulaşım (uçak biletler, ve şehirlerarası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti) ve öğle yemeği giderlerinin, belediye bütçesinden ödendiğinden bahisle hakkımızda kamu zararı kararı verilmiştir.
2. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanununun “stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme” başlıklı 9. Maddesinde “... Kamu İdareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar. Kamu idareleri, yürütecekleri faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programı hazırlar" denilmektedir.
3-Belediyemizin 2015-2019 yılı Stratejik Planına göre hazırlanan 2018 yılı Performans Programı Hedeflerinde İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığının Performans Hedefleri arasında “Personelin Moral ve Motivasyonunu Arttırmaya Yönelik Aktiviteler Yapmak” yer almaktadır. Bu performans hedefi doğrultusunda da Daire Başkanlığı bütçesine ödenek konulmuştur.
4-Kurumun sahip olduğu insan kaynağının kabiliyet ve kapasitesini, verimini arttırmak amacıyla personelin moral ve motivasyonunu arttırmaya yönelik düzenlenen programda ziyaret edilen illerde özellikle belediyecilik alanında yapılan hizmetler yerinde görülmüş, yetkili kişilerden bilgi alınmış ve istişarelerde bulunulmuştur. Aynı zamanda hem diğer belediye çalışanları hem de personel arasında bilgi alışverişi, kaynaşma ve motivasyon kaynağı olmuştur.
5-Gidilen illerden ... ile 5393 sayılı Kanunun 18. maddesinin p bendine göre ... tarih ve ... sayılı meclis kararı ile kardeş şehir ilişkisi kurulmuştur. Bu kapsamda da değerlendirildiğinde iki belediye arasında sosyal ve kültürel alanlarda işbirliği yapılması konusunda istişarede bulunulmuştur.
6-..., ... ve ... Büyükşehir Belediyelerinin yaptığı projeler ve hizmetler yerinde görülmüş ve incelemelerde bulunulmuştur. Ayrıca şube müdürleri, belediyelerin yöneticilerini ziyaret ederek yapılan projeler ve faaliyetlerle ilgili bilgi almışlar ve istişarelerde bulunmuşlardır.
7-6245 sayılı kanunun 4.maddesinin 1. Fıkrasında “bu kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara harcırah verilir” denilmektedir. Bu program kapsamında katılımcılara herhangi bir harcırah ödemesi yapılmamıştır.
8-Ayrıca 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun Belediye Giderleri başlıklı 24. maddesinin b. Bendinde "belediye personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş ücret olarak huzur hakkı yolluklar hizmete ilişkin eğitim giderlerinin belediye giderleri kapsamında sayıldığı görülmektedir.
9. 19-22.04.2018 tarihlerinde gerçekleştirilen program Belediyemizin 2015-2019 yılı Stratejik Planına göre hazırlanan 2018 yılı Performans Programında yer alan “Personelin Moral ve Motivasyonunu Arttırmaya Yönelik Aktiviteler Yapmak” hedefi doğrultusunda düzenlenmiştir. Belediyemizin 2018 yılı Performans Programı kapsamında gerçekleştirilen program yukarıda belirtilen mevzuatlara uygun olarak yapılmıştır. Personelin belediye hizmetlerini yerinde görüp inceleme, bilgi edinme ve itişare yapma imkanı sağlamıştır. Bu program bilgi deneyim paylaşımı, tanışma ve kaynaşma ortamı için zemin teşkil etmiştir. Dolayısıyla belediyemizin Performans Programında yer alan hedefi gerçekleştirilmiş, daha iyi, kaliteli ve verimli hizmet verebilmek için personelimize katkı sağlamıştır. Bu hususlar ve mevzuat hükümleri dikkate alındığında kurumumuz adına yapılan işlemin hukuka aykırı olmadığı açık olarak görülecektir. Sayıştay 1. Daire tüm bu hususları dikkate almadan eksik inceleme ile karar vermiştir. Verilen karara öncelikle bu yönden itiraz ediyoruz.
10. Somut durumda kamu zararının unsurları ortaya konulmamıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır.
Kamu zararı Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Bu çerçevede kamu zararının varlığından veya mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda;
■ Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması;
■ Mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması,
■ Kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartları birlikte aranacaktır.
Bu nedenle somut olayda; kamu zararının unsurları ortaya konulmamış olduğu gibi, Harcama Yetkilisi olan ...’in ödemeden dolayı sorumluluk ve kusuru da ortaya konulmamıştır. Kamu zararının varlığından veya mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda ortaya konulması gereken şartlar ilamda yer almamaktadır. Bu yönden de eksik inceleme yapılmış olup ilamda gerekli unsurlar ortaya konulmadan hukuka aykırı bir karar verilmiştir. Bu nedenden dolayı kararın kaldırılmasını talep ediyoruz.
