SayıştaySayıştay Temyiz Kararı57172
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
Dosya No54048
Yılı2016
Konu: Belediyelerin yetki ve görev alanı içerisinde yer almayan bir bölgede büfe inşa etmesi.
112 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesiyle, Belediyenin yetki ve görev alanında olmayıp Büyükşehir Belediyesinin yetki ve görev alanına dahil mahalde, söz konusu yere ilişkin herhangi bir taşınmaz devri ya da tahsisi yapılmaksızın 09.06.2016 tarih ve 84516765-302-03/275 sayılı Encümen Kararına istinaden imal edilen ve mevzuatı uyarınca yıkımı gereken büfeler için yapılan … TL ödemenin kamu zararı oluşturduğu iddiasıyla ilgili olarak, sorumluluk yönünden Fen İşleri Müdürlüğündeki ilgili personelin de savunmaları alınması gerekçesiyle hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir.
149 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, “belediyenin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan mahalle yaptırılan ve ilgili mevzuat uyarınca yıkımı gereken büfelerin inşası için belediye bütçesinden ödeme yapılması sebebiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan … TL’nin” harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, üst yönetici ve diğer sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir.
29.1.2020 tarih ve 47160-47169 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararları ile “149 sayılı EK İlam ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE” karar verilmiştir.
270 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, sorumlular tarafından yapılan yargılamanın iadesi talebi kabul edilerek “… TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına ve … TL’ye ilişkin tazmin hükmünün sorumlular …’ün uhdelerinden kaldırılmasına” karar verilmiştir.
08.02.2023 tarih ve 53803 tutanak sayılı TKK ile, “Başsavcılığın temyiz talebi kabul edilerek, somut uygulamada kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle 863 Karar-270 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm tesis edilmesini teminen DOSYANIN DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE” karar verilmiştir.
304 Ek İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, … Belediyesinin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan yerde yaptırılan ve ilgili mevzuatı uyarınca yıkılan büfelerin inşası için Belediye bütçesinden ödeme yapılması sebebiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan … TL'nin üst yönetici ve diğer sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. (304 İlam sayılı Daire Kararı m.1, 53803 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı doğrultusundadır.)
Daire Kararında sorumlu tutulan üst yönetici … (Belediye Başkanı), diğer sorumlular … (Encümen Üyesi), … (Encümen Üyesi), … (Encümen Üyesi) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
… Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün görüşü üzerine Fen İşleri Müdürlüğünün 08.06.2016 tarih ve 34620402-020-E.1239 sayılı yazısı ile, 09.06.2016 tarih ve 84516765-302-03/275 sayılı Encümen Kararına istinaden Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından iki adet ikiz büfe inşa edilmiştir. Büfelerin inşası için belediye bütçesinden … TL ödenmiştir.
… Belediyesi tarafından yaptırılan büfelerle ilgili olarak, … Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı Çevre ve İmar Zabıtası Şube Müdürlüğünün 18.07.2016 tarih ve 45699481-305- 2258 sayılı yazısıyla, söz konusu büfelerin bulunduğu … sokağın, … Büyükşehir Belediyesi Kıyı ve Sahil Şeridi Yol Meydan ve Yeşil Alan Yetki ve Görev Uygulama Yönetmeliği ile … Büyükşehir Belediyesi Yetki ve Sorumluluğunda Kalan Yollar ve Meydanlar Listesine göre Büyükşehir Belediyesinin görev ve yetkisi dâhilinde bulunduğu tespit edilmiştir.
Söz konusu husus, … Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Denetim Dairesi İmar Denetim Şube Müdürlüğünce, 26.10.2016 tarih ve 44178881-310-103300-137558 sayılı yazı ile … Belediyesine bildirilerek bu yapılara ilişkin olarak alınan Encümen Kararının iptali ile yapıların ivedilikle yıkılması, aksi takdirde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/c maddesi kapsamında 775 sayılı Gecekondu Kanunu 18’inci maddesi gereğince işlemlerin Büyükşehir Belediyesi Başkanlığınca yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Konu … Belediyesi Encümenince müzakere edilerek 01.11.2016 tarih ve 84516765-302-03/538 sayılı Encümen kararı ile Büyükşehir Belediyesi yazısı doğrultusunda karara bağlanmıştır.
