SayıştaySayıştay Temyiz Kararı51056
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
Dosya No45924
Yılı2017
Konu: Yiyecek yardımı
209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile, Belediye personeline yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanun kapsamında açık ihale usulü ile ihale edilerek para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması suretiyle ... TL’ye verilen tazmin hükmünün, 17.03.2021 tarih ve 49249 sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile, ilamda sorumlu tutulan ihale komisyon üyelerinin sorumluluğunun kaldırılarak, sadece harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin uhdelerinde bırakılmak üzere düzeltilerek tasdikine karar verilmiştir.
Harcama yetkilisi ... ile gerçekleştirme görevlisi ... göndermiş oldukları ortak imzalı karar düzeltme dilekçelerinde;
Belediye bünyesinde istihdam edilen memur ve sözleşmeli personelin öğle yemeğinin, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19’uncu maddesine (açık ihale) göre ihale edildiğini, ihalenin ... A.Ş.’nin uhdesinde kaldığını,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’inci maddesine dayanılarak çıkarılan 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 2’nci maddesinde; “Bu yönetmelik, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanır.”, 3’üncü maddesinde; “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden ödemede bulunulmaz.”, 4’üncü maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yansını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 Sayılı Bazı Kamu Personeline Tayin Bedeli Verilmesi Hakkında Kanuna göre tayin bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”, 9’uncu maddesinde; “Bu Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” denmek suretiyle yemek yardımının nasıl yapılacağının belirlendiğini,
Aynı Yönetmeliğin, “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde, "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz," hükmüne yer verildiğini,
Memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığını, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığını,
Gerek Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin yukarıdaki maddeleri gerekse Belediye bütçesine ödenek konarak yemek verme şeklinde ihale yapılmasının kanun ve yönetmelikteki amaca uygun olduğunu, memurlara verilecek yiyecek yardımının %50’sine mukabil olarak 2017 yılı Belediye bütçesine ... TL ödenek konulduğunu ve söz konusu ödeneğin ... TL’sinin kullanılmış olup ödeneğin aşılmadığını,
... Belediyesi, ... merkez ve ilçeleri (köyler dahil) olmak üzere il merkezinin tamamına, 6.887 kilometrelik alana ve 9 İlçe ile 498 köye (mahalleye) hizmet ettiğini, bu hizmetlerin 769 personel tarafından verildiğini, 52 personelin ilçe merkezinde, 160 teknik personelin ise arazi çalışmalarında bulunmak üzere arazide, 147 itfaiye ile 120 zabıta personelinin ise 24 saat esasına göre il sınırları içerisinde hizmet ettiğini, başka bir deyişle ... Belediyesi’nin belirli bir noktada değil de il merkezinin tamamında, her noktasında hizmet verdiğini, yemek hizmetlerin doğrudan Belediye tarafından verilmesinin, öncelikle dokuz ilçe olmak üzere hizmet alanlarının tamamında yemekhane kurulması ve yemek hizmetinin buralardan verilmesi gibi bir sonuç ortaya çıkaracağını, bu durumun hayatın olağan şartlarında mümkün görülmediğini,
Ana Hizmet binası dışındaki hizmet faaliyetleri bünyesinde kurulan hizmet alanlarının;
... İl Merkezi - Nizip İlçe Merkezi arası 51 km uzaklıkta (1 Adet Hizmet Binası, 1 Adet Konteynır 10 Personel), ... İl Merkezi - Karkamış İlçe Merkezi 72 km uzaklıkta (1 Adet Hizmet Binası, 1 Adet Konteynır 6 Personel), ... İl Merkezi - İslahiye İlçe Merkezi 90 km uzaklıkta (1 Adet Hizmet Binası, 1 Adet Konteynır 6 Personel), ... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 67 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 6 Personel),
... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 20 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 11 Personel),
... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 38 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 5 Personel),
... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 67 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 8 Personel),
ayrıca mezarlıklar, itfaiye birimleri, zabıta birimleri, toplu taşıma hizmet birimleri, park - bahçe ve sosyal tesislerin vs. şehrin ihtiyaç duyulan her noktasında faaliyet gösterdiğini, bazı faaliyetlerin 24 saat esasına göre kesintisiz olarak yapıldığını,
“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere yemek servisi, yardım sandığı, dernek ve bu mahiyette kuruluşa ödenir." hükmü karşısında, Belediyenin mevcut yemek yardımı uygulamasını, yönetmeliğin “Yemek servisi, yardım sandığı, dernek ve bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.” hükmü çerçevesinde değerlendirilmesi gerekliliğinin, hukuk prensibi olan “Kanunların geniş yorumu” ilkesinin bir gereği olduğunu, memurlara yemek verilmesinin kanunda öngörülmüş bir hak olduğunu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerektiğini, bazı memurların yemekhane hizmetlerinden faydalanırken, diğer bir kesimin yemek yardımından yararlanamayacak olması durumunda söz konusu memurların bu haktan mahrum bırakılması gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı göz önüne alındığında, yapılan uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,
Belediyenin personele yemek yardımını ihale ile bir firmaya vermesindeki amacın; Belediyeye düşen %50’lik maliyetin daha aşağılara çekilmesi olduğunu, başka bir deyişle kamu zararının önlendiğini, kamu yararı sağlandığını, ayrıca, memurlara yapılacak yemek yardımının ihale yapılmak suretiyle verilmesi ile birlikte, Yönetmeliğin 5. ve 9. maddelerindeki yemek servisinde görevlendirilecek personel giderleri, su, elektrik, doğalgaz, demirbaş yenileme, amortisman gibi giderlerin kurum tarafından karşılanması gerekirken bu giderlerden de tasarruf edildiğini, memurların ve sözleşmeli personelin, öğle yemeği yardımının devlet tarafından yapılmadığı, ancak yemek verilmesi için yer temini bulunması şartı konulduğu varsayımında, yukarıda değinildiği üzere memurlara ve sözleşmeli personele yemekhane temini için işyerlerin kiralanması ya da yemekhane hizmet binalarının yapılması gerektiğini, ... ilindeki gayrimenkullerin kiralama ya da satın alma ücretleri dikkate alındığında yukarıda kamu zararı olarak beyan edilen meblağdan çok daha yüksek bir ücretle işyerlerinin kiralanacağı veya satın alınacağı aşikar olup, memur ve sözleşmeli personele yemekhane binaları temin edilmek suretiyle yemek yardımı yapılması için en az on iki tane iş yerinin temin edilmesi gerektiği göz önüne alındığında memurlara ve sözleşmeli personele ödenen yemek yardımının belki beş katı fiyatından daha yüksek bir giderin söz konusu olacağını, yemekhanede oluşabilecek iş kazaları, aynı zamanda memurların yemekhane geliş ve gidiş servis ücretleri, (servis işleri idarenin araçları tarafından yapılması durumunda araç personel giderleri, araç amortisman giderleri, aracın bakım onarım giderleri, araçların her türlü vergi giderleri, lastik giderleri veya araçların kiralama yoluyla temin edilmesi durumunda araç kira giderleri v.b.) zaman kaybı, yemekhanede çalıştırılacak personel giderlerinin de söz konusu olacağını, her iki durumda da memura yemek yardımı yapılmakta olup doğrudan yemekhane kurulmak suretiyle yemek verilmesi durumunda ise kamuya maliyet olarak fazladan bir sürü yük getireceğini,
