SayıştaySayıştay Temyiz Kararı53596
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareYüksek Öğretim Kurumları
Daire6
Dosya No47103
Yılı2018
İlgili fakültede görevli bazı öğretim elemanlarına, bu fakültenin döner sermaye birimince üretilen mal ve hizmetlerin satışından elde edilen gelirlere ilişkin ek ödeme yapılırken, Yönetmelikte belirlenen üst sınırlara uyulmaması;
2- 71 sayılı İlamın 12. maddesiyle; Eczacılık Fakültesinde görevli bazı öğretim elemanlarına, Eczacılık Fakültesi döner sermaye birimince üretilen mal ve hizmetlerden “analiz” ve “ampul satışı” gelirlerine ilişkin ek ödeme yapılırken, Yönetmelikte belirlenen üst sınırlara uyulmayarak … TL ödenmesiyle kamu zararına neden olunduğu iddiası hakkında “ilişilecek husus bulunmadığına (sorumluların beraatine) ve yersiz tahsil edildiği anlaşılan …-TL’nin ise ilgilisine iadesine” ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Yukarıda adı geçen Başsavcı, temyiz dilekçesinde özetle;
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde:
“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
(d) fıkrasında:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”
Denildiğini, diğer yandan 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında:
“Yapılacak ek ödemeye esas katkı oranlarının belirlenmesinde 5 inci maddede belirlenen; kurumsal katkı puanı (A puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B puanı), eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C puanı), bilimsel faaliyet puanı (D puanı) ve diğer faaliyetler puanı (E puanı) esas alınır. Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimlerde söz konusu puanların tamamı kullanılır.
Anılan fıkra dışındaki birimlerde ise yönetim kurullarınca, yükseköğretim kurumunun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak bir veya birden fazlasının kullanılmasına karar verilmek suretiyle belirleme yapılır.”,
Aynı Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında:
“Bir öğretim üyesi ve görevlisi ile uzman tabip ve diş tabibine yapılacak ek ödemede; yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 35'ine kadar (A) puanı, % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı, en fazla % 25'ine kadar eğitim-öğretim faaliyeti (C) puanı, en fazla % 25'ine kadar bilimsel yayın faaliyeti (D) puanı ve en fazla % 15'ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınır. Bunların toplamı yönetim kurullarınca belirlenen tavan oranını geçemez. Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50'sinden fazla olamaz.”
13 üncü fıkrasında:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açıköğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemede, (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından biri veya birden fazlası kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabilir.”
Denildiğini, Kanunun (d) fıkrasında belirtilen; “kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” ifadesinden aksine bir istisna belirtilmediği müddetçe, (c) fıkrasında öngörülen oranlar ve Yönetmelikte bu oranlardan ne şekilde ödeme yapılacağına ilişkin hükümlerin uygulanacağının aşikâr olduğunu, yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasından da anlaşılacağı üzere, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamı dışındaki birimlerde (A, B, C, D, E) puanlarından birinin veya birden fazlasının kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabileceğinin, yönetim kurullarınca bu yönde karar alınabileceğinin 4 üncü maddenin 7 nci fıkrasında ifade edildiğini, buna göre, (A, B, C, D, E) puanlarının toplamı için % 800 oranında ek ödeme ödenebileceğini, üniversite yönetim kurullarının, örneğin Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında öğretim elemanları için öngörülen ek ödeme matrahının yüzde 800'ünün altında bir oranı belirleyebileceği gibi (d) fıkrasında sayılan kurumlar için “kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak” sadece (B) puanı veya bu puanla birlikte (C, D, E) puanların birinin veya tümünün uygulanmasına veya o birimde gelirin düşüklüğü göz önüne alınarak sadece (C, D, E) puanlarının kullanılmasına karar verebileceğini, bu puanlardan en fazla ne kadar ödenebileceğine ilişkin tutarların da Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belirtildiğini, sadece (E) puanın ödenmesine karar verilmiş ise yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının belirlenmemiş ise (c) fıkrasında belirtilen tavan oranlarının en fazla % 15'ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınabileceğini, şayet sadece (B) puanı üzerinden ödeme yapılması kararlaştırılmış ise, bu durumda mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla, % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden, nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir (B2+B3) getirici faaliyette bulunulması halinde ise bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oranın, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50'sinden fazla olamayacağını, diğer yandan kurumun yapısının ve gelir durumunun iyi olması nedeniyle yönetim kurulunca bütün puanların hesaplanacağı yönünde bir karar alınmış ise sadece mesai içi ek ödeme tavanın tamamının (B1) puanın