SayıştaySayıştay Temyiz Kararı57893
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
Dosya No52442
Yılı2020
Yapım işinde, asfalt kazıma iş kaleminde diğer kurumlar tarafından yapılan kazıma işlemi hiç dikkate alınmayarak; fiilen kazılan asfalt miktarının değil, asfalt kaplanacak tüm alanın hesaplamaya dahil edilmesi;
94 sayılı İlamın 82’nci maddesiyle; … yükleniminde bulunan … TL sözleşme bedelli “… İşi” kapsamında BFİ 102 poz no.lu “Asfalt Kazıma Makinesi ile Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli” imalat miktarının hatalı hesaplanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle (kamu zararı … TL hesap edilmiş olmakla birlikte, sorgu konusu pozun hesabına 2021 yılına ilişkin hakedişlerde yer alan imalat miktarlarının sehven dahil edilmesi sonucunda kamu zararı oluşturmayan … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilerek) … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
İşbu ilam maddesinde sorumlu tutulan tüm kamu görevlileri temyiz talebinde bulunmuş olmakla beraber, tazmin hükmünde adı geçen sorumlular [(Ödeme Emri Belgesi ve Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi Fen İşleri Daire Başkanı … ile (Ödeme Emri Belgesi ve Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi Yol Altyapı Şube Müdürü … ve (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlileri Elektrik Teknisyeni …, Elektrik Teknisyeni …, Elektrik Teknisyeni …, İnşaat Teknikeri …, İnşaat Teknikeri …, Metal İşleri Teknikeri …, Elektrik Teknikeri …, İnşaat Mühendisi …, Müdür …, İnşaat Teknisyeni …, İnşaat Teknikeri … ve İnşaat Mühendisi …], tamamen aynı mahiyette gönderdikleri temyiz dilekçelerinde özetle; il genelinde altyapı kurumları tarafından … Yönetmeliğine tabii olarak yapılan kurum kazılarının ruhsat aşamasında belirlenen şartlara uygun olarak ilgili kurumun kazı hat geçirme ve mevcut asfalt kotuna kadar yapılan dolgu çalışmalarının ardından asfaltlanmak üzere taraflarına teslim edilmekte olup, yolun bozukluk durumuna göre değerlendirilerek asfalt yama veya asfalt serim yapılmasının tespitinden sonra, yolun bozukluk boyutu ve kullanım durumuna göre (ana arter, otobüs yolu vb.) asfaltlanması yapılmakta olduğunu, altyapı kazısı yapılmış yolların neredeyse tamamına yakınında yollar trafiğe kapatılma imkanı bulunmadığını ve kazı çalışmalarının başlangıcından asfaltı yapılana kadar geçen sürede (bu süre bazen 2-3 ayı bulmakla beraber) bahse konu yollarda trafik akışı olduğunu ve yolların daha çok bozulmasına sebebiyet verdiğini, taraflarına teslim edilen kazıların Dilekçe Eki: 1'deki fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere, yol gövdesindeki boyut ve şekilleri değerlendirildiğinde yollarda diğer kurum hatlarının bulunmasından dolayı, sokak veya cadde boyunca yolun tam ortası veya bordür kenarı gibi net bir hizadan gitmediğini ve düz bir hat üzerinde seyretmediğini, ayrıca kazı yapılan ve hat yenilemesi yapılan yollarda branşman bağlantılarını (ana hattan binalara olan bağlantı) sağlayan ve yolu enine kesen kazılar da mevcut olup, bu tür kazıların bahse konu yollarda büyük bir oranı oluşturmakta olduğunu, yukarıda bahsedilen kriterler sonucunda asfalt serim yapılmasına karar verilen yollarda asfalt serim çalışmalarına başlamadan önce ortalama 12-13 cm asfalt kazıma yapılmakta olup, yapılan asfalt kazıma işleminin tüm yola yapılmaması durumunda, sadece kazı olan kısımların iş makinesi (ekskavatör ile) ile ortalama 12-13 cm alınmasının mümkün olmadığını, ekskavatör çalışma şekli ve kova genişlikleri hesaba katıldığında çalışma şekli olarak kurum kazılarının hafriyat çalışma prensibi ile asfalta hazırlanması halinde zemin kazıma makinesi ile kazınan kesimin çok daha fazlası derinliklerde örselenmiş olacağını, kurum kazılarının yapıldığı hat üzerinde sıkıştırılan altyapı malzemesi kazıma makinesi ile nizami şekilde kazılırken, ekskavatör çalışması ile hafriyatı yapılan kurum kazı hatlarında yaklaşık olarak 40 cm derinliğinde zeminin tekrar yol enkesitine uygun olarak hazırlanması gerekeceğini,
…
Kazıma makinesi ile kazınan yol gövdesinde yukarıdaki enkesite göre asfaltı yapılacak zemin sadece plentmiks tabakası üst kotuna kadar kazınmakta olup kazımanın akabinde asfalt uygulamasına geçilebildiğini, hafriyat yapılması durumunda zeminin örseleneceği ve derinliğin artacağı öngörüldüğünde alttemel ve plentmiks temel tabakaları imalatının da tekrar yapılmasının ve segrege olmuş, örselenmiş ve iyileştirilmemiş her zeminin bozulmaya elverişli olduğunu ve tekrar iyileştirilmeyen zemine asfalt uygulaması yapılması durumunda asfaltın bozulmasının kaçınılmaz olduğunu, dolayısıyla aşağıdaki maliyet analizleri göz önünde bulundurulduğunda;
1 m² kurum kazılı alanda 13 cm (ortalama binder ve aşınma asfalt kalınlığı) kazıma yapılması durumunda asfalt öncesi oluşacak maliyetin yaklaşık … TL'ye tekabül ettiğini,
1 m² kurum kazılı alanda hafriyat yapılması durumunda zeminin de örseleneceği ve yukarıdaki kesite uygun olarak yol altyapı zemininin standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak teşkil edilmesi durumunda yaklaşık … TL gibi bir maliyet oluştuğunu,
En iyi ihtimalle alttemel tabakasının iyileştirilmemesi ve hafriyat miktarının da minimumda tutulası durumunda 1 m² alanda sadece plent-miks temel malzemesinin yenilenmesi durumunda maliyetin yine minimum … TL ve kazıma makinesi ile asfalt serimine uygun hale getirilen zeminin hazırlanmasındaki maliyetin üzerine çıkmakta olduğunu,
…