Bu şekilde yapılan yemek yardımının daha ucuz maliyetli bir gider olduğunun açıkça görüldüğünü, ayrıca ülkemizde başta belediyeler ve il özel idarelerinde memurların öğle yemeği giderinin bu şekilde yapıldığını ve her yıl bu giderlerin bir sorun olarak ortaya çıktığı ve bununla ilgili bir yasal düzenleme yapılmadığı, diğer bir hususun ise yemek servisinde görevlendirilecek personel giderleri, su, elektrik, doğalgaz, demirbaş malzemesi alımı ve yenilemesi, gıda mühendisi çalıştırma zorunluluğu gibi giderlerin hesaplanması durumunda yemek yardımı maliyetinin daha da pahalıya mal olacağının dikkate alınması gerektiğini,
memurlara ve sözleşmeli personele yemekhane binaları temin edilmek suretiyle yemek yardımı yapılması durumunda, kurum tarafından karşılanması gereken mezkûr giderlerden de tasarruf edildiğinin göz ardı edilmemesi gerektiğini,
Yukarıda yer alan açıklamalar, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında yer alan “eşitlik ilkesi” ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; memurlara ve sözleşmeli personele verilen öğle yemeği yardımının; 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilerek (YEMEK KARTI) şeklinde verilmesi, verilen bu yemek kartı ile kesinlikle nakit para ödemesi yapılmadığı, sistemin buna müsaade etmediği, memurlara ve sözleşmeli personele sadece yemek yardımı yapılmış olması, yapılmış olan bu işlemle yemekhanelerde yemek verilme şekli ile karşılaştırıldığında çok daha tasarruflu bir yöntem olması nedenleriyle, kurum tarafından yapılan hizmet alımının kamu zararına sebebiyet verilmediğinin açıkça anlaşıldığını,
Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, 10 Şubat 2018 tarihli ve 30328 Sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdiğini, sorguya alınmış olan yemek yardımının ise 2017 yılına ait olduğunu, Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan mezkûr Yönetmeliğin 3’üncü maddesinde bu yönetmeliğin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğinin belirtildiğini, bu yönetmeliğin hükümlerinin, 2017 yılı için uygulanma imkanının bulunmadığını, söz konusu mevzuat değişikliğinin yürürlük tarihinden sonra yemek kartı verilmesi uygulamasına son verildiğini,
Öte yandan yapılan ihalenin bedelinin ... TL olup bu miktarın %50 sinin memurlar tarafından kalan %50’sinin ise Belediye tarafından ödendiğini, yapılan hak ediş ödemesinin (gerçekleşme durumuna göre) ... TL olduğunu, idare tarafından yapılan ödeme tutarı kadar miktarın da memur personelin ödeme sorumluluğunda olduğunu, başka bir deyişle yemek yardımının %50'sini Belediyenin ve %50‘sinin ise memurlar tarafından ödendiğini,
Bu doğrultuda ... TL sözleşme bedelinin yarısının kurumca ödenmesinin kabul edildiğini ve sözleşmenin diğer yarısının ise ilgili personelden adı geçen firma tarafından tahsil edilerek yüklemelerin yapılacağına ilişkin ilgili firmanın, sözleşme tarihinde düzenlenmiş olduğu, kabul yazısının da ilişikte sunulduğunu; kurumca kamu zararına neden olunmadığının açıkça görüldüğünü,
Ayrıca ... İli, … İlçe Belediyesi’nin 2017 yılına ilişkin olarak yemek yardımı konusunda yapılan yargılaması neticesinde Sayıştay (5.) Daire Başkanlığı tarafından verilen 10/01/2019 tarihli kararda;
“...657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesinde;
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” denilmiş ve hüküm gereğince 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım Şekli” başlıklı 3üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”
“Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödenekle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”
“Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde,
“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
Konuyla ilgili olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 18.04.2006 tarih ve 6376 sayılı yazısında da adı geçen Yönetmelikte yer alan düzenlemeler çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan personele, yiyecek yardımının lokanta veya marketlerden karşılanmasına imkan bulunmadığı, diğer taraftan, memurlarına yemek yardımında bulunmak isteyen kurum ve kuruluşların, personelinin yeterli sayıda olmaması veya uygun yer bulunmayışı gibi sebeplerle yemekhanelerinde sağlayamadıkları öğle yemeklerini, Yılı Bütçe Uygulama Talimatında yer alan esaslar çerçevesinde bedeli alınması kaydıyla yemek servisi bulunan kurumların yemekhanelerinden karşılamaları, kurum bütçesinden bu amaçla konulan ödeneğin yemek servisinden faydalandıkları kurumun bu amaçla açılmış bulunan hesabına aktarılması şartıyla mümkün olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, … Belediyesi tarafından memurların öğle yemeği ihtiyacı, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış, her ay düzenlenen hakedişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapılmıştır. Savunmalardan ve duruşmalıların beyanından da anlaşıldığı üzere yemek hizmeti 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ile ihale edilerek verilmiş, bütçedeki ödenek tutarının %50’si ile ihale gerçekleştirilmiş ve %50 ödeme sağlandığında ihale bitirilmiştir. İhale kapsamında sadece memur ve sözleşmeli personele yemek kartı verilerek, personelin yemek ihtiyacı karşılanmış, sistemin nakit harcamaya izin vermediği anlaşılmıştır. Yapılan bu işlem ile kurum tarafından yemek verilmesine kıyasla sosyal bir hak olan yemek hizmetinin çok daha ekonomik olarak karşılandığı anlaşılmıştır. Ayrıca yemek hizmeti vermeye uygun ortam bulunmayan belediyede memurların bu haklardan mahrum bırakılmasının hizmeti alan memurlara göre eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği de düşünülmektedir.