Encümen kararı doğrultusunda büfeler yıktırılmıştır.
Mevzuat
02.11.1985 tarih ve 18916 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde: “İlgili idareler; tasarrufu altındaki yol, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için gerekli büfe, hela, trafo merkezi gibi tesisleri, ulaşım ve haberleşme noktaları, sinyalizasyon ve aydınlatma elemanları, çöp kutusu, bank, reklam ve bilgilendirme levha ve panoları gibi kent mobilyaları ile peyzaj elemanlarını Türk Standartları Enstitüsü standartlarına da uymak koşuluyla yapar veya yaptırır.” denilmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7’nci maddesinin ilk fıkrasının g-bendinde: “g) (Değişik: 12/11/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.” büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
… Büyükşehir Belediyesi Kıyı ve Sahil Şeridi Yol Meydan ve Yeşil Alan Yetki ve Görev Uygulama Yönetmeliğinin 8’inci maddesinde: “(1) Ek-1 de belirtilen veya ek-1 de bulunmayan ancak Uygulama İmar Planlarına göre en az 17 metrelik yollara, meydanlara cephesi bulunan yapılara ilişkin kentsel tasarım projelerine uygun olarak yükümlülükler koymak Büyükşehir Belediyesinin görev ve yetkisindedir.” düzenlemesi yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” kenar başlıklı 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında: “Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmektedir.
5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” kenar başlıklı 71’inci maddesinin ilk fıkrasında: “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” denilmektedir. 71’İnci maddenin ikinci fıkrasında “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının tespitinde esas alınan haller arasında sayılmıştır.
Değerlendirme
Belediyelerin yetki ve görev alanı içerisinde yer almayan bir bölgede idari işlem veya eylem yapması mevzuata aykırıdır. Somut uygulamada inşa edilen büfelerin bulunduğu alan ... Belediyesinin değil ... Büyükşehir Belediyesinin yetki ve görev alanı dahilindedir. ... Belediyesi tarafından kendisi lehine herhangi bir taşınmaz devri ya da tahsisi olmaksızın veya konuyla ilgili Büyükşehir Belediyesinin muvafakati alınmaksızın büfe yaptırılması yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Belediyenin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan mahalde yaptırılan ve ilgili mevzuat uyarınca yıktırılan büfelerin inşası için belediye bütçesinden ödenen tutar olan … TL’nin 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının g-bendinde yer alan “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararı olduğu anlaşılmıştır.
Sorumlular tarafından Belediye Encümen üyelerinin somut uygulamada oluşan hukuka aykırılıkta sorumluluğu bulunmadığı ifade edilmiştir. Ancak bu savunmanın reddi gerekir. Somut uygulamada oluşan hukuka aykırılık, söz konusu büfelerin ... Belediyesinin görev ve yetki alanı dahilinde olmamasından kaynaklanmıştır. 09.06.2016 tarih ve 84516765-302-03/275 Karar sayılı Encümen Kararında söz konusu dört adet büfenin yapılacağı yer belirtilerek “Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin 9. Maddesi ve İmar Kanununun 33. Maddesine” göre işlem yapılmasına’ karar verilmiştir. Bir belediyenin encümen üyelerinin bu belediyenin görev ve yetki alanını bilmeleri ve görevlerini bu bilgi bağlamında ifa etmeleri beklenir. Buna göre somut uygulamada oluşan hukuka aykırılıkta encümen üyelerinin görevleriyle ilgili kusuru bulunmaktadır.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle sorumluların savunmaları reddedilerek 928 Karar-304 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin TASDİKİNE (Temyiz Kurulu ve 5.Daire Başkanı …, Üyeler …, …’in aşağıda yer alan karşı oy gerekçesi karşısında), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 25.09.2024 tarih ve 57172 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Temyiz Kurulu ve 5.Daire Başkanı …, Üyeler …, …’in karşı oy gerekçesi
Yapılan büfe inşaatlarıyla ilgili olarak, ihale mevzuatı kapsamında herhangi bir fazla ödeme bulunmamaktadır. Büfelerin hizmete açılması konusunda İlçe Belediyesiyle Büyükşehir Belediyesi arasında uyuşma sağlanamamıştır. İdari soruşturma yaptırılması yerinde olmakla birlikte, kamu zararına hükmedilmesi yerinde değildir.
Bu itibarla, Daire Kararının Kaldırılması gerekir.
112 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesiyle, Belediyenin yetki ve görev alanında olmayıp Büyükşehir Belediyesinin yetki ve görev alanına dahil mahalde, söz konusu yere ilişkin herhangi bir taşınmaz devri ya da tahsisi yapılmaksızın 09.06.2016 tarih ve 84516765-302-03/275 sayılı Encümen Kararına istinaden imal edilen ve mevzuatı uyarınca yıkımı gereken büfeler için yapılan … TL ödemenin kamu zararı oluşturduğu iddiasıyla ilgili olarak, sorumluluk yönünden Fen İşleri Müdürlüğündeki ilgili personelin de savunmaları alınması gerekçesiyle hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir.
149 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, “belediyenin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan mahalle yaptırılan ve ilgili mevzuat uyarınca yıkımı gereken büfelerin inşası için belediye bütçesinden ödeme yapılması sebebiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan … TL’nin” harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, üst yönetici ve diğer sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir.
29.1.2020 tarih ve 47160-47169 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararları ile “149 sayılı EK İlam ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE” karar verilmiştir.
270 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, sorumlular tarafından yapılan yargılamanın iadesi talebi kabul edilerek “… TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına ve … TL’ye ilişkin tazmin hükmünün sorumlular …’ün uhdelerinden kaldırılmasına” karar verilmiştir.
08.02.2023 tarih ve 53803 tutanak sayılı TKK ile, “Başsavcılığın temyiz talebi kabul edilerek, somut uygulamada kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle 863 Karar-270 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm tesis edilmesini teminen DOSYANIN DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE” karar verilmiştir.
304 Ek İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, … Belediyesinin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan yerde yaptırılan ve ilgili mevzuatı uyarınca yıkılan büfelerin inşası için Belediye bütçesinden ödeme yapılması sebebiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan … TL'nin üst yönetici ve diğer sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. (304 İlam sayılı Daire Kararı m.1, 53803 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı doğrultusundadır.)
Daire Kararında sorumlu tutulan üst yönetici … (Belediye Başkanı), diğer sorumlular … (Encümen Üyesi), … (Encümen Üyesi), … (Encümen Üyesi) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
… Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün görüşü üzerine Fen İşleri Müdürlüğünün 08.06.2016 tarih ve 34620402-020-E.1239 sayılı yazısı ile, 09.06.2016 tarih ve 84516765-302-03/275 sayılı Encümen Kararına istinaden Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından iki adet ikiz büfe inşa edilmiştir. Büfelerin inşası için belediye bütçesinden … TL ödenmiştir.
… Belediyesi tarafından yaptırılan büfelerle ilgili olarak, … Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı Çevre ve İmar Zabıtası Şube Müdürlüğünün 18.07.2016 tarih ve 45699481-305- 2258 sayılı yazısıyla, söz konusu büfelerin bulunduğu … sokağın, … Büyükşehir Belediyesi Kıyı ve Sahil Şeridi Yol Meydan ve Yeşil Alan Yetki ve Görev Uygulama Yönetmeliği ile … Büyükşehir Belediyesi Yetki ve Sorumluluğunda Kalan Yollar ve Meydanlar Listesine göre Büyükşehir Belediyesinin görev ve yetkisi dâhilinde bulunduğu tespit edilmiştir.
Söz konusu husus, … Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Denetim Dairesi İmar Denetim Şube Müdürlüğünce, 26.10.2016 tarih ve 44178881-310-103300-137558 sayılı yazı ile … Belediyesine bildirilerek bu yapılara ilişkin olarak alınan Encümen Kararının iptali ile yapıların ivedilikle yıkılması, aksi takdirde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/c maddesi kapsamında 775 sayılı Gecekondu Kanunu 18’inci maddesi gereğince işlemlerin Büyükşehir Belediyesi Başkanlığınca yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Konu … Belediyesi Encümenince müzakere edilerek 01.11.2016 tarih ve 84516765-302-03/538 sayılı Encümen kararı ile Büyükşehir Belediyesi yazısı doğrultusunda karara bağlanmıştır.
Encümen kararı doğrultusunda büfeler yıktırılmıştır.
Mevzuat
02.11.1985 tarih ve 18916 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde: “İlgili idareler; tasarrufu altındaki yol, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için gerekli büfe, hela, trafo merkezi gibi tesisleri, ulaşım ve haberleşme noktaları, sinyalizasyon ve aydınlatma elemanları, çöp kutusu, bank, reklam ve bilgilendirme levha ve panoları gibi kent mobilyaları ile peyzaj elemanlarını Türk Standartları Enstitüsü standartlarına da uymak koşuluyla yapar veya yaptırır.” denilmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7’nci maddesinin ilk fıkrasının g-bendinde: “g) (Değişik: 12/11/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.” büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
… Büyükşehir Belediyesi Kıyı ve Sahil Şeridi Yol Meydan ve Yeşil Alan Yetki ve Görev Uygulama Yönetmeliğinin 8’inci maddesinde: “(1) Ek-1 de belirtilen veya ek-1 de bulunmayan ancak Uygulama İmar Planlarına göre en az 17 metrelik yollara, meydanlara cephesi bulunan yapılara ilişkin kentsel tasarım projelerine uygun olarak yükümlülükler koymak Büyükşehir Belediyesinin görev ve yetkisindedir.” düzenlemesi yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” kenar başlıklı 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında: “Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmektedir.
5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” kenar başlıklı 71’inci maddesinin ilk fıkrasında: “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” denilmektedir. 71’İnci maddenin ikinci fıkrasında “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının tespitinde esas alınan haller arasında sayılmıştır.
Değerlendirme
Belediyelerin yetki ve görev alanı içerisinde yer almayan bir bölgede idari işlem veya eylem yapması mevzuata aykırıdır. Somut uygulamada inşa edilen büfelerin bulunduğu alan ... Belediyesinin değil ... Büyükşehir Belediyesinin yetki ve görev alanı dahilindedir. ... Belediyesi tarafından kendisi lehine herhangi bir taşınmaz devri ya da tahsisi olmaksızın veya konuyla ilgili Büyükşehir Belediyesinin muvafakati alınmaksızın büfe yaptırılması yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Belediyenin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan mahalde yaptırılan ve ilgili mevzuat uyarınca yıktırılan büfelerin inşası için belediye bütçesinden ödenen tutar olan … TL’nin 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının g-bendinde yer alan “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararı olduğu anlaşılmıştır.
Sorumlular tarafından Belediye Encümen üyelerinin somut uygulamada oluşan hukuka aykırılıkta sorumluluğu bulunmadığı ifade edilmiştir. Ancak bu savunmanın reddi gerekir. Somut uygulamada oluşan hukuka aykırılık, söz konusu büfelerin ... Belediyesinin görev ve yetki alanı dahilinde olmamasından kaynaklanmıştır. 09.06.2016 tarih ve 84516765-302-03/275 Karar sayılı Encümen Kararında söz konusu dört adet büfenin yapılacağı yer belirtilerek “Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin 9. Maddesi ve İmar Kanununun 33. Maddesine” göre işlem yapılmasına’ karar verilmiştir. Bir belediyenin encümen üyelerinin bu belediyenin görev ve yetki alanını bilmeleri ve görevlerini bu bilgi bağlamında ifa etmeleri beklenir. Buna göre somut uygulamada oluşan hukuka aykırılıkta encümen üyelerinin görevleriyle ilgili kusuru bulunmaktadır.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle sorumluların savunmaları reddedilerek 928 Karar-304 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin TASDİKİNE (Temyiz Kurulu ve 5.Daire Başkanı …, Üyeler …, …’in aşağıda yer alan karşı oy gerekçesi karşısında), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 25.09.2024 tarih ve 57172 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Temyiz Kurulu ve 5.Daire Başkanı …, Üyeler …, …’in karşı oy gerekçesi
Yapılan büfe inşaatlarıyla ilgili olarak, ihale mevzuatı kapsamında herhangi bir fazla ödeme bulunmamaktadır. Büfelerin hizmete açılması konusunda İlçe Belediyesiyle Büyükşehir Belediyesi arasında uyuşma sağlanamamıştır. İdari soruşturma yaptırılması yerinde olmakla birlikte, kamu zararına hükmedilmesi yerinde değildir.
Bu itibarla, Daire Kararının Kaldırılması gerekir.