SayıştaySayıştay Daire Kararı427
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareDiğer
Daire3
İlam No278
Madde No7
Yılı2018
Yapım işi
Denetçi sorgusunda, ………. tarihinde ihale edilen, ………. A.Ş. yüklenimindeki ve ………. TL sözleşme bedelli “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin olarak;
A) Projede yer alan, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 15.153 poz numaralı ve “Tuvenan Kum, Çakıl veya Stabilize ile Dolgu Yapılması” tanımlı imalattan vazgeçilerek, herhangi bir teknik gerekçe gösterilmeden, Analiz-19 poz numaralı “Kum ve Filler Malzemesi Temin Edilerek El ile Seçme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılarak Dolgu Yapılması” imalatına karar verilmesi ve söz konusu poz tanımına aykırı olarak makine ile gerçekleştirilen sulama ve sıkıştırma işlemleri için, birim fiyatı daha yüksek olan ve imalatı el ile gerçekleştirilen Analiz-19 pozundan ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;
“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm uyarınca, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işlerin yeni durumları ile de kabul edilebileceği, ancak bu gibi hallerde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedelinin de ona göre ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda;
Söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Sözleşme uyarınca gerçekleştirilecek olan 15.153 poz numaralı imalat yerine, Analiz-19 poz numaralı imalata karar verildiği ve ödemelerin birim fiyatı daha yüksek olan Analiz-19 pozundan yapıldığı, fakat nihai olarak gerçekleştirilen imalatın Analiz-19 pozu tanımına da uygun olmadığı anlaşılmıştır.
Proje müellifi tarafından, ………. Genel Müdürlüğüne sunulan, ………. tarihli proje değişikliği gerekçe raporunda; “Tuvenan Kum, Çakıl veya Stabilize ile Dolgu Yapılması” şeklinde tarif edilen 15.153 pozunun uygulanacağı alana “filler dolgu” yapılmasının daha doğru olacağının belirtildiği, bunun üzerine, nihai kararı ………. Kurulunun ………. tarih ve ………. sayılı kararı ile proje revizyonu yapıldığı,
Asıl projede yer alan 15.153 numaralı poz yerine, daha boşluksuz ve sağlam bir zemin elde edilmesini sağlayacağı düşünülen, ince yapılı “filler” malzemenin kullanılacağı, Analiz-19 numaralı “Kum ve Filler Malzemesi Temin Edilerek El ile Serme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılarak Dolgu Yapılması” pozunun oluşturulduğu,
Söz konusu işin birim fiyat teklif cetvellerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 15.140/03 numaralı “Kum Temin Edilerek Makine ile Serme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılması” pozunun yer almadığı, imalatların yapıldığı mahalde dolgu yapılacak alan ile tabii zemin kotu arasında ortalama ………. metre kot farkı olması ve temel hatılları ile temel perdesinin üzerinde 15.140/03 pozu doğrultusunda imalat yapılmasının mümkün olmaması gibi sebeplerle söz konusu pozun uygulanamadığı,
anlaşılmaktadır.