Yukarıdaki maliyet analizi göz önünde bulundurulduğunda hafriyat yapılması durumunda ortaya çıkan diğer maliyet kalemleri ile birlikte yol gövdesinin asfalta hazır hale getirilmesindeki toplam maliyetin asfalt kazıma maliyetinin her durumda üzerine çıkmakta olduğunu, asfalt kazıma imalat maliyeti hafriyat maliyetinin üstünde gibi gözükse de hafriyat sonrası yapılacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte olası bir kamu zararının da önüne geçildiğini, tüm bunların yanında hafriyat yapılması ve akabinde karşımıza çıkacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte uygulama süresi asfalt kazıma yapım süresi yaklaşık 3 katına çıkacağından dolayı vatandaş mağduriyeti ve olası kaza risklerinin de beraberinde geleceğini, kurum kazısı olan zeminin iyileştirilmemesi durumunda farklı sıkışmadan dolayı yol gövdesinde kısa bir süre içinde çökme/oturma sonucunu ortaya çıkaracağını, bu durumun da hem can ve mal güvenliği açısından tehlike teşkil edeceğini ve asfalt yama onarımının yapılması gerekliliğini doğuracağını, yol konforunun bozulacağını ve bozulmanın boyutuna göre tekrar asfalt serim yapılması ihtiyacı doğacağını ve bunun da kamu zararına sebebiyet vereceğini, ayrıca iş makinesi ile hafriyat kazısı yapıldığında gerek yeni döşenen hatların gerekse eskiden yolda bulunan hatların zarar göreceğini, bunların da tamiratının; hatta bazı bölgelerde yenilenmesinin söz konusu olacağını, bunun da ek bir maliyet doğuracağını, bununla birlikte uygulama süresinin ciddi oranda artacağını ve kamuya hizmet etme amacında olan Kurumun, kamunun dolayısıyla halkın mağdur olmasına neden olacağını, hatların zarar görmesinin yanında kurum kazısı geçmiş ve asfaltı yenilenecek bazı sokaklarda hafriyat yapılması için uygun genişlikte alanlar bulunmadığını, hafriyat yapılırken ekskavatör çalışma şekli itibarıyla malzemeyi uygun şekilde kovası ile kaldırıp nakliye kamyonuna yükleme yapabilmesi için geniş bir alana ihtiyaç duyduğunu (dilekçe ekindeki fotoğraflarda ekskavatörün sırasıyla çalışma şekli), kazıma makinesi ise kazıdığı malzemeyi aynı hizada bulunan nakliye kamyonuna bom yardımı ile boşaltarak ilerlediğini, gerek asfalt yapılan sokakların darlığı, gerekse havayi elektrik ve diğer hatların izin vermemesi sebebi ile asfalt imalatı yapılan çoğu alanda hafriyat yapılmasının mümkün görünmediğini, söz konusu imalata ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde; ölçü olarak belirtilen kısımda “asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir” denildiğini, birim fiyat tarifinde ölçü olarak belirtilen kısımda; “kazıma yapılan alanın kalınlıkla çarpılması bulunan metreküp cinsinden hacmidir” şeklinde ifade edilmiş olsa idi, bu şekilde bir karşılaştırma içine de girilmemiş olacağını, dolayısıyla Dilekçe Eki:2’deki fotoğraflardan da anlaşılacağı ve yukarıda da anlatıldığı üzere kazı çalışmalarından sonra yapılacak asfalt serim işlemi öncesinde asfalt kazıma işleminin tüm yol gövdesine yapılması gerekliliği ortada olup, birim fiyat tarifinin işin yapımını tam olarak açıklamadığının görüldüğünü, bu konuda İdarece daha sonra yapılan bakım dosyasında söz konusu birim fiyat tarifinde; “Kazı yapılan alanın orijinal yerinde ölçülen m³ cinsinden hacmidir.” şeklinde düzeltme yapıldığını, sonuç olarak, yukarıda bahsedilen konular bütün olarak değerlendirildiğinde; bahse konu durumda yapılan asfalt serimler öncesinde iyice sıkışmış olan zeminin örselenmemesi, bir an önce serim işleminin yapılabilmesi ve sonrasında daha yüksek maliyetlerle karşılaşılmaması için yapılan asfalt kazımanın tüm yol gövdesine yapılması teknik bir zorunluluk olup, birim fiyat tarifinin yapılan işi tam olarak açıklamadığının da ortada olduğunu, her ne kadar sözleşme eki olan birim fiyat tarifine uyulması gerekliliği olsa da; diğer yöntemin uygulanmasının yapım süresini uzatacağını ve sonucunda daha fazla bir maliyete katlanılacağını, her ne kadar bahse konu sorguda; “yüklenici tarafından kazılarak sökülüp kaldırılmayan asfalt için fazladan asfalt kazıma bedeli ödenmiştir” şeklinde ifade edilerek bu sebeple kamu zararına karar verilmiş ise de; yukarıda anlatıldığı üzere bahse konu yollarda asfalt serim yapımından önce yolun tümünde asfalt kazıma yapılması teknik bir zorunluluk olduğundan (asfalt kazıma makinesinin işi yaparken kurum kazılarının olduğu kısımlarını atlaması mümkün olmadığından) yerinde de bu şekilde işlem tesis edilmesi gereği bulunduğunu, dolayısıyla asfalt kazıma makinesi ile yapılan kazıma işleminin yolun tamamında yapılmasının teknik olarak tercih edilmesindeki pek çok etken, diğer durumda İdarece ödenecek bedelin daha fazla olacağı ve İdarenin tariften doğan aksaklığı gidermek için yeni ihalelerinde bunla ilgili gerekli değişikliği yapmış olması hususlarının göz önünde bulundurularak tazmin hükmünün kaldırılması hususunu Kurulumuza arz etmişlerdir.
(Temyiz talebinde bulunan tüm sorumluların dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaalarında özetle; temyiz dilekçelerinde sorumluların tamamen aynı mahiyette ileri sürdükleri ve açıkladıkları hususların İlamda karşılandığı görülmüş olmakla birlikte,
- “Asfalt Kazıma Makinesi ile Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli” imalatına ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde; “Asfaltın kazıma makinesi ile kazılması, sökülmesi, gerekli suyun taşınması, emniyet tedbirlerinin alınması, çıkan malzemenin vasıtalara yüklenmesi, İdarenin göstereceği sahaya nakliyesi, boşaltılması, dolgu yerinde tabaka tabaka serilmesi ve düzenlenmesi veya depo yerinde istif edilmesi için lüzumlu her türlü işçilik, her türlü nakliye, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar dahil 1 m³ fiyatı.”
Ölçü: Asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir.”
