SayıştaySayıştay Daire Kararı620
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
İlam No79
Madde No8
Yılı2022
Yeni birim fiyat
… yüklenimindeki “…” yapım işinde;
A) Ybf-1 yeni birim fiyat kalemi oluşturulurken benzer iş kalemi kırımı yapılmaması sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.5 maddesinde;
“(Ek madde: 08.08.2019-30856 R.G./5. md., yürürlük: 18.08.2019) Yeni iş kaleminin birim fiyatının tespit edilmesi Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinin beşinci fıkrasına göre;
a) Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, anılan Şartname maddesi uyarınca hesaplanan yeni birim fiyat (YBF); yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın (BİTBF), idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata (BİHBF) oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın (BF) çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez.”
hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre yeni birim fiyat oluşturulurken, yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen fiyatın, yeni birim fiyatta tenzilat için dikkate alınması gerekmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
“YBF.1 …” pozu için … TL yeni birim fiyat belirlendiği, ancak bu fiyat belirlenirken söz konusu yapım işinde yeni iş kalemine benzerlik gösteren, yaklaşık maliyeti … TL ve birim fiyat tutarı … TL (fiyat kırım oranı %14,7) olan “İNŞ.19-…” pozunun dikkate alınmadığı, yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre yeni birim fiyata uygulanması gereken tenzilatın uygulanmadığı ve fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Sorumluların savunmalarında; söz konusu ihalede iş artışı yapılması gerekliliği doğduğu, bu sebeple Kamu İhale Kurulunun 2020/DK.D-239 nolu kararı uyarınca yeni birim fiyat yapıldığı, C-30/37 iş kaleminin C25/30 iş kalemiyle benzer iş kalemi olmadığı, farklı malzemeler olduğu, farklı malzemelerin benzer iş kalemi olmadığının söz konusu Kararda da belirtildiği ifade edilse de;
Kamu İhale Kurulunun ......nolu kararında; "Yapım işi sözleşme sürecinde yapımına karar verilen yeni iş kaleminin birim fiyatının tespitinde dikkate alınan üst sınır değer hesabında esas alınacak benzerlik gösteren iş kaleminden, oransal olarak benzer miktarlarda aynı malzeme, işçilik ve makine-ekipman girdisi kullanımı söz konusu olan, mahiyet ve yapı tekniği bakımından benzerlik gösteren iş kalemlerinin anlaşılmasına…," denilmektedir.
Karardan da anlaşılacağı üzere benzer iş kalemi; aynı malzeme, işçilik ve makine kullanılarak yapı tekniği bakımından benzerlik oluşturan imalatlardır. “YBF.1 …” pozu ile “İNŞ.19-…” pozu aynı malzeme ile yapı tekniği bakımından benzerlik gösteren sadece içerdiği malzemenin yoğunluğuyla farklılık gösteren iş kalemleridir. Dolayısıyla aynı malzeme ve ekipman ile mahiyet ve yapı tekniği bakımından birbirine yakın olan bu iş kalemlerinin benzer iş kalemi olarak değerlendirilmeleri gerekmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Yukarıda gerekçeleri açıklandığı üzere, oluşturulan yeni birim fiyata, yeni birim fiyata benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyata uygulanan tenzilatın uygulanmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Diğer taraftan sorumluların savunmasında yer alan yeni fiyat oluşturulurken yüklenici karı ve genel gider olarak %25 oranının esas alınarak tutar tespit edilmesi ve bu tutar üzerinden tenzilat yapılarak fiyat belirlenmesinin gerektiği hususu yerinde görülerek kamu zararı … TL olarak hesaplanmıştır.
