SayıştaySayıştay Daire Kararı355
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire4
İlam No188
Madde No1
Yılı2020
KURUM VARLIKLARININ MUHTELİF RİSKLERE KARŞI SİGORTA ETTİRİLMESİ
Ek İlamın 1 inci maddesiyle “Anayasa Mahkemesine başvurulması ve Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar konunun hüküm dışı bırakılması” kararı verilen konuya ilişkin olarak, Anayasa Mahkemesince alınan 26.11.2025 tarihli ve E:2024/180, K:2025/241 sayılı karar üzerine konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
İlamın 1 inci maddesiyle verilen; “…………. tarafından gerçekleştirilen “............. Sigortalanması Hizmet Alımı İşi” kapsamında idarenin taşınır ve taşınmaz mallarının sigorta ettirilmesi sonucu …………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak 4325 sayılı Kanun’un getirdiği özel hukuk hükümlerine tabi ticari bir işletme vasfı karşısında Kuruluşun verdiği riskli ve tehlikeli hizmetler ve personelin çalışma koşulları da dikkate alındığında, söz konusu sigorta primi ödemelerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün görülmediğinden, konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına” hükmünün Sayıştay Başsavcılığı tarafından temyiz edilmesi ve Temyiz Kurulunca anılan hükmün bozulması üzerine konu hakkında düzenlenen ek raporun yargılanması sonucu çıkarılan Ek İlamın 1 inci maddesiyle;
1- Anayasa’nın 152 nci maddesinin birinci fıkrasındaki, “Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.” hükmü ile 6216 sayılı Kanunun “Anayasaya aykırılığın Mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40 ıncı maddesi gereğince 2020 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) Cetvelinin açıklamalarına ilişkin 25 inci maddesinde yer alan “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” ibaresi hesap yargısı yapılan “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’nın ilgili maddelerine aykırı görüldüğünden, iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına,
2- 6216 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar konunun ertelenerek hüküm dışı bırakılmasına,
Karar verilmiştir.
Hüküm dışı bırakılan konuya ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin 26.11.2025 tarihli ve E: 2024/180, K: 2025/241 sayılı kararı 20.01.2026 tarihli ve 33143 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesinin anılan kararında; 21.12.2019 tarihli ve 7197 sayılı 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı E – Cetveli’nin (25) numaralı sırasındaki açıklamanın birinci cümlesinin “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yapılan incelemede, …………. Genel Müdürlüğünün 4325 sayılı Kanun uyarınca kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz ve kamu hizmeti yürüten bir kuruluş olduğu, toplu taşıma hizmetlerinin niteliği gereği yüksek mali riskler taşıdığı, sigortalanan varlıkların önemli bir kısmının günlük olarak yoğun kullanımda bulunduğu, sigorta işlemlerinin kamu kaynaklarının korunması ve hizmetin sürekliliğinin sağlanması amacıyla gerçekleştirildiği, sigorta poliçeleri kapsamında sigorta şirketlerince önemli tutarlarda hasar ödemesi yapıldığı, anlaşılmıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile Anayasa Mahkemesinin 26.11.2025 tarihli ve E.2024/180, K.2025/241 sayılı Kararı birlikte değerlendirildiğinde; rapora konu işlemin hukuka aykırılığına dayanak teşkil eden, 21.12.2019 tarihli ve 7197 sayılı 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) Cetvelinin 25 inci sırasında yer alan “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” hükmünün “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiği görülmüştür.
Anayasa Mahkemesi kararında öncelikle, bütçe kanunlarının Anayasa’da özel bir kanunlaştırma usulüne tabi tutulduğu, bütçe kanunlarında yalnızca bütçenin uygulanmasıyla doğrudan ilgili hükümlere yer verilebileceği, Anayasa’nın 161 inci maddesinde yer alan “Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” kuralının da bu amaca hizmet ettiği vurgulanmıştır. Kararda ayrıca, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda yer alan bir düzenlemenin “bütçe ile ilgili hüküm” olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idare ve kurumların bütçelerine ilişkin olması gerektiği belirtilmiştir.
Bu kapsamda Anayasa Mahkemesince, …………. Genel Müdürlüğünün 4325 sayılı Kanun uyarınca kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği bulunan ve belediyeye bağlı bir genel müdürlük olduğu, merkezi yönetim bütçesini oluşturan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli cetvellerde yer alan idare ve kurumlar arasında bulunmadığı tespit edilmiştir. Buna rağmen, devlet mallarının sigorta edilmemesini öngören ve merkezi yönetim bütçe kanununda yer alan düzenlemenin …………. Genel Müdürlüğü bakımından uygulanmasının bütçe ile ilgili bir hüküm niteliğinde kabul edilemeyeceği, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin …………. Genel Müdürlüğü yönünden Anayasa’nın 161 inci maddesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anayasa Mahkemesi, bu gerekçelerle anılan düzenlemenin “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline oy birliğiyle karar vermiştir.
Bu itibarla, sorgu ve tazmin hükmüne esas alınan hukuka aykırılık nedeninin dayanağını oluşturan mevzuat hükmünün “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden hukuki varlığını yitirdiği ve rapora konu kamu zararı iddiasının hukuki dayanağının ortadan kalktığı, dolayısıyla söz konusu sigorta giderlerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığı anlaşıldığından,
Ek İlamın 1 inci maddesiyle verilen hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,
…………. TL tutarındaki harcama ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle,
Karar verildi.