Proje revizyonu sonrasında kullanımına karar verilen Analiz-19 “Kum ve Filler Malzemesi Temin Edilerek El ile Serme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılarak Dolgu Yapılması” pozunun tanımında, serme, sulama ve sıkıştırma işlemlerinin el ile yapılacağı belirtilmekte iken, serme işleminin “lastik tekerlekli yükleyici” ile, sıkıştırma işleminin “kompaktör” ile, makine ile sulama işleminin ise “el” ile yapıldığı ve ödemelerin, yüksek birim fiyatlı “Analiz-19” pozu üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Analiz-19 poz numaralı imalat, tanımına uygun bir şekilde gerçekleştirilmediği halde bu poza ilişkin birim fiyat üzerinden hakediş ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmakla birlikte,
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgelerde, Sorumlularca sehven gözden kaçtığı ifade edilen söz konusu hatalı işlemin düzeltilmesini teminen, Analiz-19 numaralı poz üzerinden yapılan ödemelerin (………. m³ x ………. TL = ………. TL + KDV) 2 nolu hakedişten minha edildiği, ilgili pozun yerine, ayrıntısı anılan hakedişe ekli evraklarda yer alan Analiz-20 numaralı “Kum ve filler malzemesi temin edilerek makina ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılarak dolgu yapılması” pozunun hazırlandığı ve gerçekleşen imalat miktarları esas alınarak, (………. m³ x ………. TL = ………. TL + KDV) şeklinde hesaplanan tutarın Yükleniciye ödendiği,
Söz konusu rakamlara ilişkin hesaplamalara, savunma evrakları arasında, ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişe ait “Yapılan İşler Listesi” ve “Yeşil Defter”de yer verildiği ve anılan hesaplamalar doğrultusunda yapılan işlemler neticesinde, ………. TL’lik kamu zararı tutarının tahsil edilmiş olduğu,
görüldüğünden, sorgu konusu edilen ………. TL tutarındaki ödemenin, 2 nolu hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu görülen ………. TL’lik kısmı için ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan ve mevzuatına uygun olduğu görülen ………. TL’lik kısmı için ise ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozu kapsamında kullanılan malzemenin cetveldeki ağırlıklarının % 7 fazlasına kadar ödeme yapılabilmesi için, tartı ağırlığının tahkik edilmesi ve bu tahkike ilişkin tartı tutanaklarının bulundurulması gerekmekte iken, söz konusu tutanaklar olmadan, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması suretiyle ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“(1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
…
c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (Mülga ibare: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.
…”
“Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise;
“(1) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde kesin hesaplar aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.
…”
hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümler uyarınca, geçici hakediş raporları düzenlenirken, bitmiş iş kısımları için kesinleşen metraj miktarlarının dikkate alınması gerektiği ve kesin hakediş raporları düzenlenirken de geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeden tespit edilen kesin metraj ve yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan miktarların esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin, Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda, söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Y.23.101 poz numaralı imalat metrajının, işin gerçekleşen kısımlarına ilişkin miktarlar esas alınmadan belirlendiği görülmektedir.
Anılan iş kapsamında bulunan Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozuna ilişkin “Poz Tarifi, Yapım Şartları ve Ölçüsü”nün aşağıdaki şekilde tanımlandığı;
Her çeşit profil, çelik çubuk, çelik, saçlarla projesine göre her yükseklik ve açıklıkta karkas inşaat yapılması, parçaların perçin, bulon ve kaynakla eklenmesi, bütün aksamın yerine monte edilmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, taşıyıcı iskele veya kaldırma tertibatı, boşaltma, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, (boya bedeli hariç) yapılması ve yerine konulması, 1 ton fiyatı:
ÖLÇÜ:
1)Ölçmede tartı esastır, kullanılan profil demiri perçin, cıvata, ek levhaları ve benzeri tespit elemanları birlikte boyanmadan ve montajdan önce tartılır ve ataşmana geçirilir.
2)Ancak idareler lüzum gördüğü takdirde, proje boyutları üzerinden bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarına nazaran tartı ağırlığını tahkik edebilir. Bu tartı neticesinde; cetvellere nazaran % 7 ağırlık fazlasına kadar ödeme yapılır. % 7 den fazla ağırlık dikkate alınmaz. Hesap tahkikinde perçin ve cıvata delikleri dolu alınır. Bu tartı neticesinde bulunan ağırlığın cetveldekinden az olması halinde yapılan imalâtın idarece kabul edilmesi şartıyla tartı esas alınır.”
