SayıştaySayıştay Temyiz Kararı56466
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire1
Dosya No53144
Yılı2018
Mevzuata Aykırı Olarak Müdür Kadrosuna Atama.
2- 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile; ... ... Belediyesi’nde Şef olarak görev yapan ve fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımayan ...’ın, önce Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna ardından Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atanması ve kendisine müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi suretiyle sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
Söz konusu hükme karşı Sorumlu Üst Yönetici ... tarafından 53144 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde;
İlamın 1’inci maddesindeki savunmasını tekrar ederek, ilamda belirtilen ve kendisi aleyhine verilen tazmin hükmünün kaldırılması, talebinde bulunmuştur.
Başsavcılık Mütalaasında;
“... ... Belediyesinde Şef olarak görev yapan ve lise mezunu olup fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımayan ...' ın 08.11.2010 tarihinde 1'i nci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna, ardından da 20.04.2011 tarihinde 2'nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atandığı ve kendisine 2018 yılında müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalecilerinin ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendi hükmü gereğince, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik kapsamı dışında olan l' inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna atanacak personelin diğer şartlarla birlikte yükseköğrenim görme şartını da taşıması gerekmektedir. Yükseköğrenim görme şartını taşımayan adı geçen personelin söz konusu kadroya atanması 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendi hükmüne aykırıdır.
Anılan Kanun ve Yönetmelik'in yukarıda yazılı hükümleri gereğince, 2'nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna atanacak personelin de diğer şartlarla birlikte fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması veya 18.04.1999 tarihi itibarıyla görevde bulunmak ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olması ve görevde yükselme sınavında başarılı olması gerekmektedir. Adı geçen personel, müdür kadrosuna atanmak için gerekli olan söz konusu koşullara haiz değildir.
Diğer taraftan, adı geçen personelin, anılan Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görev olan Belediye Başkan Yardımcılığı görevinden anılan müdür kadrosuna sınavsız atanması da mümkün değildir. Zira anılan Yönetmelik'in 20'nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmüne göre, daha üst görevlerden "yönetim" hizmetleri grupları kapsamında olan müdür kadrosuna sınavsız atama yapılabilmesi için, atanacak personelin daha üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olma şartı ile birlikte, atama yapılacak kadro için aranan diğer şartları da taşıması gerekmektedir. Lise mezunu olan adı geçen personel anılan müdür kadrosuna atanma için gerekli olan fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımamaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu zararı" başlıklı 71 inci maddesinde;
"Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
(Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
(Değişik son fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Zamanaşımı " başlıklı 74 üncü maddesinde;
"Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar."
Hükmü bulunmaktadır.
Bu kapsamda, somut olayda atamanın yapıldığı tarihten itibaren 10 yıldan fazla sürenin geçtiği görülse bile, ödemenin yapıldığı tarih dikkate alındığında kamu zararının 5018 sayılı Kanunun 74’üncü maddesine göre zamanaşımına uğramadığı düşünülmektedir.
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... ... Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 21.12.2022 tarih ve 248 numaralı ilamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.”
Denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile; ... ... Belediyesi’nde Şef olarak görev yapan ve fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımayan ...’ın, önce Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna ardından Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atanması ve kendisine müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi suretiyle ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
Esas yönünden yapılan inceleme;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68’inci maddesinin (B) bendinde;
“B) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4’üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
(2) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2’nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10
c) 3’üncü ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.
Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir.”
Hükmü yer almaktadır.
Mahalli idarelerde görev yapan devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve 04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in;
- “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinde; görevde yükselmeye tabi kadroların sayıldığı, “müdür ve şube müdürü” kadrolarının da görevde yükselmeye tabi sayılan kadrolar içerisinde yer aldığı,
- “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde; müdür kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartların sayıldığı, müdür kadrosuna atanabilmek için “fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak” şartının özel şartlar arasında yer aldığı,
- “Hizmet grupları arasında geçişler başlıklı” 20’nci maddesinin (c) fıkrasında; Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanların, aranan şartları taşımaları kaydıyla, aynı Yönetmeliğin 5’inci maddesinde yer alan “yönetim”, “araştırma-planlama” ve “hukuk” hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabileceği, Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartının aranmayacağı,
- “Yürürlükten kaldırılan mevzuat” başlıklı 23’üncü maddesinde; 2/2/2000 tarihli ve 23952 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı,
Hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmü gereğince, anılan Yönetmelik kapsamı dışında olan 1’inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna atanacak personelin diğer şartlarla birlikte yükseköğrenim görme şartını da taşıması gerekmektedir. Yükseköğrenim görme şartını taşımayan adı geçen personelin, söz konusu kadroya atanması 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmüne aykırıdır.