Şeklinde tarif edildiği,
- Gerek hakediş gerekse sahada yapılan fiziki incelemeler sonucunda alt yapı kurumları tarafından yapılan alt yapı çalışmaları sırasında önceden bu kurumlar tarafından sökülüp kaldırılan ve imalatlar bittikten sonra yine bu kurumlar tarafından doldurulan alanlarında söz konusu imalatın hesabında dikkate alınarak bedelinin yüklenici firmaya ödendiği,
- Dolayısıyla yüklenici tarafından kazılarak sökülüp kaldırılmayan asfalt için fazladan asfalt kazıma bedeli ödendiği,
- BFİ 158 Poz no.lu imalat tarifi; “Tüm hafriyat işlerinin yapılması işidir. Proje ve detaylarına göre her türlü zemin ve klasta, geniş derin, dar derin veya serbest, suda veya kuruda el veya makina ile hafriyat yapılması, kazı esnasında çıkacak veya kazı çukuruna gelen zemin sularının pompalar ile boşaltılması, kazı esnasında eski imalatlara ait kalıntılar çıkması durumunda bu kalıntıların kırılması, sökülmesi hafriyat fazlalığının idarenin belirleyeceği ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü nakliye, işçilik, alet edevat giderleri ve makina giderleri, yüklenici kan ve genel giderler dahil 1 m³ hafriyat yapılması fiyatıdır. Ölçü: Projedeki boyutlar üzerinden metreküp cinsinden kazı yapılan yerin hacmi hesaplanır.” şeklinde olduğundan stabilize alanlarda yapılan kazı imalatları için, yapılacak işler üstesinde yer alan en uygun imalat kaleminin bu olması nedeniyle bu imalat kalemine ait birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerektiği,
Değerlendirildiğinden, temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, ilgili (bakım onarıma ilişkin) yapım işinde BFİ.102 poz no.lu “Asfalt Kazıma Makinesi ile Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli” imalatına ait imalat miktarının yapılan imalatın metraj hesabında fiilen kazılan asfalt miktarının değil asfalt kaplanacak tüm alanın hesaplamaya dahil edilmesinden dolayı hatalı hesaplanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.
Söz konusu imalat, sözleşme eki birim fiyat tarifinde;
“Asfaltın kazıma makinesi ile kazılması, sökülmesi, gerekli suyun taşınması, emniyet tedbirlerinin alınması, çıkan malzemenin vasıtalara yüklenmesi, İdarenin göstereceği sahaya nakliyesi, boşaltılması, dolgu yerinde tabaka tabaka serilmesi ve düzenlenmesi veya depo yerinde istif edilmesi için lüzumlu her türlü işçilik, her türlü nakliye, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar dahil 1 m³ fiyatı.
Ölçü: Asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir.”
Şeklinde tarif edilmiştir. Gerek hakediş gerekse sahada yapılan fiziki incelemeler sonucunda alt yapı kurumları tarafından yapılan alt yapı çalışmaları sırasında önceden bu kurumlar tarafından sökülüp kaldırılan ve imalatlar bittikten sonra yine bu kurumlar tarafından doldurulan alanların da söz konusu imalatın hesabında dikkate alınarak bedelinin yüklenici firmaya ödendiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, yüklenici tarafından kazılarak sökülüp kaldırılmayan asfalt için fazladan asfalt kazıma bedeli ödenmiştir.
Sorumluların ortak mahiyette gönderdikleri dilekçelerinde; “altyapı kazısı yapılmış yolların neredeyse tamamına yakınında yollar trafiğe kapatılma imkanı bulunmadığı ve kazı çalışmalarının başlangıcından asfaltı yapılana kadar geçen sürede (bu süre bazen 2-3 ayı bulmakla beraber) bahse konu yollarda trafik akışı olduğu ve yolların daha çok bozulmasına sebebiyet verdiği, taraflarına teslim edilen kazıların dilekçeler ekindeki fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere, yol gövdesindeki boyut ve şekilleri değerlendirildiğinde yollarda diğer kurum hatlarının bulunmasından dolayı, sokak veya cadde boyunca yolun tam ortası veya bordür kenarı gibi net bir hizadan gitmediği ve düz bir hat üzerinde seyretmediği, ayrıca kazı yapılan ve hat yenilemesi yapılan yollarda branşman bağlantılarını (ana hattan binalara olan bağlantı) sağlayan ve yolu enine kesen kazılar da mevcut olup, bu tür kazıların bahse konu yollarda büyük bir oranı oluşturmakta olduğu, yukarıda bahsedilen kriterler sonucunda asfalt serim yapılmasına karar verilen yollarda asfalt serim çalışmalarına başlamadan önce ortalama 12-13 cm asfalt kazıma yapılmakta olup, yapılan asfalt kazıma işleminin tüm yola yapılmaması durumunda, sadece kazı olan kısımların iş makinesi (ekskavatör ile) ile ortalama 12-13 cm alınmasının mümkün olmadığı, ekskavatör çalışma şekli ve kova genişlikleri hesaba katıldığında çalışma şekli olarak kurum kazılarının hafriyat çalışma prensibi ile asfalta hazırlanması halinde zemin kazıma makinesi ile kazınan kesimin çok daha fazlası derinliklerde örselenmiş olacağı, kurum kazılarının yapıldığı hat üzerinde sıkıştırılan altyapı malzemesi kazıma makinesi ile nizami şekilde kazılırken, ekskavatör çalışması ile hafriyatı yapılan kurum kazı hatlarında yaklaşık olarak 40 cm derinliğinde zeminin tekrar yol enkesitine uygun olarak hazırlanması gerekeceği, kazıma makinesi ile kazınan yol gövdesinde çizimi yapılan enkesite göre asfaltı yapılacak zeminin sadece plentmiks tabakası üst kotuna kadar kazınmakta olup; kazımanın akabinde asfalt uygulamasına geçilebildiği, hafriyat yapılması durumunda zeminin örseleneceği ve derinliğin artacağı öngörüldüğünde alttemel ve plentmiks temel tabakaları imalatının da tekrar yapılmasının ve segrege olmuş, örselenmiş ve iyileştirilmemiş her zeminin bozulmaya elverişli olduğu ve tekrar iyileştirilmeyen zemine asfalt uygulaması yapılması durumunda asfaltın bozulmasının kaçınılmaz olduğu, buna göre yapılan maliyet analizleri göz önünde bulundurulduğunda hafriyat yapılması durumunda ortaya çıkan