Bu itibarla; “…” yapım işinde;
“YBF.1 …” iş kaleminde yeni birim fiyat üzerinden ödeme yapılmasına ilişkin kamu zararı oluşmadığı anlaşılan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
“YBF.1 …” pozunda yeni birim fiyat hesaplanırken benzer iş kalemi kırım oranının uygulanmaması sebebiyle oluşan ve ayrıntılı hesabı aşağıda tabloda gösterilen … TL kamu zararının sorumlular Harcama Yetkilisi (…) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…)… ile Diğer Sorumlular; (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…)…, (…) …’ya müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
B) “İNŞ.1-…” pozunun içinde olmasına rağmen İdare tarafından hendek ve taban ıslahı için yeni birim fiyat oluşturulması sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Söz konusu yapım işinin Genel Teknik Şartnamesi “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde;
“Bu bölüm kazı ve hendek açma işini kapsamakta olup, ayrıca; gerekli saha temizliği ve hazırlığı, bütün molozların kaldırılması ve atılması, gerekli hallerde kazı ve hendek açma, tüm kazı malzemesinin aktarılması, depolanması, her türlü yol kaplamasının (asfalt, beton, parke vb) ilgili şekillerde gösterildiği gibi kesilmesi, sökülmesi veya kırılması, nakliyesi ve atılması, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (her türlü evsel atık su bağlantıları ve içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler vb) geçici olarak kırılması, konumunun değiştirilmesi, yenilenmesi için gerekli malzeme temini ve işçilik gideri, gerekli tüm kaplama iksa, destekleme ve koruyucu çalışma, temel zeminlerinin hazırlanması, gerekli olduğu veya görüldüğü hallerde pompalama ve kurutma, bitişik emlakın korumııası, hendek dolgusu teşkili, kaplama ve reglaj ile diğer tamamlayıcı işleri de içerecektir. Teklif edilen kazı fiyatına her türlü emniyet tedbiri (iksa gibi) işleri de dahildir…” denilmektedir.
“İNŞ.1-…” pozunun tarifi ise; “Birim fiyata; yeni döşenecek hat üzerinde mevcut eski boruların, hat üzerindeki özel parçaların ve armatürlerin sökülmesi, İdarenin uygun göreceği yere nakliyesi, her türlü yükleme, boşaltma ve istiflenmesi, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler, vb.) geçici olarak sökülmesi, konumunun değiştirilmesi, hasar verilmesi durumunda tamiri, yenilenmesi için gerekli malzeme ve ekipman temini ve işçilik gideri, her türlü emniyet tedbirinin alınması (ahşap, çelik pano vb. iksa yapılması ve sökülmesi), su çekilmesi ve hendek dışına tahliyesi, kazıdan çıkan her türlü artık malzemenin taşıtlara yükleme ve boşaltılması, yatay ve düşey taşınması, AYKOME ve/veya ilgili belediyesi ve/veya ilgili kurum tarafından belirlenen döküm sahasına taşınması ve varsa döküm bedeli, her türlü nakliye, geçici veya kesin depolanması, yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, ayrıca boru döşenmesinde ve döşeme sırasında yapılacak beton ve betonarme imalatların yapımında ihtiyaç duyulacak servis yolu (yaklaşma yolu) yapımı için gerekli her türlü kazı, dolgu, yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, taşıma, depolama, nakliye, (KDV hariç) yüklenici karı ve genel giderler dahildir.
Teknik Şartname 2A'da belirtilen tip kesitlerde gösterilen imalat esası ve ölçüler haricindeki bir imalat kabul edilmeyecek olup, bahsedilen kesitlere uygun olmayan imalatlar ve bulunduğu hat için herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. Ölçü: Some noktaları arası uzunlukta, standart uygulama enkesitinde verilen boyutlara göre hesaplanan hacimdir.” şeklinde açıklanmıştır.
Diğer taraftan İdare tarafından kazı imalatına ilişkin yeni birim fiyat oluşturularak “YBF.14-…” pozu üzerinden ödeme yapılmıştır.
Bahse konu yapım işinde, Genel Teknik Şartnamede yer alan “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesi hendek kazı imalatı için genel bir çerçeve tanımı vermektedir. “İNŞ.1-…” pozunun tarifi ise kazı esnasında ve kazı hendeği içerisinde yapılması gereken imalatları kapsamaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda; “YBF.14-…” pozu ile yapılan imalatın temel zeminini işin tekniğine uygun hale getirmek için kullanıldığı, temel zemininin işin tekniğine uygun malzeme olan (0-70 mm kırma taş) ile doldurulmasının yüklenicinin birim fiyat teklifine dahil olmadığı, genel şartnamede yer alan hususların söz konusu imalat ile ilgili olmadığı, yapılan imalatın yapım tekniği açısından yeni bir malzeme olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak “YBF.14- …” pozu ile yeni birim fiyat oluşturulması ve imalat yapılmasıyla kamu zararına sebebiyet verilmemiştir.