11. Bunun yanında Sayıştay 1. Daire tarafından 48 nolu sorguya ilişkin olarak OY ÇOKLUĞU ile karar alınmıştır. Alınan kararın azınlık görüşünde de belirtildiği gibi,
a) 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Harcırah Verilecek Kimseler” başlıklı 4. Maddesinin birinci fıkrasında “ Bu kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara harcırah veriler “ hükmü ,
“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye ) başlıklı 14. Maddesinde,
"Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur ”
b) Yine 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu 24. Madde (b) bendi dikkate alındığında geçici bir görevle memuriyet mahalli dışına gönderilen belediye personeline harcırah verilmesi gerekmektedir.
c) Yapılan incelemede ise ... Bölgesinin çeşitli illerine düzenlenen gezilere ilişkin konaklama ve yemek bedellerinin belediye bütçesinden ödendiği ancak program kapsamında katılımcılara herhangi bir harcırah ödemesi yapılmadığı görülmüştür.
d) Söz konusu gezinin belediyenin sahip olduğu insan kaynağının kabiliyet ve kapasitesini, verimini artırmak amacıyla personelin moral ve motivasyonununu artırmaya yönelik düzenlenen program kapsamında personele belediye hizmetlerini yerinde görüş inceleme, bilgi edinme ve istişare yapma imkanı sağlandığı, söz konusu programın bilgi ve deneyim paylaşımı, tanışma ve kaynaşma ortamı için zemin oluşturduğu tartışmasızdır.
e) Yargısal bir hüküm verebilmek için ortada “ Harcırah Kanununda Öngörülenden daha fazla bir ödeme varsa bu miktarın belirlenmiş olması, alınan hizmetin 4734 sayılı Kanuna aykırı veya rayiç bedelinden yüksek alındığının ortaya konulması gerektiği açık iken kanunen karşılanması gereken kısımlarla ilgili gerekli ayrıştırma yapılmadan konaklama ve yemek bedeli karşılandığı gerekçesiyle yapılan ödemenin tamamına kamu zararı denilmesi uygun olmaz. Konunun bu çerçevede tekrar incelenmesi için Denetçiye iadesi, bu haliyle tazmin hükmü verilmemesi uygun olur” gerekçeleri ile çoğunluk görüşüne katılmamışlardır.
12. Sayıştay 1. Daire tarafından verilen kararda azınlık görüşü de eksik inceleme ile karar verildiğini ayrıntıları ve mevzuat hükümleri ile ortaya koymuşlardır. Daire kararma muhalefet şerhi koyan azınlık görüşü uyarınca da Sayıştay 1. Daire 48. Nolu sorgu kararının eksik inceleme ile verildiği açık olarak ortaya çıkmaktadır. Bu yönlerden de Sayıştay 1. Daire kararma itiraz ediyoruz.
Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulunun 03.02.2009 tarihli, Dosya No: 30034 ve 30609 tutanak sayılı kararında da;
“…….. Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin Genel Kural Başlıklı 3. maddesinde, temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu belirtilmiştir. Temsil giderlerinde göreviyle ilgili olmak, ağırlama giderlerinde de beldenin misafiri olmak şartı dışında herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir. Ayrıca, aynı yönetmeliğin 10. maddesinde yukarıdaki maddelerde belirtilenler dışında kalan ve yapılması belde için gerekli olan veya mahalli örf adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlikler ve törenler için de harcama yapılabileceği öngörülmüştür.
Belediye personeli arasında kaynaşmayı sağlamak ve iş verimliliğini artırmak amacıyla düzenlenen gezi sırasında personele yemek verilmesi, yukarıda zikredilen Yönergenin 10. Maddesindeki mahalli örf adet ve sosyal yaşantı için gerekli sayılan etkinlikler kapsamında olduğundan, bu sebeple yapılan harcamada mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabulüyle 2114 nolu ilamın 1. Maddesiyle tazminine karar verilen ... liraya ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,...
denilmektedir.
Başsavcılık Mütalaası
Sorumluluğuna hükmedilen Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile diğer sorumlu (İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili) ... tarafınca sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçesine istinaden verilen mütalaada;
“Temyiz talebi yerinde değildir.
Çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen karar da savunmada ileri sürülen hususlar karşılanmıştır.
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... Büyükşehir Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 16.07.2020 tarih ve 109 numaralı ilamın;
48. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.
SONUÇ VE TALEP :Gerek yukarıda yaptığımız açıklamalarımız ve itirazlarımız ve özellikle Sayıştay 1. Daire azınlık görüşü ve gerekse Sayıştay Temyiz Kurulunun re’sen dikkate alacağı hususlar doğrultusunda Sayıştay 1. Dairenin 48 sıra numaralı tazmin kararının KALDIRILMASINA karar verilmesini arz ve talep ederim.”