Bu itibarla, ... Belediyesi tarafından Kurum personeline yiyecek yardımın yemek verme yerine, 4734 sayılı Kanun kapsamında açık ihale usulüyle ihale edilmek suretiyle para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması sonucunda 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığı anlaşılmış olup ... TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına...”
Şeklinde karar verildiğini,
Görüleceği üzere, tazmin konusu işlemle gerek içerik gerek süreç yönünden her yönü ile aynı olan ve aynı hesap yılına ilişkin olarak ilin merkez ilçesi Şahinbey Belediyesine, aynı Sayıştay Dairesi tarafından beraat hükmü verilirken ... Belediye personeli hakkında tazmin hükmü verilmesi ... Belediyesi için kapanmaz bir yara açacağını,
Söz konusu emsal karar gereğince; ihale çıkış şekli, ihalenin yapılması ve uygulanması tıpa tıp aynı olan başka bir deyişle her şeyi ile birebir aynı olan bir konuda bir Belediye hakkında beraat diğer Belediye hakkında tazmin hükmüne karar verilmesinin adalet, eşitlik ve tarafsızlık ilkesine aykırı olduğunu, bu gerekçe ile ... Belediyesi aleyhine verilen tazmin hükmünün de kaldırılması gerektiğini,
Sonuç olarak, yukarıda anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ... Belediyesi memurlara yapılabilecek yiyecek yardımının (yemek kartı) vasıtasıyla yapılmasının kamu zararına yol açmadığı, aksine kamu yararına olduğu, yersiz bir ödemenin söz konusu olmadığı, bu iş ve eylemlerde kamu zararı oluşturma niyetinin, ihmalinin, kusurunun ya da kastının olmaması hususları dikkate alınarak; kamu zararı oluşmaması nedeniyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Karar düzeltme dilekçesinde; "... ... Belediyesi memurlara yapılabilecek yiyecek yardımının (yemek kartı) vasıtasıyla yapılmasının kamu zararına yol açmadığı, aksine kamu yararına olduğu, yersiz bir ödemenin söz konusu olmadığı, bu iş ve eylemlerde kamu zararı oluşturma niyetinin, ihmalinin, kusurunun ya da kastının olmaması hususları dikkate alınarak; kamu zararı oluşmaması nedeniyle Sayıştay (5.) Dairesi'nin, 14.07.2019 tarihli ve 209 sayılı ilamın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılması istemi ile yapmış olduğumuz temyiz isteminin reddine ve tazmin hükmünün de onanmasına dair Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 17/03/2021 tarih ve 49249 sayılı ... kararının itirazen incelenmek suretiyle kaldırılması hususunu saygıyla arz ederiz."
Denilmektedir.
Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler, Daire yargılamasında ve Temyizde ayrıntılı olarak karşılanmış olup Savcılık görüşümüz aşağıda belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212 nci maddesinde; "Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur" hükmüne yer verilmiştir.
Bu madde doğrultusunda 19.11.1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde, Devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacakları ve yardımın uygulanması ile ilgili esaslar belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin;
3 üncü maddesinde; yiyecek yardımının sadece yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardımın; nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamayacağı,
4 üncü maddesinde; yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı,
5 inci maddesinde; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği,
Belirtilmiştir.
Yönetmeliğin 3 üncü maddesindeki yiyecek yardımının; kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamayacağına ilişkin değişiklik 10.02.2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. ... Belediyesince, personele yapılacak yiyecek yardımının yemek fişi verilmesi suretiyle karşılanması ise 2017 yıl içerisinde söz konusu değişiklikten önce gerçekleştirilmiştir. İhalede kişi başı yemek bedelinin ... TL olarak belirlendiği, Belediye tarafından günlük yemek bedeli olarak her personele ... TL'lik yemek fişi verildiği, Belediye bütçesinde yemek maliyetinin ... TL olduğu, ancak personelden alınması gereken tutarın alınmadığı anlaşılmıştır.
Yemek servisinden faydalanacak olanlardan alınacak günlük yemek bedelinin asgari tutarı, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenmekte ise de Yönetmeliğin 4 üncü maddesi gereğince, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında kararın düzeltilmesine mahal bulunmadığı düşünülmektedir.
Arz olunur.” Denilmiştir.
Dosyadaki mevcut belgelerin okunup, incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. Maddesinde;
“ (Değişik: 8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre; kurum bütçesine, kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle konulan yiyecek yardımı ödeneğinden, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan yarısının da yemek yiyenlerce karşılanması gerekmektedir.
Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... Belediyesince gerçekleştirilen açık ihale sonucunda, personele yapılacak yiyecek yardımının yüklenici firma ile imzalanan sözleşme sonucunda yemek fişi verilmesi suretiyle karşılandığı, günlük yemek bedelinin kişi başı ... TL olarak belirlendiği, buna göre yüklenici ile bu tutar üzerinden sözleşme imzalandığı, ancak imzalanan sözleşmenin yarısının Belediye bütçesinden ödendiği; bununla birlikte personelden yukarıda yer verilen Yönetmelik uyarınca herhangi bir kesinti yapılmadığı, yani sözleşmenin Belediye bütçesinden ödenmeyen tutarının yiyecek yardımından yararlanan personel tarafından karşılanmadığı anlaşılmıştır.