Ancak anılan imalat pozunun tanımına aykırı olarak, imalatta yer alan çelik malzeme metrajların, tartı ağırlıkları tahkik edilmeden % 7 oranında artırıldığı ve Yükleniciye yapılan 1 nolu hakediş ödemesinde, bu metrajlar üzerinden hesaplama yapıldığı,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve eki belgeler çerçevesinde, 1 nolu hakediş ödemesinin yapıldığı tarihe kadar fiili olarak gerçekleşen toplam imalatın ………. kg olduğu, bu itibarla anılan hakediş ödemesi sonucunda Yükleniciye, ………. kg’lık imalata karşılık gelen ………. TL tutarında fazla ödeme yapıldığı,
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Y.23.101 poz numaralı imalatın gerçekleştirilmeyen miktarlarına ilişkin yapılan ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
anlaşılmakla birlikte,
Sorumluların, söz konusu metraj hesap hatasının sehven yapıldığını kabul ettikleri, 2 nolu hakediş ödemesi sırasında, anılan imalattaki gerçek metrajları, % 7 ilave yapmaksızın yeniden belirledikleri, oluşturulan yeni metraj listeleri üzerinden ulaşılan toplam imalat miktarını ise ………. kg olarak tespit ettikleri,
Bu itibarla, 1 nolu hakediş ile yapılan ………. kg’lık imalata ilişkin ………. TL tutarındaki fazla ödemenin, sorumlular tarafından 2 nolu hakedişte yapılan düzeltme ile minha edildiği,
2 nolu hakediş ödemesinin yapıldığı ………. tarihine kadar gerçekleşen toplam imalatın ise ………. kg olduğu ve henüz ödenmemiş olan ………. kg’lık imalata ilişkin bedelin de bu hakediş ile ayrıca ödendiği,
Anılan rakamlara ilişkin hesaplamalara, savunma evrakları arasında, ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişe ait “Yapılan İşler Listesi” ve “Yeşil Defter”de yer verildiği,
görülmektedir.
Açıklanan sebeplerle, söz konusu imalata ilişkin ………. TL’lik kamu zararının ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu anlaşıldığından, sorgu konusu edilen ………. TL’lik ödeme için ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Denetçi sorgusunda, ………. tarihinde ihale edilen, ………. A.Ş. yüklenimindeki ve ………. TL sözleşme bedelli “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin olarak;
A) Projede yer alan, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 15.153 poz numaralı ve “Tuvenan Kum, Çakıl veya Stabilize ile Dolgu Yapılması” tanımlı imalattan vazgeçilerek, herhangi bir teknik gerekçe gösterilmeden, Analiz-19 poz numaralı “Kum ve Filler Malzemesi Temin Edilerek El ile Seçme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılarak Dolgu Yapılması” imalatına karar verilmesi ve söz konusu poz tanımına aykırı olarak makine ile gerçekleştirilen sulama ve sıkıştırma işlemleri için, birim fiyatı daha yüksek olan ve imalatı el ile gerçekleştirilen Analiz-19 pozundan ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;
“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm uyarınca, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenilen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işlerin yeni durumları ile de kabul edilebileceği, ancak bu gibi hallerde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedelinin de ona göre ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda;
Söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Sözleşme uyarınca gerçekleştirilecek olan 15.153 poz numaralı imalat yerine, Analiz-19 poz numaralı imalata karar verildiği ve ödemelerin birim fiyatı daha yüksek olan Analiz-19 pozundan yapıldığı, fakat nihai olarak gerçekleştirilen imalatın Analiz-19 pozu tanımına da uygun olmadığı anlaşılmıştır.
Proje müellifi tarafından, ………. Genel Müdürlüğüne sunulan, ………. tarihli proje değişikliği gerekçe raporunda; “Tuvenan Kum, Çakıl veya Stabilize ile Dolgu Yapılması” şeklinde tarif edilen 15.153 pozunun uygulanacağı alana “filler dolgu” yapılmasının daha doğru olacağının belirtildiği, bunun üzerine, nihai kararı ………. Kurulunun ………. tarih ve ………. sayılı kararı ile proje revizyonu yapıldığı,
Asıl projede yer alan 15.153 numaralı poz yerine, daha boşluksuz ve sağlam bir zemin elde edilmesini sağlayacağı düşünülen, ince yapılı “filler” malzemenin kullanılacağı, Analiz-19 numaralı “Kum ve Filler Malzemesi Temin Edilerek El ile Serme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılarak Dolgu Yapılması” pozunun oluşturulduğu,
Söz konusu işin birim fiyat teklif cetvellerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 15.140/03 numaralı “Kum Temin Edilerek Makine ile Serme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılması” pozunun yer almadığı, imalatların yapıldığı mahalde dolgu yapılacak alan ile tabii zemin kotu arasında ortalama ………. metre kot farkı olması ve temel hatılları ile temel perdesinin üzerinde 15.140/03 pozu doğrultusunda imalat yapılmasının mümkün olmaması gibi sebeplerle söz konusu pozun uygulanamadığı,
anlaşılmaktadır.