Bu itibarla, “…” yapım işinde “İNŞ.1-..” pozunun içinde olmasına rağmen İdare tarafından hendek ve taban ıslahı için yeni birim fiyat oluşturulması konusunda kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye … ve Üye … karşı oy gerekçesi;
“Genel Teknik Şartnamede yer alan “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde hendek kazısı; “… Hendek kazısı sırasında gerekli tüm kaplama, iksa, destekleme , koruyucu çalışma, temel zeminlerinin hazırlanması, gerekli olduğu veya görüldüğü hallerde pompalama ve kurutma, bitişik emlakın korunması, geri dolgu teşkili, kaplama, reglaj diğer tamamlayıcı işleri de içerecektir.” şeklinde açıklanmıştır. Dolayısıyla, her kadar savunmalarda söz konusu imalatın temel zeminin işin tekniğine uygun hale getirilmesi amacıyla yapıldığı söylense de, zemin ıslahı için yapılan işlemlerin de kazı pozundan ödenmesi yani imalatın tekniğine göre hazırlanması için yapılması gereken tüm işlerin “İNŞ1-…” pozu ile imal edilmesi gerekmektedir. “YBF14- …” pozu yeni birim fiyat olarak yapılmış, aynı imalat için mükerrer ve fazla ödeme yapılarak kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
C) “İNŞ.1-…” pozunun tarif ve açıklamalarında yer almasına rağmen İdare tarafından kazıya ilişkin emniyet tedbiri alınması adına yeni birim fiyat yapılarak forekazık pozu oluşturularak ödeme yapılması sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Söz konusu yapım işinin Genel Teknik Şartnamesi “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde;
“Bu bölüm kazı ve hendek açma işini kapsamakta olup, ayrıca; gerekli saha temizliği ve hazırlığı, bütün molozların kaldırılması ve atılması, gerekli hallerde kazı ve hendek açma, tüm kazı malzemesinin aktarılması, depolanması, her türlü yol kaplamasının (asfalt, beton, parke vb) ilgili şekillerde gösterildiği gibi kesilmesi, sökülmesi veya kırılması, nakliyesi ve atılması, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (her türlü evsel atık su bağlantıları ve içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler vb) geçici olarak kırılması, konumunun değiştirilmesi, yenilenmesi için gerekli malzeme temini ve işçilik gideri, gerekli tüm kaplama iksa, destekleme ve koruyucu çalışma, temel zeminlerinin hazırlanması, gerekli olduğu veya görüldüğü hallerde pompalama ve kurutma, bitişik emlakın korumııası, hendek dolgusu teşkili, kaplama ve reglaj ile diğer tamamlayıcı işleri de içerecektir. Teklif edilen kazı fiyatına her türlü emniyet tedbiri (iksa gibi) işleri de dahildir…” denilmektedir.
“İNŞ.1-…” pozunun tarifi ise; “Birim fiyata; yeni döşenecek hat üzerinde mevcut eski boruların, hat üzerindeki özel parçaların ve armatürlerin sökülmesi, İdarenin uygun göreceği yere nakliyesi, her türlü yükleme, boşaltma ve istiflenmesi, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler, vb.) geçici olarak sökülmesi, konumunun değiştirilmesi, hasar verilmesi durumunda tamiri, yenilenmesi için gerekli malzeme ve ekipman temini ve işçilik gideri, her türlü emniyet tedbirinin alınması (ahşap, çelik pano vb. iksa yapılması ve sökülmesi), su çekilmesi ve hendek dışına tahliyesi, kazıdan çıkan her türlü artık malzemenin taşıtlara yükleme ve boşaltılması, yatay ve düşey taşınması, AYKOME ve/veya ilgili belediyesi ve/veya ilgili kurum tarafından belirlenen döküm sahasına taşınması ve varsa döküm bedeli, her türlü nakliye, geçici veya kesin depolanması, yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, ayrıca boru döşenmesinde ve döşeme sırasında yapılacak beton ve betonarme imalatların yapımında ihtiyaç duyulacak servis yolu (yaklaşma yolu) yapımı için gerekli her türlü kazı, dolgu, yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, taşıma, depolama, nakliye, (KDV hariç) yüklenici karı ve genel giderler dahildir.