Denilmektedir.
Dilekçi Gerçekleştirme Görevlisi ...’in Karşılaması
Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... tarafınca Savcılık Mütalaasına istinaden;
“ilamın 48. Maddesine ilişkin olarak Savcılık görüşünde, sunmuş olduğumuz temyiz dilekçesi ile alakalı en ufak bir görüş belirtilmemiştir. Yalnızca temyiz dilekçesinde belirttiğimiz hususlar sıralanmış ve bu hususların içeriğine dair HİÇBİR İNCELEME yapılmamış, GÖRÜŞ belirtilmemiştir. Bu sebeple temyiz dilekçesinde belirtmiş olduğum; ilgili faaliyetin Belediyenin stratejik plan ve performans programı dahilinde yapıldığı, personelin bilgi, beceri, moral ve motivasyonlarını arttırma, yerel yönetimlerin yaptığı proje ve hizmetleri yerinde görüp inceleme, gerekli istişarelerde bulunma, kardeş şehir ilişkisini geliştirme, vb. amaçlar dahilinde yapıldığının, herhangi bir harcırah ödemesinin yapılmadığının dikkate alınmasını ve Sayın Temyiz Kurulunuzun resen dikkate alacağı hususların da göz önünde bulundurularak inceleme yapılması gerekmektedir.
SONUÇ VE TALEP:Gerek yukarıda yaptığımız açıklamalarımız ve itirazlarımız, gerek temyiz dilekçemizde belirtilen tüm hususlar ve özellikle Sayıştay 1. Daire azınlık görüşü ve gerekse Sayıştay Temyiz Kurulunun re’sen dikkate alacağı hususlar doğrultusunda Sayıştay 1. Dairenin 48 sıra numaralı tazmin kararının KALDIRILMASINA karar verilmesini arz ve talep ederim.”
Denilmektedir.
Başsavcılık 2. Mütalaası
Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... tarafınca Başsavcılığın 1. Mütalaasına istinaden sunduğu dilekçesine ilişkin olarak;
“Adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 11/10/2021 tarih ve 21056523 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalâamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”
Denilmektedir.
Duruşma talep eden sorumlular ... ve ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesi ve dosyada yer alan belgelerin incelenmesi neticesinde,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
Temyize konu Daire kararında ... Bölgesi’nde yer alan çeşitli illere (..., ..., ...) motivasyon amaçlı gezi düzenlendiği ve bu geziye ilişkin ulaşım (uçak biletleri ve şehirler arası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (Her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti) ve öğle yemeği giderlerinin belediye bütçesinden ödendiği,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ve belediyeleri ilgilendiren başka bir mevzuatta personelin moral ve motivasyonunu artırmak için gezi düzenlenerek giderlerin belediye bütçesinden karşılanabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığından ötürü söz konusu ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğine,
Kamu zararı tutarı olarak ise, ilişikli ödeme emri çerçevesinde yapılan ödemenin tamamı olduğu ve bu zararın tazmininden ödeme emrinde imzaları bulunan Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile ilişkin onay yazısını Genel Sekterlik makamına sunan İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili ... ile yazıyı onaylayan Genel Sekreter Vekili ...’ın sorumlu olduğuna hükmedilmiştir.
Dilekçilerin İddia ve İtirazları
..., ... ve ... Büyükşehir Belediyelerinin yaptığı projeler ve hizmetlerin yerinde görüldüğünü ve incelemelerde bulunulduğunu,
Belediyelerin yöneticilerini ziyaret ederek yapılan projeler ve faaliyetlerle ilgili bilgi alındığını ve istişarelerde bulunulduğunu,
Konu ile ilgili emsal kararlar bulunduğunu,
Somut durumda kamu zararının unsurlarının ortaya konulmadığı gibi Gerçekleştirme Görevlisi ...' in ödemeden dolayı sorumluluk ve kusurunun ortaya konulmadığını ifade edilerek Daire kararının hukuka aykırı olduğu belirtilmektedir.
Maddi Olayın Tüm Unsurlarıyla İncelenmesi
Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi;
Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde;
İnsan Kaynakları Eğitim Şube Müdürlüğünce Belediye Yöneticilerine Motivasyon Amaçlı ... Turu konulu teknik şartname düzenlenerek bu şartnamede; geziye ilişkin ulaşım (uçak biletleri ve şehirler arası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (Her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti), müze giriş bedelleri ve öğle yemeği giderleri hizmet konusu olarak belirlenmiş olduğu,
Görevlilerce piyasa fiyat araştırması yapılarak, doğrudan temin onay belgesi düzenlendiği,
İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığınca Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığına ilgili firmaya ödeme yapılmasına ilişkin yazı yazılarak, hakediş raporu düzenlenip ... TL ödemenin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan bir kamu tüzel kişiliğidir. Bu nedenle 5393 sayılı Kanunun 14. Maddesi çerçevesinde Belediyelerin kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, sosyal hizmet ve yardım, ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapmak veya yaptırmak görevleri bulunmaktadır. Ancak bu görevlerin hepsi yine mahallî müşterek nitelikte olmak şartına bağlıdır. Bu husus aynı Kanunun 15’inci maddesinde belediyenin yetkileri sayılırken ‘belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak’ şeklinde tekrar belirtilmiştir. Belediyeler bir hizmet ifa ederken, bu ölçütü gözetmek zorundadır.