Anılan Kanun ve Yönetmelik’in yukarıda yazılı hükümleri gereğince, 2’nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna atanacak personelin de diğer şartlarla birlikte fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması veya 18.04.1999 tarihi itibarıyla görevde bulunmak ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olması ve görevde yükselme sınavında başarılı olması gerekmektedir. Adı geçen personel, müdür kadrosuna atanmak için gerekli olan bu şartları haiz değildir.
Diğer taraftan, adı geçen personelin, anılan Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst bir görev olan Belediye Başkan Yardımcılığından anılan müdür kadrosuna sınavsız atanması da mümkün değildir. Zira anılan Yönetmelik’in 20’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmüne göre, daha üst görevlerden “yönetim” hizmetleri grupları kapsamında olan müdür kadrosuna sınavsız atama yapılabilmesi için, atanacak personelin daha üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olma şartı ile birlikte, atama yapılacak kadro için aranan diğer şartları da taşıması gerekmektedir. Lise mezunu olan adı geçen personel, anılan müdür kadrosuna atanma için gerekli olan fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımamaktadır.
Bu nedenle, ...’a ödenen müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları ile başkan yardımcılığından önce görev yaptığı şef kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları arasındaki fark kamu zararıdır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Zamanaşımı” başlıklı 74’üncü maddesinde; ‘‘Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, zamanaşımı süresinin hesaplanmasında söz konusu atamaların yapıldığı 2010 ve 2011 yılı değil, kamu zararını oluşturan ödemelerin yapıldığı 2018 yılının esas alınması gerekmektedir. Buna göre, 2018 yılında yapılan ödemeler için zamanaşımı 2029 yılının sonunda söz konusu olabilecektir.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü, kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
5018 sayılı Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. ” hükmüne yer verilmiş,
Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak” belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Somut olayda, ödemelerin dayanağı olan atamayı yapan Üst Yönetici (Eski Belediye Başkanı) ...’in meydana gelen kamu zararından sorumlu olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Diğer taraftan; ödeme emri belgelerini harcama yetkilisi unvanı ile imzalayan ..., eğitim durumunun söz konusu kadrolara atanmak için yeterli olmadığını bilecek durumda olduğundan, imzasının olduğu ödeme emri belgelerindeki kamu zararından atamayı yapan üst yönetici ile birlikte sorumludur.
Bu itibarla, sorumlunun temyiz talebinin REDDİ ile 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’un aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 07.02.2024 tarih ve 56466 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ... ve Üye ...:
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte sorumluluk yönünden,
Mevzuata uygun olmayan şekilde yapılan asaleten atamalarda, atama onayında imzası bulunanlar dışında kalan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin atamaya yetkili amir tarafından yapılmış atamaları sorgulama yükümlülükleri ve atama şartlarını taşıyıp taşımadığını kontrol ederek atandığı kadronun gerektirdiği ücreti ödememe veya ilgili kamu görevlisinin asaleten atandığı kadronun gerektirdiği ücretten daha düşük bir ücret ödeme yetkisi ve hakkı bulunmamaktadır. Bu sebeple bahse konu olayda harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerine sorumluluk yüklenemez.
Bu itibarla, 248 sayılı İlamın 2’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların göz önünde bulundurulması suretiyle yeniden hüküm tesisini teminen hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.
Üye ...:
Kamu zararını oluşturan söz konusu ödemelerin dayanağı mevzuata aykırı yapılan atama işlemidir. Bu nedenle, kamu zararına neden olunduğu hususunda Kurul kararına katılmakla birlikte, kamu zararı toplamı ... TL’nin tamamının mevzuata aykırı atamaları yapan Üst Yönetici (Eski Belediye Başkanı) ...’e tek başına ödettirilmesine karar verilmesini teminen, 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve yeniden hüküm tesis edilmek üzere dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.
Üye ...:
...'ın, ... ... Belediyesinde Şef kadrosunda görevli iken 08.11.2010 tarihinde 1'inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna, ardından 20.04.2011 tarihinde 2'nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atandığı atama onayından anlaşılmaktadır.
657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmü gereğince, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik kapsamı dışında olan 1’inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna atanacak personelin diğer şartlarla birlikte yükseköğrenim görme şartını da taşıması gerekmektedir. Yükseköğrenim görme şartını taşımayan adı geçen personelin, söz konusu kadroya atanması 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmüne aykırıdır.
Anılan Kanun ve Yönetmelik’in yukarıda yazılı hükümleri gereğince, 2’nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna atanacak personelin de diğer şartlarla birlikte fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması veya 18.04.1999 tarihi itibarıyla görevde bulunmak ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olması ve görevde yükselme sınavında başarılı olması gerekmektedir. Adı geçen personel, müdür kadrosuna atanmak için gerekli olan bu şartları haiz değildir.
Bu nedenle, yapılan atama işlemi mevzuat hükümlerine aykırıdır.
Diğer taraftan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi hükmü uyarınca kamu zararı, kamu görevlilerinin kusurlu eylemleri nedeniyle kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olması sonucunda oluşmakta olup, esasen haksız fiil talep temeline dayanan bir tazminat istemidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 72’nci maddesinde: “Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.” denilmektedir.
Dolayısıyla mevzuata aykırı atamalar sonucunda kamu zararı oluştuğu anlaşılsa da, kamu zararı ile sorumlular arasında illiyet bağı kurulamadığından zamanaşımı sorumlular adına tazmin hükmü kurulmasını engellemektedir.
Buna göre, mevzuata aykırı atamanın yapılmasının üzerinden zamanaşımını kesen nedenler olmadan on yıl geçmiş olup, artık zararın sorumlularından istenmesi mümkün görünmemektedir. Bu nedenle 248 sayılı ilamın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASI gerekir.
Üye ...:
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte sorumluluk yönünden,
Ödemelerin dayanağı olan atamayı yapan Üst Yönetici (Eski Belediye Başkanı) ...’in meydana gelen kamu zararından sorumluluğu bulunmakta olup, ödeme emri belgelerini harcama yetkilisi unvanı ile imzalayan ...'a, ahiz konumunda olması hasebiyle söz konusu kadroya atanmak için şartların yeterli olmadığını bilecek durumda olduğu gerekçesiyle herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden, 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve yeniden hüküm tesis edilmek üzere dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.
2- 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile; ... ... Belediyesi’nde Şef olarak görev yapan ve fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımayan ...’ın, önce Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna ardından Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atanması ve kendisine müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi suretiyle sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
Söz konusu hükme karşı Sorumlu Üst Yönetici ... tarafından 53144 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde;
İlamın 1’inci maddesindeki savunmasını tekrar ederek, ilamda belirtilen ve kendisi aleyhine verilen tazmin hükmünün kaldırılması, talebinde bulunmuştur.
Başsavcılık Mütalaasında;
“... ... Belediyesinde Şef olarak görev yapan ve lise mezunu olup fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımayan ...' ın 08.11.2010 tarihinde 1'i nci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna, ardından da 20.04.2011 tarihinde 2'nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atandığı ve kendisine 2018 yılında müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalecilerinin ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendi hükmü gereğince, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik kapsamı dışında olan l' inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna atanacak personelin diğer şartlarla birlikte yükseköğrenim görme şartını da taşıması gerekmektedir. Yükseköğrenim görme şartını taşımayan adı geçen personelin söz konusu kadroya atanması 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendi hükmüne aykırıdır.
Anılan Kanun ve Yönetmelik'in yukarıda yazılı hükümleri gereğince, 2'nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna atanacak personelin de diğer şartlarla birlikte fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması veya 18.04.1999 tarihi itibarıyla görevde bulunmak ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olması ve görevde yükselme sınavında başarılı olması gerekmektedir. Adı geçen personel, müdür kadrosuna atanmak için gerekli olan söz konusu koşullara haiz değildir.
Diğer taraftan, adı geçen personelin, anılan Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görev olan Belediye Başkan Yardımcılığı görevinden anılan müdür kadrosuna sınavsız atanması da mümkün değildir. Zira anılan Yönetmelik'in 20'nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmüne göre, daha üst görevlerden "yönetim" hizmetleri grupları kapsamında olan müdür kadrosuna sınavsız atama yapılabilmesi için, atanacak personelin daha üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olma şartı ile birlikte, atama yapılacak kadro için aranan diğer şartları da taşıması gerekmektedir. Lise mezunu olan adı geçen personel anılan müdür kadrosuna atanma için gerekli olan fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımamaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu zararı" başlıklı 71 inci maddesinde;
"Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
(Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
(Değişik son fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Zamanaşımı " başlıklı 74 üncü maddesinde;
"Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar."
Hükmü bulunmaktadır.
Bu kapsamda, somut olayda atamanın yapıldığı tarihten itibaren 10 yıldan fazla sürenin geçtiği görülse bile, ödemenin yapıldığı tarih dikkate alındığında kamu zararının 5018 sayılı Kanunun 74’üncü maddesine göre zamanaşımına uğramadığı düşünülmektedir.
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... ... Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 21.12.2022 tarih ve 248 numaralı ilamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.”
Denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile; ... ... Belediyesi’nde Şef olarak görev yapan ve fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımayan ...’ın, önce Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna ardından Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atanması ve kendisine müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi suretiyle ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
Esas yönünden yapılan inceleme;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68’inci maddesinin (B) bendinde;
“B) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4’üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
(2) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2’nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10
c) 3’üncü ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.
Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir.”
Hükmü yer almaktadır.
Mahalli idarelerde görev yapan devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve 04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in;
- “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinde; görevde yükselmeye tabi kadroların sayıldığı, “müdür ve şube müdürü” kadrolarının da görevde yükselmeye tabi sayılan kadrolar içerisinde yer aldığı,
- “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde; müdür kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartların sayıldığı, müdür kadrosuna atanabilmek için “fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak” şartının özel şartlar arasında yer aldığı,
- “Hizmet grupları arasında geçişler başlıklı” 20’nci maddesinin (c) fıkrasında; Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanların, aranan şartları taşımaları kaydıyla, aynı Yönetmeliğin 5’inci maddesinde yer alan “yönetim”, “araştırma-planlama” ve “hukuk” hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabileceği, Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartının aranmayacağı,
- “Yürürlükten kaldırılan mevzuat” başlıklı 23’üncü maddesinde; 2/2/2000 tarihli ve 23952 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı,
Hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmü gereğince, anılan Yönetmelik kapsamı dışında olan 1’inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna atanacak personelin diğer şartlarla birlikte yükseköğrenim görme şartını da taşıması gerekmektedir. Yükseköğrenim görme şartını taşımayan adı geçen personelin, söz konusu kadroya atanması 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmüne aykırıdır.
Anılan Kanun ve Yönetmelik’in yukarıda yazılı hükümleri gereğince, 2’nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna atanacak personelin de diğer şartlarla birlikte fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması veya 18.04.1999 tarihi itibarıyla görevde bulunmak ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olması ve görevde yükselme sınavında başarılı olması gerekmektedir. Adı geçen personel, müdür kadrosuna atanmak için gerekli olan bu şartları haiz değildir.
Diğer taraftan, adı geçen personelin, anılan Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst bir görev olan Belediye Başkan Yardımcılığından anılan müdür kadrosuna sınavsız atanması da mümkün değildir. Zira anılan Yönetmelik’in 20’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmüne göre, daha üst görevlerden “yönetim” hizmetleri grupları kapsamında olan müdür kadrosuna sınavsız atama yapılabilmesi için, atanacak personelin daha üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olma şartı ile birlikte, atama yapılacak kadro için aranan diğer şartları da taşıması gerekmektedir. Lise mezunu olan adı geçen personel, anılan müdür kadrosuna atanma için gerekli olan fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımamaktadır.
Bu nedenle, ...’a ödenen müdür kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları ile başkan yardımcılığından önce görev yaptığı şef kadrosuna ait özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları arasındaki fark kamu zararıdır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Zamanaşımı” başlıklı 74’üncü maddesinde; ‘‘Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, zamanaşımı süresinin hesaplanmasında söz konusu atamaların yapıldığı 2010 ve 2011 yılı değil, kamu zararını oluşturan ödemelerin yapıldığı 2018 yılının esas alınması gerekmektedir. Buna göre, 2018 yılında yapılan ödemeler için zamanaşımı 2029 yılının sonunda söz konusu olabilecektir.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü, kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
5018 sayılı Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. ” hükmüne yer verilmiş,
Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak” belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Somut olayda, ödemelerin dayanağı olan atamayı yapan Üst Yönetici (Eski Belediye Başkanı) ...’in meydana gelen kamu zararından sorumlu olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Diğer taraftan; ödeme emri belgelerini harcama yetkilisi unvanı ile imzalayan ..., eğitim durumunun söz konusu kadrolara atanmak için yeterli olmadığını bilecek durumda olduğundan, imzasının olduğu ödeme emri belgelerindeki kamu zararından atamayı yapan üst yönetici ile birlikte sorumludur.
