2025/238362 İhale Kayıt Numaralı "31 ay (944 gün) süreyle (01/06/2025– 31/12/2027) Tren Üzerinde Görev Yapan Personele Kumanya Paketi Temini ve Dağıtımı Hizmet Alımı işi" İhalesi

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından yapılan 2025/238362 ihale kayıt numaralı “31 ay (944 gün) süreyle (01/06/2025– 31/12/2027) Tren Üzerinde Görev Yapan Personele Kumanya Paketi Temini ve Dağıtımı Hizmet Alımı işi” ihalesine ilişkin olarak Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetler İnşaat İş Sağlığı ve Güvenliği Bilişim Yapımcılık Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 23.07.2025 tarihli ve 2025/UH.II-1585 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

 

Davacı Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetler İnşaat İş Sağlığı ve Güvenliği Bilişim Yapımcılık Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 8. İdare Mahkemesinin 30.10.2025 tarihli E: 2025/1310, K: 2025/1525 sayılı kararında “…Dosyanın incelenmesinden; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından 07/04/2025 tarihinde açık ihale usulüyle 31 ay (944 gün) süreyle (01/06/2025-31/12/2027) tren üzerinde görev yapan personele kumanya paketi temini ve dağıtımı işine yönelik hizmet alım ihalesinin gerçekleştirildiği, anılan ihalede davacı şirket tarafından verilen teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğu, ihale komisyonunca, "2020/293363, 2021/413915, 2023/123259, 2023/491279 ve 2023/133593 ihale kayıt numaralı işlerle ilgili olarak imzalanan sözleşmelerin yürütülmesi aşamasında haftalık menüye uyulmaması, kumanya paketi içeriğinin eksik olması, kumpanya paketi içerisindeki ürünlerin belirtilen asgari gramaj ve niteliklere uygun olmaması, kumanya paketi içerisindeki herhangi bir malzemede bayatlama, küflenme vb. olumsuzluklar tespit edilmesi, kumanya paketi teslim aşamasında yüklenici personelin dağıtım noktasında hazır bulunmaması, yüklenici personelinin idare personeline olumsuz davranış ve hakaretlerde bulunması, numune olarak idareye beyan edilen ve idarece kabul edilen kumanya paketi içerisindeki ürünün idareden yazılı onay alınmadan değiştirilmesi gibi nedenlerle resmi uyarılarda bulunulduğu, ancak yapılan uyarılara rağmen sorunların devam etmesi nedeniyle cezalar kesildiği ve tren üstü personeli tarafından kumanya paketi hizmeti ile ilgili yüklenici kaynaklı olumsuzluklara yönelik çok sayıda şikayet dilekçeleri verildiği"nden bahisle 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendindeki "İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen ... istekliler ihale dışı bırakılır." kuralı uyarınca davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına, ihalenin en avantajlı ikinci teklifi veren dava dışı Özata Gıda Soğuk Hava Tesisleri Sosyal Hizmetler Sanayi ve Ticaret Limited şirketi firmasına ihale edilmesine karar verildiği, davacı şirket tarafından yapılan şikayet başvurusunun idarenin 17/06/2025 tarihli yazısı ile reddedilmesi üzerine 27/06/2025 tarihinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, itirazen şikayet başvurusu neticesinde tesis edilen Kamu İhale Kurulunun 23.07.2025 tarih 2025/UH.II-1585 sayılı kararının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

 

 

 

Yukarıda aktarılan, 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendinde, yeni bir ihale yapmakta olan idarenin daha önceden üstlenilen işlerini yerine getiren yüklenicilerin belirli koşulların varlığı halinde  iş veya meslek ahlakına aykırı davranışları nedeniyle ihale dışı bırakılmaları konusu düzenlenmiştir.