Sorumlular temiz dilekçelerinde, yapılan ihalenin bedelinin ... TL olduğunu, bu miktarın %50’sinin memurlar tarafından kalan %50’sinin ise Belediye tarafından ödendiğini, yapılan hak ediş ödemesinin (gerçekleşme durumuna göre) ... TL olduğunu, idare tarafından yapılan ödeme tutarı kadar miktarın da memur personelin ödeme sorumluluğunda olduğunu, başka bir deyişle yemek yardımının %50'sini Belediyenin ve %50‘sinin ise memurlar tarafından ödendiğini, bu doğrultuda ... TL sözleşme bedelinin yarısının kurumca ödenmesinin kabul edildiğini ve sözleşmenin diğer yarısının ise ilgili personelden adı geçen firma tarafından tahsil edilerek yüklemelerin yapılacağına ilişkin ilgili firmanın, sözleşme tarihinde düzenlenmiş olduğu kabul yazısının olduğunu; kurumca kamu zararına neden olunmadığının açıkça görüldüğünü ifade etmişlerse de; anılan Yönetmelik hükümlerine göre Belediye tarafından ödenebilecek tutar yemek maliyetinin yarısıdır. Her ne kadar, ihalede kişi başı yemek bedeli ... TL olarak belirlenmişse de; Belediye tarafından günlük yemek bedeli olarak her personele ... TL’lik yemek fişi verilmiştir. Bu hesaba göre Belediye bütçesinde yemek maliyeti ... TL olup, personelden kesilmesi gereken minimum tutar ... TL’dir. Ancak bu kesinti yapılmayarak yemek maliyetinin tamamının bütçeden karşılandığı ve kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
Bu itibarla, 17.03.2021 tarih ve 49249 sayılı Temyiz Kurulu Kararında, KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (... Daire Başkanı …, Üyeler … ile …’un karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,
Karar verildiği 09.02.2022 tarih ve 51056 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
... Daire Başkanı … karşı oy gerekçesi
657 sayılı Devlet Memurları Kanununu “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesinde;
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacaklar ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur. ”
denilmiş ve bu hüküm gereğince 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”
“Yemek Servisi Giderleri ” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır. ”
“Yardımın Şartları ” başlıklı 5 inci maddesinde,
“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz. ”
hükümlerine yer verilmiştir.
Konuyla ilgili olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 18.04.2006 tarih ve 6376 sayılı yazısında da adı geçen Yönetmelikte yer alan düzenlemeler çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan personele, yiyecek yardımının lokanta veya marketlerden karşılanmasına imkan bulunmadığı, diğer taraftan, memurlarına yemek yardımında bulunmak isteyen kurum ve kuruluşların, personelinin yeterli sayıda olmaması veya uygun yer bulunmayışı gibi sebeplerle yemekhanelerinde sağlayamadıkları öğle yemeklerini, Yılı Bütçe Uygulama Talimatında yer alan esaslar çerçevesinde bedeli alınması kaydıyla yemek servisi bulunan kurumların yemekhanelerinden karşılamaları, kurum bütçesine bu amaçla konulan ödeneğin yemek servisinden faydalandıkları kurumun bu amaçla açılmış bulunan hesabına aktarılması şartıyla mümkün olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, ... Belediyesi tarafından memurların öğle yemeği ihtiyacı, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış, her ay düzenlenen hakedişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapılmıştır. Yemek hizmeti 4734 sayılı Kamu İhale Kanuna göre ihale edilerek verilmiş, bütçedeki ödenek tutarının %50’si ile ihale gerçekleştirilmiş ve %50 ödeme sağlandığında ihale bitirilmiştir. İhale kapsamında sadece memur ve sözleşmeli personele yemek kartı verilerek kart personelin yemek ihtiyacı karşılanmış, sistemin nakit harcamaya izin vermediği anlaşılmıştır. Yapılan bu işlem ile kurum tarafından yemek verilmesine kıyasla sosyal bir hak olan yemek hizmetinin çok daha ekonomik olarak karşılandığı anlaşılmıştır. Ayrıca yemek hizmeti vermeye uygun ortam bulunmayan belediyede memurların bu haklarından mahrum bırakılmasının hizmeti alan memurlara göre eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği de düşünülmektedir.
Bu itibarla, ... Belediyesi tarafından Kurum personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, 4734 sayılı Kanun kapsamında açık ihale usulüyle ihale edilmek suretiyle para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması sonucunda 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığı anlaşılmış olduğundan 17.03.2021 tarih ve 49449 sayılı Temyiz Kurulu Kararında karar düzeltilmesine mahal olduğuna, 209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
Üye …’ün karşı oy gerekçesi
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde:
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Yemek hazırlama ve dağıtım işinin 4734 sayılı kanun kapsamında belirtilmiş “hizmet” tanımı içinde yer alması söz konusu işin ilgili mevzuatına aykırı olarak ihale edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği yemek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağını açıkça belirtmiştir.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu nedenle ... A.Ş.’ye ödenen toplam ... TL kamu zararı niteliğindedir.
Bu itibarla, 17.03.2021 tarih ve 49449 sayılı Temyiz Kurulu Kararında karar düzeltilmesine mahal olduğuna, 209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün yüklenici şirkete ödenen toplam tutar kamu zararı oluşturduğundan kamu zararının yeniden hesaplanmasını teminen bozularak, Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
Üye …’un karşı oy gerekçesi
Üye …’ün karşı oy gerekçesine katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;
Yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanunun cevaz verdiği yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti yerine personele para temsili araçlar sağlanarak yapılmasına olanak veren ihale sürecinde yer alanların da, 5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi uyarınca sorumluluğu bulunduğundan, yapılan ödemeden ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin yanı sıra ihale komisyonu başkanı ve üyeleri ile ihaleye onay veren de sorumludur.