İlgili yasal düzenlemeler çerçevesinde somut olaya konu “Belediye Yöneticilerine Motivasyon Amaçlı ... Turu” işi değerlendirildiğinde;
Dilekçilerce dilekçelerinde belirtildiği üzere işin, 2015-2019 yılı Stratejik Planına göre hazırlanan 2018 yılı Performans Programı Hedeflerinde İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığının Performans Hedefleri arasında “Personelin Moral ve Motivasyonunu Arttırmaya Yönelik Aktiviteler Yapmak” gayesine hizmet ettiği,
İş kapsamında seyahat edilen illerde belediyecilik alanında yapılan hizmetlerin yerinde görüldüğü, yetkili kişilerden bilgi alınıp gerekli istişarelerde bulunulduğu,
Ayrıca ... ile 5393 sayılı Kanunun 18. maddesinin p bendine göre ... tarih ve ... sayılı meclis kararı ile kardeş şehir ilişkisi kurulduğu da dikkate alındığında söz konusu işin belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla dolaylı olarak mahalli müşterek ihtiyacı karşılar mahiyette olduğu anlaşılmaktadır.
Hukuki uyuşmazlık konusu iş usul açısından incelendiğinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi gereğince Doğrudan Temin Usulü ile alım yapıldığı, tutar olarak yasal sınıra riayet edildiği ve 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin son fıkrası gereği piyasa fiyat araştırmasının yapıldığı görülmektedir.
HÜKÜM
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde;
Dilekçilerce Daire kararının esasına ilişkin yapılan itirazların KABULÜ ile 1. Dairece 109 sayılı ilamın 48’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(Üye ..., ..., ..., ..., ... ve ...’ın Daire kararının tasdikine karar verilmesi gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,
Karar verildiği 23.03.2022 tarih ve 51338 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı Oy Gerekçesi
Üye ..., ..., ..., ... ve ...’ın karşı oy gerekçesi;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde kamu gideri; “Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler’” şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde ise;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde;…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146’ncı maddesinin ikinci fıkrasında memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevlerin karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı açıkça belirtilmiştir.
Bu hükümlere göre, bütçeden bir giderin yapılabilmesi için kanuni dayanağının olması gerekmektedir. Belediyelerin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenleyen 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ve belediyeleri ilgilendiren başka bir mevzuatta personelin moral ve motivasyonunu artırmak için gezi düzenlenerek giderlerin belediye bütçesinden karşılanabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, yapılan söz konusu ödeme kamu zararı olup, Daire kararının tasdikine karar verilmesi gerekir.
Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;
Daire kararının tasdiki gerektiği yönündeki ayrışık görüşe iştirak ediyorum.
Yargılama usulü açısından ise;
Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular olağan kanun yolu olarak temyiz ve karar düzeltme, olağanüstü kanun yolu olarak ise yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanunun, Temyiz başlıklı 55. Maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.
Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dahil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.
İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.
Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında kaldırma seçeneği ortadan kalkmaktadır. Bu durumda, diğer temyiz mercilerinde olduğu gibi ilk derece mahkemesince verilmiş olan kararın olduğu gibi veya düzelterek tasdiki veya bozulması seçenekleri arasında sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.
Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (11’e karşı 6 oya) ulaştığı gerekçe gösterilerek usul hukukuna aykırı olarak müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.
3-109 sayılı ilamın 48. Maddesi ile; ... Bölgesi’nde yer alan çeşitli illere (..., ..., ...) motivasyon amaçlı gezi düzenlendiği ve bu geziye ilişkin ulaşım (uçak biletleri ve şehirler arası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (Her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti) ve öğle yemeği giderlerinin belediye bütçesinden ödendiği,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ve belediyeleri ilgilendiren başka bir mevzuatta personelin moral ve motivasyonunu artırmak için gezi düzenlenerek giderlerin belediye bütçesinden karşılanabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığından ötürü söz konusu ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğine,
Kamu zararı tutarı olarak ise, ilişikli ödeme emri çerçevesinde yapılan ödemenin tamamı olduğu ve bu zararın tazmininden ödeme emrinde imzaları bulunan Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile ilişkin onay yazısını Genel Sekterlik makamına sunan İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili ... ile yazıyı onaylayan Genel Sekreter Vekili ...’ın sorumlu olduğuna hükmedilmiştir.
