SayıştaySayıştay Daire Kararı342
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareDiğer
Daire4
İlam No70
Madde No2
Yılı2023
HAKEDİŞ
“... İnşaatı İşi”nde projesine göre hatalı ve kusurlu imalatlar ile projesinde olmayan imalatlar için yükleniciye ödeme yapılması hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 5 inci maddesinde;
“1) İdare, yüklenici ve yapı denetim görevlisi arasındaki her türlü iletişim, yazılı olarak yapılır.
(2) Sözleşmeye göre herhangi bir kişi tarafından bir izin, onay, belge, olur verilmesi, veya tespit yapılması, ihbar, çağrı veya davette bulunulması gerektiğinde, bunlar taraflar aksini kararlaştırmadıkça yazılı olacaktır.”,
11 inci maddesinde;
“(7) İşlerin geçici kabulü yapıldıktan sonra, uygulama projeleri ister idarece verilmiş, ister yüklenici tarafından hazırlanarak idarece onaylanmış olsun, uygulama sırasında yapılmış değişiklikleri de içeren ve işin bitmiş durumunu gösteren nihai projeler, yüklenici tarafından bedelsiz olarak hazırlanıp orjinalleri idareye teslim edilir.”
12 nci maddesinde;
“(5) idarenin veya yapı denetim görevlisinin yazılı bir tebliği olmaksızın yüklenici, projelerde herhangi bir değişiklik yaptığı takdirde sorumluluk kendisine ait olup bu gibi değişiklikler nedeniyle bir hak iddiasında bulunamaz.”,
15 inci maddesinde;
“(1) yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.”,
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Bu düzenlemelere göre, sözleşme eki projelerde yapılacak olan değişikliklerin yükleniciye yazılı olarak bildirilmesi, herhangi bir sebeple proje değişikliğinin gerçekleştiği durumlarda; gerekçe raporu hazırlanması, iş artış azalış raporu hazırlanması, ödenek değişikliği yapılması, revize iş programı düzenlenmesi, yeni fiyat tespiti ve benzeri iş ve işlemlerin İdarenin izin ve onayına bağlı yazılı olarak yapılması gerekmektedir.
Söz konusu işte, onaylı proje değişikliği olmadan imalat değişiklikleri yapıldığı ve ödemenin de projede öngörülen imalatlar ile fiilen yapılan imalatların mukayese edilmesi suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Yapım işi projesine aykırı olarak İdarenin yazılı izni olmadan imalat yapılmasının mevzuata aykırı olduğu görülmektedir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda özetle; sorguya konu imalatlara ilişkin proje değişikliği onayının geçici kabul tarihinden önce yapıldığı, proje değişikliğine ilişkin asbuilt projelerin yüklenici tarafından yapıldığı, ayrıca hesaplanan kamu zararı tutarına Katma Değer Vergisi eklenmesinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine aykırı olduğu, uzmanlık gerektiren teknik bir işten dolayı harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulamayacağı, hakediş raporuna istinaden düzenlenen ödeme emri belgesi ve eklerinden yapılmayan veya eksik yapılan imalatı tespit etme imkanı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin kamu zararından sorumlu tutulamayacağına ilişkin Sayıştayın çeşitli Kararları bulunduğu, onay öncesi dosya kontrolünün YİKOB, sonrasında ... Genel Müdürlüğünce yapıldığı ve uygun görülmesi halinde ödenek tahsis edildiği ifade edilmektedir.
Bununla beraber, yapılan proje değişikliğinin İdarenin bilgisi dahilinde yapıldığı, uygulamaların iş sonu (asbuilt) projelere işlendiği, ödemelerin de mukayese yapılmak suretiyle yapıldığı anlaşıldığından söz konusu ödemeler nedeniyle yükleniciye fazla ödeme yapılması söz konusu olmamaktadır.
Sonuç olarak, onaylı bir proje değişikliği ya da yazılı bir talimat olmamasına rağmen, ödemelerde imalatlar arası mukayese yapılması ve uygulamaların iş sonu (asbuilt) projelere işlenmesi nedeniyle, yapılan ödemelerde kamu zararından bahsedilmesi mümkün görünmemektedir.
Bu itibarla, ... İnşaatı İşi”nde projesine göre hatalı ve kusurlu imalatlar ile projesinde olmayan imalatlar için yükleniciye yapılan ... TL ödeme kamu zararı oluşturmadığından konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy çokluğuyla,
Karar verildi.
Azınlık Görüşü;
Üye ...’in karşı oy gerekçesi;
“Söz konusu yapım işinde, onaylı proje değişikliği olmadan imalat değişiklikleri yapıldığı ve ödemenin de projede öngörülen imalatlar ile fiilen yapılan imalatların mukayese edilmesi suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Yapım işi projesine aykırı olarak İdarenin yazılı izni olmadan imalat yapılmasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmaktadır.
İşin devamı sırasında yapı denetim görevlisi tarafından imalatların projesine uygun olarak yeniden yaptırılması gerekirken, geçici kabul aşamasında, onaylı proje değişikliği olmaksızın, mukayese yapılması mevzuata aykırıdır. Onaylı olmayan imalat değişiklikleri için yükleniciye ödeme yapılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, proje ve teknik şartnamesine aykırı imalatlar ile projesinde yer almayan imalatlar için mukayese yapılarak yükleniciye ödeme yapılması suretiyle oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”
“... İnşaatı İşi”nde projesine göre hatalı ve kusurlu imalatlar ile projesinde olmayan imalatlar için yükleniciye ödeme yapılması hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 5 inci maddesinde;
“1) İdare, yüklenici ve yapı denetim görevlisi arasındaki her türlü iletişim, yazılı olarak yapılır.