Teknik Şartname 2A'da belirtilen tip kesitlerde gösterilen imalat esası ve ölçüler haricindeki bir imalat kabul edilmeyecek olup, bahsedilen kesitlere uygun olmayan imalatlar ve bulunduğu hat için herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. Ölçü: Some noktaları arası uzunlukta, standart uygulama enkesitinde verilen boyutlara göre hesaplanan hacimdir.” şeklinde açıklanmıştır.
Diğer taraftan İdare tarafından kazıya ilişkin emniyet tedbirinin alınması amacıyla yeni birim fiyat oluşturularak “YBF.7-…” pozu ile imalat yapılmıştır.
İşin Genel Teknik Şartnamesi “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde yer alan hüküm ile yukarıda anılan ilgili pozların birlikte değerlendirilmesi sonucunda;
Bahse konu yapım işinde, Genel Teknik Şartnamede yer alan tanımlar hendek içerisinde yapılması gereken genel imalatları tarif etmekte iken, “İNŞ.1-…” pozunun tarifinin ise kazı esnasında ve kazı hendeği içerisinde yapılması gereken imalatları kapsadığı,
“YBF.7-…” pozunun ise kazıya başlamadan önce ve kazı hendeği dışında kalan bir istinad ve emniyet uygulaması olduğu, bu imalatın yapım işine ait sözleşme ekleri olan uygulama projeleri, birim fiyat tarifleri, teknik şartnameler içerisinde yer almadığı dolayısıyla yeni birim fiyat oluşturularak bu poz üzerinden imalat yapılmasının ise kamu zararı oluşturmadığı görülmüştür.
Bu itibarla; “…” yapım işinde, “…” pozuyla yapılan ödeme konusunda kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
… yüklenimindeki “…” yapım işinde;
A) Ybf-1 yeni birim fiyat kalemi oluşturulurken benzer iş kalemi kırımı yapılmaması sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.5 maddesinde;
“(Ek madde: 08.08.2019-30856 R.G./5. md., yürürlük: 18.08.2019) Yeni iş kaleminin birim fiyatının tespit edilmesi Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinin beşinci fıkrasına göre;
a) Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, anılan Şartname maddesi uyarınca hesaplanan yeni birim fiyat (YBF); yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın (BİTBF), idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata (BİHBF) oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın (BF) çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez.”
hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre yeni birim fiyat oluşturulurken, yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen fiyatın, yeni birim fiyatta tenzilat için dikkate alınması gerekmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
“YBF.1 …” pozu için … TL yeni birim fiyat belirlendiği, ancak bu fiyat belirlenirken söz konusu yapım işinde yeni iş kalemine benzerlik gösteren, yaklaşık maliyeti … TL ve birim fiyat tutarı … TL (fiyat kırım oranı %14,7) olan “İNŞ.19-…” pozunun dikkate alınmadığı, yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre yeni birim fiyata uygulanması gereken tenzilatın uygulanmadığı ve fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Sorumluların savunmalarında; söz konusu ihalede iş artışı yapılması gerekliliği doğduğu, bu sebeple Kamu İhale Kurulunun 2020/DK.D-239 nolu kararı uyarınca yeni birim fiyat yapıldığı, C-30/37 iş kaleminin C25/30 iş kalemiyle benzer iş kalemi olmadığı, farklı malzemeler olduğu, farklı malzemelerin benzer iş kalemi olmadığının söz konusu Kararda da belirtildiği ifade edilse de;
Kamu İhale Kurulunun ......nolu kararında; "Yapım işi sözleşme sürecinde yapımına karar verilen yeni iş kaleminin birim fiyatının tespitinde dikkate alınan üst sınır değer hesabında esas alınacak benzerlik gösteren iş kaleminden, oransal olarak benzer miktarlarda aynı malzeme, işçilik ve makine-ekipman girdisi kullanımı söz konusu olan, mahiyet ve yapı tekniği bakımından benzerlik gösteren iş kalemlerinin anlaşılmasına…," denilmektedir.