hesaplanmasında kullanılması durumunda diğer puanların dikkate alınamayacağını, bu durumu önlemek ve sadece mesai içi bireysel gelir getirici faaliyetlere yönelinmesinin önüne geçmek veya diğer faaliyetleri nedeniyle (B1) puanı için öngörülen faaliyetleri yapamayacak durumda olanların mağduriyetlerini gidermeye yönelik olarak Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belli oranlar belirlendiğini, Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında sayılan birimler için, Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasının son cümlesini mesai dışı döner sermayeye gelir getiren faaliyette bulunulması halinde dikkate almanın, mesai saatleri içinde yapılan faaliyetlerde uygulanması öngörülen oranları dikkate almayıp sadece sağlık birimlerinde uygulanacağını düşünmenin mümkün olmadığını, yapılan incelemede, … Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde döner sermaye ek ödemesi yapılırken sadece (B1) puanın esas alındığı ve mesai içi ek ödeme tavan puanın (% 800) tamamının (B1) puanı için kullanıldığının görüldüğünü, Yönetim Kurulunca da A, C, D, E puanlarının da uygulamasına yönelik bir karar alınmadığını, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.” ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasının son paragrafında; “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” denildiğinden Kanunda öngörülen % 800 oranının ne şekilde uygulanacağının Yönetmelikte belirtildiğini, Yönetmeliğin “Dağıtım esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 6 ncı ve 10 uncu fıkralarında (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının hangi oranda ödeneceğinin, “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında bu puanlardan hangilerinin ne şekilde ödeneceğinin esasları belirlendiğini, kanuna aykırı bir düzenlemenin söz konusu olmadığını, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre aylık mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden yani öğretim görevlileri ve üyeleri için en fazla 800*% 75 = 600 puan üzerinden ödeme yapılması gerekirken bunun üzerinde puanlar esas alınarak yapılan ... TL ödemenin kamu zararı olduğunu, “İlamın 12. maddesinde verilen ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin kararın bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir." kanaatiyle Başsavcılığa 6085 Sayılı Sayıştay Kanununun 33/2-b maddesi çerçevesinde temyiz isteminde bulunulduğunu, Üniversitece, Eczacılık Fakültesinde görevli bazı öğretim üyesine, Eczacılık Fakültesi döner sermaye birimlerince üretilen mal ve hizmetlerden, analiz ve ampul satışı gelirlerine ilişkin ek ödeme yapılırken, ilgili Yönetmelik'te belirtilen üst sınırlara uyulmaması nedeniyle yapılan ödemenin kamu zararı oluşturduğunu; bu nedenle Denetçinin isteminin yerinde olduğunun düşünüldüğünü ifade etmek suretiyle yukarıda ayrıntısına yer verilen mevzuata aykırı hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince bozularak, dosyanın Dairesine iadesine karar verilmesinin uygun olacağının değerlendirildiğini Kurulumuza bildirmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında:
“Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.
(Ek paragraf: 26/7/2018-7146/8 md.) Yükseköğretim Kurulu tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli tıbbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde, (1) numaralı bentte belirtilen yüzde 800 oranı beş kata kadar artırılarak uygulanabilir. Ancak bu oran mesai dışı çalışmalarda uygulanacak artırımlı oranın hesaplanmasında dikkate alınmaz.
…”
Aynı maddenin (d) fıkrasında ise:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
Eczacılık Fakültesi, bünyesinde laboratuvar bulunduran bir kurum olarak 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında yer almaktadır. Bu çerçevede, yapılacak ek ödemelerin (c) fıkrası hükümleri doğrultusunda yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında:
“Yapılacak ek ödemeye esas katkı oranlarının belirlenmesinde 5 inci maddede belirlenen; kurumsal katkı puanı (A puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B puanı), eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C puanı), bilimsel faaliyet puanı (D puanı) ve diğer faaliyetler puanı (E puanı) esas alınır. Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimlerde söz konusu puanların tamamı kullanılır. Anılan fıkra dışındaki birimlerde ise yönetim kurullarınca, yükseköğretim kurumunun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak bir veya birden fazlasının kullanılmasına karar verilmek suretiyle belirleme yapılır.”
Aynı Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında:
“Bir öğretim üyesi ve görevlisi ile uzman tabip ve diş tabipine yapılacak ek ödemede; yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 35’ine kadar (A) puanı, % 75’ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı, en fazla % 25’ine kadar eğitim-öğretim faaliyeti (C) puanı, en fazla % 25’ine kadar bilimsel yayın faaliyeti (D) puanı ve en fazla % 15’ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınır. Bunların toplamı yönetim kurullarınca belirlenen tavan oranını geçemez. Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50’sinden fazla olamaz.”