diğer maliyet kalemleri ile birlikte yol gövdesinin asfalta hazır hale getirilmesindeki toplam maliyetin asfalt kazıma maliyetinin her durumda üzerine çıkmakta olduğu, asfalt kazıma imalat maliyeti hafriyat maliyetinin üstünde gibi gözükse de hafriyat sonrası yapılacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte olası bir kamu zararının da önüne geçildiği, tüm bunların yanında hafriyat yapılması ve akabinde karşımıza çıkacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte uygulama süresi asfalt kazıma yapım süresi yaklaşık 3 katına çıkacağından dolayı vatandaş mağduriyeti ve olası kaza risklerinin de beraberinde geleceği, kurum kazısı olan zeminin iyileştirilmemesi durumunda farklı sıkışmadan dolayı yol gövdesinde kısa bir süre içinde çökme/oturma sonucunu ortaya çıkaracağı, bu durumun da hem can ve mal güvenliği açısından tehlike teşkil edeceği ve asfalt yama onarımının yapılması gerekliliğini doğuracağı, yol konforunun bozulacağı ve bozulmanın boyutuna göre tekrar asfalt serim yapılması ihtiyacı doğacağı ve bunun da yine kamu zararına sebebiyet vereceği, ayrıca iş makinesi ile hafriyat kazısı yapıldığında gerek yeni döşenen hatların gerekse eskiden yolda bulunan hatların zarar göreceği, bunların da tamiratının; hatta bazı bölgelerde yenilenmesinin söz konusu olacağı, bunun da ek bir maliyet doğuracağı, bununla birlikte uygulama süresinin ciddi oranda artacağı ve kamuya hizmet etme amacında olan Kurumun, kamunun dolayısıyla halkın mağdur olmasına neden olacağı, hatların zarar görmesinin yanında kurum kazısı geçmiş ve asfaltı yenilenecek bazı sokaklarda hafriyat yapılması için uygun genişlikte alanlar bulunmadığı, hafriyat yapılırken ekskavatör çalışma şekli itibarıyla malzemeyi uygun şekilde kovası ile kaldırıp nakliye kamyonuna yükleme yapabilmesi için geniş bir alana ihtiyaç duyduğu (dilekçe ekindeki fotoğraflardaki ekskavatörün sırasıyla çalışma şekli), kazıma makinesinin ise kazıdığı malzemeyi aynı hizada bulunan nakliye kamyonuna bom yardımı ile boşaltarak ilerlediği, gerek asfalt yapılan sokakların darlığı, gerekse havayi elektrik ve diğer hatların izin vermemesi sebebi ile asfalt imalatı yapılan çoğu alanda hafriyat yapılmasının mümkün görünmediği, özetle; bahse konu yollarda asfalt serim yapımından önce yolun tümünde asfalt kazıma yapılması teknik bir zorunluluk olduğun (asfalt kazıma makinesinin işi yaparken kurum kazılarının olduğu kısımlarını atlaması mümkün olmadığı)” şeklinde öne sürülen birtakım teknik gerekçelerle uygulamanın, yerinde bahsedilen şekilde gerçekleştiği ifade edilmekte ise de; söz konusu imalata ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde; ölçü olarak belirtilen kısımdaki; “Asfaltın oıjinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir.” ibaresi tereddüde yer vermeyecek şekilde açıktır ve bu ibare karşısında sözleşme eki olan birim fiyat tarifine uyulması mecburidir. Diğer yandan, sorumlularca daha sonra yapılan yol bakım işlerinde söz konusu birim fiyat tarifinin (işin yapımını tam olarak karşılamadığı gerekçesiyle); “Kazı yapılan alanın orijinal yerinde ölçülen m³ cinsinden hacmidir.” şeklinde düzeltme yapıldığı bildirilmesine rağmen; ihalenin yapıldığı tarih itibarıyla söz konusu düzeltmenin mevcut iş için geçerli olmadığı da aşikardır.
Son olarak, İlamda söz konusu imalatın tarifinde ölçünün; freze makinesi ile kazılan asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp hacmi olarak tanımlandığı, ancak uygulamada alt yapı kurumları tarafından yapılan çalışmalar dolayısıyla bu çalışmaların yapıldığı yollarda mevcut tranşe genişliği kadar olan kısımdaki asfalt bu kurumlar tarafından zaten kazıldığı için asfalt olmayan bu bölgelerdeki stabilize dolgunun kaldırılmasında bu pozun uygulanmaması gerektiği, imalat miktarının hesabında toprak dolgu olan yerlerin hesaplanan miktardan minha edilmesi ve minha edilen alanlardaki kaldırılan dolgu için de; “Tüm hafriyat işlerinin yapılması işidir. Proje ve detaylarına göre her türlü zemin ve klasta, geniş derin, dar derin veya serbest, suda veya kuruda el veya makina ile hafriyat yapılması, kazı esnasında çıkacak veya kazı çukuruna gelen zemin sularının pompalar ile boşaltılması, kazı esnasında eski imalatlara ait kalıntılar çıkması durumunda bu kalıntıların kırılması, sökülmesi hafriyat fazlalığının idarenin belirleyeceği moloz döküm sahasına nakliyesi veya idare tarafından uygun görüldüğü taktirde kazıdan çıkan dolguya uygun malzemelerin inşaat sahası dolgularında kullanılması ve tabaka tabaka sıkıştırılması, sahada hali hazırda birikmiş hafriyatların moloz döküm sahasına nakliyesi, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü nakliye, işçilik, alet edevat giderleri ve makina giderleri, yüklenici karı ve genel giderler dahil 1 m³ hafriyat yapılması fiyatıdır. Ölçü: Projedeki boyutlar üzerinden metreküp cinsinden kazı yapılan yerin hacmi hesaplanır.” şeklindeki birim fiyat tarifi doğrultusunda (stabilize alanlarda yapılan kazı imalatları için yapılacak işler listesinde yer alan) en uygun imalat olarak BFİ.158 poz no.lu “Hafriyat Yapılması” imalatından ödeme yapılması gerektiği değerlendirmesi üzerine (bu poz kapsamında yapılan imalat miktarının birim fiyatı ile çarpılması sonucu hesaplanan parasal tutarı düşülerek) kamu zararı hesabı yapılmış olup, bu hesaplama da yukarıda yapılan açıklamalar karşında makul gözükmektedir.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ilgili yapım işinde işin birim fiyat tariflerine uyulmayarak asfalt kazıma miktarının hatalı hesaplanması suretiyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşıldığından; temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının reddedilerek 94 sayılı İlamın 82’nci maddesiyle … TL’nin tazminine ilişkin verilen hükmün TASDİKİNE, oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 16.04.2025 tarih 57893 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