Temyiz Dilekçesi
Sorumluluğuna hükmedilen Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile diğer sorumlu (İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili) ... tarafınca sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde;
“1. ... Büyükşehir Belediyesinde genel sekreter yardımcısı, insan kaynakları ve eğitim dairesi başkanı ve bazı birim müdürleri için ... Bölgesi’nde yer alan çeşitli illere (..., ..., ...) eğitim, kültür ve motivasyon amaçlı gezi düzenlendiği, bu geziye ilişkin ulaşım (uçak biletler, ve şehirlerarası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti) ve öğle yemeği giderlerinin, belediye bütçesinden ödendiğinden bahisle hakkımızda kamu zararı kararı verilmiştir.
2. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanununun “stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme” başlıklı 9. Maddesinde “... Kamu İdareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar. Kamu idareleri, yürütecekleri faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programı hazırlar" denilmektedir.
3-Belediyemizin 2015-2019 yılı Stratejik Planına göre hazırlanan 2018 yılı Performans Programı Hedeflerinde İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığının Performans Hedefleri arasında “Personelin Moral ve Motivasyonunu Arttırmaya Yönelik Aktiviteler Yapmak” yer almaktadır. Bu performans hedefi doğrultusunda da Daire Başkanlığı bütçesine ödenek konulmuştur.
4-Kurumun sahip olduğu insan kaynağının kabiliyet ve kapasitesini, verimini arttırmak amacıyla personelin moral ve motivasyonunu arttırmaya yönelik düzenlenen programda ziyaret edilen illerde özellikle belediyecilik alanında yapılan hizmetler yerinde görülmüş, yetkili kişilerden bilgi alınmış ve istişarelerde bulunulmuştur. Aynı zamanda hem diğer belediye çalışanları hem de personel arasında bilgi alışverişi, kaynaşma ve motivasyon kaynağı olmuştur.
5-Gidilen illerden ... ile 5393 sayılı Kanunun 18. maddesinin p bendine göre ... tarih ve ... sayılı meclis kararı ile kardeş şehir ilişkisi kurulmuştur. Bu kapsamda da değerlendirildiğinde iki belediye arasında sosyal ve kültürel alanlarda işbirliği yapılması konusunda istişarede bulunulmuştur.
6-..., ... ve ... Büyükşehir Belediyelerinin yaptığı projeler ve hizmetler yerinde görülmüş ve incelemelerde bulunulmuştur. Ayrıca şube müdürleri, belediyelerin yöneticilerini ziyaret ederek yapılan projeler ve faaliyetlerle ilgili bilgi almışlar ve istişarelerde bulunmuşlardır.
7-6245 sayılı kanunun 4.maddesinin 1. Fıkrasında “bu kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara harcırah verilir” denilmektedir. Bu program kapsamında katılımcılara herhangi bir harcırah ödemesi yapılmamıştır.
8-Ayrıca 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun Belediye Giderleri başlıklı 24. maddesinin b. Bendinde "belediye personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş ücret olarak huzur hakkı yolluklar hizmete ilişkin eğitim giderlerinin belediye giderleri kapsamında sayıldığı görülmektedir.
9. 19-22.04.2018 tarihlerinde gerçekleştirilen program Belediyemizin 2015-2019 yılı Stratejik Planına göre hazırlanan 2018 yılı Performans Programında yer alan “Personelin Moral ve Motivasyonunu Arttırmaya Yönelik Aktiviteler Yapmak” hedefi doğrultusunda düzenlenmiştir. Belediyemizin 2018 yılı Performans Programı kapsamında gerçekleştirilen program yukarıda belirtilen mevzuatlara uygun olarak yapılmıştır. Personelin belediye hizmetlerini yerinde görüp inceleme, bilgi edinme ve itişare yapma imkanı sağlamıştır. Bu program bilgi deneyim paylaşımı, tanışma ve kaynaşma ortamı için zemin teşkil etmiştir. Dolayısıyla belediyemizin Performans Programında yer alan hedefi gerçekleştirilmiş, daha iyi, kaliteli ve verimli hizmet verebilmek için personelimize katkı sağlamıştır. Bu hususlar ve mevzuat hükümleri dikkate alındığında kurumumuz adına yapılan işlemin hukuka aykırı olmadığı açık olarak görülecektir. Sayıştay 1. Daire tüm bu hususları dikkate almadan eksik inceleme ile karar vermiştir. Verilen karara öncelikle bu yönden itiraz ediyoruz.
10. Somut durumda kamu zararının unsurları ortaya konulmamıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır.
Kamu zararı Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Bu çerçevede kamu zararının varlığından veya mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda;
■ Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması;
■ Mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması,
■ Kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartları birlikte aranacaktır.