Anılan maddenin 13 üncü fıkrasında ise:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açıköğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemede, (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından biri veya birden fazlası kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabilir.”
Denilmektedir.
Gerek sorgu aşamasında Denetçi tarafından gerekse (Denetçi istemi üzerine) Başsavcılığın temyiz dilekçesinde; Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında sayılan birimler için, Yönetmeliğin "Dağıtım Esasları" başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasının son cümlesini mesai dışı döner sermayeye gelir getiren faaliyette bulunulması halinde dikkate almanın, mesai saatleri içinde yapılan faaliyetlerde uygulanması öngörülen oranları dikkate almayıp sadece sağlık birimlerinde uygulanacağını düşünmenin mümkün olmadığı gerekçesiyle % 800 x % 75 = % 600’ü aşan (B1) puanı karşılığı ek ödeme için kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmesi talep edilmekte ise de; ilam maddesinde isabetle belirtildiği üzere yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki birimlerde Yönetmelik’te yer verilen tüm puan türlerinin kullanılmasının zorunlu olduğu, ancak (c) fıkrası dışındaki birimlerde hangi puan türleri üzerinden ödeme yapılacağının yönetim kurullarına bırakıldığı, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında yer verilen dağıtım esaslarının Yönetmeliğin yazım tekniği açısından [8 inci fıkrada (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının tamamının karşılıklandırıldığı diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme formülize edildikten sonra 10 uncu fıkrada yine bu birimlerde çalışan personel sayılarak tüm puanlar için bir üst sınır belirlenmesi nedeniyle] sadece tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerine ilişkin olarak düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede yalnızca (B) puanı üzerinden ek ödeme yapılması mümkün olmayan (diğer bir deyişle tüm puanların kullanıldığı) bu birimlerde dağıtımın nasıl yapılacağının açıklandığı, aynı maddenin 13 üncü fıkrasında ise “bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları”nda yapılacak ek ödemelerin Yönetmelik’te yer verilen puan türlerinden biri veya birden fazla kullanılarak yapılabileceğinin ifade edildiği görülmektedir.
Yönetmelik’in 5 inci maddesinin 13 üncü fıkrasında 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında belirtilen birimlere ayrıca yer verilmesi suretiyle söz konusu birimlerin dağıtım esasları 10 uncu fıkra hükümlerinden ayrı tutulmuştur. Bununla birlikte, Kanun’da azami oran olarak ek ödeme matrahının % 800’ünün alınabileceği belirtilmişken, Yönetmeliğin tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri esas alınarak düzenlenmiş olan 10 uncu fıkrasının bahse konu birimler dışında kalan ve tek bir puan türü üzerinden ödeme yapabilecek olan bir döner sermaye birimi için uygulanması Kanun ile verilmiş olan bir hakkın Yönetmelik ile sınırlanmasına neden olacaktır. Bu çerçevede, yalnızca (B1) Puanı kullanan Eczacılık Fakültesinin ek ödeme matrahının % 800’ünü geçmeyecek şekilde ek ödeme yapmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Sorumlular sorgu aşamasındaki savunmalarında süreklilik arz etmeyen ve öncesi olmayan analiz türüne ilişkin ödemenin (e) fıkrasına göre yapıldığını, zaman içinde düzenli sipariş haline geldiği anlaşılan ticari mal satışları için sehven 2547 sayılı Kanunun (e) fıkrası uygulanarak ödemede bulunulduklarını ifade etmekte ise de; 2547 sayılı Kanunun (d) fıkrasında, söz konusu gelirlere ilişkin olarak herhangi bir süreklilik şartı aranmamıştır. Bu çerçevede, (d) fıkrası kapsamında bir kurum olan Eczacılık Fakültesinde üretilen mal ve hizmetlerde döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim üyelerine yapılacak ödemelerin sürekli olup olmadığına bakılmaksızın (c) fıkrası hükümleri uyarınca ödenmesi gerektiğinden bu ilam maddesinde kabul edilmemekle birlikte, söz konusu ek ödemelerin (e) fıkrası yerine (c) fıkrası hükümlerine göre ödenmesi halinde dahi yapılan ödeme ek ödeme matrahının % 800’ünü aşmadığından herhangi bir fazla ödeme söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ilam maddesinde yapılan değerlendirmeler yerinde olduğundan; Başsavcılığın temyiz dilekçesindeki itirazların reddedilerek 71 sayılı İlamın 12. maddesiyle verilen … TL ödenmesiyle kamu zararına neden olunduğu hakkındaki “ilişilecek husus bulunmadığına (sorumluların beraatine) ve yersiz tahsil edildiği anlaşılan …-TL’nin ise ilgilisine iadesine” ilişkin hükmün ONANMASINA (TASDİKİNE), (Üye …, Üye …, Üye … ve Üye ..’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 01.02.2023 tarih ve 53596 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında belirtilen “… kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” ifadesinden aksine bir istisna belirtilmediği müddetçe, aynı maddesinin (c) fıkrasında öngörülen oranların ve Yönetmelikte bu oranlardan ne şekilde ödeme yapılacağına ilişkin hükümlerin uygulanacağı aşikârdır.