94 sayılı İlamın 82’nci maddesiyle; … yükleniminde bulunan … TL sözleşme bedelli “… İşi” kapsamında BFİ 102 poz no.lu “Asfalt Kazıma Makinesi ile Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli” imalat miktarının hatalı hesaplanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle (kamu zararı … TL hesap edilmiş olmakla birlikte, sorgu konusu pozun hesabına 2021 yılına ilişkin hakedişlerde yer alan imalat miktarlarının sehven dahil edilmesi sonucunda kamu zararı oluşturmayan … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilerek) … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
İşbu ilam maddesinde sorumlu tutulan tüm kamu görevlileri temyiz talebinde bulunmuş olmakla beraber, tazmin hükmünde adı geçen sorumlular [(Ödeme Emri Belgesi ve Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi Fen İşleri Daire Başkanı … ile (Ödeme Emri Belgesi ve Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi Yol Altyapı Şube Müdürü … ve (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlileri Elektrik Teknisyeni …, Elektrik Teknisyeni …, Elektrik Teknisyeni …, İnşaat Teknikeri …, İnşaat Teknikeri …, Metal İşleri Teknikeri …, Elektrik Teknikeri …, İnşaat Mühendisi …, Müdür …, İnşaat Teknisyeni …, İnşaat Teknikeri … ve İnşaat Mühendisi …], tamamen aynı mahiyette gönderdikleri temyiz dilekçelerinde özetle; il genelinde altyapı kurumları tarafından … Yönetmeliğine tabii olarak yapılan kurum kazılarının ruhsat aşamasında belirlenen şartlara uygun olarak ilgili kurumun kazı hat geçirme ve mevcut asfalt kotuna kadar yapılan dolgu çalışmalarının ardından asfaltlanmak üzere taraflarına teslim edilmekte olup, yolun bozukluk durumuna göre değerlendirilerek asfalt yama veya asfalt serim yapılmasının tespitinden sonra, yolun bozukluk boyutu ve kullanım durumuna göre (ana arter, otobüs yolu vb.) asfaltlanması yapılmakta olduğunu, altyapı kazısı yapılmış yolların neredeyse tamamına yakınında yollar trafiğe kapatılma imkanı bulunmadığını ve kazı çalışmalarının başlangıcından asfaltı yapılana kadar geçen sürede (bu süre bazen 2-3 ayı bulmakla beraber) bahse konu yollarda trafik akışı olduğunu ve yolların daha çok bozulmasına sebebiyet verdiğini, taraflarına teslim edilen kazıların Dilekçe Eki: 1'deki fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere, yol gövdesindeki boyut ve şekilleri değerlendirildiğinde yollarda diğer kurum hatlarının bulunmasından dolayı, sokak veya cadde boyunca yolun tam ortası veya bordür kenarı gibi net bir hizadan gitmediğini ve düz bir hat üzerinde seyretmediğini, ayrıca kazı yapılan ve hat yenilemesi yapılan yollarda branşman bağlantılarını (ana hattan binalara olan bağlantı) sağlayan ve yolu enine kesen kazılar da mevcut olup, bu tür kazıların bahse konu yollarda büyük bir oranı oluşturmakta olduğunu, yukarıda bahsedilen kriterler sonucunda asfalt serim yapılmasına karar verilen yollarda asfalt serim çalışmalarına başlamadan önce ortalama 12-13 cm asfalt kazıma yapılmakta olup, yapılan asfalt kazıma işleminin tüm yola yapılmaması durumunda, sadece kazı olan kısımların iş makinesi (ekskavatör ile) ile ortalama 12-13 cm alınmasının mümkün olmadığını, ekskavatör çalışma şekli ve kova genişlikleri hesaba katıldığında çalışma şekli olarak kurum kazılarının hafriyat çalışma prensibi ile asfalta hazırlanması halinde zemin kazıma makinesi ile kazınan kesimin çok daha fazlası derinliklerde örselenmiş olacağını, kurum kazılarının yapıldığı hat üzerinde sıkıştırılan altyapı malzemesi kazıma makinesi ile nizami şekilde kazılırken, ekskavatör çalışması ile hafriyatı yapılan kurum kazı hatlarında yaklaşık olarak 40 cm derinliğinde zeminin tekrar yol enkesitine uygun olarak hazırlanması gerekeceğini,
…
Kazıma makinesi ile kazınan yol gövdesinde yukarıdaki enkesite göre asfaltı yapılacak zemin sadece plentmiks tabakası üst kotuna kadar kazınmakta olup kazımanın akabinde asfalt uygulamasına geçilebildiğini, hafriyat yapılması durumunda zeminin örseleneceği ve derinliğin artacağı öngörüldüğünde alttemel ve plentmiks temel tabakaları imalatının da tekrar yapılmasının ve segrege olmuş, örselenmiş ve iyileştirilmemiş her zeminin bozulmaya elverişli olduğunu ve tekrar iyileştirilmeyen zemine asfalt uygulaması yapılması durumunda asfaltın bozulmasının kaçınılmaz olduğunu, dolayısıyla aşağıdaki maliyet analizleri göz önünde bulundurulduğunda;
1 m² kurum kazılı alanda 13 cm (ortalama binder ve aşınma asfalt kalınlığı) kazıma yapılması durumunda asfalt öncesi oluşacak maliyetin yaklaşık … TL'ye tekabül ettiğini,
1 m² kurum kazılı alanda hafriyat yapılması durumunda zeminin de örseleneceği ve yukarıdaki kesite uygun olarak yol altyapı zemininin standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak teşkil edilmesi durumunda yaklaşık … TL gibi bir maliyet oluştuğunu,
En iyi ihtimalle alttemel tabakasının iyileştirilmemesi ve hafriyat miktarının da minimumda tutulası durumunda 1 m² alanda sadece plent-miks temel malzemesinin yenilenmesi durumunda maliyetin yine minimum … TL ve kazıma makinesi ile asfalt serimine uygun hale getirilen zeminin hazırlanmasındaki maliyetin üzerine çıkmakta olduğunu,
…