Bu nedenle somut olayda; kamu zararının unsurları ortaya konulmamış olduğu gibi, Harcama Yetkilisi olan ...’in ödemeden dolayı sorumluluk ve kusuru da ortaya konulmamıştır. Kamu zararının varlığından veya mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda ortaya konulması gereken şartlar ilamda yer almamaktadır. Bu yönden de eksik inceleme yapılmış olup ilamda gerekli unsurlar ortaya konulmadan hukuka aykırı bir karar verilmiştir. Bu nedenden dolayı kararın kaldırılmasını talep ediyoruz.
11. Bunun yanında Sayıştay 1. Daire tarafından 48 nolu sorguya ilişkin olarak OY ÇOKLUĞU ile karar alınmıştır. Alınan kararın azınlık görüşünde de belirtildiği gibi,
a) 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Harcırah Verilecek Kimseler” başlıklı 4. Maddesinin birinci fıkrasında “ Bu kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara harcırah veriler “ hükmü ,
“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye ) başlıklı 14. Maddesinde,
"Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur ”
b) Yine 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu 24. Madde (b) bendi dikkate alındığında geçici bir görevle memuriyet mahalli dışına gönderilen belediye personeline harcırah verilmesi gerekmektedir.
c) Yapılan incelemede ise ... Bölgesinin çeşitli illerine düzenlenen gezilere ilişkin konaklama ve yemek bedellerinin belediye bütçesinden ödendiği ancak program kapsamında katılımcılara herhangi bir harcırah ödemesi yapılmadığı görülmüştür.
d) Söz konusu gezinin belediyenin sahip olduğu insan kaynağının kabiliyet ve kapasitesini, verimini artırmak amacıyla personelin moral ve motivasyonununu artırmaya yönelik düzenlenen program kapsamında personele belediye hizmetlerini yerinde görüş inceleme, bilgi edinme ve istişare yapma imkanı sağlandığı, söz konusu programın bilgi ve deneyim paylaşımı, tanışma ve kaynaşma ortamı için zemin oluşturduğu tartışmasızdır.
e) Yargısal bir hüküm verebilmek için ortada “ Harcırah Kanununda Öngörülenden daha fazla bir ödeme varsa bu miktarın belirlenmiş olması, alınan hizmetin 4734 sayılı Kanuna aykırı veya rayiç bedelinden yüksek alındığının ortaya konulması gerektiği açık iken kanunen karşılanması gereken kısımlarla ilgili gerekli ayrıştırma yapılmadan konaklama ve yemek bedeli karşılandığı gerekçesiyle yapılan ödemenin tamamına kamu zararı denilmesi uygun olmaz. Konunun bu çerçevede tekrar incelenmesi için Denetçiye iadesi, bu haliyle tazmin hükmü verilmemesi uygun olur” gerekçeleri ile çoğunluk görüşüne katılmamışlardır.
12. Sayıştay 1. Daire tarafından verilen kararda azınlık görüşü de eksik inceleme ile karar verildiğini ayrıntıları ve mevzuat hükümleri ile ortaya koymuşlardır. Daire kararma muhalefet şerhi koyan azınlık görüşü uyarınca da Sayıştay 1. Daire 48. Nolu sorgu kararının eksik inceleme ile verildiği açık olarak ortaya çıkmaktadır. Bu yönlerden de Sayıştay 1. Daire kararma itiraz ediyoruz.
Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulunun 03.02.2009 tarihli, Dosya No: 30034 ve 30609 tutanak sayılı kararında da;
“…….. Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin Genel Kural Başlıklı 3. maddesinde, temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu belirtilmiştir. Temsil giderlerinde göreviyle ilgili olmak, ağırlama giderlerinde de beldenin misafiri olmak şartı dışında herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir. Ayrıca, aynı yönetmeliğin 10. maddesinde yukarıdaki maddelerde belirtilenler dışında kalan ve yapılması belde için gerekli olan veya mahalli örf adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlikler ve törenler için de harcama yapılabileceği öngörülmüştür.
Belediye personeli arasında kaynaşmayı sağlamak ve iş verimliliğini artırmak amacıyla düzenlenen gezi sırasında personele yemek verilmesi, yukarıda zikredilen Yönergenin 10. Maddesindeki mahalli örf adet ve sosyal yaşantı için gerekli sayılan etkinlikler kapsamında olduğundan, bu sebeple yapılan harcamada mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabulüyle 2114 nolu ilamın 1. Maddesiyle tazminine karar verilen ... liraya ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,...
denilmektedir.
Başsavcılık Mütalaası
Sorumluluğuna hükmedilen Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile diğer sorumlu (İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili) ... tarafınca sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçesine istinaden verilen mütalaada;
“Temyiz talebi yerinde değildir.
Çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen karar da savunmada ileri sürülen hususlar karşılanmıştır.
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... Büyükşehir Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 16.07.2020 tarih ve 109 numaralı ilamın;
48. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.
SONUÇ VE TALEP :Gerek yukarıda yaptığımız açıklamalarımız ve itirazlarımız ve özellikle Sayıştay 1. Daire azınlık görüşü ve gerekse Sayıştay Temyiz Kurulunun re’sen dikkate alacağı hususlar doğrultusunda Sayıştay 1. Dairenin 48 sıra numaralı tazmin kararının KALDIRILMASINA karar verilmesini arz ve talep ederim.”
Denilmektedir.
Dilekçi Gerçekleştirme Görevlisi ...’in Karşılaması
Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... tarafınca Savcılık Mütalaasına istinaden;
“ilamın 48. Maddesine ilişkin olarak Savcılık görüşünde, sunmuş olduğumuz temyiz dilekçesi ile alakalı en ufak bir görüş belirtilmemiştir. Yalnızca temyiz dilekçesinde belirttiğimiz hususlar sıralanmış ve bu hususların içeriğine dair HİÇBİR İNCELEME yapılmamış, GÖRÜŞ belirtilmemiştir. Bu sebeple temyiz dilekçesinde belirtmiş olduğum; ilgili faaliyetin Belediyenin stratejik plan ve performans programı dahilinde yapıldığı, personelin bilgi, beceri, moral ve motivasyonlarını arttırma, yerel yönetimlerin yaptığı proje ve hizmetleri yerinde görüp inceleme, gerekli istişarelerde bulunma, kardeş şehir ilişkisini geliştirme, vb. amaçlar dahilinde yapıldığının, herhangi bir harcırah ödemesinin yapılmadığının dikkate alınmasını ve Sayın Temyiz Kurulunuzun resen dikkate alacağı hususların da göz önünde bulundurularak inceleme yapılması gerekmektedir.
SONUÇ VE TALEP:Gerek yukarıda yaptığımız açıklamalarımız ve itirazlarımız, gerek temyiz dilekçemizde belirtilen tüm hususlar ve özellikle Sayıştay 1. Daire azınlık görüşü ve gerekse Sayıştay Temyiz Kurulunun re’sen dikkate alacağı hususlar doğrultusunda Sayıştay 1. Dairenin 48 sıra numaralı tazmin kararının KALDIRILMASINA karar verilmesini arz ve talep ederim.”
Denilmektedir.
Başsavcılık 2. Mütalaası
Sorumluluğuna hükmedilen Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... tarafınca Başsavcılığın 1. Mütalaasına istinaden sunduğu dilekçesine ilişkin olarak;
“Adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 11/10/2021 tarih ve 21056523 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalâamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”
Denilmektedir.
Duruşma talep eden sorumlular ... ve ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesi ve dosyada yer alan belgelerin incelenmesi neticesinde,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
Temyize konu Daire kararında ... Bölgesi’nde yer alan çeşitli illere (..., ..., ...) motivasyon amaçlı gezi düzenlendiği ve bu geziye ilişkin ulaşım (uçak biletleri ve şehirler arası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (Her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti) ve öğle yemeği giderlerinin belediye bütçesinden ödendiği,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ve belediyeleri ilgilendiren başka bir mevzuatta personelin moral ve motivasyonunu artırmak için gezi düzenlenerek giderlerin belediye bütçesinden karşılanabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığından ötürü söz konusu ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğine,
Kamu zararı tutarı olarak ise, ilişikli ödeme emri çerçevesinde yapılan ödemenin tamamı olduğu ve bu zararın tazmininden ödeme emrinde imzaları bulunan Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı), Gerçekleştirme Görevlisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ... ile ilişkin onay yazısını Genel Sekterlik makamına sunan İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkan Vekili ... ile yazıyı onaylayan Genel Sekreter Vekili ...’ın sorumlu olduğuna hükmedilmiştir.
Dilekçilerin İddia ve İtirazları
..., ... ve ... Büyükşehir Belediyelerinin yaptığı projeler ve hizmetlerin yerinde görüldüğünü ve incelemelerde bulunulduğunu,
Belediyelerin yöneticilerini ziyaret ederek yapılan projeler ve faaliyetlerle ilgili bilgi alındığını ve istişarelerde bulunulduğunu,
Konu ile ilgili emsal kararlar bulunduğunu,
Somut durumda kamu zararının unsurlarının ortaya konulmadığı gibi Gerçekleştirme Görevlisi ...' in ödemeden dolayı sorumluluk ve kusurunun ortaya konulmadığını ifade edilerek Daire kararının hukuka aykırı olduğu belirtilmektedir.