Anılan bentte, iş ve meslek ahlakına aykırı davranışların neler olduğu belirlenmeyip, bu davranışların belirlenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı ve davranışların ispat edilmesi sorumluluğunun idareye yüklendiği; Kamu İhale Kurumu tarafından ise, söz konusu takdir yetkisinin idarelerce kullanılmasının objektif kriterlere bağlı olmasını sağlamak amacıyla Kamu İhale Genel Tebliği hükümleriyle düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Her ne kadar yoğunluk ve seviye olarak aynı düzeyde olmasalar da, kamu ihalelerine yönelik düzenlemelere uyulmasını sağlama veya bu düzenlemelere aykırı davranışların karşılığında verilen bir ceza niteliğinde olmak bakımından, gerek iş ve meslek ahlakına aykırı davranışlar gerekse kamu ihalelerine katılmaktan yasaklamayı gerektiren fiil ve davranışlar birtakım isteklilerin kamu ihalelerinden dışlanmasına neden olan müeyyidelere neden olabilmektedir. Bu nedenle, nasıl ki kamu ihalelerinden yasaklanmayı gerektiren fiil ve davranışların yoğunluğu, ağırlığı ve sübutu her somut olayın özelliklerine göre belirli bir irdeleme ve tespit gerektiriyorsa, yasaklamayı gerektiren fiil ve davranışlar kadar ağır ve önceden belirlenebilir bir kategoriye indirgenemeyen iş ve meslek ahlakına aykırı davranışların da somut olayın özelliğine göre kapsamlaştırılması ve yoğunluğunun ihlal düzeyine ulaşıp ulaşmadığının belirlenmesi gerekir.

İş ve meslek ahlakına ilişkin düzenlemelerin getiriliş amacı, kamu hizmetinin daha iyi işleyebilmesi, idare ile daha önce iş ilişkisine girmiş gerçek ve/veya tüzel kişilerin işin yürütümü sırasında yasaklamaya sebep olmasa dahi idarenin zararına, kamu hizmetinin aksamasına, zaman kaybına, hizmet kalitesinin düşmesine veya kamu kaynaklarının ziyan olmasına yol açacak fiillerin engellenmesine yöneliktir.

İhaleyi yapan idarelerce, isteklilerin beş yıl süreyle ihale dışı bırakılabilmesi için, isteklinin idareye yaptığı işler sırasında iş ve meslek ahlakına aykırı faaliyette bulunmuş olması ve bu durumun da idare tarafından tespit edilmiş olması gerekmektedir. Öte yandan, isteklinin ihale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi gerçekleştiren idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğunun ihaleyi yapan idarece ispatı bakımından belirli bir şekil koşulu da aranmamaktadır.

Buna göre, herhangi bir ihaleye teklif veren isteklilerin ihaleyi yapan idareye ihale tarihinden önceki beş yıl içinde yaptıkları işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduklarından bahisle ihale dışı bırakılabilmeleri için bazı koşulların birlikte mevcut olması gerekir.

Bu koşullardan birincisi, katılım sağlanan ihale ile daha önce yapılan ve/veya yapılmakta olan olan işin aynı idareye ait olması gereğidir. İkincisi, aykırı yapıldığı iddia edilen faaliyetin ihale tarihinden geriye doğru en fazla beş yıl içerisinde ve işin ifası sırasında yapılmış olmasıdır. Üçüncüsü, aykırı nitelikteki faaliyetlerin idare tarafından ispat edilmiş olmasıdır. Bütün bu üç koşulun yanında, aykırı olduğu iddia edilen faaliyetin iş veya meslek ahlakına aykırı nitelikte olması da gerekir. Dolayısıyla idareye düşen ispat külfeti, yalnızca maddi olarak birtakım aykırı faaliyetlerin gerçekleştirildiğine yönelik bilgi veya belgelerin işlem veya dava dosyasına sunulmasıyla yerine getirilememekte, bilgi veya belgeleriyle ortaya koyulan faaliyetlerin 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesi anlamında iş veya meslek ahlakına aykırı nitelikte olması da gerekmektedir.

İş veya meslek ahlakına aykırı niteliğin her somut olayda dikkate alınması ve iddia edilen faaliyetlerin maddi vakıalarla eşleştirilerek iş veya meslek ahlakına aykırılığın somutlaştırılması gerekir.

Bakılan uyuşmazlıkta, Kurulun 23.07.2025 tarih 2025/UH.II-1585 sayılı kararı ile  4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendindeki "İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen ... istekliler ihale dışı bırakılır." kuralı uyarınca ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, ihalenin en avantajlı ikinci teklifi veren dava dışı Özata Gıda Soğuk Hava Tesisleri Sosyal Hizmetler Sanayi ve Ticaret Limited şirketi firmasına ihale edilmesinde herhangi bir aykırılık bulunmayarak ve davacı şirketin iddiası yerinde görülmeyerek itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür.