Bu itibarla, 17.03.2021 tarih ve 49449 sayılı Temyiz Kurulu Kararında karar düzeltilmesine mahal olduğuna, 209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün yüklenici şirkete ödenen toplam tutar kamu zararı oluşturduğundan kamu zararının yeniden hesaplanmasını teminen bozularak, Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile, Belediye personeline yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanun kapsamında açık ihale usulü ile ihale edilerek para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması suretiyle ... TL’ye verilen tazmin hükmünün, 17.03.2021 tarih ve 49249 sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile, ilamda sorumlu tutulan ihale komisyon üyelerinin sorumluluğunun kaldırılarak, sadece harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin uhdelerinde bırakılmak üzere düzeltilerek tasdikine karar verilmiştir.
Harcama yetkilisi ... ile gerçekleştirme görevlisi ... göndermiş oldukları ortak imzalı karar düzeltme dilekçelerinde;
Belediye bünyesinde istihdam edilen memur ve sözleşmeli personelin öğle yemeğinin, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19’uncu maddesine (açık ihale) göre ihale edildiğini, ihalenin ... A.Ş.’nin uhdesinde kaldığını,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’inci maddesine dayanılarak çıkarılan 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 2’nci maddesinde; “Bu yönetmelik, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanır.”, 3’üncü maddesinde; “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden ödemede bulunulmaz.”, 4’üncü maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yansını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 Sayılı Bazı Kamu Personeline Tayin Bedeli Verilmesi Hakkında Kanuna göre tayin bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”, 9’uncu maddesinde; “Bu Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” denmek suretiyle yemek yardımının nasıl yapılacağının belirlendiğini,
Aynı Yönetmeliğin, “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde, "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz," hükmüne yer verildiğini,
Memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığını, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığını,
Gerek Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin yukarıdaki maddeleri gerekse Belediye bütçesine ödenek konarak yemek verme şeklinde ihale yapılmasının kanun ve yönetmelikteki amaca uygun olduğunu, memurlara verilecek yiyecek yardımının %50’sine mukabil olarak 2017 yılı Belediye bütçesine ... TL ödenek konulduğunu ve söz konusu ödeneğin ... TL’sinin kullanılmış olup ödeneğin aşılmadığını,
... Belediyesi, ... merkez ve ilçeleri (köyler dahil) olmak üzere il merkezinin tamamına, 6.887 kilometrelik alana ve 9 İlçe ile 498 köye (mahalleye) hizmet ettiğini, bu hizmetlerin 769 personel tarafından verildiğini, 52 personelin ilçe merkezinde, 160 teknik personelin ise arazi çalışmalarında bulunmak üzere arazide, 147 itfaiye ile 120 zabıta personelinin ise 24 saat esasına göre il sınırları içerisinde hizmet ettiğini, başka bir deyişle ... Belediyesi’nin belirli bir noktada değil de il merkezinin tamamında, her noktasında hizmet verdiğini, yemek hizmetlerin doğrudan Belediye tarafından verilmesinin, öncelikle dokuz ilçe olmak üzere hizmet alanlarının tamamında yemekhane kurulması ve yemek hizmetinin buralardan verilmesi gibi bir sonuç ortaya çıkaracağını, bu durumun hayatın olağan şartlarında mümkün görülmediğini,
Ana Hizmet binası dışındaki hizmet faaliyetleri bünyesinde kurulan hizmet alanlarının;
... İl Merkezi - Nizip İlçe Merkezi arası 51 km uzaklıkta (1 Adet Hizmet Binası, 1 Adet Konteynır 10 Personel), ... İl Merkezi - Karkamış İlçe Merkezi 72 km uzaklıkta (1 Adet Hizmet Binası, 1 Adet Konteynır 6 Personel), ... İl Merkezi - İslahiye İlçe Merkezi 90 km uzaklıkta (1 Adet Hizmet Binası, 1 Adet Konteynır 6 Personel), ... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 67 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 6 Personel),
... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 20 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 11 Personel),
... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 38 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 5 Personel),
... İl Merkezi - ... İlçe Merkezi 67 km uzaklıkta (1 Adet Konteynır 8 Personel),
ayrıca mezarlıklar, itfaiye birimleri, zabıta birimleri, toplu taşıma hizmet birimleri, park - bahçe ve sosyal tesislerin vs. şehrin ihtiyaç duyulan her noktasında faaliyet gösterdiğini, bazı faaliyetlerin 24 saat esasına göre kesintisiz olarak yapıldığını,
“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere yemek servisi, yardım sandığı, dernek ve bu mahiyette kuruluşa ödenir." hükmü karşısında, Belediyenin mevcut yemek yardımı uygulamasını, yönetmeliğin “Yemek servisi, yardım sandığı, dernek ve bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.” hükmü çerçevesinde değerlendirilmesi gerekliliğinin, hukuk prensibi olan “Kanunların geniş yorumu” ilkesinin bir gereği olduğunu, memurlara yemek verilmesinin kanunda öngörülmüş bir hak olduğunu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerektiğini, bazı memurların yemekhane hizmetlerinden faydalanırken, diğer bir kesimin yemek yardımından yararlanamayacak olması durumunda söz konusu memurların bu haktan mahrum bırakılması gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı göz önüne alındığında, yapılan uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,
Belediyenin personele yemek yardımını ihale ile bir firmaya vermesindeki amacın; Belediyeye düşen %50’lik maliyetin daha aşağılara çekilmesi olduğunu, başka bir deyişle kamu zararının önlendiğini, kamu yararı sağlandığını, ayrıca, memurlara yapılacak yemek yardımının ihale yapılmak suretiyle verilmesi ile birlikte, Yönetmeliğin 5. ve 9. maddelerindeki yemek servisinde görevlendirilecek personel giderleri, su, elektrik, doğalgaz, demirbaş yenileme, amortisman gibi giderlerin kurum tarafından karşılanması gerekirken bu giderlerden de tasarruf edildiğini, memurların ve sözleşmeli personelin, öğle yemeği yardımının devlet tarafından yapılmadığı, ancak yemek verilmesi için yer temini bulunması şartı konulduğu varsayımında, yukarıda değinildiği üzere memurlara ve sözleşmeli personele yemekhane temini için işyerlerin kiralanması ya da yemekhane hizmet binalarının yapılması gerektiğini, ... ilindeki gayrimenkullerin kiralama ya da satın alma ücretleri dikkate alındığında yukarıda kamu zararı olarak beyan edilen meblağdan çok daha yüksek bir ücretle işyerlerinin kiralanacağı