Maddi Olayın Tüm Unsurlarıyla İncelenmesi
Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi;
Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde;
İnsan Kaynakları Eğitim Şube Müdürlüğünce Belediye Yöneticilerine Motivasyon Amaçlı ... Turu konulu teknik şartname düzenlenerek bu şartnamede; geziye ilişkin ulaşım (uçak biletleri ve şehirler arası turlar için 2 adet otobüs), 2 kişilik tur rehber ekibi, konaklama (Her şehirde konaklama için toplam 3 gecelik otel ücreti), müze giriş bedelleri ve öğle yemeği giderleri hizmet konusu olarak belirlenmiş olduğu,
Görevlilerce piyasa fiyat araştırması yapılarak, doğrudan temin onay belgesi düzenlendiği,
İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığınca Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığına ilgili firmaya ödeme yapılmasına ilişkin yazı yazılarak, hakediş raporu düzenlenip ... TL ödemenin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan bir kamu tüzel kişiliğidir. Bu nedenle 5393 sayılı Kanunun 14. Maddesi çerçevesinde Belediyelerin kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, sosyal hizmet ve yardım, ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapmak veya yaptırmak görevleri bulunmaktadır. Ancak bu görevlerin hepsi yine mahallî müşterek nitelikte olmak şartına bağlıdır. Bu husus aynı Kanunun 15’inci maddesinde belediyenin yetkileri sayılırken ‘belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak’ şeklinde tekrar belirtilmiştir. Belediyeler bir hizmet ifa ederken, bu ölçütü gözetmek zorundadır.
İlgili yasal düzenlemeler çerçevesinde somut olaya konu “Belediye Yöneticilerine Motivasyon Amaçlı ... Turu” işi değerlendirildiğinde;
Dilekçilerce dilekçelerinde belirtildiği üzere işin, 2015-2019 yılı Stratejik Planına göre hazırlanan 2018 yılı Performans Programı Hedeflerinde İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığının Performans Hedefleri arasında “Personelin Moral ve Motivasyonunu Arttırmaya Yönelik Aktiviteler Yapmak” gayesine hizmet ettiği,
İş kapsamında seyahat edilen illerde belediyecilik alanında yapılan hizmetlerin yerinde görüldüğü, yetkili kişilerden bilgi alınıp gerekli istişarelerde bulunulduğu,
Ayrıca ... ile 5393 sayılı Kanunun 18. maddesinin p bendine göre ... tarih ve ... sayılı meclis kararı ile kardeş şehir ilişkisi kurulduğu da dikkate alındığında söz konusu işin belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla dolaylı olarak mahalli müşterek ihtiyacı karşılar mahiyette olduğu anlaşılmaktadır.
Hukuki uyuşmazlık konusu iş usul açısından incelendiğinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi gereğince Doğrudan Temin Usulü ile alım yapıldığı, tutar olarak yasal sınıra riayet edildiği ve 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin son fıkrası gereği piyasa fiyat araştırmasının yapıldığı görülmektedir.
HÜKÜM
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde;
Dilekçilerce Daire kararının esasına ilişkin yapılan itirazların KABULÜ ile 1. Dairece 109 sayılı ilamın 48’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(Üye ..., ..., ..., ..., ... ve ...’ın Daire kararının tasdikine karar verilmesi gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,
Karar verildiği 23.03.2022 tarih ve 51338 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı Oy Gerekçesi
Üye ..., ..., ..., ... ve ...’ın karşı oy gerekçesi;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde kamu gideri; “Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler’” şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde ise;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde;…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146’ncı maddesinin ikinci fıkrasında memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevlerin karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı açıkça belirtilmiştir.
Bu hükümlere göre, bütçeden bir giderin yapılabilmesi için kanuni dayanağının olması gerekmektedir. Belediyelerin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenleyen 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ve belediyeleri ilgilendiren başka bir mevzuatta personelin moral ve motivasyonunu artırmak için gezi düzenlenerek giderlerin belediye bütçesinden karşılanabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, yapılan söz konusu ödeme kamu zararı olup, Daire kararının tasdikine karar verilmesi gerekir.
Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;
Daire kararının tasdiki gerektiği yönündeki ayrışık görüşe iştirak ediyorum.
Yargılama usulü açısından ise;
Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular olağan kanun yolu olarak temyiz ve karar düzeltme, olağanüstü kanun yolu olarak ise yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanunun, Temyiz başlıklı 55. Maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.
Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dahil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.
İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.
Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında kaldırma seçeneği ortadan kalkmaktadır. Bu durumda, diğer temyiz mercilerinde olduğu gibi ilk derece mahkemesince verilmiş olan kararın olduğu gibi veya düzelterek tasdiki veya bozulması seçenekleri arasında sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.
Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (11’e karşı 6 oya) ulaştığı gerekçe gösterilerek usul hukukuna aykırı olarak müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.