Yukarıdaki maliyet analizi göz önünde bulundurulduğunda hafriyat yapılması durumunda ortaya çıkan diğer maliyet kalemleri ile birlikte yol gövdesinin asfalta hazır hale getirilmesindeki toplam maliyetin asfalt kazıma maliyetinin her durumda üzerine çıkmakta olduğunu, asfalt kazıma imalat maliyeti hafriyat maliyetinin üstünde gibi gözükse de hafriyat sonrası yapılacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte olası bir kamu zararının da önüne geçildiğini, tüm bunların yanında hafriyat yapılması ve akabinde karşımıza çıkacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte uygulama süresi asfalt kazıma yapım süresi yaklaşık 3 katına çıkacağından dolayı vatandaş mağduriyeti ve olası kaza risklerinin de beraberinde geleceğini, kurum kazısı olan zeminin iyileştirilmemesi durumunda farklı sıkışmadan dolayı yol gövdesinde kısa bir süre içinde çökme/oturma sonucunu ortaya çıkaracağını, bu durumun da hem can ve mal güvenliği açısından tehlike teşkil edeceğini ve asfalt yama onarımının yapılması gerekliliğini doğuracağını, yol konforunun bozulacağını ve bozulmanın boyutuna göre tekrar asfalt serim yapılması ihtiyacı doğacağını ve bunun da kamu zararına sebebiyet vereceğini, ayrıca iş makinesi ile hafriyat kazısı yapıldığında gerek yeni döşenen hatların gerekse eskiden yolda bulunan hatların zarar göreceğini, bunların da tamiratının; hatta bazı bölgelerde yenilenmesinin söz konusu olacağını, bunun da ek bir maliyet doğuracağını, bununla birlikte uygulama süresinin ciddi oranda artacağını ve kamuya hizmet etme amacında olan Kurumun, kamunun dolayısıyla halkın mağdur olmasına neden olacağını, hatların zarar görmesinin yanında kurum kazısı geçmiş ve asfaltı yenilenecek bazı sokaklarda hafriyat yapılması için uygun genişlikte alanlar bulunmadığını, hafriyat yapılırken ekskavatör çalışma şekli itibarıyla malzemeyi uygun şekilde kovası ile kaldırıp nakliye kamyonuna yükleme yapabilmesi için geniş bir alana ihtiyaç duyduğunu (dilekçe ekindeki fotoğraflarda ekskavatörün sırasıyla çalışma şekli), kazıma makinesi ise kazıdığı malzemeyi aynı hizada bulunan nakliye kamyonuna bom yardımı ile boşaltarak ilerlediğini, gerek asfalt yapılan sokakların darlığı, gerekse havayi elektrik ve diğer hatların izin vermemesi sebebi ile asfalt imalatı yapılan çoğu alanda hafriyat yapılmasının mümkün görünmediğini, söz konusu imalata ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde; ölçü olarak belirtilen kısımda “asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir” denildiğini, birim fiyat tarifinde ölçü olarak belirtilen kısımda; “kazıma yapılan alanın kalınlıkla çarpılması bulunan metreküp cinsinden hacmidir” şeklinde ifade edilmiş olsa idi, bu şekilde bir karşılaştırma içine de girilmemiş olacağını, dolayısıyla Dilekçe Eki:2’deki fotoğraflardan da anlaşılacağı ve yukarıda da anlatıldığı üzere kazı çalışmalarından sonra yapılacak asfalt serim işlemi öncesinde asfalt kazıma işleminin tüm yol gövdesine yapılması gerekliliği ortada olup, birim fiyat tarifinin işin yapımını tam olarak açıklamadığının görüldüğünü, bu konuda İdarece daha sonra yapılan bakım dosyasında söz konusu birim fiyat tarifinde; “Kazı yapılan alanın orijinal yerinde ölçülen m³ cinsinden hacmidir.” şeklinde düzeltme yapıldığını, sonuç olarak, yukarıda bahsedilen konular bütün olarak değerlendirildiğinde; bahse konu durumda yapılan asfalt serimler öncesinde iyice sıkışmış olan zeminin örselenmemesi, bir an önce serim işleminin yapılabilmesi ve sonrasında daha yüksek maliyetlerle karşılaşılmaması için yapılan asfalt kazımanın tüm yol gövdesine yapılması teknik bir zorunluluk olup, birim fiyat tarifinin yapılan işi tam olarak açıklamadığının da ortada olduğunu, her ne kadar sözleşme eki olan birim fiyat tarifine uyulması gerekliliği olsa da; diğer yöntemin uygulanmasının yapım süresini uzatacağını ve sonucunda daha fazla bir maliyete katlanılacağını, her ne kadar bahse konu sorguda; “yüklenici tarafından kazılarak sökülüp kaldırılmayan asfalt için fazladan asfalt kazıma bedeli ödenmiştir” şeklinde ifade edilerek bu sebeple kamu zararına karar verilmiş ise de; yukarıda anlatıldığı üzere bahse konu yollarda asfalt serim yapımından önce yolun tümünde asfalt kazıma yapılması teknik bir zorunluluk olduğundan (asfalt kazıma makinesinin işi yaparken kurum kazılarının olduğu kısımlarını atlaması mümkün olmadığından) yerinde de bu şekilde işlem tesis edilmesi gereği bulunduğunu, dolayısıyla asfalt kazıma makinesi ile yapılan kazıma işleminin yolun tamamında yapılmasının teknik olarak tercih edilmesindeki pek çok etken, diğer durumda İdarece ödenecek bedelin daha fazla olacağı ve İdarenin tariften doğan aksaklığı gidermek için yeni ihalelerinde bunla ilgili gerekli değişikliği yapmış olması hususlarının göz önünde bulundurularak tazmin hükmünün kaldırılması hususunu Kurulumuza arz etmişlerdir.
(Temyiz talebinde bulunan tüm sorumluların dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaalarında özetle; temyiz dilekçelerinde sorumluların tamamen aynı mahiyette ileri sürdükleri ve açıkladıkları hususların İlamda karşılandığı görülmüş olmakla birlikte,
- “Asfalt Kazıma Makinesi ile Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli” imalatına ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde; “Asfaltın kazıma makinesi ile kazılması, sökülmesi, gerekli suyun taşınması, emniyet tedbirlerinin alınması, çıkan malzemenin vasıtalara yüklenmesi, İdarenin göstereceği sahaya nakliyesi, boşaltılması, dolgu yerinde tabaka tabaka serilmesi ve düzenlenmesi veya depo yerinde istif edilmesi için lüzumlu her türlü işçilik, her türlü nakliye, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar dahil 1 m³ fiyatı.”
Ölçü: Asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir.”