veya satın alınacağı aşikar olup, memur ve sözleşmeli personele yemekhane binaları temin edilmek suretiyle yemek yardımı yapılması için en az on iki tane iş yerinin temin edilmesi gerektiği göz önüne alındığında memurlara ve sözleşmeli personele ödenen yemek yardımının belki beş katı fiyatından daha yüksek bir giderin söz konusu olacağını, yemekhanede oluşabilecek iş kazaları, aynı zamanda memurların yemekhane geliş ve gidiş servis ücretleri, (servis işleri idarenin araçları tarafından yapılması durumunda araç personel giderleri, araç amortisman giderleri, aracın bakım onarım giderleri, araçların her türlü vergi giderleri, lastik giderleri veya araçların kiralama yoluyla temin edilmesi durumunda araç kira giderleri v.b.) zaman kaybı, yemekhanede çalıştırılacak personel giderlerinin de söz konusu olacağını, her iki durumda da memura yemek yardımı yapılmakta olup doğrudan yemekhane kurulmak suretiyle yemek verilmesi durumunda ise kamuya maliyet olarak fazladan bir sürü yük getireceğini,
Bu şekilde yapılan yemek yardımının daha ucuz maliyetli bir gider olduğunun açıkça görüldüğünü, ayrıca ülkemizde başta belediyeler ve il özel idarelerinde memurların öğle yemeği giderinin bu şekilde yapıldığını ve her yıl bu giderlerin bir sorun olarak ortaya çıktığı ve bununla ilgili bir yasal düzenleme yapılmadığı, diğer bir hususun ise yemek servisinde görevlendirilecek personel giderleri, su, elektrik, doğalgaz, demirbaş malzemesi alımı ve yenilemesi, gıda mühendisi çalıştırma zorunluluğu gibi giderlerin hesaplanması durumunda yemek yardımı maliyetinin daha da pahalıya mal olacağının dikkate alınması gerektiğini,
memurlara ve sözleşmeli personele yemekhane binaları temin edilmek suretiyle yemek yardımı yapılması durumunda, kurum tarafından karşılanması gereken mezkûr giderlerden de tasarruf edildiğinin göz ardı edilmemesi gerektiğini,
Yukarıda yer alan açıklamalar, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında yer alan “eşitlik ilkesi” ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; memurlara ve sözleşmeli personele verilen öğle yemeği yardımının; 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilerek (YEMEK KARTI) şeklinde verilmesi, verilen bu yemek kartı ile kesinlikle nakit para ödemesi yapılmadığı, sistemin buna müsaade etmediği, memurlara ve sözleşmeli personele sadece yemek yardımı yapılmış olması, yapılmış olan bu işlemle yemekhanelerde yemek verilme şekli ile karşılaştırıldığında çok daha tasarruflu bir yöntem olması nedenleriyle, kurum tarafından yapılan hizmet alımının kamu zararına sebebiyet verilmediğinin açıkça anlaşıldığını,
Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, 10 Şubat 2018 tarihli ve 30328 Sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdiğini, sorguya alınmış olan yemek yardımının ise 2017 yılına ait olduğunu, Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan mezkûr Yönetmeliğin 3’üncü maddesinde bu yönetmeliğin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğinin belirtildiğini, bu yönetmeliğin hükümlerinin, 2017 yılı için uygulanma imkanının bulunmadığını, söz konusu mevzuat değişikliğinin yürürlük tarihinden sonra yemek kartı verilmesi uygulamasına son verildiğini,
Öte yandan yapılan ihalenin bedelinin ... TL olup bu miktarın %50 sinin memurlar tarafından kalan %50’sinin ise Belediye tarafından ödendiğini, yapılan hak ediş ödemesinin (gerçekleşme durumuna göre) ... TL olduğunu, idare tarafından yapılan ödeme tutarı kadar miktarın da memur personelin ödeme sorumluluğunda olduğunu, başka bir deyişle yemek yardımının %50'sini Belediyenin ve %50‘sinin ise memurlar tarafından ödendiğini,
Bu doğrultuda ... TL sözleşme bedelinin yarısının kurumca ödenmesinin kabul edildiğini ve sözleşmenin diğer yarısının ise ilgili personelden adı geçen firma tarafından tahsil edilerek yüklemelerin yapılacağına ilişkin ilgili firmanın, sözleşme tarihinde düzenlenmiş olduğu, kabul yazısının da ilişikte sunulduğunu; kurumca kamu zararına neden olunmadığının açıkça görüldüğünü,
Ayrıca ... İli, … İlçe Belediyesi’nin 2017 yılına ilişkin olarak yemek yardımı konusunda yapılan yargılaması neticesinde Sayıştay (5.) Daire Başkanlığı tarafından verilen 10/01/2019 tarihli kararda;
“...657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesinde;
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” denilmiş ve hüküm gereğince 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım Şekli” başlıklı 3üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”
“Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödenekle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”
“Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde,
“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
Konuyla ilgili olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 18.04.2006 tarih ve 6376 sayılı yazısında da adı geçen Yönetmelikte yer alan düzenlemeler çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan personele, yiyecek yardımının lokanta veya marketlerden karşılanmasına imkan bulunmadığı, diğer taraftan, memurlarına yemek yardımında bulunmak isteyen kurum ve kuruluşların, personelinin yeterli sayıda olmaması veya uygun yer bulunmayışı gibi sebeplerle yemekhanelerinde sağlayamadıkları öğle yemeklerini, Yılı Bütçe Uygulama Talimatında yer alan esaslar çerçevesinde bedeli alınması kaydıyla yemek servisi bulunan kurumların yemekhanelerinden karşılamaları, kurum bütçesinden bu amaçla konulan ödeneğin yemek servisinden faydalandıkları kurumun bu amaçla açılmış bulunan hesabına aktarılması şartıyla mümkün olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, … Belediyesi tarafından memurların öğle yemeği ihtiyacı, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış, her ay düzenlenen hakedişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapılmıştır. Savunmalardan ve duruşmalıların beyanından da anlaşıldığı üzere yemek hizmeti 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ile ihale edilerek verilmiş, bütçedeki ödenek tutarının %50’si ile ihale gerçekleştirilmiş ve %50 ödeme sağlandığında ihale bitirilmiştir. İhale kapsamında sadece memur ve sözleşmeli personele yemek kartı verilerek, personelin yemek ihtiyacı karşılanmış, sistemin nakit harcamaya izin vermediği anlaşılmıştır. Yapılan bu işlem ile kurum tarafından yemek verilmesine kıyasla sosyal bir hak olan yemek hizmetinin çok daha ekonomik olarak karşılandığı anlaşılmıştır. Ayrıca yemek hizmeti vermeye uygun ortam bulunmayan belediyede memurların bu haklardan mahrum bırakılmasının hizmeti alan memurlara göre eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği de düşünülmektedir.