İş ve meslek ahlakına aykırılık kapsamında idarece yapılan tespitlere bakıldığında, davacı şirketin, 19/11/2021 tarihinde Malatya'da "Malzemenin şartname kalitesine uygun olmadığı, yaprak sarma yerine barbunya verildiği"; 13/06/2023 tarihinde Eskişehir'de "Dağıtım yerini su bastığı, tedbir alınmadığı"; 14/06/2023 tarihinde Kayseri'de "Boya ve badananın eksik olduğu, kapalı dolap olmadığı"; 05/10/2024 tarihinde Kapıkule'de "Eksik ürün verildiği"; 06/11/2024 tarihinde Adana'da "Ekmekte hamam böceği ayağı çıktığı"; 14/05/2024 tarihinde Kapıkule'de "Kaşar peynirinin bozuk olduğu; davacı şirketin iş ortağı Mirim Yemek A.Ş.'nin, 25/11/2020 tarihinde Kayseri'de "Kaşar peyniri yerine tost peynirinin verildiği, 40 gr zeytin yerine 20 gr zeytin verildiği, 20 gr tereyağı yerine 10 gr tereyağı verildiği, süt yağı oranı %3 yerine %2,5 verildiği"; 22/12/2020 tarihinde Tavşanlı'da "Paketin içinde küflü peynir görüldüğü"; 03/01/2021 tarihinde Sivas'ta "Ton balığı ve zeytinin tadının bozuk olduğu"; 21/10/2021 tarihinde Kayseri'de "Kumanya dağıtım personelinin uygunsuz davrandığı" şeklinde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği, söz konusu tespitlere dayalı olarak yükleniciler hakkında ceza tutanakları düzenlendiği ve öngörülen ceza tutarlarının yüklenicilerin hak edişlerinden kesildiği görülmektedir.

Bu durumda, her ne kadar iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılarak davacının itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmiş ise de, davacı şirketin idare bünyesinde önceden üstlendiği işlerin ülke düzeyinde farklı coğrafi alanlarda yer aldığı, işin hem yer hem de iklimsel şartlar bakımından farklı niteliklere sahip olduğu, tren üzerinde görev yapan personele yönelik kumanya dağıtım işinin niteliği gereği açık alanlarda olmayı da gerektirdiği, bunun ürünlerin korunmasını zaman zaman güçleştirebileceği, 5 yıllık uzun bir zaman diliminde davacı şirket açısından sınırlı miktarda aykırılık tespitinde bulunulduğu, sınırlı sayıdaki tespitlerin davacı bakımından bu tür ihlallerin mutat olarak yapılmadığı anlamına geldiği, ihlallerin sözleşmenin feshi kapsamında idarenin ihtarını gerektirecek düzeye varmadığı gibi iş ve meslek ahlakına aykırılık sayılmayı gerektirecek yoğunlukta da olmadığı, bir fiilin 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendi anlamında iş ve meslek ahlakına aykırılık olarak nitelendirilebilmesi için yasaklamayı gerektirecek düzeyde ağır olmasa da kusurluluk bakımından belirli bir yoğunlukta olması gerektiği, somut olayda tespiti yapılan ve 5 yıllık zaman diliminde tekrar etmediği anlaşılan malzemenin şartname kalitesine uygun olmadığı, programdakinden farklı ürün verildiği, dağıtım yeri için tedbir alınmadığı, dağıtım yerinin şartlarının yeterince iyi olmadığı, eksik ürün verildiği ve ürünün bozuk olduğu şeklindeki fiillerin sözleşme kapsamında cezai şart uygulamayı gerektirecek kadar ağır olmakla birlikte iş ve meslek ahlakına aykırılık düzeyinde sayılmayı gerektirecek kadar ağır nitelikte olmadığı, nitekim idarece cezai şart uygulanarak sözleşme ilişkisine bağlı kalınmaya devam edildiği, önceki işlerin kapsamının genişliği ve yaygınlığı ile 5 yıllık uzun zaman dilimi göz önüne alındığında, davacı şirketin teklifinin idarece iş ve meslek ahlakına aykırılık nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmesine dair işlemlere yönelik itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. …” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

 

 

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

 

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

 

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

 

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

 

Anılan Mahkeme kararı sonrasında, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edildiğinden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verileceği, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin yapılacağı ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemeyeceği, diğer hallerde ise başvuru bedelinin iade edilmeyeceği hüküm altına alınmış olduğundan itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine yönelik Kurul kararının bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi halinde itirazen şikâyet başvuru bedelinin (202.718,00 TL) iade edilmesi gerekmektedir.

 

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

 

1- Kamu İhale Kurulunun 23.07.2025 tarihli ve 2025/UH.II-1585 sayılı kararının iptaline,

 

 

 

 

 

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetler İnşaat İş Sağlığı ve Güvenliği Bilişim Yapımcılık Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine,

 

3- Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

 

   Oybirliği ile karar verildi.