Karardan da anlaşılacağı üzere benzer iş kalemi; aynı malzeme, işçilik ve makine kullanılarak yapı tekniği bakımından benzerlik oluşturan imalatlardır. “YBF.1 …” pozu ile “İNŞ.19-…” pozu aynı malzeme ile yapı tekniği bakımından benzerlik gösteren sadece içerdiği malzemenin yoğunluğuyla farklılık gösteren iş kalemleridir. Dolayısıyla aynı malzeme ve ekipman ile mahiyet ve yapı tekniği bakımından birbirine yakın olan bu iş kalemlerinin benzer iş kalemi olarak değerlendirilmeleri gerekmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Yukarıda gerekçeleri açıklandığı üzere, oluşturulan yeni birim fiyata, yeni birim fiyata benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyata uygulanan tenzilatın uygulanmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Diğer taraftan sorumluların savunmasında yer alan yeni fiyat oluşturulurken yüklenici karı ve genel gider olarak %25 oranının esas alınarak tutar tespit edilmesi ve bu tutar üzerinden tenzilat yapılarak fiyat belirlenmesinin gerektiği hususu yerinde görülerek kamu zararı … TL olarak hesaplanmıştır.
Bu itibarla; “…” yapım işinde;
“YBF.1 …” iş kaleminde yeni birim fiyat üzerinden ödeme yapılmasına ilişkin kamu zararı oluşmadığı anlaşılan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
“YBF.1 …” pozunda yeni birim fiyat hesaplanırken benzer iş kalemi kırım oranının uygulanmaması sebebiyle oluşan ve ayrıntılı hesabı aşağıda tabloda gösterilen … TL kamu zararının sorumlular Harcama Yetkilisi (…) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…)… ile Diğer Sorumlular; (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…) …, (…)…, (…) …’ya müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
B) “İNŞ.1-…” pozunun içinde olmasına rağmen İdare tarafından hendek ve taban ıslahı için yeni birim fiyat oluşturulması sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Söz konusu yapım işinin Genel Teknik Şartnamesi “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde;
“Bu bölüm kazı ve hendek açma işini kapsamakta olup, ayrıca; gerekli saha temizliği ve hazırlığı, bütün molozların kaldırılması ve atılması, gerekli hallerde kazı ve hendek açma, tüm kazı malzemesinin aktarılması, depolanması, her türlü yol kaplamasının (asfalt, beton, parke vb) ilgili şekillerde gösterildiği gibi kesilmesi, sökülmesi veya kırılması, nakliyesi ve atılması, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (her türlü evsel atık su bağlantıları ve içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler vb) geçici olarak kırılması, konumunun değiştirilmesi, yenilenmesi için gerekli malzeme temini ve işçilik gideri, gerekli tüm kaplama iksa, destekleme ve koruyucu çalışma, temel zeminlerinin hazırlanması, gerekli olduğu veya görüldüğü hallerde pompalama ve kurutma, bitişik emlakın korumııası, hendek dolgusu teşkili, kaplama ve reglaj ile diğer tamamlayıcı işleri de içerecektir. Teklif edilen kazı fiyatına her türlü emniyet tedbiri (iksa gibi) işleri de dahildir…” denilmektedir.
“İNŞ.1-…” pozunun tarifi ise; “Birim fiyata; yeni döşenecek hat üzerinde mevcut eski boruların, hat üzerindeki özel parçaların ve armatürlerin sökülmesi, İdarenin uygun göreceği yere nakliyesi, her türlü yükleme, boşaltma ve istiflenmesi, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler, vb.) geçici olarak sökülmesi, konumunun değiştirilmesi, hasar verilmesi durumunda tamiri, yenilenmesi için gerekli malzeme ve ekipman temini ve işçilik gideri, her türlü emniyet tedbirinin alınması (ahşap, çelik pano vb. iksa yapılması ve sökülmesi), su çekilmesi ve hendek dışına tahliyesi, kazıdan çıkan her türlü artık malzemenin taşıtlara yükleme ve boşaltılması, yatay ve düşey taşınması, AYKOME ve/veya ilgili belediyesi ve/veya ilgili kurum tarafından belirlenen döküm sahasına taşınması ve varsa döküm bedeli, her türlü nakliye, geçici veya kesin depolanması, yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, ayrıca boru döşenmesinde ve döşeme sırasında yapılacak beton ve betonarme imalatların yapımında ihtiyaç duyulacak servis yolu (yaklaşma yolu) yapımı için gerekli her türlü kazı, dolgu, yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, taşıma, depolama, nakliye, (KDV hariç) yüklenici karı ve genel giderler dahildir.