Şeklinde tarif edildiği,
- Gerek hakediş gerekse sahada yapılan fiziki incelemeler sonucunda alt yapı kurumları tarafından yapılan alt yapı çalışmaları sırasında önceden bu kurumlar tarafından sökülüp kaldırılan ve imalatlar bittikten sonra yine bu kurumlar tarafından doldurulan alanlarında söz konusu imalatın hesabında dikkate alınarak bedelinin yüklenici firmaya ödendiği,
- Dolayısıyla yüklenici tarafından kazılarak sökülüp kaldırılmayan asfalt için fazladan asfalt kazıma bedeli ödendiği,
- BFİ 158 Poz no.lu imalat tarifi; “Tüm hafriyat işlerinin yapılması işidir. Proje ve detaylarına göre her türlü zemin ve klasta, geniş derin, dar derin veya serbest, suda veya kuruda el veya makina ile hafriyat yapılması, kazı esnasında çıkacak veya kazı çukuruna gelen zemin sularının pompalar ile boşaltılması, kazı esnasında eski imalatlara ait kalıntılar çıkması durumunda bu kalıntıların kırılması, sökülmesi hafriyat fazlalığının idarenin belirleyeceği ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü nakliye, işçilik, alet edevat giderleri ve makina giderleri, yüklenici kan ve genel giderler dahil 1 m³ hafriyat yapılması fiyatıdır. Ölçü: Projedeki boyutlar üzerinden metreküp cinsinden kazı yapılan yerin hacmi hesaplanır.” şeklinde olduğundan stabilize alanlarda yapılan kazı imalatları için, yapılacak işler üstesinde yer alan en uygun imalat kaleminin bu olması nedeniyle bu imalat kalemine ait birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerektiği,
Değerlendirildiğinden, temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, ilgili (bakım onarıma ilişkin) yapım işinde BFİ.102 poz no.lu “Asfalt Kazıma Makinesi ile Asfalt Kaplamaların Kazılması ve Nakli” imalatına ait imalat miktarının yapılan imalatın metraj hesabında fiilen kazılan asfalt miktarının değil asfalt kaplanacak tüm alanın hesaplamaya dahil edilmesinden dolayı hatalı hesaplanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.
Söz konusu imalat, sözleşme eki birim fiyat tarifinde;
“Asfaltın kazıma makinesi ile kazılması, sökülmesi, gerekli suyun taşınması, emniyet tedbirlerinin alınması, çıkan malzemenin vasıtalara yüklenmesi, İdarenin göstereceği sahaya nakliyesi, boşaltılması, dolgu yerinde tabaka tabaka serilmesi ve düzenlenmesi veya depo yerinde istif edilmesi için lüzumlu her türlü işçilik, her türlü nakliye, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar dahil 1 m³ fiyatı.
Ölçü: Asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir.”
Şeklinde tarif edilmiştir. Gerek hakediş gerekse sahada yapılan fiziki incelemeler sonucunda alt yapı kurumları tarafından yapılan alt yapı çalışmaları sırasında önceden bu kurumlar tarafından sökülüp kaldırılan ve imalatlar bittikten sonra yine bu kurumlar tarafından doldurulan alanların da söz konusu imalatın hesabında dikkate alınarak bedelinin yüklenici firmaya ödendiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, yüklenici tarafından kazılarak sökülüp kaldırılmayan asfalt için fazladan asfalt kazıma bedeli ödenmiştir.
Sorumluların ortak mahiyette gönderdikleri dilekçelerinde; “altyapı kazısı yapılmış yolların neredeyse tamamına yakınında yollar trafiğe kapatılma imkanı bulunmadığı ve kazı çalışmalarının başlangıcından asfaltı yapılana kadar geçen sürede (bu süre bazen 2-3 ayı bulmakla beraber) bahse konu yollarda trafik akışı olduğu ve yolların daha çok bozulmasına sebebiyet verdiği, taraflarına teslim edilen kazıların dilekçeler ekindeki fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere, yol gövdesindeki boyut ve şekilleri değerlendirildiğinde yollarda diğer kurum hatlarının bulunmasından dolayı, sokak veya cadde boyunca yolun tam ortası veya bordür kenarı gibi net bir hizadan gitmediği ve düz bir hat üzerinde seyretmediği, ayrıca kazı yapılan ve hat yenilemesi yapılan yollarda branşman bağlantılarını (ana hattan binalara olan bağlantı) sağlayan ve yolu enine kesen kazılar da mevcut olup, bu tür kazıların bahse konu yollarda büyük bir oranı oluşturmakta olduğu, yukarıda bahsedilen kriterler sonucunda asfalt serim yapılmasına karar verilen yollarda asfalt serim çalışmalarına başlamadan önce ortalama 12-13 cm asfalt kazıma yapılmakta olup, yapılan asfalt kazıma işleminin tüm yola yapılmaması durumunda, sadece kazı olan kısımların iş makinesi (ekskavatör ile) ile ortalama 12-13 cm alınmasının mümkün olmadığı, ekskavatör çalışma şekli ve kova genişlikleri hesaba katıldığında çalışma şekli olarak kurum kazılarının hafriyat çalışma prensibi ile asfalta hazırlanması halinde zemin kazıma makinesi ile kazınan kesimin çok daha fazlası derinliklerde örselenmiş olacağı, kurum kazılarının yapıldığı hat üzerinde sıkıştırılan altyapı malzemesi kazıma makinesi ile nizami şekilde kazılırken, ekskavatör çalışması ile hafriyatı yapılan kurum kazı hatlarında yaklaşık olarak 40 cm derinliğinde zeminin tekrar yol enkesitine uygun olarak hazırlanması gerekeceği, kazıma makinesi ile kazınan yol gövdesinde çizimi yapılan enkesite göre asfaltı yapılacak zeminin sadece plentmiks tabakası üst kotuna kadar kazınmakta olup; kazımanın akabinde asfalt uygulamasına geçilebildiği, hafriyat yapılması durumunda zeminin örseleneceği ve derinliğin artacağı öngörüldüğünde alttemel ve plentmiks temel tabakaları imalatının da tekrar yapılmasının ve segrege olmuş, örselenmiş ve iyileştirilmemiş her zeminin bozulmaya elverişli olduğu ve tekrar iyileştirilmeyen zemine asfalt uygulaması yapılması durumunda asfaltın bozulmasının kaçınılmaz olduğu, buna göre yapılan maliyet analizleri göz önünde bulundurulduğunda hafriyat yapılması durumunda ortaya çıkan diğer maliyet kalemleri ile birlikte yol gövdesinin asfalta hazır hale getirilmesindeki toplam maliyetin asfalt kazıma maliyetinin her durumda