Bu itibarla, ... Belediyesi tarafından Kurum personeline yiyecek yardımın yemek verme yerine, 4734 sayılı Kanun kapsamında açık ihale usulüyle ihale edilmek suretiyle para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması sonucunda 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığı anlaşılmış olup ... TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına...”
Şeklinde karar verildiğini,
Görüleceği üzere, tazmin konusu işlemle gerek içerik gerek süreç yönünden her yönü ile aynı olan ve aynı hesap yılına ilişkin olarak ilin merkez ilçesi Şahinbey Belediyesine, aynı Sayıştay Dairesi tarafından beraat hükmü verilirken ... Belediye personeli hakkında tazmin hükmü verilmesi ... Belediyesi için kapanmaz bir yara açacağını,
Söz konusu emsal karar gereğince; ihale çıkış şekli, ihalenin yapılması ve uygulanması tıpa tıp aynı olan başka bir deyişle her şeyi ile birebir aynı olan bir konuda bir Belediye hakkında beraat diğer Belediye hakkında tazmin hükmüne karar verilmesinin adalet, eşitlik ve tarafsızlık ilkesine aykırı olduğunu, bu gerekçe ile ... Belediyesi aleyhine verilen tazmin hükmünün de kaldırılması gerektiğini,
Sonuç olarak, yukarıda anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ... Belediyesi memurlara yapılabilecek yiyecek yardımının (yemek kartı) vasıtasıyla yapılmasının kamu zararına yol açmadığı, aksine kamu yararına olduğu, yersiz bir ödemenin söz konusu olmadığı, bu iş ve eylemlerde kamu zararı oluşturma niyetinin, ihmalinin, kusurunun ya da kastının olmaması hususları dikkate alınarak; kamu zararı oluşmaması nedeniyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Karar düzeltme dilekçesinde; "... ... Belediyesi memurlara yapılabilecek yiyecek yardımının (yemek kartı) vasıtasıyla yapılmasının kamu zararına yol açmadığı, aksine kamu yararına olduğu, yersiz bir ödemenin söz konusu olmadığı, bu iş ve eylemlerde kamu zararı oluşturma niyetinin, ihmalinin, kusurunun ya da kastının olmaması hususları dikkate alınarak; kamu zararı oluşmaması nedeniyle Sayıştay (5.) Dairesi'nin, 14.07.2019 tarihli ve 209 sayılı ilamın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılması istemi ile yapmış olduğumuz temyiz isteminin reddine ve tazmin hükmünün de onanmasına dair Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 17/03/2021 tarih ve 49249 sayılı ... kararının itirazen incelenmek suretiyle kaldırılması hususunu saygıyla arz ederiz."
Denilmektedir.
Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler, Daire yargılamasında ve Temyizde ayrıntılı olarak karşılanmış olup Savcılık görüşümüz aşağıda belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212 nci maddesinde; "Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur" hükmüne yer verilmiştir.
Bu madde doğrultusunda 19.11.1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde, Devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacakları ve yardımın uygulanması ile ilgili esaslar belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin;
3 üncü maddesinde; yiyecek yardımının sadece yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardımın; nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamayacağı,
4 üncü maddesinde; yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı,
5 inci maddesinde; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği,
Belirtilmiştir.
Yönetmeliğin 3 üncü maddesindeki yiyecek yardımının; kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamayacağına ilişkin değişiklik 10.02.2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. ... Belediyesince, personele yapılacak yiyecek yardımının yemek fişi verilmesi suretiyle karşılanması ise 2017 yıl içerisinde söz konusu değişiklikten önce gerçekleştirilmiştir. İhalede kişi başı yemek bedelinin ... TL olarak belirlendiği, Belediye tarafından günlük yemek bedeli olarak her personele ... TL'lik yemek fişi verildiği, Belediye bütçesinde yemek maliyetinin ... TL olduğu, ancak personelden alınması gereken tutarın alınmadığı anlaşılmıştır.
Yemek servisinden faydalanacak olanlardan alınacak günlük yemek bedelinin asgari tutarı, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenmekte ise de Yönetmeliğin 4 üncü maddesi gereğince, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında kararın düzeltilmesine mahal bulunmadığı düşünülmektedir.
Arz olunur.” Denilmiştir.
Dosyadaki mevcut belgelerin okunup, incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. Maddesinde;
“ (Değişik: 8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre; kurum bütçesine, kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle konulan yiyecek yardımı ödeneğinden, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan yarısının da yemek yiyenlerce karşılanması gerekmektedir.
Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... Belediyesince gerçekleştirilen açık ihale sonucunda, personele yapılacak yiyecek yardımının yüklenici firma ile imzalanan sözleşme sonucunda yemek fişi verilmesi suretiyle karşılandığı, günlük yemek bedelinin kişi başı ... TL olarak belirlendiği, buna göre yüklenici ile bu tutar üzerinden sözleşme imzalandığı, ancak imzalanan sözleşmenin yarısının Belediye bütçesinden ödendiği; bununla birlikte personelden yukarıda yer verilen Yönetmelik uyarınca herhangi bir kesinti yapılmadığı, yani sözleşmenin Belediye bütçesinden ödenmeyen tutarının yiyecek yardımından yararlanan personel tarafından karşılanmadığı anlaşılmıştır.