Ek İlamın 1 inci maddesiyle “Anayasa Mahkemesine başvurulması ve Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar konunun hüküm dışı bırakılması” kararı verilen konuya ilişkin olarak, Anayasa Mahkemesince alınan 26.11.2025 tarihli ve E:2024/180, K:2025/241 sayılı karar üzerine konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
İlamın 1 inci maddesiyle verilen; “…………. tarafından gerçekleştirilen “............. Sigortalanması Hizmet Alımı İşi” kapsamında idarenin taşınır ve taşınmaz mallarının sigorta ettirilmesi sonucu …………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak 4325 sayılı Kanun’un getirdiği özel hukuk hükümlerine tabi ticari bir işletme vasfı karşısında Kuruluşun verdiği riskli ve tehlikeli hizmetler ve personelin çalışma koşulları da dikkate alındığında, söz konusu sigorta primi ödemelerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün görülmediğinden, konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına” hükmünün Sayıştay Başsavcılığı tarafından temyiz edilmesi ve Temyiz Kurulunca anılan hükmün bozulması üzerine konu hakkında düzenlenen ek raporun yargılanması sonucu çıkarılan Ek İlamın 1 inci maddesiyle;
1- Anayasa’nın 152 nci maddesinin birinci fıkrasındaki, “Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.” hükmü ile 6216 sayılı Kanunun “Anayasaya aykırılığın Mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40 ıncı maddesi gereğince 2020 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) Cetvelinin açıklamalarına ilişkin 25 inci maddesinde yer alan “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” ibaresi hesap yargısı yapılan “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’nın ilgili maddelerine aykırı görüldüğünden, iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına,
2- 6216 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar konunun ertelenerek hüküm dışı bırakılmasına,
Karar verilmiştir.
Hüküm dışı bırakılan konuya ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin 26.11.2025 tarihli ve E: 2024/180, K: 2025/241 sayılı kararı 20.01.2026 tarihli ve 33143 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesinin anılan kararında; 21.12.2019 tarihli ve 7197 sayılı 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı E – Cetveli’nin (25) numaralı sırasındaki açıklamanın birinci cümlesinin “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yapılan incelemede, …………. Genel Müdürlüğünün 4325 sayılı Kanun uyarınca kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz ve kamu hizmeti yürüten bir kuruluş olduğu, toplu taşıma hizmetlerinin niteliği gereği yüksek mali riskler taşıdığı, sigortalanan varlıkların önemli bir kısmının günlük olarak yoğun kullanımda bulunduğu, sigorta işlemlerinin kamu kaynaklarının korunması ve hizmetin sürekliliğinin sağlanması amacıyla gerçekleştirildiği, sigorta poliçeleri kapsamında sigorta şirketlerince önemli tutarlarda hasar ödemesi yapıldığı, anlaşılmıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile Anayasa Mahkemesinin 26.11.2025 tarihli ve E.2024/180, K.2025/241 sayılı Kararı birlikte değerlendirildiğinde; rapora konu işlemin hukuka aykırılığına dayanak teşkil eden, 21.12.2019 tarihli ve 7197 sayılı 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) Cetvelinin 25 inci sırasında yer alan “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” hükmünün “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiği görülmüştür.
Anayasa Mahkemesi kararında öncelikle, bütçe kanunlarının Anayasa’da özel bir kanunlaştırma usulüne tabi tutulduğu, bütçe kanunlarında yalnızca bütçenin uygulanmasıyla doğrudan ilgili hükümlere yer verilebileceği, Anayasa’nın 161 inci maddesinde yer alan “Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” kuralının da bu amaca hizmet ettiği vurgulanmıştır. Kararda ayrıca, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda yer alan bir düzenlemenin “bütçe ile ilgili hüküm” olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idare ve kurumların bütçelerine ilişkin olması gerektiği belirtilmiştir.
Bu kapsamda Anayasa Mahkemesince, …………. Genel Müdürlüğünün 4325 sayılı Kanun uyarınca kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği bulunan ve belediyeye bağlı bir genel müdürlük olduğu, merkezi yönetim bütçesini oluşturan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli cetvellerde yer alan idare ve kurumlar arasında bulunmadığı tespit edilmiştir. Buna rağmen, devlet mallarının sigorta edilmemesini öngören ve merkezi yönetim bütçe kanununda yer alan düzenlemenin …………. Genel Müdürlüğü bakımından uygulanmasının bütçe ile ilgili bir hüküm niteliğinde kabul edilemeyeceği, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin …………. Genel Müdürlüğü yönünden Anayasa’nın 161 inci maddesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anayasa Mahkemesi, bu gerekçelerle anılan düzenlemenin “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline oy birliğiyle karar vermiştir.
Bu itibarla, sorgu ve tazmin hükmüne esas alınan hukuka aykırılık nedeninin dayanağını oluşturan mevzuat hükmünün “…………. Genel Müdürlüğü” yönünden hukuki varlığını yitirdiği ve rapora konu kamu zararı iddiasının hukuki dayanağının ortadan kalktığı, dolayısıyla söz konusu sigorta giderlerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığı anlaşıldığından,
Ek İlamın 1 inci maddesiyle verilen hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,
…………. TL tutarındaki harcama ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle,
Karar verildi.