Proje revizyonu sonrasında kullanımına karar verilen Analiz-19 “Kum ve Filler Malzemesi Temin Edilerek El ile Serme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılarak Dolgu Yapılması” pozunun tanımında, serme, sulama ve sıkıştırma işlemlerinin el ile yapılacağı belirtilmekte iken, serme işleminin “lastik tekerlekli yükleyici” ile, sıkıştırma işleminin “kompaktör” ile, makine ile sulama işleminin ise “el” ile yapıldığı ve ödemelerin, yüksek birim fiyatlı “Analiz-19” pozu üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Analiz-19 poz numaralı imalat, tanımına uygun bir şekilde gerçekleştirilmediği halde bu poza ilişkin birim fiyat üzerinden hakediş ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmakla birlikte,
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgelerde, Sorumlularca sehven gözden kaçtığı ifade edilen söz konusu hatalı işlemin düzeltilmesini teminen, Analiz-19 numaralı poz üzerinden yapılan ödemelerin (………. m³ x ………. TL = ………. TL + KDV) 2 nolu hakedişten minha edildiği, ilgili pozun yerine, ayrıntısı anılan hakedişe ekli evraklarda yer alan Analiz-20 numaralı “Kum ve filler malzemesi temin edilerek makina ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılarak dolgu yapılması” pozunun hazırlandığı ve gerçekleşen imalat miktarları esas alınarak, (………. m³ x ………. TL = ………. TL + KDV) şeklinde hesaplanan tutarın Yükleniciye ödendiği,
Söz konusu rakamlara ilişkin hesaplamalara, savunma evrakları arasında, ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişe ait “Yapılan İşler Listesi” ve “Yeşil Defter”de yer verildiği ve anılan hesaplamalar doğrultusunda yapılan işlemler neticesinde, ………. TL’lik kamu zararı tutarının tahsil edilmiş olduğu,
görüldüğünden, sorgu konusu edilen ………. TL tutarındaki ödemenin, 2 nolu hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu görülen ………. TL’lik kısmı için ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan ve mevzuatına uygun olduğu görülen ………. TL’lik kısmı için ise ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozu kapsamında kullanılan malzemenin cetveldeki ağırlıklarının % 7 fazlasına kadar ödeme yapılabilmesi için, tartı ağırlığının tahkik edilmesi ve bu tahkike ilişkin tartı tutanaklarının bulundurulması gerekmekte iken, söz konusu tutanaklar olmadan, cetvelde yer alan ağırlık değerlerinin % 7 arttırılması suretiyle ödeme yapılması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine ekli Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“(1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
…
c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (Mülga ibare: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.
…”
“Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise;
“(1) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde kesin hesaplar aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.
…”
hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümler uyarınca, geçici hakediş raporları düzenlenirken, bitmiş iş kısımları için kesinleşen metraj miktarlarının dikkate alınması gerektiği ve kesin hakediş raporları düzenlenirken de geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeden tespit edilen kesin metraj ve yapılan hesaplamalar sonucunda bulunan miktarların esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak “………. Çevre Düzenlemesi” işine ilişkin, Raporda yer alan veriler ve savunma evraklarından edinilen bilgiler doğrultusunda, söz konusu iş kapsamında yapılan hakediş ödemesinde, yukarıdaki hükümlere aykırı olarak, Y.23.101 poz numaralı imalat metrajının, işin gerçekleşen kısımlarına ilişkin miktarlar esas alınmadan belirlendiği görülmektedir.