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında ise; 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamı dışındaki birimlerde (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından birinin veya birden fazlasının kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabileceği, aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin 7 inci fıkrasında da yönetim kurullarınca bu yönde karar alınabileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının toplamı için % 800 oranında ek ödeme ödenebilecektir.
Üniversite yönetim kurulları, örneğin Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında öğretim elemanları için öngörülen ek ödeme matrahının yüzde 800’ünün altında bir oranı belirleyebileceği gibi (d) fıkrasında sayılan kurumlar için “kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak” sadece (B) puanı veya bu puanla birlikte (C), (D) ve (E) puanların birinin veya tümünün uygulanmasına veya o birimde gelirin düşüklüğü göz önüne alınarak sadece (C), (D) ve (E) puanlarının kullanılmasına karar verebilir. Bu puanlardan en fazla ne kadar ödenebileceğine ilişkin tutarlar da Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belirtilmiştir. Sadece (E) puanın ödenmesine karar verilmiş ise; (yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının belirlenmediği halde) (c) fıkrasında belirtilen tavan oranlarının en fazla % 15'ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınabilecektir. Şayet sadece (B) puanı üzerinden ödeme yapılması kararlaştırılmış ise; bu durumda mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden hesaplama yapılabilecek, nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir (B2+B3) getirici faaliyette bulunulması halinde ise; bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50'sinden fazla olamayacaktır.
Diğer yandan kurumun yapısının ve gelir durumunun iyi olması nedeniyle yönetim kurulunca bütün puanların hesaplanacağı yönünde bir karar alınmış ise; sadece mesai içi ek ödeme tavanın tamamının (B1) puanın hesaplanmasında kullanılması durumunda diğer puanlar dikkate alınamayacak demektir. Bu durumu önlemek ve sadece mesai içi bireysel gelir getirici faaliyetlere yönelinmesinin önüne geçmek veya diğer faaliyetleri nedeniyle (B1) puanı için öngörülen faaliyetleri yapamayacak durumda olanların mağduriyetlerini gidermeye yönelik olarak Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belli oranlar belirlenmiştir.
Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında sayılan birimler için, Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasının son cümlesini mesai dışı döner sermayeye gelir getiren faaliyette bulunulması halinde dikkate almak, mesai saatleri içinde yapılan faaliyetlerde uygulanması öngörülen oranları dikkate almayıp sadece sağlık birimlerinde uygulanacağını düşünmek mevzuatın ruhuna aykırı düşecektir.
Yapılan incelemede, … Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde döner sermaye ek ödemesi yapılırken sadece (B1) puanın esas alındığı ve mesai içi ek ödeme tavan puanın (% 800) tamamının (B1) puanı için kullanıldığı görülmüştür. Yönetim Kurulunca da (A), (C), (D) ve (E) puanlarının da uygulamasına yönelik bir karar alınmamıştır.
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasının son paragrafında:
“Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” ve
Kanunda bahsi geçen döner sermaye ek ödemesi dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirleyen Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde:
“Bu Yönetmelik, yükseköğretim kuramlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.”
Denildiğinden; Kanunda öngörülen % 800 oranının ne şekilde uygulanacağı hususu Yönetmeliğe bırakılmıştır.
Yönetmeliğin “Dağıtım esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 6 ncı ve 10 uncu fıkralarında ise; (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının hangi oranda ödeneceği, “Genel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında ise; bu puanlardan hangilerinin ne şekilde ödeneceği esasları belirlenmiştir. Kanuna aykırı bir düzenleme söz konusu değildir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri karşısında; aylık mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla, % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden yani öğretim görevlileri ve üyeleri için en fazla % 800 x % 75 = % 600 puan üzerinden ödeme yapılması gerekirken bunun üzerinde puanlar esas alınarak yapılan ödeme kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Bu itibarla, Üniversitece, Eczacılık Fakültesinde görevli bazı öğretim üyesine, Eczacılık Fakültesi döner sermaye birimlerince üretilen mal ve hizmetlerden, analiz ve ampul satışı gelirlerine ilişkin ek ödeme yapılırken, ilgili Yönetmelik'te belirtilen üst sınırlara uyulmaması nedeniyle yapılan ödemenin kamu zararı oluşturduğu sabit olduğundan; Başsavcılık talebinin kabul edilerek, tazmin hükmü verilmesini teminen “ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekir.