(2) Sözleşmeye göre herhangi bir kişi tarafından bir izin, onay, belge, olur verilmesi, veya tespit yapılması, ihbar, çağrı veya davette bulunulması gerektiğinde, bunlar taraflar aksini kararlaştırmadıkça yazılı olacaktır.”,
11 inci maddesinde;
“(7) İşlerin geçici kabulü yapıldıktan sonra, uygulama projeleri ister idarece verilmiş, ister yüklenici tarafından hazırlanarak idarece onaylanmış olsun, uygulama sırasında yapılmış değişiklikleri de içeren ve işin bitmiş durumunu gösteren nihai projeler, yüklenici tarafından bedelsiz olarak hazırlanıp orjinalleri idareye teslim edilir.”
12 nci maddesinde;
“(5) idarenin veya yapı denetim görevlisinin yazılı bir tebliği olmaksızın yüklenici, projelerde herhangi bir değişiklik yaptığı takdirde sorumluluk kendisine ait olup bu gibi değişiklikler nedeniyle bir hak iddiasında bulunamaz.”,
15 inci maddesinde;
“(1) yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.”,
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Bu düzenlemelere göre, sözleşme eki projelerde yapılacak olan değişikliklerin yükleniciye yazılı olarak bildirilmesi, herhangi bir sebeple proje değişikliğinin gerçekleştiği durumlarda; gerekçe raporu hazırlanması, iş artış azalış raporu hazırlanması, ödenek değişikliği yapılması, revize iş programı düzenlenmesi, yeni fiyat tespiti ve benzeri iş ve işlemlerin İdarenin izin ve onayına bağlı yazılı olarak yapılması gerekmektedir.
Söz konusu işte, onaylı proje değişikliği olmadan imalat değişiklikleri yapıldığı ve ödemenin de projede öngörülen imalatlar ile fiilen yapılan imalatların mukayese edilmesi suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Yapım işi projesine aykırı olarak İdarenin yazılı izni olmadan imalat yapılmasının mevzuata aykırı olduğu görülmektedir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda özetle; sorguya konu imalatlara ilişkin proje değişikliği onayının geçici kabul tarihinden önce yapıldığı, proje değişikliğine ilişkin asbuilt projelerin yüklenici tarafından yapıldığı, ayrıca hesaplanan kamu zararı tutarına Katma Değer Vergisi eklenmesinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine aykırı olduğu, uzmanlık gerektiren teknik bir işten dolayı harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulamayacağı, hakediş raporuna istinaden düzenlenen ödeme emri belgesi ve eklerinden yapılmayan veya eksik yapılan imalatı tespit etme imkanı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin kamu zararından sorumlu tutulamayacağına ilişkin Sayıştayın çeşitli Kararları bulunduğu, onay öncesi dosya kontrolünün YİKOB, sonrasında ... Genel Müdürlüğünce yapıldığı ve uygun görülmesi halinde ödenek tahsis edildiği ifade edilmektedir.
Bununla beraber, yapılan proje değişikliğinin İdarenin bilgisi dahilinde yapıldığı, uygulamaların iş sonu (asbuilt) projelere işlendiği, ödemelerin de mukayese yapılmak suretiyle yapıldığı anlaşıldığından söz konusu ödemeler nedeniyle yükleniciye fazla ödeme yapılması söz konusu olmamaktadır.
Sonuç olarak, onaylı bir proje değişikliği ya da yazılı bir talimat olmamasına rağmen, ödemelerde imalatlar arası mukayese yapılması ve uygulamaların iş sonu (asbuilt) projelere işlenmesi nedeniyle, yapılan ödemelerde kamu zararından bahsedilmesi mümkün görünmemektedir.
Bu itibarla, ... İnşaatı İşi”nde projesine göre hatalı ve kusurlu imalatlar ile projesinde olmayan imalatlar için yükleniciye yapılan ... TL ödeme kamu zararı oluşturmadığından konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy çokluğuyla,
Karar verildi.
Azınlık Görüşü;
Üye ...’in karşı oy gerekçesi;
“Söz konusu yapım işinde, onaylı proje değişikliği olmadan imalat değişiklikleri yapıldığı ve ödemenin de projede öngörülen imalatlar ile fiilen yapılan imalatların mukayese edilmesi suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Yapım işi projesine aykırı olarak İdarenin yazılı izni olmadan imalat yapılmasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmaktadır.
İşin devamı sırasında yapı denetim görevlisi tarafından imalatların projesine uygun olarak yeniden yaptırılması gerekirken, geçici kabul aşamasında, onaylı proje değişikliği olmaksızın, mukayese yapılması mevzuata aykırıdır. Onaylı olmayan imalat değişiklikleri için yükleniciye ödeme yapılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, proje ve teknik şartnamesine aykırı imalatlar ile projesinde yer almayan imalatlar için mukayese yapılarak yükleniciye ödeme yapılması suretiyle oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”