Sorumlular temiz dilekçelerinde, yapılan ihalenin bedelinin ... TL olduğunu, bu miktarın %50’sinin memurlar tarafından kalan %50’sinin ise Belediye tarafından ödendiğini, yapılan hak ediş ödemesinin (gerçekleşme durumuna göre) ... TL olduğunu, idare tarafından yapılan ödeme tutarı kadar miktarın da memur personelin ödeme sorumluluğunda olduğunu, başka bir deyişle yemek yardımının %50'sini Belediyenin ve %50‘sinin ise memurlar tarafından ödendiğini, bu doğrultuda ... TL sözleşme bedelinin yarısının kurumca ödenmesinin kabul edildiğini ve sözleşmenin diğer yarısının ise ilgili personelden adı geçen firma tarafından tahsil edilerek yüklemelerin yapılacağına ilişkin ilgili firmanın, sözleşme tarihinde düzenlenmiş olduğu kabul yazısının olduğunu; kurumca kamu zararına neden olunmadığının açıkça görüldüğünü ifade etmişlerse de; anılan Yönetmelik hükümlerine göre Belediye tarafından ödenebilecek tutar yemek maliyetinin yarısıdır. Her ne kadar, ihalede kişi başı yemek bedeli ... TL olarak belirlenmişse de; Belediye tarafından günlük yemek bedeli olarak her personele ... TL’lik yemek fişi verilmiştir. Bu hesaba göre Belediye bütçesinde yemek maliyeti ... TL olup, personelden kesilmesi gereken minimum tutar ... TL’dir. Ancak bu kesinti yapılmayarak yemek maliyetinin tamamının bütçeden karşılandığı ve kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
Bu itibarla, 17.03.2021 tarih ve 49249 sayılı Temyiz Kurulu Kararında, KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (... Daire Başkanı …, Üyeler … ile …’un karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,
Karar verildiği 09.02.2022 tarih ve 51056 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
... Daire Başkanı … karşı oy gerekçesi
657 sayılı Devlet Memurları Kanununu “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesinde;
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacaklar ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur. ”
denilmiş ve bu hüküm gereğince 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”
“Yemek Servisi Giderleri ” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır. ”
“Yardımın Şartları ” başlıklı 5 inci maddesinde,
“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz. ”
hükümlerine yer verilmiştir.
Konuyla ilgili olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 18.04.2006 tarih ve 6376 sayılı yazısında da adı geçen Yönetmelikte yer alan düzenlemeler çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan personele, yiyecek yardımının lokanta veya marketlerden karşılanmasına imkan bulunmadığı, diğer taraftan, memurlarına yemek yardımında bulunmak isteyen kurum ve kuruluşların, personelinin yeterli sayıda olmaması veya uygun yer bulunmayışı gibi sebeplerle yemekhanelerinde sağlayamadıkları öğle yemeklerini, Yılı Bütçe Uygulama Talimatında yer alan esaslar çerçevesinde bedeli alınması kaydıyla yemek servisi bulunan kurumların yemekhanelerinden karşılamaları, kurum bütçesine bu amaçla konulan ödeneğin yemek servisinden faydalandıkları kurumun bu amaçla açılmış bulunan hesabına aktarılması şartıyla mümkün olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, ... Belediyesi tarafından memurların öğle yemeği ihtiyacı, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılanmış, her ay düzenlenen hakedişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapılmıştır. Yemek hizmeti 4734 sayılı Kamu İhale Kanuna göre ihale edilerek verilmiş, bütçedeki ödenek tutarının %50’si ile ihale gerçekleştirilmiş ve %50 ödeme sağlandığında ihale bitirilmiştir. İhale kapsamında sadece memur ve sözleşmeli personele yemek kartı verilerek kart personelin yemek ihtiyacı karşılanmış, sistemin nakit harcamaya izin vermediği anlaşılmıştır. Yapılan bu işlem ile kurum tarafından yemek verilmesine kıyasla sosyal bir hak olan yemek hizmetinin çok daha ekonomik olarak karşılandığı anlaşılmıştır. Ayrıca yemek hizmeti vermeye uygun ortam bulunmayan belediyede memurların bu haklarından mahrum bırakılmasının hizmeti alan memurlara göre eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği de düşünülmektedir.
Bu itibarla, ... Belediyesi tarafından Kurum personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, 4734 sayılı Kanun kapsamında açık ihale usulüyle ihale edilmek suretiyle para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması sonucunda 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığı anlaşılmış olduğundan 17.03.2021 tarih ve 49449 sayılı Temyiz Kurulu Kararında karar düzeltilmesine mahal olduğuna, 209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
Üye …’ün karşı oy gerekçesi
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde:
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Yemek hazırlama ve dağıtım işinin 4734 sayılı kanun kapsamında belirtilmiş “hizmet” tanımı içinde yer alması söz konusu işin ilgili mevzuatına aykırı olarak ihale edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği yemek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağını açıkça belirtmiştir.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu nedenle ... A.Ş.’ye ödenen toplam ... TL kamu zararı niteliğindedir.
Bu itibarla, 17.03.2021 tarih ve 49449 sayılı Temyiz Kurulu Kararında karar düzeltilmesine mahal olduğuna, 209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün yüklenici şirkete ödenen toplam tutar kamu zararı oluşturduğundan kamu zararının yeniden hesaplanmasını teminen bozularak, Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
Üye …’un karşı oy gerekçesi
Üye …’ün karşı oy gerekçesine katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;
Yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanunun cevaz verdiği yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti yerine personele para temsili araçlar sağlanarak yapılmasına olanak veren ihale sürecinde yer alanların da, 5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi uyarınca sorumluluğu bulunduğundan, yapılan ödemeden ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin yanı sıra ihale komisyonu başkanı ve üyeleri ile ihaleye onay veren de sorumludur.
Bu itibarla, 17.03.2021 tarih ve 49449 sayılı Temyiz Kurulu Kararında karar düzeltilmesine mahal olduğuna, 209 sayılı İlamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün yüklenici şirkete ödenen toplam tutar kamu zararı oluşturduğundan kamu zararının yeniden hesaplanmasını teminen bozularak, Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.