2- 71 sayılı İlamın 12. maddesiyle; Eczacılık Fakültesinde görevli bazı öğretim elemanlarına, Eczacılık Fakültesi döner sermaye birimince üretilen mal ve hizmetlerden “analiz” ve “ampul satışı” gelirlerine ilişkin ek ödeme yapılırken, Yönetmelikte belirlenen üst sınırlara uyulmayarak … TL ödenmesiyle kamu zararına neden olunduğu iddiası hakkında “ilişilecek husus bulunmadığına (sorumluların beraatine) ve yersiz tahsil edildiği anlaşılan …-TL’nin ise ilgilisine iadesine” ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Yukarıda adı geçen Başsavcı, temyiz dilekçesinde özetle;
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde:
“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
(d) fıkrasında:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”
Denildiğini, diğer yandan 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında:
“Yapılacak ek ödemeye esas katkı oranlarının belirlenmesinde 5 inci maddede belirlenen; kurumsal katkı puanı (A puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B puanı), eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C puanı), bilimsel faaliyet puanı (D puanı) ve diğer faaliyetler puanı (E puanı) esas alınır. Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimlerde söz konusu puanların tamamı kullanılır.
Anılan fıkra dışındaki birimlerde ise yönetim kurullarınca, yükseköğretim kurumunun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak bir veya birden fazlasının kullanılmasına karar verilmek suretiyle belirleme yapılır.”,
Aynı Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında:
“Bir öğretim üyesi ve görevlisi ile uzman tabip ve diş tabibine yapılacak ek ödemede; yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 35'ine kadar (A) puanı, % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı, en fazla % 25'ine kadar eğitim-öğretim faaliyeti (C) puanı, en fazla % 25'ine kadar bilimsel yayın faaliyeti (D) puanı ve en fazla % 15'ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınır. Bunların toplamı yönetim kurullarınca belirlenen tavan oranını geçemez. Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50'sinden fazla olamaz.”
13 üncü fıkrasında:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açıköğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemede, (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından biri veya birden fazlası kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabilir.”
Denildiğini, Kanunun (d) fıkrasında belirtilen; “kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” ifadesinden aksine bir istisna belirtilmediği müddetçe, (c) fıkrasında öngörülen oranlar ve Yönetmelikte bu oranlardan ne şekilde ödeme yapılacağına ilişkin hükümlerin uygulanacağının aşikâr olduğunu, yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasından da anlaşılacağı üzere, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamı dışındaki birimlerde (A, B, C, D, E) puanlarından birinin veya birden fazlasının kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabileceğinin, yönetim kurullarınca bu yönde karar alınabileceğinin 4 üncü maddenin 7 nci fıkrasında ifade edildiğini, buna göre, (A, B, C, D, E) puanlarının toplamı için % 800 oranında ek ödeme ödenebileceğini, üniversite yönetim kurullarının, örneğin Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında öğretim elemanları için öngörülen ek ödeme matrahının yüzde 800'ünün altında bir oranı belirleyebileceği gibi (d) fıkrasında sayılan kurumlar için “kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak” sadece (B) puanı veya bu puanla birlikte (C, D, E) puanların birinin veya tümünün uygulanmasına veya o birimde gelirin düşüklüğü göz önüne alınarak sadece (C, D, E) puanlarının kullanılmasına karar verebileceğini, bu puanlardan en fazla ne kadar ödenebileceğine ilişkin tutarların da Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belirtildiğini, sadece (E) puanın ödenmesine karar verilmiş ise yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının belirlenmemiş ise (c) fıkrasında belirtilen tavan oranlarının en fazla % 15'ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınabileceğini, şayet sadece (B) puanı üzerinden ödeme yapılması kararlaştırılmış ise, bu durumda mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla, % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden, nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir (B2+B3) getirici faaliyette bulunulması halinde ise bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oranın, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50'sinden fazla olamayacağını, diğer yandan kurumun yapısının ve gelir durumunun iyi olması nedeniyle yönetim kurulunca bütün puanların hesaplanacağı yönünde bir karar alınmış ise sadece mesai içi ek ödeme tavanın tamamının (B1) puanın hesaplanmasında kullanılması durumunda diğer puanların dikkate alınamayacağını, bu durumu önlemek ve sadece mesai içi bireysel gelir getirici faaliyetlere yönelinmesinin önüne geçmek veya diğer faaliyetleri nedeniyle (B1) puanı için öngörülen faaliyetleri yapamayacak durumda olanların mağduriyetlerini gidermeye yönelik olarak Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belli