Bu itibarla, sorumlunun temyiz talebinin REDDİ ile 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’un aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 07.02.2024 tarih ve 56466 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ... ve Üye ...:
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte sorumluluk yönünden,
Mevzuata uygun olmayan şekilde yapılan asaleten atamalarda, atama onayında imzası bulunanlar dışında kalan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin atamaya yetkili amir tarafından yapılmış atamaları sorgulama yükümlülükleri ve atama şartlarını taşıyıp taşımadığını kontrol ederek atandığı kadronun gerektirdiği ücreti ödememe veya ilgili kamu görevlisinin asaleten atandığı kadronun gerektirdiği ücretten daha düşük bir ücret ödeme yetkisi ve hakkı bulunmamaktadır. Bu sebeple bahse konu olayda harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerine sorumluluk yüklenemez.
Bu itibarla, 248 sayılı İlamın 2’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların göz önünde bulundurulması suretiyle yeniden hüküm tesisini teminen hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.
Üye ...:
Kamu zararını oluşturan söz konusu ödemelerin dayanağı mevzuata aykırı yapılan atama işlemidir. Bu nedenle, kamu zararına neden olunduğu hususunda Kurul kararına katılmakla birlikte, kamu zararı toplamı ... TL’nin tamamının mevzuata aykırı atamaları yapan Üst Yönetici (Eski Belediye Başkanı) ...’e tek başına ödettirilmesine karar verilmesini teminen, 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve yeniden hüküm tesis edilmek üzere dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.
Üye ...:
...'ın, ... ... Belediyesinde Şef kadrosunda görevli iken 08.11.2010 tarihinde 1'inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna, ardından 20.04.2011 tarihinde 2'nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna asaleten atandığı atama onayından anlaşılmaktadır.
657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmü gereğince, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik kapsamı dışında olan 1’inci dereceli Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna atanacak personelin diğer şartlarla birlikte yükseköğrenim görme şartını da taşıması gerekmektedir. Yükseköğrenim görme şartını taşımayan adı geçen personelin, söz konusu kadroya atanması 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükmüne aykırıdır.
Anılan Kanun ve Yönetmelik’in yukarıda yazılı hükümleri gereğince, 2’nci dereceli Yazı İşleri Müdürü kadrosuna atanacak personelin de diğer şartlarla birlikte fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması veya 18.04.1999 tarihi itibarıyla görevde bulunmak ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olması ve görevde yükselme sınavında başarılı olması gerekmektedir. Adı geçen personel, müdür kadrosuna atanmak için gerekli olan bu şartları haiz değildir.
Bu nedenle, yapılan atama işlemi mevzuat hükümlerine aykırıdır.
Diğer taraftan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi hükmü uyarınca kamu zararı, kamu görevlilerinin kusurlu eylemleri nedeniyle kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olması sonucunda oluşmakta olup, esasen haksız fiil talep temeline dayanan bir tazminat istemidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 72’nci maddesinde: “Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.” denilmektedir.
Dolayısıyla mevzuata aykırı atamalar sonucunda kamu zararı oluştuğu anlaşılsa da, kamu zararı ile sorumlular arasında illiyet bağı kurulamadığından zamanaşımı sorumlular adına tazmin hükmü kurulmasını engellemektedir.
Buna göre, mevzuata aykırı atamanın yapılmasının üzerinden zamanaşımını kesen nedenler olmadan on yıl geçmiş olup, artık zararın sorumlularından istenmesi mümkün görünmemektedir. Bu nedenle 248 sayılı ilamın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASI gerekir.
Üye ...:
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte sorumluluk yönünden,
Ödemelerin dayanağı olan atamayı yapan Üst Yönetici (Eski Belediye Başkanı) ...’in meydana gelen kamu zararından sorumluluğu bulunmakta olup, ödeme emri belgelerini harcama yetkilisi unvanı ile imzalayan ...'a, ahiz konumunda olması hasebiyle söz konusu kadroya atanmak için şartların yeterli olmadığını bilecek durumda olduğu gerekçesiyle herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden, 248 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden BOZULMASINA ve yeniden hüküm tesis edilmek üzere dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.