SayıştaySayıştay Daire Kararı641

İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire7
İlam No47
Madde No4
Yılı2023
... Limited Şirketine ... TL ye ihale edilen “2023 Yılı Eğitim Kültür Sanat ve Sosyal Faaliyetler Hizmet Alım İşi”nde;

A) İhale kapsamında kiralanan taşıtın aylık kiralama bedelinin mevzuata aykırı olarak, kasko sigortası değerinin %2’sini aşması,

B) İhale kapsamında çalıştırılan aracın işin teknik şartnamesinde belirtilen model yılı kriterlerini sağlamadığı halde yükleniciden sözleşme hükümlerine göre ceza kesintisi yapılmaması

Suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda;



A) İhale kapsamında kiralanan taşıtın, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırı olarak aylık kiralama bedelinin kasko sigortası değerinin %2’sini aştığı görülmüştür.

237 sayılı Taşıt Kanunu’na dayanılarak hazırlanmış olan 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararı’nın;

“Temel Amaç” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır.”,

“Genel Esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinde ise;

“…

(2) (İlave Fıkra: 02/10/2014 tarih ve 29137 sayılı R.G. – 15/09/2014 tarih ve 2014/6814 sayılı B.K.K.) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.



(4) (İlave Fıkra: 02/10/2014 tarih ve 29137 sayılı R.G. – 15/09/2014 tarih ve 2014/6814 sayılı B.K.K.) İkinci fıkra çerçevesinde hizmet alımı yöntemiyle edinilemeyen taşıtlar ile Kanuna bağlı (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alan makam ve hizmetler için edinilecek taşıtların temininde satın alma yöntemi tercih edilecektir.”

Denilmektedir.

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 2’nci maddesinde yer alan “Traktör, arozöz, motorla işleyen her çeşit ziraat ve inşaat makineleri, hava taşıtları ve zırhlı ambulanslar ile münhasıran askeri maksatlar için kullanılan ve ordunun silah ve teçhizatından madut bulunan taşıtlar bu kanun hükümlerine tabi değildir.” hükmü ile hangi taşıtların Kanun kapsamı dışında olduğu, 3’üncü maddesinde de taşıt ve taşıt çeşitlerine ilişkin tariflerin yer aldığı görülmektedir.

Aynı Kanunun “Kurumların Edinebilecekleri Taşıtlar” başlıklı 7’nci maddesinde;

“Kurumların taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı suretiyle karşılamaları esastır. Bu şekilde temini mümkün olmayan, ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtlar diğer yollarla edinilebilir.

Kullanılacak bu taşıtların, muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik olanlarından temin olunması şarttır.”

hükümleri yer almaktadır.

Buna göre; Taşıt Kanunu’nda hangi taşıtların kapsam dışında olduğu, hangi taşıtların ne şekilde kiralanabileceği, kapsam dâhilinde olup çeşitli nedenlerle (ekonomik bulunmama gibi) kiralanamayan taşıtların genel esaslara göre satın alınabileceği yönünde düzenlemeler yapılmıştır.

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararının 6’ncı maddesinde binek araçlar için kiralama bedellerinin kasko sigortası değerlerinin %2’sini aşamayacağı şartı getirilmiştir. Bu durumda işin uygulanması sırasında kiralanacak binek araç için aylık kira bedelinin kasko değerlerinin %2'sini aşmayacağı maddesinin işletilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede; söz konusu iş kapsamında kiralanan 1 adet binek aracın 6 ay çalıştırıldığı ve kiralama bedelinin kasko sigorta değerlerinin %2’sini aştığı tespit edilmiş olup buna ilişkin ayrıntılı tablo aşağıda gösterilmiştir.

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6’ncı maddesi gereği, şoförsüz olarak kiralanan taşıtların aylık kiralama bedellerinin Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ocak ayı itibariyle uygulanacak motorlu kara taşıtları kasko değer listesinde yer alan kasko bedellerinin %2’sini geçemeyeceği açıktır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, Kamu zararı; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve “İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” hususu kamu zararının belirlenmesinde esas alınan kriterler arasında sayılmıştır. Dolayısıyla söz konusu aracın kasko değerinin %2’sinin üzerinde yükleniciye yapılan ödemeler kamu zararı teşkil etmektedir.

Bu itibarla; söz konusu çeşitli tip ve özelliklerde araç kiralama hizmet alımı işinde mevzuatta yer alan üst limitler aşılarak ödemede bulunulması suretiyle sebep olunan toplam 75.481,15 TL kamu zararı ile,



B) İhale kapsamında çalıştırılan aracın işin teknik şartnamesinde belirtilen model yılı kriterlerini sağlamadığı halde yükleniciden sözleşme hükümlerine göre ceza kesintisi yapılmadığı görülmüştür.

Söz konusu işe ait teknik şartnamenin “İşin Süresi Boyunca Kontrol Aracı Temini” başlıklı 53’üncü maddesinde;

“Yüklenici işin başlama tarihinden bitiş tarihine kadar organizasyonun kontrolü amacıyla idarenin kullanımına şoförsüz olarak bir adet en az 2022 model binek oto temin edecektir.” ,

İşin sözleşmesinin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde;

“16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin Yüzde 1'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.”

hükümleri bulunmaktadır.

Sözleşmenin “Kontrol Teşkilatının Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde, işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülüp yürütülmediği İdare tarafından görevlendirilen Kontrol Teşkilatı aracılığıyla denetleneceği ve kontrol teşkilatının, Genel Şartnamenin dördüncü bölümünde belirtilen yetkileri kullanarak ve görevlerini yerine getireceği belirtilmektedir.

Sözleşmenin 31’inci maddesinde ise Yüklenicinin taahhüdü çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumlu olacağı belirtilmektedir.

Teknik şartname ve sözleşme hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; yüklenicinin teknik şartnamede belirtilen özelliklere sahip araç taahhüdünü yerine getirmesi gerektiği anlaşılmakta olup taahhüdünü teknik şartnamede belirtilen araç ile yerine getirmediği takdirde sözleşmenin 16.1.1’inci maddesi gereğince sözleşmeye ayrılık kapsamında sözleşme bedelinin %1’i tutarında, aynı fiilin tekrarı halinde bu oranın %50 artırımlı haliyle ceza kesilmesi gerekmektedir.

İlgili işe ait hakediş ekinde yer alan puantaj cetveli ve araca ait ruhsat bilgileri üzerinden yapılan incelemede; aşağıda yer alan tabloda ayrıntısı gösterildiği üzere iş kapsamında çalıştırılan aracın model yılı teknik şartnamede belirtilen model yılından düşük olduğu halde bu aracın kabul edilerek çalıştırıldığı, lakin yükleniciye teknik şartnameye aykırı araç çalıştırması sebebi ile sözleşme hükümleri gereğince ceza kesintisi yapılmadığı tespit edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, Kamu zararı; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve “İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” hususu kamu zararının belirlenmesinde esas alınan kriterler arasında sayılmıştır.

Bu durumda yüklenicinin sözleşme ve şartname hükümlerine aykırı araç çalıştırması nedeniyle ceza kesintisi yapılması gerekirken hakedişlerden gecikme cezası kesintisi yapılmadan ödeme yapılması dolayısıyla “İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” hali meydana gelmiş dolayısıyla kamu zararı oluşmuştur.

Bu itibarla, “2023 Yılı Eğitim Kültür Sanat ve Sosyal Faaliyetler Hizmet Alım İşi”nde işin teknik şartnamesine aykırı araç çalıştırıldığı halde hakedişlerden ceza kesintisi yapılmadan ödeme yapılması sonucu oluşan, hesabı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam ...TL kamu zararı olmak üzere;

Toplam ... TL kamu zararının,

.. TL’sinin ahiz ...Limited Şirketi ve iş ortaklığı bulunan ... AŞ’nin 20.08.2024 tarihli ortak dilekçesine istinaden 20.08.2024 ve ... yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile iş ortağı olan ... AŞ’nin alacaklarından,

...TL’sinin ahiz .Limited Şirketi ve iş ortaklığı bulunan . AŞ’nin 11.09.2024 tarihli ortak dilekçesine istinaden 12.09.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile iş ortağı olan ... AŞ’nin alacaklarından kesilmek suretiyle tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.