oranlar belirlendiğini, Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında sayılan birimler için, Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasının son cümlesini mesai dışı döner sermayeye gelir getiren faaliyette bulunulması halinde dikkate almanın, mesai saatleri içinde yapılan faaliyetlerde uygulanması öngörülen oranları dikkate almayıp sadece sağlık birimlerinde uygulanacağını düşünmenin mümkün olmadığını, yapılan incelemede, … Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde döner sermaye ek ödemesi yapılırken sadece (B1) puanın esas alındığı ve mesai içi ek ödeme tavan puanın (% 800) tamamının (B1) puanı için kullanıldığının görüldüğünü, Yönetim Kurulunca da A, C, D, E puanlarının da uygulamasına yönelik bir karar alınmadığını, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.” ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasının son paragrafında; “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” denildiğinden Kanunda öngörülen % 800 oranının ne şekilde uygulanacağının Yönetmelikte belirtildiğini, Yönetmeliğin “Dağıtım esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 6 ncı ve 10 uncu fıkralarında (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının hangi oranda ödeneceğinin, “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında bu puanlardan hangilerinin ne şekilde ödeneceğinin esasları belirlendiğini, kanuna aykırı bir düzenlemenin söz konusu olmadığını, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre aylık mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden yani öğretim görevlileri ve üyeleri için en fazla 800*% 75 = 600 puan üzerinden ödeme yapılması gerekirken bunun üzerinde puanlar esas alınarak yapılan ... TL ödemenin kamu zararı olduğunu, “İlamın 12. maddesinde verilen ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin kararın bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir." kanaatiyle Başsavcılığa 6085 Sayılı Sayıştay Kanununun 33/2-b maddesi çerçevesinde temyiz isteminde bulunulduğunu, Üniversitece, Eczacılık Fakültesinde görevli bazı öğretim üyesine, Eczacılık Fakültesi döner sermaye birimlerince üretilen mal ve hizmetlerden, analiz ve ampul satışı gelirlerine ilişkin ek ödeme yapılırken, ilgili Yönetmelik'te belirtilen üst sınırlara uyulmaması nedeniyle yapılan ödemenin kamu zararı oluşturduğunu; bu nedenle Denetçinin isteminin yerinde olduğunun düşünüldüğünü ifade etmek suretiyle yukarıda ayrıntısına yer verilen mevzuata aykırı hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince bozularak, dosyanın Dairesine iadesine karar verilmesinin uygun olacağının değerlendirildiğini Kurulumuza bildirmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında:
“Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.
(Ek paragraf: 26/7/2018-7146/8 md.) Yükseköğretim Kurulu tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli tıbbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde, (1) numaralı bentte belirtilen yüzde 800 oranı beş kata kadar artırılarak uygulanabilir. Ancak bu oran mesai dışı çalışmalarda uygulanacak artırımlı oranın hesaplanmasında dikkate alınmaz.
…”
Aynı maddenin (d) fıkrasında ise:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
Eczacılık Fakültesi, bünyesinde laboratuvar bulunduran bir kurum olarak 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında yer almaktadır. Bu çerçevede, yapılacak ek ödemelerin (c) fıkrası hükümleri doğrultusunda yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında:
“Yapılacak ek ödemeye esas katkı oranlarının belirlenmesinde 5 inci maddede belirlenen; kurumsal katkı puanı (A puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B puanı), eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C puanı), bilimsel faaliyet puanı (D puanı) ve diğer faaliyetler puanı (E puanı) esas alınır. Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimlerde söz konusu puanların tamamı kullanılır. Anılan fıkra dışındaki birimlerde ise yönetim kurullarınca, yükseköğretim kurumunun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak bir veya birden fazlasının kullanılmasına karar verilmek suretiyle belirleme yapılır.”
Aynı Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında:
“Bir öğretim üyesi ve görevlisi ile uzman tabip ve diş tabipine yapılacak ek ödemede; yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 35’ine kadar (A) puanı, % 75’ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı, en fazla % 25’ine kadar eğitim-öğretim faaliyeti (C) puanı, en fazla % 25’ine kadar bilimsel yayın faaliyeti (D) puanı ve en fazla % 15’ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınır. Bunların toplamı yönetim kurullarınca belirlenen tavan oranını geçemez. Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50’sinden fazla olamaz.”
Anılan maddenin 13 üncü fıkrasında ise:
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açıköğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemede, (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından biri veya birden fazlası kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabilir.”
Denilmektedir.