üzerine çıkmakta olduğu, asfalt kazıma imalat maliyeti hafriyat maliyetinin üstünde gibi gözükse de hafriyat sonrası yapılacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte olası bir kamu zararının da önüne geçildiği, tüm bunların yanında hafriyat yapılması ve akabinde karşımıza çıkacak diğer uygulama kalemleri ile birlikte uygulama süresi asfalt kazıma yapım süresi yaklaşık 3 katına çıkacağından dolayı vatandaş mağduriyeti ve olası kaza risklerinin de beraberinde geleceği, kurum kazısı olan zeminin iyileştirilmemesi durumunda farklı sıkışmadan dolayı yol gövdesinde kısa bir süre içinde çökme/oturma sonucunu ortaya çıkaracağı, bu durumun da hem can ve mal güvenliği açısından tehlike teşkil edeceği ve asfalt yama onarımının yapılması gerekliliğini doğuracağı, yol konforunun bozulacağı ve bozulmanın boyutuna göre tekrar asfalt serim yapılması ihtiyacı doğacağı ve bunun da yine kamu zararına sebebiyet vereceği, ayrıca iş makinesi ile hafriyat kazısı yapıldığında gerek yeni döşenen hatların gerekse eskiden yolda bulunan hatların zarar göreceği, bunların da tamiratının; hatta bazı bölgelerde yenilenmesinin söz konusu olacağı, bunun da ek bir maliyet doğuracağı, bununla birlikte uygulama süresinin ciddi oranda artacağı ve kamuya hizmet etme amacında olan Kurumun, kamunun dolayısıyla halkın mağdur olmasına neden olacağı, hatların zarar görmesinin yanında kurum kazısı geçmiş ve asfaltı yenilenecek bazı sokaklarda hafriyat yapılması için uygun genişlikte alanlar bulunmadığı, hafriyat yapılırken ekskavatör çalışma şekli itibarıyla malzemeyi uygun şekilde kovası ile kaldırıp nakliye kamyonuna yükleme yapabilmesi için geniş bir alana ihtiyaç duyduğu (dilekçe ekindeki fotoğraflardaki ekskavatörün sırasıyla çalışma şekli), kazıma makinesinin ise kazıdığı malzemeyi aynı hizada bulunan nakliye kamyonuna bom yardımı ile boşaltarak ilerlediği, gerek asfalt yapılan sokakların darlığı, gerekse havayi elektrik ve diğer hatların izin vermemesi sebebi ile asfalt imalatı yapılan çoğu alanda hafriyat yapılmasının mümkün görünmediği, özetle; bahse konu yollarda asfalt serim yapımından önce yolun tümünde asfalt kazıma yapılması teknik bir zorunluluk olduğun (asfalt kazıma makinesinin işi yaparken kurum kazılarının olduğu kısımlarını atlaması mümkün olmadığı)” şeklinde öne sürülen birtakım teknik gerekçelerle uygulamanın, yerinde bahsedilen şekilde gerçekleştiği ifade edilmekte ise de; söz konusu imalata ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde; ölçü olarak belirtilen kısımdaki; “Asfaltın oıjinal yerinde ölçülen bir metre küp cinsinde hacmidir.” ibaresi tereddüde yer vermeyecek şekilde açıktır ve bu ibare karşısında sözleşme eki olan birim fiyat tarifine uyulması mecburidir. Diğer yandan, sorumlularca daha sonra yapılan yol bakım işlerinde söz konusu birim fiyat tarifinin (işin yapımını tam olarak karşılamadığı gerekçesiyle); “Kazı yapılan alanın orijinal yerinde ölçülen m³ cinsinden hacmidir.” şeklinde düzeltme yapıldığı bildirilmesine rağmen; ihalenin yapıldığı tarih itibarıyla söz konusu düzeltmenin mevcut iş için geçerli olmadığı da aşikardır.
Son olarak, İlamda söz konusu imalatın tarifinde ölçünün; freze makinesi ile kazılan asfaltın orijinal yerinde ölçülen bir metre küp hacmi olarak tanımlandığı, ancak uygulamada alt yapı kurumları tarafından yapılan çalışmalar dolayısıyla bu çalışmaların yapıldığı yollarda mevcut tranşe genişliği kadar olan kısımdaki asfalt bu kurumlar tarafından zaten kazıldığı için asfalt olmayan bu bölgelerdeki stabilize dolgunun kaldırılmasında bu pozun uygulanmaması gerektiği, imalat miktarının hesabında toprak dolgu olan yerlerin hesaplanan miktardan minha edilmesi ve minha edilen alanlardaki kaldırılan dolgu için de; “Tüm hafriyat işlerinin yapılması işidir. Proje ve detaylarına göre her türlü zemin ve klasta, geniş derin, dar derin veya serbest, suda veya kuruda el veya makina ile hafriyat yapılması, kazı esnasında çıkacak veya kazı çukuruna gelen zemin sularının pompalar ile boşaltılması, kazı esnasında eski imalatlara ait kalıntılar çıkması durumunda bu kalıntıların kırılması, sökülmesi hafriyat fazlalığının idarenin belirleyeceği moloz döküm sahasına nakliyesi veya idare tarafından uygun görüldüğü taktirde kazıdan çıkan dolguya uygun malzemelerin inşaat sahası dolgularında kullanılması ve tabaka tabaka sıkıştırılması, sahada hali hazırda birikmiş hafriyatların moloz döküm sahasına nakliyesi, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü nakliye, işçilik, alet edevat giderleri ve makina giderleri, yüklenici karı ve genel giderler dahil 1 m³ hafriyat yapılması fiyatıdır. Ölçü: Projedeki boyutlar üzerinden metreküp cinsinden kazı yapılan yerin hacmi hesaplanır.” şeklindeki birim fiyat tarifi doğrultusunda (stabilize alanlarda yapılan kazı imalatları için yapılacak işler listesinde yer alan) en uygun imalat olarak BFİ.158 poz no.lu “Hafriyat Yapılması” imalatından ödeme yapılması gerektiği değerlendirmesi üzerine (bu poz kapsamında yapılan imalat miktarının birim fiyatı ile çarpılması sonucu hesaplanan parasal tutarı düşülerek) kamu zararı hesabı yapılmış olup, bu hesaplama da yukarıda yapılan açıklamalar karşında makul gözükmektedir.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ilgili yapım işinde işin birim fiyat tariflerine uyulmayarak asfalt kazıma miktarının hatalı hesaplanması suretiyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşıldığından; temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının reddedilerek 94 sayılı İlamın 82’nci maddesiyle … TL’nin tazminine ilişkin verilen hükmün TASDİKİNE, oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 16.04.2025 tarih 57893 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.