Teknik Şartname 2A'da belirtilen tip kesitlerde gösterilen imalat esası ve ölçüler haricindeki bir imalat kabul edilmeyecek olup, bahsedilen kesitlere uygun olmayan imalatlar ve bulunduğu hat için herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. Ölçü: Some noktaları arası uzunlukta, standart uygulama enkesitinde verilen boyutlara göre hesaplanan hacimdir.” şeklinde açıklanmıştır.
Diğer taraftan İdare tarafından kazı imalatına ilişkin yeni birim fiyat oluşturularak “YBF.14-…” pozu üzerinden ödeme yapılmıştır.
Bahse konu yapım işinde, Genel Teknik Şartnamede yer alan “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesi hendek kazı imalatı için genel bir çerçeve tanımı vermektedir. “İNŞ.1-…” pozunun tarifi ise kazı esnasında ve kazı hendeği içerisinde yapılması gereken imalatları kapsamaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda; “YBF.14-…” pozu ile yapılan imalatın temel zeminini işin tekniğine uygun hale getirmek için kullanıldığı, temel zemininin işin tekniğine uygun malzeme olan (0-70 mm kırma taş) ile doldurulmasının yüklenicinin birim fiyat teklifine dahil olmadığı, genel şartnamede yer alan hususların söz konusu imalat ile ilgili olmadığı, yapılan imalatın yapım tekniği açısından yeni bir malzeme olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak “YBF.14- …” pozu ile yeni birim fiyat oluşturulması ve imalat yapılmasıyla kamu zararına sebebiyet verilmemiştir.
Bu itibarla, “…” yapım işinde “İNŞ.1-..” pozunun içinde olmasına rağmen İdare tarafından hendek ve taban ıslahı için yeni birim fiyat oluşturulması konusunda kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye … ve Üye … karşı oy gerekçesi;
“Genel Teknik Şartnamede yer alan “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde hendek kazısı; “… Hendek kazısı sırasında gerekli tüm kaplama, iksa, destekleme , koruyucu çalışma, temel zeminlerinin hazırlanması, gerekli olduğu veya görüldüğü hallerde pompalama ve kurutma, bitişik emlakın korunması, geri dolgu teşkili, kaplama, reglaj diğer tamamlayıcı işleri de içerecektir.” şeklinde açıklanmıştır. Dolayısıyla, her kadar savunmalarda söz konusu imalatın temel zeminin işin tekniğine uygun hale getirilmesi amacıyla yapıldığı söylense de, zemin ıslahı için yapılan işlemlerin de kazı pozundan ödenmesi yani imalatın tekniğine göre hazırlanması için yapılması gereken tüm işlerin “İNŞ1-…” pozu ile imal edilmesi gerekmektedir. “YBF14- …” pozu yeni birim fiyat olarak yapılmış, aynı imalat için mükerrer ve fazla ödeme yapılarak kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
C) “İNŞ.1-…” pozunun tarif ve açıklamalarında yer almasına rağmen İdare tarafından kazıya ilişkin emniyet tedbiri alınması adına yeni birim fiyat yapılarak forekazık pozu oluşturularak ödeme yapılması sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Söz konusu yapım işinin Genel Teknik Şartnamesi “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde;
“Bu bölüm kazı ve hendek açma işini kapsamakta olup, ayrıca; gerekli saha temizliği ve hazırlığı, bütün molozların kaldırılması ve atılması, gerekli hallerde kazı ve hendek açma, tüm kazı malzemesinin aktarılması, depolanması, her türlü yol kaplamasının (asfalt, beton, parke vb) ilgili şekillerde gösterildiği gibi kesilmesi, sökülmesi veya kırılması, nakliyesi ve atılması, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (her türlü evsel atık su bağlantıları ve içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler vb) geçici olarak kırılması, konumunun değiştirilmesi, yenilenmesi için gerekli malzeme temini ve işçilik gideri, gerekli tüm kaplama iksa, destekleme ve koruyucu çalışma, temel zeminlerinin hazırlanması, gerekli olduğu veya görüldüğü hallerde pompalama ve kurutma, bitişik emlakın korumııası, hendek dolgusu teşkili, kaplama ve reglaj ile diğer tamamlayıcı işleri de içerecektir. Teklif edilen kazı fiyatına her türlü emniyet tedbiri (iksa gibi) işleri de dahildir…” denilmektedir.
“İNŞ.1-…” pozunun tarifi ise; “Birim fiyata; yeni döşenecek hat üzerinde mevcut eski boruların, hat üzerindeki özel parçaların ve armatürlerin sökülmesi, İdarenin uygun göreceği yere nakliyesi, her türlü yükleme, boşaltma ve istiflenmesi, hendek kazısı esnasında hendek içerisinde kalan her türlü mevcut alt yapı tesislerinin (içme suyu hatları, ilgili kurum ve kuruluşların elektrik ve iletişim hatlarına ait bağlantılar ve tesisler, vb.) geçici olarak sökülmesi, konumunun değiştirilmesi, hasar verilmesi durumunda tamiri, yenilenmesi için gerekli malzeme ve ekipman temini ve işçilik gideri, her türlü emniyet tedbirinin alınması (ahşap, çelik pano vb. iksa yapılması ve sökülmesi), su çekilmesi ve hendek dışına tahliyesi, kazıdan çıkan her türlü artık malzemenin taşıtlara yükleme ve boşaltılması, yatay ve düşey taşınması, AYKOME ve/veya ilgili belediyesi ve/veya ilgili kurum tarafından belirlenen döküm sahasına taşınması ve varsa döküm bedeli, her türlü nakliye, geçici veya kesin depolanması, yukarıda tarif edilen işlerle ilgili her türlü yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, ayrıca boru döşenmesinde ve döşeme sırasında yapılacak beton ve betonarme imalatların yapımında ihtiyaç duyulacak servis yolu (yaklaşma yolu) yapımı için gerekli her türlü kazı, dolgu, yardımcı malzeme ve ekipman, işçilik, taşıma, depolama, nakliye, (KDV hariç) yüklenici karı ve genel giderler dahildir.
Teknik Şartname 2A'da belirtilen tip kesitlerde gösterilen imalat esası ve ölçüler haricindeki bir imalat kabul edilmeyecek olup, bahsedilen kesitlere uygun olmayan imalatlar ve bulunduğu hat için herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. Ölçü: Some noktaları arası uzunlukta, standart uygulama enkesitinde verilen boyutlara göre hesaplanan hacimdir.” şeklinde açıklanmıştır.
Diğer taraftan İdare tarafından kazıya ilişkin emniyet tedbirinin alınması amacıyla yeni birim fiyat oluşturularak “YBF.7-…” pozu ile imalat yapılmıştır.
İşin Genel Teknik Şartnamesi “Kazı ve Hendek Açma” başlıklı 2A maddesinde yer alan hüküm ile yukarıda anılan ilgili pozların birlikte değerlendirilmesi sonucunda;
Bahse konu yapım işinde, Genel Teknik Şartnamede yer alan tanımlar hendek içerisinde yapılması gereken genel imalatları tarif etmekte iken, “İNŞ.1-…” pozunun tarifinin ise kazı esnasında ve kazı hendeği içerisinde yapılması gereken imalatları kapsadığı,
“YBF.7-…” pozunun ise kazıya başlamadan önce ve kazı hendeği dışında kalan bir istinad ve emniyet uygulaması olduğu, bu imalatın yapım işine ait sözleşme ekleri olan uygulama projeleri, birim fiyat tarifleri, teknik şartnameler içerisinde yer almadığı dolayısıyla yeni birim fiyat oluşturularak bu poz üzerinden imalat yapılmasının ise kamu zararı oluşturmadığı görülmüştür.
Bu itibarla; “…” yapım işinde, “…” pozuyla yapılan ödeme konusunda kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.