Gerek sorgu aşamasında Denetçi tarafından gerekse (Denetçi istemi üzerine) Başsavcılığın temyiz dilekçesinde; Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında sayılan birimler için, Yönetmeliğin "Dağıtım Esasları" başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasının son cümlesini mesai dışı döner sermayeye gelir getiren faaliyette bulunulması halinde dikkate almanın, mesai saatleri içinde yapılan faaliyetlerde uygulanması öngörülen oranları dikkate almayıp sadece sağlık birimlerinde uygulanacağını düşünmenin mümkün olmadığı gerekçesiyle % 800 x % 75 = % 600’ü aşan (B1) puanı karşılığı ek ödeme için kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmesi talep edilmekte ise de; ilam maddesinde isabetle belirtildiği üzere yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki birimlerde Yönetmelik’te yer verilen tüm puan türlerinin kullanılmasının zorunlu olduğu, ancak (c) fıkrası dışındaki birimlerde hangi puan türleri üzerinden ödeme yapılacağının yönetim kurullarına bırakıldığı, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında yer verilen dağıtım esaslarının Yönetmeliğin yazım tekniği açısından [8 inci fıkrada (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının tamamının karşılıklandırıldığı diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme formülize edildikten sonra 10 uncu fıkrada yine bu birimlerde çalışan personel sayılarak tüm puanlar için bir üst sınır belirlenmesi nedeniyle] sadece tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerine ilişkin olarak düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede yalnızca (B) puanı üzerinden ek ödeme yapılması mümkün olmayan (diğer bir deyişle tüm puanların kullanıldığı) bu birimlerde dağıtımın nasıl yapılacağının açıklandığı, aynı maddenin 13 üncü fıkrasında ise “bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları”nda yapılacak ek ödemelerin Yönetmelik’te yer verilen puan türlerinden biri veya birden fazla kullanılarak yapılabileceğinin ifade edildiği görülmektedir.
Yönetmelik’in 5 inci maddesinin 13 üncü fıkrasında 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında belirtilen birimlere ayrıca yer verilmesi suretiyle söz konusu birimlerin dağıtım esasları 10 uncu fıkra hükümlerinden ayrı tutulmuştur. Bununla birlikte, Kanun’da azami oran olarak ek ödeme matrahının % 800’ünün alınabileceği belirtilmişken, Yönetmeliğin tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri esas alınarak düzenlenmiş olan 10 uncu fıkrasının bahse konu birimler dışında kalan ve tek bir puan türü üzerinden ödeme yapabilecek olan bir döner sermaye birimi için uygulanması Kanun ile verilmiş olan bir hakkın Yönetmelik ile sınırlanmasına neden olacaktır. Bu çerçevede, yalnızca (B1) Puanı kullanan Eczacılık Fakültesinin ek ödeme matrahının % 800’ünü geçmeyecek şekilde ek ödeme yapmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Sorumlular sorgu aşamasındaki savunmalarında süreklilik arz etmeyen ve öncesi olmayan analiz türüne ilişkin ödemenin (e) fıkrasına göre yapıldığını, zaman içinde düzenli sipariş haline geldiği anlaşılan ticari mal satışları için sehven 2547 sayılı Kanunun (e) fıkrası uygulanarak ödemede bulunulduklarını ifade etmekte ise de; 2547 sayılı Kanunun (d) fıkrasında, söz konusu gelirlere ilişkin olarak herhangi bir süreklilik şartı aranmamıştır. Bu çerçevede, (d) fıkrası kapsamında bir kurum olan Eczacılık Fakültesinde üretilen mal ve hizmetlerde döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim üyelerine yapılacak ödemelerin sürekli olup olmadığına bakılmaksızın (c) fıkrası hükümleri uyarınca ödenmesi gerektiğinden bu ilam maddesinde kabul edilmemekle birlikte, söz konusu ek ödemelerin (e) fıkrası yerine (c) fıkrası hükümlerine göre ödenmesi halinde dahi yapılan ödeme ek ödeme matrahının % 800’ünü aşmadığından herhangi bir fazla ödeme söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ilam maddesinde yapılan değerlendirmeler yerinde olduğundan; Başsavcılığın temyiz dilekçesindeki itirazların reddedilerek 71 sayılı İlamın 12. maddesiyle verilen … TL ödenmesiyle kamu zararına neden olunduğu hakkındaki “ilişilecek husus bulunmadığına (sorumluların beraatine) ve yersiz tahsil edildiği anlaşılan …-TL’nin ise ilgilisine iadesine” ilişkin hükmün ONANMASINA (TASDİKİNE), (Üye …, Üye …, Üye … ve Üye ..’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 01.02.2023 tarih ve 53596 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında belirtilen “… kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” ifadesinden aksine bir istisna belirtilmediği müddetçe, aynı maddesinin (c) fıkrasında öngörülen oranların ve Yönetmelikte bu oranlardan ne şekilde ödeme yapılacağına ilişkin hükümlerin uygulanacağı aşikârdır.