Anılan iş kapsamında bulunan Y.23.101 numaralı ve “Her Çeşit Profil, Çelik Çubuk ve Çelik Saçlarla Karkas, (Çerçeve) İnşaat Yapılması, Yerine Tespiti” tanımlı imalat pozuna ilişkin “Poz Tarifi, Yapım Şartları ve Ölçüsü”nün aşağıdaki şekilde tanımlandığı;
Her çeşit profil, çelik çubuk, çelik, saçlarla projesine göre her yükseklik ve açıklıkta karkas inşaat yapılması, parçaların perçin, bulon ve kaynakla eklenmesi, bütün aksamın yerine monte edilmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, taşıyıcı iskele veya kaldırma tertibatı, boşaltma, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, (boya bedeli hariç) yapılması ve yerine konulması, 1 ton fiyatı:
ÖLÇÜ:
1)Ölçmede tartı esastır, kullanılan profil demiri perçin, cıvata, ek levhaları ve benzeri tespit elemanları birlikte boyanmadan ve montajdan önce tartılır ve ataşmana geçirilir.
2)Ancak idareler lüzum gördüğü takdirde, proje boyutları üzerinden bütün profillerin ve düğüm noktası levhalarının cetveldeki ağırlıklarına nazaran tartı ağırlığını tahkik edebilir. Bu tartı neticesinde; cetvellere nazaran % 7 ağırlık fazlasına kadar ödeme yapılır. % 7 den fazla ağırlık dikkate alınmaz. Hesap tahkikinde perçin ve cıvata delikleri dolu alınır. Bu tartı neticesinde bulunan ağırlığın cetveldekinden az olması halinde yapılan imalâtın idarece kabul edilmesi şartıyla tartı esas alınır.”
Ancak anılan imalat pozunun tanımına aykırı olarak, imalatta yer alan çelik malzeme metrajların, tartı ağırlıkları tahkik edilmeden % 7 oranında artırıldığı ve Yükleniciye yapılan 1 nolu hakediş ödemesinde, bu metrajlar üzerinden hesaplama yapıldığı,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve eki belgeler çerçevesinde, 1 nolu hakediş ödemesinin yapıldığı tarihe kadar fiili olarak gerçekleşen toplam imalatın ………. kg olduğu, bu itibarla anılan hakediş ödemesi sonucunda Yükleniciye, ………. kg’lık imalata karşılık gelen ………. TL tutarında fazla ödeme yapıldığı,
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
esas alınır.”
hükmü uyarınca, Y.23.101 poz numaralı imalatın gerçekleştirilmeyen miktarlarına ilişkin yapılan ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
anlaşılmakla birlikte,
Sorumluların, söz konusu metraj hesap hatasının sehven yapıldığını kabul ettikleri, 2 nolu hakediş ödemesi sırasında, anılan imalattaki gerçek metrajları, % 7 ilave yapmaksızın yeniden belirledikleri, oluşturulan yeni metraj listeleri üzerinden ulaşılan toplam imalat miktarını ise ………. kg olarak tespit ettikleri,
Bu itibarla, 1 nolu hakediş ile yapılan ………. kg’lık imalata ilişkin ………. TL tutarındaki fazla ödemenin, sorumlular tarafından 2 nolu hakedişte yapılan düzeltme ile minha edildiği,
2 nolu hakediş ödemesinin yapıldığı ………. tarihine kadar gerçekleşen toplam imalatın ise ………. kg olduğu ve henüz ödenmemiş olan ………. kg’lık imalata ilişkin bedelin de bu hakediş ile ayrıca ödendiği,
Anılan rakamlara ilişkin hesaplamalara, savunma evrakları arasında, ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişe ait “Yapılan İşler Listesi” ve “Yeşil Defter”de yer verildiği,
görülmektedir.
Açıklanan sebeplerle, söz konusu imalata ilişkin ………. TL’lik kamu zararının ………. tarih ve ………. numaralı Muhasebe İşlem Fişi ekinde yer alan 2 numaralı hakedişten minha edilmek suretiyle tahsil olunduğu anlaşıldığından, sorgu konusu edilen ………. TL’lik ödeme için ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.