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında ise; 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamı dışındaki birimlerde (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından birinin veya birden fazlasının kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabileceği, aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin 7 inci fıkrasında da yönetim kurullarınca bu yönde karar alınabileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının toplamı için % 800 oranında ek ödeme ödenebilecektir.
Üniversite yönetim kurulları, örneğin Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında öğretim elemanları için öngörülen ek ödeme matrahının yüzde 800’ünün altında bir oranı belirleyebileceği gibi (d) fıkrasında sayılan kurumlar için “kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak” sadece (B) puanı veya bu puanla birlikte (C), (D) ve (E) puanların birinin veya tümünün uygulanmasına veya o birimde gelirin düşüklüğü göz önüne alınarak sadece (C), (D) ve (E) puanlarının kullanılmasına karar verebilir. Bu puanlardan en fazla ne kadar ödenebileceğine ilişkin tutarlar da Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belirtilmiştir. Sadece (E) puanın ödenmesine karar verilmiş ise; (yönetim kurullarınca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının belirlenmediği halde) (c) fıkrasında belirtilen tavan oranlarının en fazla % 15'ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınabilecektir. Şayet sadece (B) puanı üzerinden ödeme yapılması kararlaştırılmış ise; bu durumda mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden hesaplama yapılabilecek, nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir (B2+B3) getirici faaliyette bulunulması halinde ise; bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen ek ödeme oranının % 50'sinden fazla olamayacaktır.
Diğer yandan kurumun yapısının ve gelir durumunun iyi olması nedeniyle yönetim kurulunca bütün puanların hesaplanacağı yönünde bir karar alınmış ise; sadece mesai içi ek ödeme tavanın tamamının (B1) puanın hesaplanmasında kullanılması durumunda diğer puanlar dikkate alınamayacak demektir. Bu durumu önlemek ve sadece mesai içi bireysel gelir getirici faaliyetlere yönelinmesinin önüne geçmek veya diğer faaliyetleri nedeniyle (B1) puanı için öngörülen faaliyetleri yapamayacak durumda olanların mağduriyetlerini gidermeye yönelik olarak Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında belli oranlar belirlenmiştir.
Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında sayılan birimler için, Yönetmeliğin “Dağıtım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 10 uncu fıkrasının son cümlesini mesai dışı döner sermayeye gelir getiren faaliyette bulunulması halinde dikkate almak, mesai saatleri içinde yapılan faaliyetlerde uygulanması öngörülen oranları dikkate almayıp sadece sağlık birimlerinde uygulanacağını düşünmek mevzuatın ruhuna aykırı düşecektir.
Yapılan incelemede, … Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde döner sermaye ek ödemesi yapılırken sadece (B1) puanın esas alındığı ve mesai içi ek ödeme tavan puanın (% 800) tamamının (B1) puanı için kullanıldığı görülmüştür. Yönetim Kurulunca da (A), (C), (D) ve (E) puanlarının da uygulamasına yönelik bir karar alınmamıştır.
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasının son paragrafında:
“Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” ve
Kanunda bahsi geçen döner sermaye ek ödemesi dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirleyen Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde:
“Bu Yönetmelik, yükseköğretim kuramlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.”
Denildiğinden; Kanunda öngörülen % 800 oranının ne şekilde uygulanacağı hususu Yönetmeliğe bırakılmıştır.
Yönetmeliğin “Dağıtım esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 6 ncı ve 10 uncu fıkralarında ise; (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarının hangi oranda ödeneceği, “Genel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 7 nci fıkrasında ise; bu puanlardan hangilerinin ne şekilde ödeneceği esasları belirlenmiştir. Kanuna aykırı bir düzenleme söz konusu değildir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri karşısında; aylık mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla, % 75'ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı üzerinden yani öğretim görevlileri ve üyeleri için en fazla % 800 x % 75 = % 600 puan üzerinden ödeme yapılması gerekirken bunun üzerinde puanlar esas alınarak yapılan ödeme kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Bu itibarla, Üniversitece, Eczacılık Fakültesinde görevli bazı öğretim üyesine, Eczacılık Fakültesi döner sermaye birimlerince üretilen mal ve hizmetlerden, analiz ve ampul satışı gelirlerine ilişkin ek ödeme yapılırken, ilgili Yönetmelik'te belirtilen üst sınırlara uyulmaması nedeniyle yapılan ödemenin kamu zararı oluşturduğu sabit olduğundan; Başsavcılık talebinin kabul edilerek, tazmin hükmü verilmesini teminen “ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekir.